Skarby epoki Piastów. Wystawa w 700. rocznicę koronacji Władysława Łokietka

Zamek Królewski na Wawelu zaprasza na wyjątkową wystawę "Skarby epoki Piastów". Wśród obiektów zobaczyć można m. in. wspaniałe kielichy z XIII i XIV w., relikwiarz św. Zygmunta z XIV w. czy krzyż z diademów pochodzący z XIII wieku. Ekspozycji towarzyszą liczne wydarzenia: wykłady, zwiedzanie z kuratorem. Wystawa potrwa do 19 kwietnia 2020 roku.

Wystawa upamiętnia siedemsetną rocznicę koronacji Władysława Łokietka dokonanej na Wawelu 20 stycznia 1320 roku. Wydarzenie to otwarło nową kartę w dziejach Polski. Zakończył się ostatecznie okres rozbicia dzielnicowego i urzeczywistniło się długo oczekiwane odrodzenie Królestwa. Wobec okoliczności politycznych, szczególnie czeskich pretensji do polskiego tronu, książę Władysław zmienił dotychczasową tradycję i wybrał na miejsce sakry królewskiej nie Gniezno, lecz Kraków. Od tego czasu kościołem koronacyjnym stała się katedra na Wawelu – miejsce kultu św. Stanisława; poza kilkoma wyjątkami większość polskich monarchów oraz ich małżonek przyjęło koronę w jej murach.

Relikwiarz św. Zygmunta, herma, Kraków (?) 1370, Płock, Muzeum Diecezjalne, fot. materiały
Zamku Królewskiego na Wawelu

Jak wiadomo ze źródeł, w XIII stuleciu w skarbcu wawelskiej świątyni przechowywano insygnia władzy królewskiej, wśród nich włócznię św. Maurycego, którą w roku 1000 otrzymał Bolesław Chrobry od cesarza Ottona III przy gnieźnieńskim grobie św. Wojciecha. Ta wyjątkowa relikwia zachowała się do dzisiaj i jest eksponowana na wystawie. Towarzyszy jej miecz zwany Szczerbcem, użyty podczas Łokietkowej koronacji. Sporządzone na tę okazję korona, berło i jabłko przepadły w późniejszych wiekach.

Szczerbiec, fot. Wikipedia

Rocznica pierwszej wawelskiej koronacji dała okazję do sprowadzenia i pokazania szerokiej publiczności wybitnych zabytków złotnictwa oraz klejnotów pochodzących z okresu panowania dynastii Piastów. Poza zbiorami Zamku Królewskiego na Wawelu i katedry krakowskiej zachowały się one w historycznych kościołach, głównie małopolskich, wielkopolskich, a także mazowieckich. Najstarsze z nich datowane są na wiek X, najpóźniejsze pochodzą z wieku XIV. Spośród dzieł najcenniejszych trzeba wymienić krzyż zestawiony z dwóch złotych koron z połowy XIII stulecia, należący do najwybitniejszych osiągnięć złotnictwa europejskiego, oraz zespół pamiątek po św. Kindze zachowanych w starosądeckim klasztorze klarysek.

Kielich, Kraków 1363, skarbiec Kolegiaty Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny,
fot. materiały Zamku Królewskiego na Wawelu

Prawdziwym wydarzeniem jest prezentacja w Krakowie najcenniejszych klejnotów tak zwanego skarbu ze Środy Śląskiej: wspaniałej złotej korony kobiecej ozdobionej orłami oraz zapony (Muzeum Narodowe w Wrocławiu). Najwyższy poziom artystyczny reprezentują fundacje Kazimierza Wielkiego, ostatniego Piasta na polskim tronie. Obok siebie znalazły się kielichy z Trzemeszna, Stopnicy i Kalisza oraz hermy (popiersia) św. Marii Magdaleny ze Stopnicy i św. Zygmunta z katedry w Płocku.

