„Henryk Wieniawski – Chamber Works” – nowy album wydany przez Narodowe Forum Muzyki

Ukazał się album: "Henryk Wieniawski – Chamber Works", na którym znalazły się wirtuozowskie dzieła kompozytora przeznaczone na skrzypce z towarzyszeniem fortepianu. Płyta została nagrana z wykorzystaniem instrumentów historycznych przez Mikołaja Zgółkę oraz Piotra Pawlaka. Album zarejestrowano w doskonałej akustycznie Sali Głównej ORLEN Narodowego Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego. Reżyseria nagrania, montaż, mastering: Antoni Grzymała, Agnieszka Szczepańczyk (CD Accord). 

„Wieniawski inspirował współczesnych, fascynuje również obecnie. Jego twórczość jest wciąż najwyższym probierzem umiejętności skrzypcowych. W miarę rozwoju techniki, akcesoriów i pedagogiki dzieła tego twórcy stają się przystępne dla coraz szerszego i młodszego grona adeptów wiolinistyki. Warto wciąż na nowo uzmysławiać sobie warunki, w jakich funkcjonował skrzypek wirtuoz w wieku XIX i jak niepowtarzalne zjawisko stanowić musiał. Artysta grający na strunach jelitowych, przebywający w permanentnej podróży, stykający się z najważniejszymi postaciami ówczesnej Europy, wielbiony przez jednych, przez innych nienawidzony. Z jednej strony musiał konkurować niekiedy z brzuchomówcami i komediantami, imprezami o przyziemnej randze, a z drugiej stykał się z Ferencem Lisztem, Charles’em de Bériotem, Richardem Wagnerem, Karolem Lipińskim czy Stanisławem Moniuszką. Ojciec dużej rodziny, człowiek ulegający namiętnościom i pokusom, cierpiący na reumatyzm jeszcze przed czterdziestym rokiem życia. Geniusz, wirtuoz, natchnienie”.

dr hab. Mikołaj Zgółka, prof. AMP (fragment tekstu zamieszczonego w booklecie dołączonym do płyty)

TYTUŁ: Henryk Wieniawski – Chamber Works         

Wykonawcy:

Mikołaj Zgółka – skrzypce

Piotr Pawlak – fortepian

Program

Henryk Wieniawski (1835–1880)

1             Obertas. Mazurka, op. 19 no. 1            2'13                                                     

dedicated to Evelyne Reisky

Henryk Wieniawski, Józef Wieniawski (1837–1912)

2             Allegro de Sonate (Presto), op. 2        7'28

                à Stanislas Moniuszko

Henryk Wieniawski

3             Kuiawiak. 2de Mazurka               3'22

                à Mademoiselle Constance Korzuchowska

4             Fantaisie Orientale, op. 24 (œuvre posth.)                   4'03

                à Monsieur Jenő Hubay

5             Souvenir de Posen. Mazurka – Caractéristique, op. 3            3'52

                à Madame Jeanette de Niemojowska

6             Légende, op. 17             6'30

                à se Femme née Isabella Hampton

7             Gigue, op. 23                   3'10

                à Madame W[ilma] Norman-Neruda

8             Fantaisie brillante sur des motifs de l ‘opéra              18'23

                “Faust” de Gounod, op. 20

                à sa Majesté Christian IX Roi de Danmarc

                Czas całkowity                 49'03

Nagrano w Sali Głównej ORLEN Narodowego Forum Muzyki w dniach 4–6 sierpnia 2025 roku.

Reżyseria nagrania, montaż, mastering: Antoni Grzymała, Agnieszka Szczepańczyk

NFM 101, VCD02, ACD 353

© 2025 Narodowe Forum Muzyki          

© 2025 Vioratoria Mikołaj Zgółka                         

℗ 2025 CD Accord

Patronat medialny: Program II Polskiego Radia

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Muzyczny ślad” realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.

