19. Festiwal Filmu Niemego - Pola, Polonia, Polonica

W dniach 6-9 grudnia Fundacja dla Kina oraz Kino Pod Baranami zapraszają na 19. Festiwal Filmu Niemego, który oferuje podróż w czasie do początków istnienia kinematografii. Pokazom filmów niemych towarzyszyć będzie muzyka na żywo w wykonaniu uznanych artystów z Polski i ze świata.

W nawiązaniu do setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, tegoroczna edycja Festiwalu Filmu Niemego upłynie pod hasłem Pola, Polonia, Polonica. Oprócz prezentowania polskich filmów, Festiwal podąża również śladem polskich miejsc i postaci w światowym kinie niemym, a także wybitnych twórców filmowych, którzy urodzili się na ziemiach polskich oraz niezrównanej Poli Negri, pierwszej polskiej aktorki, która urzeczywistniła sen o hollywoodzkiej karierze.

Bestia w reż. Aleksandra Hertza

Apolonia Chałupiec, którą cały świat poznał jako Polę Negri, otworzyła drogę do Fabryki Snów takim ikonom światowego kina jak Marlena Dietrich czy Greta Garbo. Krakowskich widzów oczaruje już podczas otwierającego Festiwal pokazu filmu Bestia Aleksandra Hertza w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”. Aktorka wcieliła się w dziewczynę, która wykorzystuje swoją urodę i spryt w walce o lepsze życie. W ramach Festiwalu zaprezentowana zostanie wersja zrekonstruowana cyfrowo przez Filmotekę Narodową. Projekcji towarzyszyć będzie muzyka na żywo w wykonaniu cenionego na całym świecie zespołu Kroke, który po 20 latach powraca na Festiwal Filmu Niemego z unikalną mieszanką muzyki klezmerskiej, etnicznej i jazzowej. Po seansie, Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny zaprasza na lampkę wina.

Wkrótce po premierze Bestii, Pola Negri wyjechała do Niemiec, gdzie zagrała m.in. w prezentowanym w ramach Festiwalu filmie Mania. Historia pracownicy fabryki papierosów. Reżyser Eugen Illés obsadził ją w roli modelki, która zakochuje się w pewnym młodym kompozytorze. Wkrótce odkrywa, że kariera jej ukochanego zależy od wpływowego mecenasa, któremu ona sama wpadła w oko. Podczas krakowskiego pokazu film zostanie wyświetlony w wersji odrestaurowanej cyfrowo z nową ścieżką dźwiękową autorstwa Jerzego Maksymiuka.

Pierwszą polską gwiazdę filmową uczestnicy Festiwalu będą mogli podziwiać również w komediodramacie Hotel Imperial, jedynym zachowanym w całości hollywoodzkim dziele szwedzkiego reżysera Mauritza Stillera. To pełna uroku historia miłości rannego węgierskiego oficera i rezolutnej pokojówki, która pomaga mu ukryć się przed wrogiem w przygranicznym hotelu. Dopełnieniem seansu będzie pokaz odrestaurowanego cyfrowo filmu Primabalerina tego samego reżysera. To przejmująca opowieść o miłości utalentowanej tancerki i wiejskiego muzykanta z małej polskiej wsi na terenie zaboru rosyjskiego, którym na drodze do szczęścia staje pewien podstępny hrabia.

Znakomitym uzupełnieniem opowieści o jednej z najbardziej fascynujących postaci w historii polskiego kina będzie pokaz filmu dokumentalnego Pola Negri: Życie jest snem w kinie. Wykorzystując rozmowy z krytykami, znawcami kina, a także przyjaciółmi aktorki, Mariusz Kotowski, amerykański reżyser polskiego pochodzenia, odtworzył jej drogę od nikomu nieznanej Apolonii Chałupiec do absolutnej legendy kina.

Pola Negri to niejedyna gwiazda Hollywood polskiego pochodzenia, której filmy zaprezentowane zostaną podczas tegorocznej edycji Festiwalu. Na ekranie Kina Pod Baranami pojawi się także gwiazda teatru i filmu w języku jidysz, niezrównana Molly Picon, czyli Małka Opiekun, urodzona w Nowym Jorku w rodzinie żydowskich emigrantów z Polski. Popularną aktorkę widzowie zobaczą w urokliwej komedii Wschód i Zachód, której akcja toczy się w tradycyjnym żydowskim sztetlu na terenie Galicji. Molly Picon wcieliła się w zwariowaną Amerykankę, która wprowadza nie lada zamieszanie podczas wizyty w rodzinnych stronach swojego ojca.

Polskie korzenie mają również Robert Siodmak (Zabójcy) oraz urodzony w Suchej Beskidzkiej Billy Wilder (Pół żartem, pół serio), czyli twórcy filmu Ludzie w niedzielę, którego wyjątkowy pokaz odbędzie się w sobotni wieczór w Kijów Centrum. Festiwal Filmu Niemego i Festiwal Muzyki Filmowej w Krakowie po raz pierwszy łączą siły i zapraszają na seans filmowy z muzyką na żywo w wykonaniu islandzkiego duetu MÚM. Podczas krakowskiego koncertu na scenie pojawi się duet założycieli, czyli Gunnar Örn Tynes oraz Örvar Smárason.

Ludzie w niedzielę to stworzony na wzór symfonii miejskich portret młodych mieszkańców Berlina lat 20., a zarazem niekonwencjonalna próba uchwycenia pokolenia nieświadomego jeszcze, jaki los czeka ich wraz z dojściem do władzy Adolfa Hitlera. Współorganizatorami pokazu są: Miasto Kraków i Krakowskie Biuro Festiwalowe. Partnerem wydarzenia jest Goethe-Institut w Krakowie.

Z okazji setnej rocznicy odzyskania niepodległości, organizatorzy Festiwalu zapraszają do wspólnego świętowania podczas pokazów znakomitych filmów niemych, których tło stanowią kluczowe momenty w polskiej historii. Na ekranie pojawi się m.in. odrestaurowany cyfrowo film Szachista w reżyserii Raymonda Bernarda rozgrywający się tuż po I rozbiorze Polski, w 1772 roku. To zrealizowana z rozmachem patriotyczna baśń o polskim szlachcicu, który trafia na dwór carycy Katarzyny Wielkiej ukryty wewnątrz maszyny do gry w szachy.

Na front I wojny światowej widzowie przeniosą się podczas krakowskiej repremiery odrestaurowanej cyfrowo wersji filmu Szaleńcy Leonarda Buczkowskiego (Zakazane piosenki, Skarb). To pierwsza polska superprodukcja, zrealizowana z użyciem efektów pirotechnicznych i scen bitewnych z udziałem zastępów statystów. Opowiada o trójce przyjaciół walczących w Legionach Piłsudskiego. Wojna wdziera się również w codzienne życie bohaterów filmu Ponad śnieg Konstantego Meglickiego. To oparta na dramacie Stefana Żeromskiego burzliwa historia dziedzica starego dworu, który wbrew woli matki wiąże się ze swoją piękną kuzynką. W filmie wystąpili znakomici polscy aktorzy: Stanisława Wysocka, Stefan Jaracz i Mieczysław Cybulski. Ostatni etap walki o wolność stał się tematem prezentowanego na Festiwalu filmu Cud nad Wisłą z udziałem Jadwigi Smosarskiej, ostatniej polskiej produkcji znanego hollywoodzkiego reżysera Ryszarda Bolesławskiego. To prawdziwe widowisko filmowe opowiadające o wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku poprzez losy mieszkańców dworu na Kresach Wschodnich. Cyfrowo odrestaurowany film zostanie wyświetlony w klubie festiwalowym Betel.

Gdzieś w tle historycznych wydarzeń i wojennych bitew toczyło się zwykłe życie, któremu uczestnicy Festiwalu przyjrzą się podczas kolejnego pokazu krótkometrażowych dokumentów o dawnym Krakowie. Cieszące się popularnością wśród krakowskiej publiczności urywki z międzywojennej codzienności będą towarzyszyć projekcji filmu Rzeźbiarz z kamerą, współczesnego dokumentu zrealizowanego w konwencji found footage. Film został zmontowany z amatorskich nagrań znanego rzeźbiarza Augusta Zamoyskiego, które składają się na intrygujący obraz życia towarzyskiego polskiej bohemy. Gościem pokazu będzie reżyser filmu, Marcin Giżycki.