Oprawa Ewangeliarza Anastazji, warsztat nadmozański lub Polska, ok. 1170,
Warszawa Biblioteka Narodowa, fot. materiały Zamku Królewskiego na Wawelu

Wydarzenia towarzyszące

wykłady

godz. 17.00, Centrum Wystawowo-Konferencyjne, wstęp wolny
23 stycznia "Sztuka na dworze Kazimierza Wielkiego"
dr hab. Marek Walczak, prof. UJ (Instytut Historii Sztuki UJ)
25 lutego "Średniowieczne koronacje królewskie Piastów i Jagiellonów w katedrze wawelskiej"
prof. dr hab. Krzysztof Ożóg (Instytut Historii UJ)
31 marca "O koronach rozmaitych"
Dariusz Nowacki (Zamek Królewski na Wawelu)

Skrzyneczka z kości słoniowej, Paryż, ok. 1330-1350, skarbiec Katedry n Wawelu,
fot. materiały Zamku Królewskiego na Wawelu

zwiedzanie z kustoszem

godz. 13.00, obowiązuje rezerwacja*
26 stycznia, 16 lutego, 29 marca
spotkania dla rodzin z dziećmi
godz.10.30, czas trwania: ok. 2,5 godz.; obowiązuje rezerwacja*
opłaty: dziecko 10 zł, opiekun 5 zł
22 lutego "Zacznijmy od początku – Piastowie i koronacje"
dla dzieci 7-12 lat
część merytoryczna, warsztat i prowadzenie: Magdalena Gacek, Agnieszka Pytel
miejsce: sale wystawy czasowej, sale edukacyjne w bud. nr 7
7 marca "Na wagę złota"
dla dzieci 8-12 lat
część merytoryczna, warsztat i prowadzenie: Magdalena Gacek, Agnieszka Pytel
miejsce: sale wystawy czasowej, wybrane sale Skarbca Koronnego, sale edukacyjne w bud. nr 7
18 kwietnia Święci – patroni i patronki czasów panowania dynastii Piastów
dla dzieci 9–12 lat
opłaty: dziecko 5 zł, opiekun 5 zł
prowadzenie: Bożena Litewka i Robert Adamczak oraz studenci Instytucji Historii UJ z udziałem Zespołu Muzyki Dawnej Floripari, który zaprezentuje wybrane pieśni ze swojego programu Śpiewają Wieki czyli historia Polski pieśnią opowiedziana miejsce: sale wystawy czasowej, sale edukacyjne w budynku nr 7 , rezerwacja: zgłoszenia przyjmowane od poniedziałku poprzedzającego spotkanie, tel. 12 422-51-55 wew. 290, poniedziałek-piątek: 9.00-12.00, 14.00-15.00

informacja prasowa

Gra video Zamku Królewskiego na Wawelu. Zagraj w Kosmograf!

Zamek Królewski na Wawelu przekracza granice czasu i przestrzeni, opowiadając o wawelskiej kolekcji i dziejach Zamku. Wszystko za sprawą rewolucyjnego projektu – pierwszej w historii gry video – dostępnej on-line. „Kosmograf”, zaadresowany do młodych odbiorców kultury w wieku od 15 do 19 lat, będzie miał premierę 15 stycznia o godz. 16.00 na stronie www.wawel. krakow.pl. Grę można pobrać za pomocą aplikacji. Nie przegapcie tego! 

BLISKIE SPOTKANIA Z HISTORIĄ

Gracz wcieli się w jednego z kilku wirtualnych bohaterów wzorowanych na postaciach historycznych związanych z Zamkiem, którego zadaniem będzie odnalezienie cennych wawelskich artefaktów. Wśród poszukiwanych zabytków znalazły się m.in.: Szczerbiec, pantofelki koronacyjne Zygmunta Augusta czy szachy Zygmunta III. Przed grającymi kilka poziomów zaawansowania, odsłaniających i przybliżających różne epoki historyczne. 