Wydawnictwo można nabyć w Kasie NFM, w księgarni Niskie Łąki oraz online w Sklepie NFM.

informacja prasowa

„Józef Elsner – Chamber Works” – premiera nowego albumu wydanego przez Narodowe Forum Muzyki

24 stycznia 2025 roku swoją premierę miał nowy album Narodowego Forum Muzyki: "Józef Elsner – Chamber Works", nagrany na historycznych instrumentach przez Piotra Pawlaka (fortepian), Mikołaja Zgółkę (skrzypce), Jane Rogers (altówka) i Jarosława Thiela (wiolonczela).

Znacząca większość utworów kameralnych Józefa Elsnera powstała w czasie jego pracy we Lwowie (1792–1799) bądź w pierwszych latach warszawskich (1799–1805) – są to dzieła młodego kompozytora, pomimo ciekawych nawiązań do „stylu polskiego”, czytelnie i jednoznacznie zakorzenione w stylu wiedeńskim czasów Mozarta. (…)

Utwory Józefa Elsnera na niniejszej płycie nagrano na instrumentach historycznych w stroju a1=430 Hz. Wykorzystano m.in. fortepian Érarda z 1858 roku oraz skrzypce Charles'’a François Ganda z 1846 roku „ex-Wieniawski”, które były nagrodą dla polskiego wirtuoza za ukończenie Konserwatorium Paryskiego z wybitnymi osiągnięciami. Paryski kontekst, na jaki symbolicznie wskazuje to instrumentarium, silnie wiąże się z końcem okresu największej aktywności Elsnera jako twórcy muzyki kameralnej, podobnie jak Wiedeń łączył się z jego początkiem. W 1805 roku kompozytor wybrał się w podróż do stolicy Francji, gdzie nawiązał bliskie kontakty z Jeanem-François Le Sueurem, napisał (ostatecznie niewystawioną) francuską operę Chimère et réalité i doprowadził do koncertowego wykonania swoich utworów fortepianowych i kameralnych, jak też wydał (…) Kwartet fortepianowy. Le Sueur ponoć gorąco namawiał Elsnera do osiedlenia się w Paryżu, a dwa lata później Ferdinando Paer, przebywając w Warszawie wraz z dworem Napoleona, składał mu propozycje wstąpienia do cesarskiej orkiestry. (…)

Zarejestrowany na płycie repertuar pozwala nam dostrzec różne oblicza kompozytora. Dwa utwory ukazują Elsnera jako adepta kameralistyki wiedeńskiej doby Mozarta, polonezowy dyptyk stanowi podsumowanie ponad dwóch dekad działalności jako twórcy „stylu polskiego”, na koniec zaś objawia się nam jako kompozytor zagadkowej Chaconne. Dodajmy, że większość prezentowanych dzieł przypomina nam o Elsnerze jako biegłym skrzypku, dla którego ten właśnie instrument był niewątpliwie najbliższym. 

Czego jednak z pewnością trudno się tu dosłuchać, to zaczątków romantyzmu, rodzącego się już przecież w twórczości kompozytorów niemieckich czy nawet uczniów samego Elsnera. Nie jest to wszakże skutek takiego, a nie innego doboru repertuaru. Rzeczywiście, poszukiwania Elsnera –romantyka niejednokrotnie prowadzą do bolesnych i krzywdzących dla kompozytora nieporozumień. A przecież najlepiej prezentuje się on w swojej prawdziwej roli: zdolnego epigona klasycyzmu i kodyfikatora przedchopinowskiego poloneza.

Jakub Chachulski, fragment eseju zamieszczonego w booklecie dołączonym do płyty

TYTUŁ: Józef Elsner – Chamber Works

Wykonawcy:

Piotr Pawlak – fortepian

(Érard, Paryż, 1858)

Mikołaj Zgółka – skrzypce

(Charles François Gand, Paryż, 1846, „ex-Wieniawski”; skrzypce obecnie znajdują się w zbiorach kolekcji Muzeum Narodowego w Poznaniu)

Jane Rogers – altówka

(Jan Pawlikowski, Kraków, 2008)

Jarosław Thiel – wiolonczela

(Bastian Muthesius, Berlin, 2023, według Pietro Guarneri, Wenecja, c. 1725)

Program:

Józef Elsner (1769–1854)

[1]          Polonaise in D major for violin and piano (?)                   2'39