Jak co roku, na Festiwalu jest i miejsce dla najmłodszych kinomanów, którzy wezmą udział w bloku wydarzeń dla maluchów pt. Baranki w Niemym Kinie. Maluchy wyruszą w kosmos podczas pokazu filmu Podróż na Księżyc autorstwa Georges’a Mélièsa, a po seansie wspólnie skomponują muzykę do krótkiego filmu. Na warsztatach artystycznych dzieci stworzą własną animację poklatkową, oraz konstruować będą urządzenia, którymi posługiwali się pionierzy ruchomych obrazów.

Festiwal Filmu Niemego odwołuje się do doświadczeń uczestników pokazów kinematograficznych z początków XX wieku, nadając im jednak nowy, współczesny wymiar. Projekcjom filmów niemych towarzyszy muzyka na żywo w wykonaniu zarówno młodych, jak i uznanych zespołów oraz wszechstronnych artystów solowych.

Oprócz headlinerów tegorocznej edycji, czyli zespołów MÚM i  Kroke, widzowie usłyszą m.in. bawiącą się dźwiękiem grupę Trifonidis/Czekała/Rozenman; trio Waldemara Rychłego, które zaprezentuje kompozycje inspirowane muzyką ludową oraz młody zespół The Beat Freaks, który łamie tradycyjny jazz z pomocą innych gatunków muzycznych.

Na scenę powrócą również wieloletni przyjaciele Festiwalu czyli SEMI-INVENTED TRIO (Konarski/Chytrzyński/Berny), elektroniczno-liryczna grupa SALK, czy DJ-ka Eta Hox, której towarzyszyć będą Robek i Flea podczas wspólnego występu kolektywu Deep Impact Kraków. Z solowym projektem przyjedzie także multiinstrumentalista i założyciel zespołu Baaba, Bartosz Weber.

Tradycyjnie, w sobotni wieczór organizatorzy zapraszają na specjalny pokaz filmowy w Klubie Betel, gdzie do filmu Cud nad Wisłą zagra DJ i producent muzyczny Daniel Drumz. Wstęp na to wydarzenie jest wolny.


PROGRAM:

czwartek, 6 grudnia 2018
19.30 POKAZ INAUGURACYJNY
Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha (ul. M. Konopnickiej 26)
BESTIA | THE POLISH DANCER (Aleksander Hertz) PL 1917, 63'
muzyka na żywo: Kroke
Partner: Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny

piątek, 7 grudnia 2018
18.15 PRIMABALERINA | THE PRIMA BALLERINA | BALLETTPRIMADONNAN
(Mauritz Stiller) SE 1916, 36'
HOTEL IMPERIAL | HOTEL IMPERIAL (Mauritz Stiller) US 1927, 77'
muzyka na żywo: Trifonidis/Czekała/Rozenman

21.15 SZACHISTA | THE CHESS PLAYER | LE JOUEUR D'ÉCHECS
(Raymond Bernard) FR 1927, 140'
muzyka na żywo: Deep Impact Kraków

sobota, 8 grudnia 2018
15.00 MANIA. HISTORIA PRACOWNICY FABRYKI PAPIEROSÓW
| MANIA. DIE GESCHICHTE EINER ZIGARETTENARBEITERIN
(Eugen Illés) DE 1918, 85'
Partner: Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny

17.00 KRAKOWSKA REPREMIERA
SZALEŃCY | DAREDEVILS (Leonard Buczkowski) PL 1928, 135'
muzyka na żywo: Semi-Invented Trio
(Konarski/Chytrzyński/Berny)
Partner: Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny

20.15 FESTIWAL FILMU NIEMEGO
I FESTIWAL MUZYKI FILMOWEJ PREZENTUJĄ
Kijów. Centrum (Al. Zygmunta Krasińskiego 34)
LUDZIE W NIEDZIELĘ | PEOPLE ON SUNDAY | MENSCHEN AM SONNTAG
(Robert Siodmak, Edgar G. Ulmer) DE 1930, 74’
muzyka na żywo: MÚM
Współorganizator: Miasto Kraków i Krakowskie Biuro Festiwalowe
Partner: Goethe Institut Krakau

23.00 AFTERPARTY W KLUBIE BETEL
Klub Betel (pl. Szczepański 3)
CUD NAD WISŁĄ | A MIRACLE AT THE VISTULA RIVER
(Ryszard Bolesławski) PL 1921, 80'
muzyka na żywo // live music: Daniel Drumz
Partner: Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny

niedziela 9 grudnia 2018
11.00 BARANKI W NIEMYM KINIE I: HISTORIA KINA
prowadzenie: Justyna Droń

12.15 BARANKI W NIEMYM KINIE II: MUZYKA W NIEMYM KINIE
PODRÓŻ NA KSIĘŻYC | A TRIP TO THE MOON | LE VOYAGE DANS LA LUNE
(Georges Méliès) FR 1902, 15'
muzyka na żywo: SALK
po seansie warsztaty muzyczne dla dzieci
Partner: Instytut Francuski w Polsce

13.00 POLA NEGRI: ŻYCIE JEST SNEM W KINIE
| LIFE IS A DREAM IN CINEMA: POLA NEGRI
(Mariusz Kotowski) US 2006, 89'

15.00 RZEŹBIARZ Z KAMERĄ | SCULPTOR WITH A CAMERA
(Marcin Giżycki) PL 2018, 29'
FILMOWE OBRAZY STAREGO KRAKOWA | FILM IMAGES OF OLD KRAKOW
PL 1913-1929, 31’
muzyka na żywo: The Beat Freaks
gość pokazu: Marcin Giżycki
Partner: Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny

18.00 PONAD ŚNIEG | ABOVE THE SNOW (Konstanty Meglicki) PL 1929, 52’
muzyka na żywo: Waldemar Rychły Trio

20.00 WSCHÓD I ZACHÓD | OST UND WEST
(Ivan Abramson, Sidney M. Goldin) AT 1923, 85'
muzyka na żywo: Bartosz Weber


Wszystkie filmy prezentowane będą z polskimi i angielskimi napisami.*
* Cud nad Wisłą - bez angielskich napisów.


BILETY:
Filmy z muzyką na żywo:  32 PLN | 25 PLN
Filmy bez muzyki na żywo: 22 PLN | 15 PLN
Pokaz inauguracyjny: 50 PLN | 40 PLN (z Karnetem)
MÚM + Ludzie w niedzielę: 50 PLN | 40 PLN (z Karnetem)
Afterparty w Klubie Betel: wstęp wolny
Baranki w niemym kinie: 11 PLN / 15 PLN
KARNET (8 seansów): 120 PLN*
* Karnet nie obejmuje pokazu inauguracyjnego oraz MÚM + Ludzie w niedzielę
KARNET Baranki (2 spotkania): 22 PLN

Bilety dostępne w kasach Kina oraz online:
www.kinopodbaranami.pl
www.festiwalfilmuniemego.pl


O FILMACH:

BESTIA | THE POLISH DANCER (Aleksander Hertz) PL 1917, 63'
Dziewczyna z prowincji okrada swojego adoratora i ucieka do wielkiego miasta. Odrestaurowany cyfrowo, jedyny zachowany w całości polski film z udziałem Poli Negri.
Partner: Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny
Film został odrestaurowany pod opieką Filmoteki Narodowej w 2018 roku przez studio Di Factory i ReKino Studios. Projekt współfinansowany przez Polski Instytut Sztuki Filmowej.

CUD NAD WISŁĄ | A MIRACLE AT THE VISTULA RIVER
(Ryszard Bolesławski) PL 1921, 52'
Spokojne życie mieszkańców dworku na Kresach burzy wieść o nadciągającej armii rosyjskiej. Zrealizowana z rozmachem opowieść o wojnie polsko-bolszewickiej z udziałem Jadwigi Smosarskiej.
Partner: Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny

FILMOWE OBRAZY STAREGO KRAKOWA | FILM IMAGES OF OLD KRAKOW
PL 1913-1929, 30’
Zestaw dokumentalnych filmów z początku XX wieku prezentujących urodę i codzienność dawnego Krakowa.
Partner: Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny

HOTEL IMPERIAL | HOTEL IMPERIAL (Mauritz Stiller) US 1927, 77'
Węgierski huzar wyczerpany bitwą ukrywa się w przygranicznym hotelu pod opieką czarującej pokojówki. Pola Negri w komediodramacie szwedzkiego mistrza kina niemego Mauritza Stillera.

LUDZIE W NIEDZIELĘ | PEOPLE ON SUNDAY | MENSCHEN AM SONNTAG
(Robert Siodmak, Edgar G. Ulmer) DE 1930, 74’
Beztroskie 24 godziny z życia berlińczyków. Młodzi mieszkańcy niemieckiej stolicy w letniej, weekendowej atmosferze korzystają z uroków dnia wolnego od pracy. Arcydzieło kina niemego, wpisujące się w nurt filmowych symfonii miejskich.