Warstwę graficzną tworzą ilustracje wykonane specjalnie na potrzeby gry. Każdy gracz otrzyma dostęp do swoich wyników, które będzie mógł porównać z osiągnięciami innych graczy, co, mamy nadzieję, zwiększy jego zaangażowanie i motywację.

–  Gra video to kolejna, nieoczywista propozycja Zamku Królewskiego na Wawelu, którą prezentujemy po komiksie „Tajemnica miecza”, serialu „Wawel. Królestwo odkryte” czy wirtualnych spacerach. „Kosmograf” to nie tylko forma rozrywki, ale też i doskonałe narzędzie edukacyjne służące do zgłębiania historycznej wiedzy w nowoczesnej i atrakcyjnej formule. Zapraszamy w ten sposób każdego, by mógł odkryć Wawel na nowo – mówi dr hab. Andrzej Betlej, prof. UJ.

„Kosmograf” to ekscytujące doświadczenia pozwalające na możliwie bliski, choć wirtualny kontakt z wyjątkową kolekcją, a co za tym idzie - bardziej osobiste (za sprawą wcielania się w historyczne postaci) poznawanie historii, której na co dzień nie można ani dotknąć, ani poczuć. – Mamy nadzieję, że przyczyni się do tego podejmowanie wyzwań na kolejnych etapach gry, rozwiązywanie zagadek i gromadzenie artefaktów skrywających nieraz niejedną tajemnicę Zamku – dodaje dr hab. Andrzej Betlej.

Projekt Kultura dostępna 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

informacja prasowa

Wielki projekt on-line Zamku Królewskiego na Wawelu Czas na Wawel! "Kultura dostępna"

Ponad 280 tys. zł i wielki program Kultura dostępna Zamku Królewskiego na Wawelu realizowany dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Przed Wami: serial „Wawel. Królestwo odkryte” z udziałem Krystyny Czubówny, poradnik dla małych i dużych „Przez Zamek do Domu”, gra komputerowa, lekcje i warsztaty on-line. Zamek Królewski na Wawelu, choć zamknął swoje ekspozycje na czas pandemii, upowszechnia historię bezcennych zbiorów w sieci i na kartach nowych wydawnictw. 

Wszystko po to, by – mimo wszystko – dotrzeć do szerokiego grona odbiorców i sprostać ich najwyższym oczekiwaniom w czasie, gdy dostęp do kultury w rzeczywistości został utrudniony. Działania dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W SIECI WIEDZY

– Za sprawą współczesnych, nowoczesnych środków wyrazu, które stanowią język nowych mediów w XXI wieku pragniemy dotrzeć do szerokiego grona odbiorców sztuki. Dzięki grze on-line czy serialowi pokazujemy nieoczywiste oblicze Zamku Królewskiego na Wawelu. W sposób atrakcyjny i niekonwencjonalny opowiadamy o dziejach Zamku i wawelskich zbiorach – mówi dr hab. Andrzej Betlej, prof. UJ, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu.

Dlatego już pod koniec grudnia, nie wychodząc z domu każdy będzie mógł odwiedzić Zamek. Wszystko za sprawą wirtualnego zwiedzania, nad którym prace dobiegają właśnie końca. – To nasza odpowiedź na zapotrzebowanie zwiedzających, którzy niezwykle entuzjastycznie przyjęli wyemitowane przez nas wirtualne oprowadzanie po ekspozycji Wawel zaginiony z udziałem kustosz dr Beaty Kwiatkowskiej-Kopki z towarzyszeniem aktorki Małgorzaty Kożuchowskiej, prezentowane w ramach akcji #darmowylistopad. Film na naszym profilu na FB został wyświetlony ponad 24 tys. razy i udostępniony już ponad 400 razy. To prawdziwy rekord – stwierdza dr hab. Andrzej Betlej, prof. UJ. – Nie mogliśmy przejść obok tego faktu obojętnie – dodaje. Działanie towarzyszy realizacji projektu „Kultura dostępna”.