[2]          Chaconne in G major for violin and piano* (1836?)         4'37

Piano Trio in B flat major, Op. 2 (1798)                                     [17'48]

[3]          Allegro                                                                               8'27

[4]          Larghetto                                                                           4'58

[5]          Rondo: Allegro                                                                  4'22

[6]          Polonaise in C major for solo piano* (c. 1821)             6'18

[7]          Polonaise in E flat major for piano and violin (1820)  7'06

Piano Quartet in E flat major, Op. 15 (c. 1805)                          [22'15]

[8]          Moderato                                                                           11'53

[9]          Romance: Andantino                                                           5'40

[10]       Rondo: Allegro assai                                                           4'40

[11]       Polonaise in D major for piano and violin (1820)              5'35

Total time           66'20

* Światowa premiera nagrania

Nagrano w Studiu S2 Polskiego Radia w Warszawie w dniach 11–13 września 2024 roku.

Reżyseria nagrania, montaż, mastering: Wojciech Marzec, Agnieszka Szczepańczyk

NFM 95, VCD01, ACD 343

Premiera płyty: 24 stycznia 2025

Patronat medialny: Program II Polskiego Radia

Partnerzy:

Muzeum Narodowe w Poznaniu – Muzeum Instrumentów Muzycznych

Narodowy Instytut Fryderyka Chopina

informacja prasowa

Józef Elsner | Trois quatuors du meilleur goût polonois op. 1 na płycie Narodowego Forum Muzyki /recenzja /

26 lutego 2021 roku swoją premierę miał nowy album Narodowego Forum Muzyki "Trois quatuors du meilleur goût polonois" op. 1, nagrany na instrumentach historycznych Płyta jest światową premierą fonograficzną niedawno na nowo odkrytych Kwartetów smyczkowych op. 1 Józefa Elsnera.  Gorąco wszystkich zachęcam do jej wielokrotnego słuchania - jest piękna!

Czy gwiazda Elsnera zabłyśnie na muzycznym firmamencie?

26 lutego tego roku do rąk melomanów trafiła absolutnie unikalna płyta z nagraniami kompozycji Józefa Elsnera pod znaczącym tytułem "W najlepszym guście polskim". Płyta jest światową premierą fonograficzną niedawno na nowo odkrytych przez Julię Gołębiowską, która skompletowała wiedeńskie źródło nutowe - Kwartetów smyczkowych op. 1 Józefa Elsnera. Nieskatalogowane materiały znajdują się obecnie w Gesellschaft der Musicfreunde w Wiedniu. Znany dotychczas przede wszystkim jako nauczyciel Chopina, Józef Elsner ma szansę zostać na nowo odkryty - tym razem jako twórca pięknej muzyki kameralnej.

Przywracanie twórczości zapomnianej, funkcjonującej z powodzeniem przed laty, przypomina nieco pracę astronoma - zauważa Mikołaj Zgółka, spiritus movens  owego nagrania, a przy tym wybitny skrzypek i kameralista specjalizujący się w wykonawstwie historycznym - który za pomocą wyrafinowanych przyrządów ze zdumieniem odkrywa blask ciał niebieskich sprzed tysięcy i milionów lat. Gwiazdy i ich światło często możliwe są do dostrzeżenia z ogromnym opóźnieniem wywołanym zjawiskami związanymi z czasoprzestrzenią. Muzyk zadaje przy tym pytanie: Jak jasno świeci na muzycznym firmamencie gwiazda Elsnera?