MANIA. HISTORIA PRACOWNICY FABRYKI PAPIEROSÓW
| MANIA. DIE GESCHICHTE EINER ZIGARETTENARBEITERIN
(Eugen Illés) DE 1918, 85'
Odrestaurowana cyfrowo, przejmująca historia miłości pięknej modelki i ubogiego kompozytora w malowniczym świecie artystycznej bohemy. W roli głównej zjawiskowa Pola Negri. Nowa ścieżka dźwiękowa skomponowana przez Jerzego Maksymiuka.
Partner: Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny
Film odrestaurowany cyfrowo przez Filmotekę Narodową.

PODRÓŻ NA KSIĘŻYC | A TRIP TO THE MOON | LE VOYAGE DANS LA LUNE
(Georges Méliès) FR 1902, 15'
Pierwszy w historii film science-fiction. Ekstrawagancki pomysł, kunsztowna realizacja. Magia na ekranie i triumf ludzkiej wyobraźni.
Partner: Instytut Francuski w Polsce

POLA NEGRI: ŻYCIE JEST SNEM W KINIE
| LIFE IS A DREAM IN CINEMA: POLA NEGRI
(Mariusz Kotowski) US 2006, 89'
Pełnometrażowy film dokumentalny o życiu i twórczości Poli Negri, pierwszej europejskiej aktorki, która zrobiła tak oszałamiającą karierę w Hollywood.

PONAD ŚNIEG | ABOVE THE SNOW
(Konstanty Meglicki) PL 1929, 52’
Syn despotycznej właścicielki starego dworu zakochuje się w swojej pięknej kuzynce, krzyżując tym samym plany matki. Para kochanków ucieka nie wiedząc, że wkrótce wybuchnie wojna.

PRIMABALERINA | THE PRIMA BALLERINA | BALLETTPRIMADONNAN
(Mauritz Stiller) SE 1916, 36'
Miłosna historia ubogiego skrzypka i uzdolnionej tancerki, której serce za wszelką cenę chce zdobyć podstępny hrabia. Odrestaurowana cyfrowo, wzruszająca opowieść o muzyce i tańcu autorstwa Mauritza Stillera.

RZEŹBIARZ Z KAMERĄ | SCULPTOR WITH A CAMERA
(Marcin Giżycki) PL 2018, 29'
Współczesny film dokumentalny w konwencji found footage, zmontowany z amatorskich nagrań znanego rzeźbiarza Augusta Zamoyskiego. Bezcenny zapis życia polskiego ziemiaństwa w międzywojniu i fascynujący obraz epoki

SZACHISTA | THE CHESS PLAYER | LE JOUEUR D'ÉCHECS
(Raymond Bernard) FR 1927, 140'
Polski szlachcic walczy drogą podstępu o wolność swojej ojczyzny. Elektryzujące widowisko przedstawiające historię polskiego patriotyzmu, zdrady i poświęcenia.

SZALEŃCY | DAREDEVILS (Leonard Buczkowski) PL 1928, 135'
Opowieść o trójce przyjaciół walczących wspólnie na froncie I wojny światowej. Pierwsza polska superprodukcja i arcydzieło kina patriotycznego.
Partner: Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny

WSCHÓD I ZACHÓD | EAST AND WEST | OST UND WEST
(Ivan Abramson, Sidney M. Goldin) AT 1923, 85'
Molly Picon jako córka nowojorskiego Żyda, która przybywa do Galicji na rodzinną uroczystość. Urokliwa komedia o zderzeniu światowego życia z codziennością tradycyjnego sztetla.


BARANKI W NIEMYM KINIE:

RUCHOME OBRAZY
Warsztaty dla dzieci, podczas których będzie można się dowiedzieć, jak wprawić obraz w ruch, samodzielnie stworzyć zabawki optyczne i krótką animację poklatkową.

MUZYKA W NIEMYM KINIE
Pokaz filmu Podróż na Księżyc z muzyką na żywo, połączony z warsztatami muzycznymi.


O MUZYKACH:

DANIEL DRUMZ
Wywodzący się ze sceny hiphopowej DJ i producent. Zaciera granice między pełnym emocji disco, brudnym housem i futurystyczną elektroniką.

DEEP IMPACT KRAKÓW
Krakowski kolektyw DJ-ów i promotorów poszukujący dubowego i przestrzennego brzmienia w muzyce elektronicznej. Zagrają Eta Hox, Flea i Robek.

KROKE
Światowej sławy zespół sięgający po muzykę klezmerską, etniczną i autorskie improwizacje. Duchowość wyrażona dźwiękiem.

MÚM (duo)
Radosna elektronika, klimatyczne dźwięki ambientu i eksperymentalny indie pop. Jeden z czołowych islandzkich zespołów muzyki niezależnej.

WALDEMAR RYCHŁY TRIO
Unikalne melodie łączące motywy ludowe z jazzową improwizacją i rockową energią. Muzyk i kompozytor Waldemar Rychły wystąpi z Martyną Susek (altówka) i Martą Kotaszewską (wiolonczela).

SALK
Krakowskie trio, które w swoich osobistych utworach łączy minimalistyczne dźwięki fortepianu i gitary basowej z dużą dawką przestrzennej elektroniki.

SEMI-INVENTED TRIO (Konarski/Chytrzyński/Berny)
Muzyka Adriana Konarskiego, kompozytora muzyki filmowej i teatralnej, ma rozpoznawalny, melodyjny styl. Zagra ze Sławomirem Bernym (perkusja) i Michałem Chytrzyńskim (skrzypce).

THE BEAT FREAKS
Dynamiczny kwartet łączący elementy jazzu, bluesa, muzyki improwizowanej, etnicznej i ludowej.

TRIFONIDIS/CZEKAŁA/ROZENMAN
Maciej Trifonidis, Łukasz Czekała i Adam Rozenman eksperymentują, improwizują i bawią się brzmieniem szukając źródeł emocji w dźwięku.

BARTOSZ WEBER
Solowy projekt multiinstrumentalisty i kompozytora Bartosza Webera, założyciela grupy Baaba. Intrygujący powrót do hipnotyzującej elektroniki.


ORGANIZATORZY:
Fundacja Dla Kina
Kino Pod Baranami

WSPÓŁFINANSOWANIE:
Miasto Kraków
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Polski Instytut Sztuki Filmowej

PARTNERZY:
Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny
Goethe Institut Krakau
Institut français de Pologne
Krakowskie Biuro Festiwalowe
Kancelaria Lassota
Betel Klub
Ranny Ptaszek
Hummus Amamamusi
Studio Kropka
Pałac pod Baranami
AQL Events
Filmotechnika - zakład plakatowania miasta
Sieć Kin Studyjnych i Lokalnych
Europa Cinemas

PATRONI MEDIALNI:
Karnet
Radio Kraków
Off Radio Kraków
Gazeta Wyborcza
Film.com.pl
Magazyn Lounge
Local Life

Projekt jest współfinansowany ze środków Miasta Krakowa.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Współfinansowano ze środków Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.

FESTIVAL DESIGN:
BLEKA

KINO POD BARANAMI
Rynek Główny 27
31-010 Kraków
12 423 07 68
www.kinopodbaranami.pl

Jerzy Skolimowski | twórca Polskiej Nowej Fali w Kinie Iluzjon

Na tegorocznym Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych Jerzy Skolimowski odbierze Platynowe Lwy – uhonorowanie dorobku ponad 50-letniej twórczości filmowej. Z tej właśnie okazji kino Iluzjon zaprasza na przegląd filmów tego niezwykle twórczego, barwnego i artysty.

Jerzy Skolimowski, fot. Filmoteka Narodowa

Reżyser filmowy, scenarzysta, aktor, producent, malarz, poeta. Zadebiutował w 1964 Rysopisem, ale już wcześniej jego nazwisko było rozpoznawalne – jako scenarzysta przyczynił się do powstania między innymi Niewinnych czarodziejów Andrzeja Wajdy czy Noża w wodzie Romana Polańskiego. W 1967 roku nakręcił znakomite, rozrachunkowe Ręce do góry, ale po zatrzymaniu filmu przez cenzurę wyemigrował z kraju na stałe. W Polsce już wtedy pozostawił po sobie imponujący dorobek filmowy, który zapewnił mu pozycję czołowego przedstawiciela tzw. „Trzeciego polskiego kina” nazywanego także „Polską Nową Falą”. Do kraju powrócił dopiero w 2008 roku pięknym filmem Cztery noce z Anną. Przez te wszystkie lata za granicą zrealizował wiele znakomitych i nagradzanych filmów, w wielu także wystąpił.

