czwartek, 29 stycznia 2026

Kazanie do ptaków. Wizerunki św. Franciszka z kolekcji prof. Franciszka Kusiaka /relacja z wystawy/

W tym roku mija 800 lat od śmierci świętego Franciszka (Giovanniego di Pietro di Bernardone), zmarłego  3 października 1226 w Porcjunkuli. Z tej okazji Muzeum Etnograficzne przygotowało wystawę, na której znalazły się obiekty pochodzące z prywatnej kolekcji Franciszka Kusiaka. Profesor Uniwersytetu Wrocławskiego gromadzi swoje zbiory od ponad 80 lat, jest także autorem wielu opracowań poświęconych tej kolekcji. Na wrocławskiej wystawie pokazano obrazy, rzeźby, witraże, a przede wszystkim serie obrazków poświęconych Biedaczynie z Asyżu, z których najstarszy pochodzi z XVII wieku. Warto odwiedzić tę piękną i różnorodną wystawę, która potrwa tylko do 1. marca.

Stygmatyzacja św. Franciszka, XIX w., olej na płótnie, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Swoją pasję profesor Kusiak zawdzięcza mamie, która  – jak usłyszeliśmy podczas konferencji prasowej – zawsze z okazji imienin obdarzała go obrazkami z wizerunkiem Świętego, kiedy był dzieckiem. Wtedy jeszcze nie doceniał tych podarunków i nie odnosił się do nich ze szczególnym pietyzmem, ale z czasem zaczął gromadzić nie tylko obrazki, ale również inne przedstawienia Biedaczyny z Asyżu. I nie tylko je kolekcjonować, ale również tworzyć publikacje i inspirować innych. W ten sposób powstała m. in. kolekcja obrazów autorstwa Elżbiety Hałasy czy ikona córki Profesora – Agnieszki Hrynczyszyn..

Kazanie do ptaków, ikona autorstwa Agnieszki Hrynczyszyn,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

"Z mojej inspiracji pochodząca z Roztocza malarka Elżbieta Hałasa postanowiła legendę św. Franciszka zatrzymać na swoich obrazach – opowiadał prof. Kusiak podczas oprowadzania nas po wystawie. Obraz przedstawiający kapliczkę św. Franciszka otaczają kuropatwy, ale nie takie wychudzone i zmarznięte, jak na obrazie Józefa Chełmońskiego, ale dobrze odżywione, bo dokarmiane przez malarkę" – opowiadał z właściwym sobie humorem. Inne obrazy Elżbiety Hałasy przedstawiają żniwa na Roztoczu, bo i Święty pracował na chleb, wykluczając ze swego życia pieniądze. 

Prof. Franciszek Kusiak przy gablocie z obrazkami, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Jednak najbardziej imponujący jest na wystawie zbiór różnych tematycznie obrazków, stanowiących jedną trzecią zbiorów prof. Kusiaka. Jedna ich część przedstawia zaślubiny Franciszka z Panią Biedą, inna – św. Franciszka zakładającego zakony, głoszącego kazania (pochodzący z XVII wieku!), wysyłanie braci na misje, adorację Krzyża i wiele innych, stanowiących oddzielne zbiory. Niektóre z nich nawiązują do religijnego malarstwa Murilla, są też reprodukcje dzieł sztuki wielkich artystów, takich jak Giotto, Botticelli, El Greco czy Tycjan. Pochodzą z różnych stron Europy, bo Profesor w poszukiwaniu unikatowych przedstawień zwiedził nie tylko znane sanktuaria, ale także miejsca, gdzie spodziewał się znaleźć coś szczególnego. Stylistycznie wyróżniają się dwa francuskie zbiory z pierwszej połowy XX w., które zachwycają geometrycznymi ornamentami i liternictwem w stylu art déco.  

Obrazek Ukrzyżowanie, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Zobaczyć możemy także serię obrazków wykonanych z użyciem złota, pochodzących z nieistniejącej już czeskiej wytwórni.

Biedaczyna otoczony kwiatami - seria obrazków z użyciem złota, pochodząca
z czeskiej wytwórni, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Prof. Franciszek Kusiak opowiadał też o swojej fascynacji witrażami, która niekoniecznie miała związek z osobą św. Franciszka, ale finalnie rzemieślnicy wykonali na jego zlecenie taki witraż. 

 Kazanie do ptaków, witraż, szkło barwne, Jakub Bardoński,
Pracownia Witraży "Powalisz", Poznań, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

O kolekcjonerskich przygodach prof. Kusiaka z wizerunkami świętego Franciszka można by bez końca... Na wystawie zobaczycie Państwo także medale pamiątkowe z okazji doniosłych, okrągłych rocznic i wydarzeń z życia św. Franciszka, podobnie jak znaczki pocztowe. Nie sposób opowiedzieć, jak bogata i różnorodna to ekspozycja. Trzeba się na nią po prostu wybrać, dopóki trwa.

Elżbieta Hałasa, Kapliczka św. Franciszka, 2013, olej na płótnie,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Jak powiedziała Marta Derejczyk, kierowniczka Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu: "Obiekty zgromadzone na wystawie pozwalają prześledzić, jak zmieniała się wizualna narracja o św. Franciszku oraz jak silnie symbolika franciszkańska zakorzeniła się w kulturze europejskiej. Prezentacja kolekcji prof. Kusiaka jest więc nie tylko świadectwem indywidualnej pasji kolekcjonerskiej, lecz także zaproszeniem do refleksji nad trwałością franciszkańskiego przesłania”


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Kazanie do ptaków. Wizerunki św. Franciszka z kolekcji prof. Franciszka Kusiaka /relacja z wystawy/

W tym roku mija 800 lat od śmierci świętego Franciszka (Giovanniego di Pietro di Bernardone), zmarłego  3 października 1226 w Porcjunkuli. Z...

Popularne posty