Jak mówi Marta Graczyńska – koordynatorka projektu „Kultura dostępna” na Zamku Królewskim na Wawelu – dzięki rozmaitym działaniom zamek, muzeum jest miejscem na wyciągnięcie ręki. – Póki nie możemy się spotkać z naszymi gośćmi w świecie rzeczywistym zapraszamy ich do wirtualnych przestrzeni muzeum. Dofinansowanie MKiDN pozwoliło nam na sięgnięcie po współczesne technologie, nowe środki wyrazu i wykorzystać inne niż do tej pory kanały komunikacji. Mamy nadzieję, że dzięki temu wiedza na temat zbiorów wawelskich, ich historii i znaczenia będzie co raz powszechniejsza, a goście będą chcieli jej co raz więcej i więcej. W ten sposób Wawel pozostanie otwarty i jeszcze bliższy każdemu – mówi Marta Graczyńska.

Z REALU DO…

Gra trafi do rąk najmłodszych zwiedzających w przedziale od 9 do 15 lat. Za jej pośrednictwem cofniemy się w czasie, doświadczając przygód w różnych okresach historycznych Zamku Królewskiego na Wawelu. Gracze wcielą się w jednego z kilku bohaterów, wzorowanych na postaciach historycznych związanych z Zamkiem. Cel jest jeden: odnaleźć cenne artefakty, takie jak Szczerbiec, pantofelki koronacyjne Zygmunta Augusta czy szachy Zygmunta III. Mocnym atutem gry jest forma ukazująca wnętrza zamku z różnych epokach. Odkryjemy historię unikatowego miejsca w nietypowy sposób. Historię ukrytą w murach zamku. Grę pobierzemy za darmo na stronie: wawel.krakow.pl w zakładce KULTURA DOSTĘPNA pod koniec grudnia.

ZA GŁOSEM CZUBÓWNY

Na wawelskie wzgórze przeniesiemy się także za sprawą historii opowiedzianych w 10-o odcinkowym serialu „Wawel. Królestwo odkryte”. Poznamy nieoczywiste oblicze Wawelu; za sprawą opowieści o artystach, zbiorach, ludziach, o których historia zapomniała, a nawet zwierzętach i roślinach. Wszystko to przedstawione w dynamicznej i atrakcyjnej wizualnie formie – opowiedziane głosem Krystyny Czubówny. Odcinki opublikujemy na oficjalnym profilu FB Zamku Królewskiego na Wawelu oraz na kanale YouTube od 23 grudnia.

PRZEZ ZAMEK DO DOMU 

Z myślą o naszych najmłodszych zwiedzających i ich opiekunach opracowaliśmy również specjalny poradnik, jak z naszego własnego domu uczynić zamek. Za sprawą opracowanych zabaw, zadań i rozmaitych ciekawostek przybliżamy wiedzę o Wawelu i historię bezcennych zbiorów zgodnie z ideą: przez zabawę do nauki. 

Jak piszą autorki tomu: Pozwól, że zaprosimy Cię dziś do królewskiego domu, uchylimy rąbka tajemnicy i pokażemy, jak wyglądało życie codzienne na zamku. W książce znajdziesz zadania, które pozwolą zmienić Twój dom w rezydencję królewską. Książka jest dla Ciebie – możesz w niej rysować i wyklejać, zapisywać pomysły i inspiracje. Zaproś do zabawy najbliższych i bawcie się po królewsku. 

 

Poradnik można pobrać bezpłatnie na naszym blogu edukacyjnym: waweledukacja.com od 23 grudnia. 

Każdy zainteresowany programem Kultury dostępnej, bezpłatnie, weźmie też udział w warsztatach i lekcjach on-line. Dla zainteresowanych stworzyliśmy także bezpłatne karty pracy. Do pobrania na blogu.

Szczegóły na www.wawel.krakow.pl, w zakładce KULTURA DOSTĘPNA.

Projekt Kultura dostępna 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

informacja prasowa