Rysopis, reż. Jerzy Skolimowski, Filmoteka Narodowa

Rysopis, debiut fabularny Skolimowskiego, będący pierwszą częścią dyptyku o Andrzeju Leszczycu, okrzyknięto manifestem pokolenia młodych inteligentów i nazwano nadzieją polskiej kinematografii. Walkower opowiada dalsze losy Leszczyca, który dojrzewa do samookreślenia, dokonania wyboru. Oba filmy dostały nagrodę za reżyserię na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Arnheim w 1965 roku.

W filmie Start reżyser kontynuuje nowofalową stylistykę, krystalizującą się już podczas pracy w Polsce. Zaangażowanie do głównej roli Jean-Pierre’a Léauda, aktora-symbolu francuskiego kina nowej fali, było w pewnym sensie aktem symbolicznym. Za swój pierwszy film zrealizowany za granicą, Skolimowski otrzymał Złotego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie.

W Czterech nocach z Anną powrócił po 16 latach milczenia kameralną historią miłosną, rozgrywającą się w prowincjonalnym szpitalu. Film zaczyna się jak thriller, by później stać się wypełnioną ogromnym ładunkiem emocji opowieścią. Swoją intensywność zawdzięcza w dużej mierze znakomitemu aktorstwu i talentowi reżysera, który bada naturę miłości.

Walkower, reż. Jerzy Skolimowski, Filmoteka Narodowa

Program

Niedziela, 23 września, g. 18:15 | Start, reż. Jerzy Skolimowski, Belgia 1967, 92 minuty

Czwartek, 27 września, g. 20:00 | Cztery noce z Anną, reż. Jerzy Skolimowski, Polska 2008, 90 minut

Piątek, 28 września, g. 20:15 | Walkower, reż. Jerzy Skolimowski, Polska 1965, 74 minuty

Sobota, 29 września, g. 18:00 | Rysopis, reż. Jerzy Skolimowski, Polska 1964, 75 minut

Kino ILUZJON

informacja prasowa

Konwicki, Wilczyński, Wschód nieznany i Wieczór z Tańcem

Zachęcamy do zapoznania się z informacjami o wydarzeniach kulturalnych organizowanych w najbliższym czasie w FINIE, kinie Iluzjon i na platformie Ninateka.pl. W programie znajduje się przegląd filmów Tadeusza Konwickiego, wywiad i animacje Mariusza Wilczyńskiego, ostatnia w tym sezonie Retroteka oraz koncert edukacyjny dla małych fanów jazzu. 

Tadeusz Konwicki | Dziś są twoje urodziny

W czerwcu bohaterem cyklu będzie Tadeusz Konwicki! Pisarz, reporter, scenarzysta i reżyser. Jego twórczość prozatorska i filmowa są niezwykle spójne pod względem tematyki i typu bohatera – zagubionego, niedopasowanego do zastanej rzeczywistości. Redakcja Ninateki wybrała 5 wyjątkowych propozycji, które będą dostępne za darmo od 1 do 30 czerwca na platformie Ninateka.pl. W ramach przeglądu pokażemy: Salto, Zaduszki, Ostatni dzień lata, Jak daleko stąd, jak blisko i Lawę.

Wschód nieznany #3

Trzecia, a tym samym ostatnia przed wakacjami odsłona cyklu Wschód nieznany. Tym razem prezentujemy filmy z Polski, Ukrainy i Białorusi. W myśl hasła „razem mimo różnic” chcemy podkreślać wsparcie i solidarność z naszymi wschodnimi sąsiadami. W czterech wybranych produkcjach ukazane zostały indywidualne historie, które stały się alegorią społeczno-politycznych okoliczności lub przemian. Przegląd filmów dostępny na darmowej platformie VOD Ninateka.pl od 31 maja do 30 czerwca.

Wieczór z tańcem | Retroteka #10

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny oraz dyrektor muzyczny Jan Emil Młynarski zapraszają na Wieczór z Tańcem w kinie Iluzjon. Ostatnie w tym sezonie spotkanie z Retroteką rozpoczniemy pokazem filmu Wspomnienia z Warszawy z 1944 r. w reżyserii Franciszka Ożgi. Film wprowadzi nas w taneczny klimat dawnej Warszawy. Po seansie zapraszamy na koncert Jazz Band Młynarski – Masecki. Podczas koncertu usłyszymy piosenki z drugiej płyty zespołu zatytułowanej Płyta z zadrą w sercu, która jest inspirowana twórczością przedwojennych polskich artystów.

JAZZBAJA | Jazzowe powroty do czasów dzieciństwa | Dzień Dziecka w FINA

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny wraz z muzykami z projektu JAZZBAJA zapraszają na wyjątkowe świętowanie Dnia Dziecka i udanie się muzyczno-animowaną podróż do świata jazzu i  bajek.  W niedzielę, 5 czerwca 2022 roku o godzinie 15.30, w Sali Ziemia Obiecana przy ul.  Wałbrzyskiej 3/5 wyjątkowe Trio – Michał Niedbała /Mikołaj Sikora /Piotr Przewoźniak wraz z wokalistką Olą Przewoźniak przeniosą słuchaczy w świat kultowych polskich filmów animowanych.

Warsztat animatora. Mariusz Wilczyński

Kolejnym bohaterem Warsztatu Animatora będzie Mariusz Wilczyński – artysta, malarz, performer i reżyser filmów animowanych. Już 27 maja na darmowej platformie VOD Ninateka.pl odbędzie się premiera wyczekiwanego wywiadu z artystą. Oprócz tego zapraszamy na pokaz trzech krótkometrażowych animacji Wilczyńskiego. Jest to niepowtarzalna okazja do zobaczenia niezwykłych impresji, narysowanych charakterystyczną, zabawną, być może nawet dziecinną kreską. A wszystko to jak zawsze bezpłatnie, legalnie i bez reklam!

Jak dawniej grajcie mi znów… | Historia polsko-argentyńska

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny zaprasza w dniach 8-9 czerwca 2022 roku do siedziby FINA oraz kina Iluzjon na wyjątkowe wydarzenie organizowane z okazji stulecia polsko- argentyńskich stosunków dyplomatycznych. Termin został wybrany nieprzypadkowo – daty te pokrywają się z Argentyńskim Dniem Osadnika Polskiego, świętem obchodzonym corocznie w  Argentynie. Program złożony z panelu iberystów, koncertu Jana Młynarskiego, pokazu tanga, wystawy fotografii Zofii Chomętowskiej i projekcji filmów, dotyczących wzajemnych splotów kulturowch i historycznych Polski i Argentyny, będzie okazją do refleksji nad stosunkami obydwu państw oraz  historii polskiej emigracji w Argentynie.

informacja prasowa

FINA gra z Millenium Docs Against Gravitiy

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny już po raz kolejny jest partnerem największego festiwalu filmów dokumentalnych w Polsce – Millennium Docs Against Gravity i fundatorem nagrody Nos Chopina. W programie tegorocznej edycji festiwalu (4-18 września), który gościć będzie m.in. w stołecznym kinie Iluzjon, znalazły się koprodukcje FINA – film o Tonym Haliku, a także „Z wnętrza”, złożony wyłącznie z materiałów zrealizowanych przez rodzinę Beksińskich.

„Tony Halik”, reż. Marcin Borchardt, materiały dystrybutora

Nie po raz pierwszy Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny włącza się jako partner w największe święto kina dokumentalnego w Polsce, a więc kolejną, tym razem hybrydową, edycję festiwalu Millennium Docs Agaist Gravity. Projekcje odbędą się m.in. w warszawskim kinie Iluzjon, słynącym z połączenia światowej klasyki, najlepszych polskich tytułów sprzed lat z wyselekcjonowanymi nowościami i wyjątkowymi wydarzeniami filmowymi.

W tym roku festiwalowa publiczność będzie miała szansę zobaczyć, jeszcze przed premierą kinową, film w reżyserii Marcina Borchardta „Tony Halik”, koprodukcję FINA. To historia człowieka, który tak skutecznie tworzył własną legendę, że do dziś niezweryfikowana żyje w najbardziej wiarygodnych źródłach. Film został oparty na niepublikowanych wcześniej nagraniach z prywatnego archiwum Tony’ego Halika i Elżbiety Dzikowskiej oraz na wywiadzie-rzece z synem podróżnika. To opowieść o pasji i pogoni za marzeniami, ale i o kosztach, jakie trzeba zapłacić, żeby mogły się ziścić. Płynna granica między prawdą a fałszem wpisana jest w niezwykłe losy człowieka, który z tej granicy uczynił swoje miejsce na ziemi.