Józef Elsner - kompozytor tworzący "w najlepszym guście polskim"

Józef Elsner, grafika Maksymiliana Fajansa z 1853/ fot. Wikipedia

Urodzony 1 czerwca 1769 w Grodkowie na Opolszczyźnie, Józef Antoni Franciszek Elsner był w swojej młodości związany z Wrocławiem - tu bowiem uczył się początkowo w szkole prowadzonej przy klasztorze dominikanów, a następnie pobierał nauki w jezuickim Gimnazjum św. Macieja, gdzie ponadto śpiewał w chórze klasztornym, pobierał także lekcje gry na skrzypcach oraz na basie. Skomponował też utwory dla Katedry Wrocławskiej, m. in. motet Ave Maria gratiae plena na dwa głosy solowe z towarzyszeniem instrumentów. Nie od razu zdecydowany oddać się muzyce, po różnych zawirowaniach trafił ostatecznie do Brna, gdzie rozpoczął pracę w orkiestrze teatralnej jako skrzypek, ale był to dopiero początek jego zawrotnej kariery. W 1792 roku objął stanowisko dyrygenta w teatrze cesarsko-królewskim, w którym wystawił także własne opery do niemieckich tekstów. Współpracował z Wojciechem Bogusławskim, udzielał lekcji gry, a przede wszystkim zorganizował Akademię Muzyczną, zrzeszającą muzyków i melomanów i dającą koncerty. Grano kompozycje  Josepha Haydna, Wolfganga Amadeusa Mozarta i oczywiście Józefa Elsnera. W 1799 Elsner przeniósł się do Warszawy, gdzie osiadł na stałe i gdzie prowadził operę w Teatrze Narodowym. Prowadził też sztycharnię nut oraz nawiązywał kontakty z muzykami oraz firmami wydawniczymi Francji, Niemiec i Austrii. Trzeba przyznać, że miał rozmach. Ponadto pisywał artykuły o muzyce w języku polskim, pracował jako pedagog. a za zasługi na polu muzyki został odznaczony w 1823 Orderem Św. Stanisława. 

Był typowym przedstawicielem klasycyzmu. Poza twórczością operową i religijną, komponował także utwory kameralne. Głównie w młodości. W czasach wrocławskich muzykował w mieszczańskich domach i dzięki temu zetknął się w rozmaitymi odmianami muzyki zespołowej. Najczęściej tworzył duety skrzypcowe oraz tria na dwoje skrzypiec i wiolonczelę. Najwięcej utworów kameralnych skomponował podczas pobytu we Lwowie. 

Prezentowane na płycie Kwartety smyczkowe op. I zostały wydane w 1798 roku w oficynie wydawniczej Traega w Wiedniu. Mawiał, że są rodzajem polonezów, ale - jak pisze Julia Gołębiowska, autorka eseju dołączonego do płyty - "powstały one pod wyraźnym wpływem quatuors concertant - salonowej, można by rzec rozrywkowej odmiany tego gatunku kameralnego, który wykształcił się w kręgu muzyki francuskiej w latach 70. XVIII wieku".

Józef Elsner na płycie Narodowego Forum Muzyki

Płyta "Trois quatuors du meilleur goût polonois" op. 1 jest światową premierą odkrytych niedawno  Kwartetów smyczkowych op. 1 Józefa Elsnera. Nagrali ją czterej znakomici artyści: skrzypkowie - Mikołaj Zgółka, solista i kameralista specjalizujący się w wykonawstwie historycznym XVII i XVIII wieku oraz muzyki wczesnoromantycznej; Zbigniew Pilch, wirtuoz, specjalizujący się w muzyce barokowej, altowiolinista Dominik Dędski grający na altówce barokowej, solista i kameralista; wiolonczelista i dyrygent Jarosław Thiel, dyrektor artystyczny Wrocławskiej Orkiestry Barokowej. 

Koncert "W najlepszym guście polskim w Żurawinie, 22 sierpnia 2020 r.
Niestety, nie udało mi się sfotografować pana Mikołaja Zgółki...

W sierpniu ubiegłego roku miałam niezwykłą okazję wysłuchać koncertu z muzyką Józefa Elsnera w okolicznościach zgoła niezwykłych, a mianowicie w zabytkowych wnętrzach Kościoła pod wezwaniem Świętej Trójcy w podwrocławskiej Żórawinie, zwanym perłą manieryzmu śląskiego. Od tamtego czasu czekałam niecierpliwie na ukazanie się płyty z prezentowanymi wówczas nagraniami. I stało się! Gorąco wszystkich zachęcam do jej wielokrotnego słuchania - jest piękna!

Józef Elsner | Trois quatuors du meilleur goût polonois op. 1