Gdy spotkałem się z Elżbietą i zacząłem ją przekonywać, że warto jest opowiedzieć historię Tony’ego, ona zdradziła mi tajemnicę, że istnieją taśmy z jego prywatnego archiwum, które po śmierci Tony’ego w 1998 roku zostały przewiezione do Filmoteki Narodowej i złożone w formie takiego prywatnego depozytu – mówił w wywiadzie dla PAP Life reżyser filmu. - To jest prawie 200 taśm filmowych oraz setki kaset w rozmaitych formatach. Najcenniejsze były taśmy, bo materiały na nich zawarte to nie były zmontowane filmy, tylko ujęcia, z których potem montował swoje programy lub filmy. Najstarsze z nich pochodzą z połowy lat 50. Te materiały były poniszczone. Nastąpił proces ich rekonstrukcji i digitalizacji. To robił specjalny zespół Filmoteki Narodowej. Następnie trafiały do mnie i z nich budowałem sceny. To był długi, wielomiesięczny proces - wyjaśnia.

Ze względu na czas produkcji filmu, zespół digitalizacji i restauracji zbiorów FINA, zdigitalizował ogromny zbiór filmowy Tony’ego Halika w zawrotnym tempie! Z uwagi na stan techniczny materiałów filmowych, które uległy zniszczeniom, oprócz digitalizacji, wykonywana była również wstępna obróbka kolorystyczna materiałów, co wymagało znacznego nakładu pracy, a także dużego doświadczenia ze strony specjalistów z FINA.

Pokaz filmu w kinie Iluzjon w ramach festiwalu odbędzie się 9 września o godzinie 20.15. Na przedpremierowy pokaz otwarty dla szerokiej publiczności Iluzjon zaprasza 29 września o godzinie 20.00.

Drugą z koprodukcji FINA, która prezentowana będzie w tym roku podczas festiwalu jest cieszący się od początku ogromnym zainteresowaniem publiczności i mediów film „Z wnętrza” w reżyserii Cezarego Grzesiuka, Krystiana Kamińskiego i Tomasza Szwana. Film w całości składa się z materiałów wideo zrealizowanych przez samego Zdzisława Beksińskiego i jego najbliższych. Ten intymny dziennik jest zarazem kroniką przemian społecznych w Polsce, upadku komunizmu i pierwszych lat demokracji. Twórcy filmu starają się pozostać obiektywnymi kronikarzami około 300 godzin materiału wideo, jaki pozostawił po sobie Beksiński. „Z wnętrza” jest swoistą ostatnią pracą Mistrza  –  próbą zmierzenia się z nieubłaganie upływającym czasem.


Projekcja filmu w kinie Iluzjon odbędzie się 5 września o 20.45. 

Tradycją już jest, że Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny jest fundatorem nagrody Nos Chopina przyznawanej dla najlepszego filmu o muzyce i sztuce. Nie inaczej będzie w tym roku!

Współpraca FINA z festiwalem to także obecność wybranych tytułów na ninateka.pl. W maju redakcja Ninateki wyselekcjonowała 20 najciekawszych i najważniejszych filmów z poprzednich edycji i udostępniła w serwisie – jak zwykle za darmo i bez reklam. Wirtualny przegląd spotkał się z ogromnym zainteresowaniem publiczności i osiągnął spektakularne wyniki oglądalności! Filmy dokumentalne prezentowane online obejrzało wówczas łącznie 110 775 użytkowników (wliczając odtworzenia przynajmniej ¾ filmu), a niemal 300 000 włączyło dany tytuł. Kolejne festiwalowe tytuły trafią do serwisu już w październiku.

informacja prasowa

Bezpieczny rok w szkolny? Tylko z Filmoteką Szkolną!

Materiały rozwijające niezbędne dziś kompetencje cyfrowe i wspierające edukację dostępne online, wirtualne spotkania z twórcami kina i ekspertami, dołączenie do społeczności młodzieży i edukatorów z całej Polski, a do tego udział w wyjątkowym, interdyscyplinarnym festiwalu wypełnionym pokazami i warsztatami – to wszystko czeka na tych, którzy we wrześniu dołączą do programu Filmoteka Szkolna!  

fot. Bartek Syta, materiały promocyjne FINA

Już od dziś, szkoły podstawowe i ponadpodstawowe, mogą dołączyć do wielowymiarowego, intuicyjnego i bezpłatnego programu edukacji filmowej online! Filmoteka Szkolna umożliwia rozwijanie kluczowych kompetencji cyfrowych np. umiejętności krytycznego korzystania z informacji i danych, bezpiecznego komunikowania się za pośrednictwem mediów społecznościowych i tworzenia treści audiowizualnych z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi cyfrowych. Filmoteka Szkolna to także wirtualne spotkania z twórcami kina, interdyscyplinarny festiwal oraz warsztaty.

Nauczyciele i uczniowie ze szkół, które dołączą do programu zyskają szansę korzystania z internetowych kursów i eksperckich webinariów oraz wymieniania najlepszych praktyk i pomysłów z innymi placówkami. Ponadto, będą mogli wziąć udział w cieszącym się wielką popularnością wśród młodzieży Festiwalu Filmoteki Szkolnej, który w tym roku, dzięki formule online, ugości jeszcze większe grono odbiorców! Festiwal to niepowtarzalna okazja do spotkania z ludźmi kina, w poprzednich edycjach byli to m.in. Joanna Kulig, Bartłomiej Topa, Magdalena Boczarska czy Dawid Ogrodnik, i zajrzenia za kulisy branży filmowej podczas wizyt w studiach filmowych i postprodukcyjnych, m.in.: WFDiF, Platige Image, DI Factory. To również szansa  na rozwinięcie praktycznych umiejętności podczas różnorodnych warsztatów i masterclassów poświęconych m.in. pracy filmowca, krytyka czy producenta. 

Filmoteka Szkolna to jedyny w Polsce program edukacji filmowej umożliwiający dzieciom i młodzieży z każdej szkoły w kraju rozwój kluczowych kompetencji cyfrowych i społecznych – mówi Agata Sotomska, kierowniczka zespołu edukacji filmowej w Filmotece Narodowej – Instytucie Audiowizualnym. Uczestnicząc w serii zajęć i warsztatów realizowanych w całej Polsce, które tym razem, w odpowiedzi na sytuację epidemiczną, przyjmą nową formę wirtualnych spotkań, można zyskać wiedzę i umiejętności przydatne zarówno w szkole jak i przyszłym życiu zawodowym – dodaje.

Filmoteka Szkolna promując edukację opartą na praktyce i doświadczeniu w atrakcyjny i angażujący sposób uczy korzystania z mediów, rozumienia i tworzenia informacji, jak również wyposaża w umiejętności sprawnego zarządzania czasem oraz konstruktywnej pracy z innymi osobami przy okazji tworzenia własnych projektów kulturalnych. Przybliża także kulisy świata filmu, bowiem w swoich materiałach i kursach porusza również zagadnienia praktycznej pracy na planie, m.in. ćwiczeń operatorskich i aktorskich, i poza nim: dziennikarstwa, montażu materiałów, scenariusza.

Filmoteka Szkolna to także niezmiennie, kompleksowo opracowany i dostępny online pakiet 65 lekcji tematycznych, odpowiednich dla wszystkich etapów edukacji szkolnej. Program oferuje dostęp do ponad 140 polskich filmów m.in. „Wesela” Andrzeja Wajdy i „Wesela” Wojciecha Smarzowskiego, „Lawy” Tadeusza Konwickiego, „Mojego Nikifora” Krzysztofa Krauze, „Męskiej sprawy” Sławomira Fabickiego, „Pora umierać” Doroty Kędzierzawskiej, „Katedry” Tomasza Bagińskiego, „Ballady o kozie” Bartka Konopki, a dla najmłodszych „Misia Uszatka” Lucjana Dembińskiego, animacji opartych na wierszach Brzechwy, a także gotowych materiałów dydaktycznych – scenariuszy lekcji, opracowań filmoznawczych i zagadnień do dyskusji, jak również artykułów kontekstowych – recenzji i wywiadów z twórcami. Filmoteka Szkolna przygotowuje do świadomego odbioru dzieł filmowych i samodzielnej realizacji własnych produkcji. Z programu mogą korzystać nauczyciele wielu przedmiotów – języka polskiego, plastyki, historii czy wiedzy o społeczeństwie. Projekt realizowany jest przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny.

Co można zyskać dołączając do programu Filmoteka Szkolna? Więcej informacji tu: http://www.filmotekaszkolna.pl/akcja

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny od kilku już lat jest organizatorem Olimpiady Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej, która uczniom szkół ponadpodstawowych umożliwia rozwój wiedzy i umiejętności z zakresu filmu oraz mediów, a także zdobycie wyjątkowych nagród! Właśnie ruszyła rejestracja!

fot. Marcin Kułakowski, materiały promocyjne FINA

Olimpiada Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej

Po raz kolejny z początkiem roku szkolnego rusza rejestracja do udziału w Olimpiadzie Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej! Do tej pory w czterech edycjach wzięło udział blisko 3000 uczniów szkół ponadpodstawowych. Na laureatów czeka szereg nagród: m.in. indeksy na uczelnie wyższe w całej Polsce, na różne kierunki od filmoznawstwa, przez dziennikarstwo po organizację produkcji filmowej w Szkole Filmowej im. K. Kieślowskiego w Katowicach i roczne stypendium na studia filmowe w Warszawskiej Szkole Filmowej, a do tego akredytacje na prestiżowe festiwale m.in. wrocławskie Nowe Horyzonty czy Warszawski Festiwal Filmowy.

Olimpiada Wiedzy o Filmie i Komunikacji Społecznej to jedyna tego rodzaju interdyscyplinarna inicjatywa edukacyjna o ogólnopolskim zasięgu, która popularyzuje wiedzę o kulturze filmowej oraz naukę o komunikacji społecznej. Udział w Olimpiadzie to także szansa na znaczące pogłębienie wiadomości dotyczących polskiej i zagranicznej kinematografii, a przygotowania do udziału w niej należą do wyjątkowo przyjemnych! Uczestnicy muszą zapoznać się z wybranymi filmami, takimi jak: „Rękopis znaleziony w Saragossie” Wojciecha Hasa, „Zaklęte rewiry” Janusza Majewskiego,  „Dług” Krzysztofa Krauze, „Człowiek z marmuru” Andrzeja Wajdy czy „Wesele” Wojciecha Smarzowskiego, oraz książkami. Filmy dostępne są legalnie i za darmo na stronie Filmoteki Szkolnej (www.filmotekaszkolna.pl/)

Młodzież może sprawdzić swoją wiedzę z zakresu filmu i mediów, ale także, w kolejnych etapach, zmierzyć się z pobudzającym kreatywność zadaniem projektowym, na który składa się m.in. wymyślenie filmu biograficznego o postaci związanej z polskim kinem oraz stworzenie prezentacji dla potencjalnego sponsora. Jednym z zadań finałowych jest przeprowadzanie wywiadu z gościem specjalnym! W poprzednich edycjach byli to m.in.: Agnieszka Grochowska, Łukasz Simlat, Gabriela Muskała, Kinga Dębska, Michał Oleszczyk, Łukasz Maciejewski.

Hasłem przewodnim najbliższej, V edycji Olimpiady jest: „Kino i twórcy patrzą w lustro: autotematyzm i autobiografizm”, a wykład wprowadzający do tematu można obejrzeć TUTAJ:

Rejestracja trwa do 9 listopada, jednak Ci, którzy zarejestrują się do 15 października będą mogli wziąć udział w specjalnym webinarze przygotowującym do I etapu Olimpiady! Spośród zapisanych w tym terminie uczestników organizatorzy rozlosują zestawy gadżetów Filmoteki Szkolnej.

Jak się zarejestrować?

Więcej informacji TU.

Więcej o Programie Filmoteka Szkolna: 

http://www.filmotekaszkolna.pl/

https://www.facebook.com/FilmotekaSzkolna/

informacja prasowa

Jak uczyć się z domu? FINA podpowiada!

Gotowe scenariusze lekcji, nowe opracowania biogramów najwybitniejszych Polaków i atrakcyjne materiały audiowizualne pozwalające na naukę z zakresu m.in. literatury, wiedzy o kulturze, a w szczególności wiedzy filmie i muzyce oraz wiedzy o społeczeństwie proponuje Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny. Edukacyjne treści dostępne bezpłatnie online znaleźć można m.in. na ninateka.pl, filmotekaszkolna.pl czy biogramy.pl.

materiały promocyjne FINA

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny (FINA), chcąc wyjść naprzeciw bieżącym potrzebom edukacyjno-kulturalnym nauczycieli, rodziców i uczniów szczególnie teraz zaprasza do korzystania z serwisów, które mogą okazać się przydatne w nadchodzących tygodniach. W wirtualnej ofercie FINA znajdują się materiały, które mogą znaleźć zastosowanie na wszystkich szczeblach edukacji. Już dziś można korzystać z wartościowych i inspirujących treści oraz pomocy dydaktycznych dostępnych na portalach takich jak: Ninateka i Ninateka EDU (ninateka.pl), Filmoteka Szkolna (filmotekaszkolna.pl), Muzykoteka Szkolna (muzykotekaszkolna.pl), biogramy.pl oraz Internetowy Polski Słownik Biograficzny (ipsb.pl).

Ninateka i Ninateka EDU (ninateka.pl)

Ninateka to wyjątkowy serwis VOD, który w otwartym, darmowym dostępie prezentuje bogactwo polskiej kultury audiowizualnej. Zawiera ponad 7600 wyselekcjonowanych materiałów poświęconych kulturze, a liczba ta stale rośnie. W Ninatece znajdują się filmy fabularne i dokumentalne, rejestracje spektakli i koncertów, animacje, słuchowiska i rozmowy z twórcami. Można z nich korzystać na wszelkich urządzeniach cyfrowych: komputerach, tabletach, smartfonach. Szczególne miejsce w zbiorach Ninateki zajmuje polski dokument, zarówno twórczość klasyków tego gatunku – przedstawicieli Polskiej Szkoły Dokumentu – w tym m.in. Marcela Łozińskiego, Pawła Łozińskiego, Krzysztofa Kieślowskiego, Kazimierza Karabasza, Marii Zmarz-Koczanowicz, jak i dokumentalistów debiutujących później, m.in. Wojciecha Staronia, Bartka Konopki czy Hanny Polak. Z myślą o miłośnikach teatru powstała Kolekcja teatralna, w której znajduje się ponad 50 przedstawień Teatru Telewizji oraz słuchowisk. Odwiedzając Ninatekę można obejrzeć spektakle najważniejszych polskich reżyserów, m.in. Krzysztofa Warlikowskiego, Grzegorza Jarzyny, Jana Klaty, Adama Hanuszkiewicza, Krystiana Lupy, Zygmunta Hübnera, Tadeusza Kantora, Jerzego Jarockiego, Krystyny Jandy, Izabelli Cywińskiej i Erwina Axera. Ninateka to także bogata oferta dla melomanów – kolekcje muzyczne poświęcone największym polskim kompozytorom XX wieku – m.in. Witoldowi Lutosławskiemu, Henrykowi Mikołajowi Góreckiemu i Krzysztofowi Pendereckiemu, ale też rejestracje koncertów ukazujących najciekawsze zjawiska współczesnej rodzimej sceny muzycznej.

informacja prasowa

Wojna Światów | Premiera filmu dokumentalnego w Ninatece

Od dziś do 23 sierpnia w Ninatece, za darmo i bez reklam, dostępny jest film o wojnie polsko-bolszewickiej. Oparta na zrekonstruowanych i pokolorowanych materiałach archiwalnych epicka opowieść, toczy się głosami uczestników i świadków wydarzeń 1920 roku. Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny jest koproducentem filmu.

Kadr z filmu Wojna światów

Narracyjną tkankę filmu tworzą oryginalne i nieznane dotychczas relacje uczestników i świadków wydarzeń, unikalne filmy archiwalne, zdjęcia, rozkazy, zapisy rozszyfrowanych tajnych raportów, pamiętniki i nagrania radiowe.

Trzeciego lipca 1920 roku w Warszawie, w trakcie obrad Rady Obrony Państwa, dla jej uczestników było oczywiste, że najbliższe dni zadecydują o losie miasta i młodego państwa, które z wielkim trudem odzyskało niepodległość. Jak dramatyczna była to sytuacja, świadczą decyzje o ewakuacji placówek dyplomatycznych i archiwów oraz pośpieszna ucieczka części przedsiębiorców. Jednak nie wszyscy wyjechali. Warszawiacy szykowali się do obrony miasta, wzorem pospolitego ruszenia sprzed wieków, odbywał się stutysięczny ochotniczy zaciąg. Dziewięćset tysięcy polskich żołnierzy – z czego połowa na froncie, miało się zmierzyć z prawie pięciomilionową Armią Czerwoną – z czego blisko milion na froncie polskim.

Kadr z filmu Wojna światów

Historycy do dziś spierają się o to, kiedy rozpoczęła się wojna polsko-bolszewicka. Jaką rolę odegrały nowoczesne formy walki: lotnictwo, wywiad elektroniczny, technika wojny manewrowej? I być może najważniejsze: co groziło Polsce i Europie, gdyby zwyciężyli bolszewicy?

Choć w stolicy nie toczyły się jakiekolwiek działania wojenne, to najważniejsze dla losów miasta i młodego państwa starcie przeszło do historii jako „Bitwa Warszawska”. Wojna polsko-sowiecka trwała prawie dwa lata, ale w powszechnej świadomości wciąż jest obecne wyobrażenie o kilkudniowym „Cudzie nad Wisłą”. Celem dokumentu Wojna Światów jest pokazanie szerokiej publiczności złożoności konfliktu i poszerzenie wiedzy historycznej z tego okresu.

Kadr z filmu Wojna światów

Film można obejrzeć TUTAJ

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny jest koproducentem filmu.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

informacja prasowa

Filmowa Warszawa Singera: przegląd filmów Marcela Łozińskiego online i seanse w kinie Iluzjon

Tradycyjnie już Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny współtworzy filmowy program Festiwalu Warszawa Singera – tym razem będzie to jubileuszowy przegląd dokumentów Marcela Łozińskiego w serwisie ninateka.pl oraz seanse filmów "Dybuk" i "Sklep przy głównej ulicy" w kinie Iluzjon połączone z debatą, której gośćmi będą prof. Irena Veisaitė i Daniel Passent.

Jak co roku,podczas festiwalu Warszawa Singera (22-30 sierpnia) nie mogło zabraknąć programu filmowego, w który od lat włącza się Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny (FINA). Podczas tegorocznej, hybrydowej edycji festiwalowa publiczność, ale także wszyscy miłośnicy kina dokumentalnego będą mieli okazję wziąć udział w wyjątkowym, jubileuszowym przeglądzie filmów Marcela Łozińskiego, a także tradycyjnie – wybrać się na archiwalne seanse do kina Iluzjon.

Przegląd filmów Marcela Łozińskiego w 80. rocznicę urodzin

Marcel Łoziński, jeden z najbardziej znanych i cenionych polskich dokumentalistów, w tym roku obchodzi 80. urodziny. Wśród kilkunastu filmów, które zostaną zaprezentowane w ramach przeglądu online jego twórczości znajdą się zarówno te, które zadomowiły się już na ninateka.pl, jak i tytuły dostępne czasowo – od 22 do 30 sierpnia.

Siedmiu Żydów z mojej klasy, Tonia i jej dzieci czy Świadkowie – w tych dokumentach Łoziński porusza wątki żydowskie – mówi o ważnych wydarzeniach, jak pogrom kielecki czy rok 1968, ale też pokazuje indywidualne historie bohaterów, ich zmagania z tożsamością i własną historią. W tych konkretnych ludzkich losach czy wydarzeniach znajdujemy coś więcej – uniwersalne ludzkie problemy.

Mechanizmy stadne, agresja grupy przeciwko jednostce w poszukiwaniu kozła ofiarnego – te zagadnienia zawarł reżyser w dokumencie Happy end. Marcel Łoziński i Paweł Kędzierski zastosowali tu formę psychodramy, a film „stał się w rezultacie naszą, spóźnioną o kilka lat, repliką na Marzec” – mówił o filmie dokumentalista.

W ramach przeglądu w Ninatece będzie można prześledzić twórczość Marcela Łozińskiego od wczesnych dzieł, jak Absolutorium, Wizyta czy, okrzyknięty najlepszym polskim dokumentem w historii, Wszystko może się przytrafić, przez nominowany do Oscara i nagrodzony na IDFA 89 mm od Europy, aż po laureata Nagrody Europejskiej Akademii Filmowej Poste Restante oraz najnowszy w dorobku reżysera dokument Ojciec i syn w podróży.

Marcel Łoziński w swoich filmach opowiada o człowieku poddanym naciskowi grupy, o wolności, konformizmie i buncie. Od czasu do czasu kieruje kamerę na siebie. „Bardziej wierzę w rzeczywistość niż we własną wyobraźnię” – twierdzi reżyser. „U mnie na ogół najpierw jest pomysł. Potem szukam takiej rzeczywistości, która dokładnie przylegałaby do tego, co chcę powiedzieć. Czasami trzeba tę rzeczywistość uruchomić, dać jej jakiś »zapłon«, wyzwolić pewne istniejące w niej sytuacje – pomóc wydobyć jej ukrytą prawdę, tak trudno dostępną »obiektywnej« kamerze dokumentalnej. Cała sztuka polega na tym, żeby rzeczywistości, tej naocznej, nie zakłamać. Żeby moja idea pozostała w zgodzie z tym, co jest” – opowiada o swojej metodzie tworzenia.

Wydarzenie towarzyszące festiwalowi Warszawa Singera, organizowane przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny.

Pokazy filmowe oraz debata w kinie Iluzjon

Pokazy filmowe w kinie Iluzjon odbędą się 30 sierpnia. Tego dnia widzowie będą mogli zobaczyć Dybuka (1937) Michała Waszyńskiego oraz Sklep przy głównej ulicy (1965) Jána Kadára i Elmara Klosa, a także wziąć udział w wyjątkowej debacie: Francja, Litwa, Polska – trauma, obrona psychiki, pamięć w czasach wojny i epidemii i po nich z udziałem prof. Ireny Veisaitė, ocalałej z Zagłady obrończyni praw człowieka i teatrolożki oraz osobowością polskiego środowiska dziennikarskiego, Danielem Passentem. Spotkanie poprowadzi Remigiusz Grzela.

Na seanse obowiązują bezpłatne wejściówki – do odbioru w kasie Kina Iluzjon przed seansem. Wstęp na debatę po potwierdzeniu obecności (zapisy pod adresem: biurofestiwalowe@shalom.org.pl). Wydarzenie także transmitowane online – szczegóły na profilu Kina Iluzjon oraz na www.festiwalsingera.pl

Wydarzenie organizowane wspólnie przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny oraz Festiwal Warszawa Singera.

Festiwal Kultury Żydowskiej Warszawa Singera

Festiwal Kultury Żydowskiej Warszawa Singera już od siedemnastu lat współtworzy artystyczny koloryt Stolicy, prezentując kulturę żydowską w najrozmaitszych jej perspektywach. Co roku, u schyłku wakacji, oferuje bogaty program: od wielkich i kameralnych koncertów, poprzez spektakle teatralne, przeglądy filmowe, spotkania z literatami, promocje książek, po zajęcia dla najmłodszych. Czołowymi wydarzeniami tegorocznego Festiwalu są: koncert kantoralny z udziałem Yoni Rose, występ legendarnego skrzypka Vadima Brodskiego, Noc Klezmerów z udziałem m. in słowackiej grupy Preßburger Klezmer Band, koncert zespołu Kroke czy finałowe widowisko Bez granic z udziałem Kayah i Transoriental Orchestra. Wielbiciele jazzu mogą posłuchać m. in. Włodka Pawlika czy włoskiego gitarzysty Francesco Bruno. Będzie okazja, by zobaczyć najlepsze spektakle przygotowane przez zespół Teatru Żydowskiego, choćby: Szoszę. Opowieść o namiętności, Pekin czy Szabasową dziewczynę.

W tegorocznej edycji, z powodu ograniczeń koronawirusowych, największe festiwalowe wydarzenia będą emitowane także przez kanały wirtualne.
Pełna lista tytułów: https://www.facebook.com/events/218737569515411/

informacja prasowa

„Filmy, które kochamy” – rusza retrokino online!

Wyjątkowe przedwojenne produkcje po rekonstrukcji cyfrowej dostępne bezpłatnie w całości, kulisy powstawania filmów, najciekawsze sceny, nieznane ciekawostki i spotkania z ekspertami! 10 maja Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny rusza z internetowym retrokinem, a w programie „Filmy, które kochamy”, czyli m.in. „Ada, to nie wypada”, „Jadzia”, „Dziewczyna szuka miłości”.   

Retrokino – tym razem online!

Miłośnicy przedwojennych filmów oraz takich gwiazd jak Jadwiga Smosarska, Aleksander Żabczyński, Loda Niemirzanka czy Antoni Fertner, a także ci, którzy tęsknią za niedzielnymi spotkaniami z retrokinem w kinie Iluzjon, będą mogli delektować się najlepszymi polskimi produkcjami z lat 20. i 30. ubiegłego wieku w domowym zaciszu! 

Od 10 maja Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny (FINA), ekspert w zakresie cyfrowej rekonstrukcji i wiedzy o filmie, także o najwcześniejszych rodzimych obrazach, zaprasza do udziału w internetowym retrokinie!

Program „Filmów, które kochamy” wypełnią premiery przedwojennych komedii, m.in. „Dziewczyna szuka miłości”, „Ada! To nie wypada! ”, „Jadzia”, „Córka generała Pankratowa”, a także kulisy powstawania wybranych produkcji oraz nieznane ciekawostki i anegdoty sprzed lat. Dodatkową atrakcją i zachętą dla tych, którzy nie mieli wcześniej okazji obcować z filmami w reżyserii m.in Romualda Gantkowskiego, Mieczysława Krawicza czy Konrada Toma będzie możliwość wirtualnego spotkania z ekspertami FINA, którzy opowiedzą m.in. o przedwojennym planie filmowym.

Nitrofilm.pl: baza wiedzy o przedwojennych filmach

„Filmy, które kochamy” to przede wszystkim przedwojenne produkcje z projektu Nitrofilm, filmy znane i lubiane, które co niedzielę gościły na ekranie warszawskiego kina Iluzjon, a także na wielu festiwalach filmowych. FINA, w ramach tego właśnie projektu, od wielu lat sięga do najstarszych generacji kopii filmowych, zapisanych na taśmach nitro i najcenniejsze zbiory w swoich archiwach poddaje digitalizacji i kompleksowej rekonstrukcji cyfrowej.

Nitrofilm.pl to także obowiązkowy adres internetowy, pod którym znaleźć można szczegółowe informacje na temat polskich produkcji okresu międzywojnia, obsady, archiwalne recenzje, anegdoty, fotosy, teksty kultowych piosenek!

Spragnieni retrowrażeń wyjątkowe materiały filmowe znajdą także na stronie Repozytorium Cyfrowego FINA (repozytorium.fn.org.pl), wśród nich m.in. kroniki, fragmenty filmów fabularnych, a także odrestaurowane cyfrowo przedwojenne zwiastuny filmowe, które znacznie różnią się od współczesnych.

Filmy, które kochamy

Filmografowie FINA, którzy na co dzień badają historię przedwojennych filmów i prowadzą prelekcje w kinie Iluzjon w ramach cyklu Retrokino, teraz zapraszają widzów na wirtualne spotkania. Podczas nich zdradzą szczegóły najtrudniejszych i najciekawszych scen, opowiedzą o pracy reżysera oraz promocji filmu. Jak powstawały sceny lotnicze? Jakie były największe wyzwania aktorskie? Jak wyglądały przedwojenne zwiastuny filmowe?

Wszystkie polskie retroprodukcje będzie można oglądać w serwisie Ninateka (ninateka.pl). Pierwszym prezentowanym tytułem będzie „Dziewczyna szuka miłości” w reżyserii Romualda Gantkowskiego z 1938 roku. Już teraz można posłuchać, jak Grzegorz Rogowski z FINA opowiada o jednej ze scen, która ostatecznie nie znalazła się w filmie:

https://www.facebook.com/watch/?v=657285361759264

W kolejnych odcinkach cyklu internetowa publiczność będzie mogła obejrzeć także: „Ada! To nie wypada” (1936) w reż. Konrada Toma i posłuchać o filmowej scenografii, wnętrzach i plenerach, „Jadzię” (1936) w reż. Mieczysława Krawicza i zagłębić się w historię przedwojennego sportu oraz „Córkę generała Pankratowa” w reż. Mieczysława Znamierowskiego z 1934 roku.

Od 10 maja w Ninatece znaleźć będzie można także inne przedwojenne hity, takie jak: „ABC miłości” w reż. Michala Waszyńskiego, „Dwie Joasie” Mieczysława Krawicza czy „Fredek uczęśliwia świat” w reż. Zbigniewa Ziembińskiego.

Zdradzane przez filmografów FINA tajniki przedwojennego przemysłu filmowego będą suckesywnie udostępniane na stronie Nitrofilm.pl oraz na facebooku Filmoteki Narodowej - Instytutu Audiowizualnego.

Warto być na bieżąco i obserwować facebooka FINA! https://www.facebook.com/FINAFilmotekaNarodowaInstytutAudiowizualny/

Więcej na: nitrofilm.pl

ninateka.pl

oraz na facebooku: https://www.facebook.com/FINAFilmotekaNarodowaInstytutAudiowizualny/

informacja prasowa

Pokazy specjalne na 47. FPFF: Zanussi, Globisz, Waszyński

Nie byłoby Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych bez pokazów specjalnych. W tym roku zapraszamy na trzy wyjątkowe seanse połączone ze spotkaniami.

Co nadaje życiu sens: sukces czy miłość? Z tym dylematem mierzą się Joachim, dobiegający kresu życia spełniony mężczyzna, oraz młody geniusz matematyczny David. W „Liczbie doskonałej” Krzysztof Zanussi powraca do centralnych tematów swojej twórczości, które wcześniej eksplorował w takich klasykach jak „Struktura kryształu” i „Iluminacja”. Odpowiedzi, których tym razem udziela, są przewrotne i nieoczywiste.

Czy kiedy aktor traci mowę, przestaje być aktorem? Adam jest u szczytu sławy. Scena to jego życie i często wybiera aktorstwo, zaniedbując relacje z najbliższymi. Kiedyś wcielił się w grzesznego, ale szlachetnego anioła. Teraz potrzebna jest mu jego pomoc. Adam ma poważny udar. Lekarze ratują mu życie, ale nie dają szans na powrót do pełnego zdrowia. Adam musi nauczyć się wszystkiego od podstaw, gdyż choroba odbiera mu słowa i sprawność ciała. Rozpoczyna się walka o spełnienie obietnicy, że znów stanie na scenie. Film „Prawdziwe życie aniołów” jest inspirowany historią Krzysztofa Globisza, który zagrał główną rolę. Na ekranie zobaczymy również ostatnią kreację Jerzego Treli.

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny zaprasza na repremierę odrestaurowanego pierwszego polskiego powojennego filmu fabularnego „Wielka droga” w reżyserii Michała Waszyńskiego (1946). Film przedstawia losy pary narzeczonych rozłączonych wojną: od oblężenia Lwowa w 1939 roku, przez formowanie Armii Andersa w ZSRS i tułaczkę w Iranie, Iraku, Palestynie i Egipcie, aż po kampanię włoską. Ważnym elementem filmu są włączone do fabuły zdjęcia dokumentalne, m.in. z bitwy o Monte Cassino.

Pokazy specjalne na 47. FPFF: 

Liczba doskonała, reżyseria i scenariusz: Krzysztof Zanussi / po seansie spotkanie z Krzysztofem Zanussim

Prawdziwe życie aniołów, reżyseria i scenariusz: Artur W. Baron / po seansie spotkanie z Krzysztofem Globiszem i twórcami filmu / wystawa prac malarskich i grafik Krzysztofa Globisza na Placu Grunwaldzkim

Wielka droga, reżyseria: Michał Waszyński, scenariusz: Konrad Tom / przed seansem debata / wystawa „Wielka droga. Armia Andersa” na Nabrzeżu Pomorskim przed Okrętem ORP Błyskawica. Organizator wydarzenia: Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny

 47. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych odbędzie się w dniach 12–17 września 2022 roku.

informacja prasowa

Źródła i echa. Korzyński 80. Jubileuszowy przegląd twórczości kompozytora

 2 marca Andrzej Korzyński, autor niezapomnianych przebojów i muzyki do takich filmów jak „Człowiek z marmuru”, „Opętanie”, „Na srebrnym globie”, „Akademia Pana Kleksa” czy „W pustyni i w puszczy” będzie świętował 80. urodziny. Z tej okazji Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny zaprasza na przegląd twórczości Mistrza (6-21 marca). W programie pokazy filmów, do których napisał muzykę, prezentacja biograficznego dokumentu i wyjątkowe spotkanie z Jubilatem oraz koncert Stefana Wesołowskiego inspirowany twórczością kompozytora.   

Andrzej Korzyński, fot. Przemek Pomarański/GAD

Andrzej Korzyński odpowiada za brzmienie ponad 150 polskich filmów, które trafiały na kinowe ekrany w ciągu ostatnich 50 lat. Jego energetyczne rytmy, funkujące aranżacje i popularne piosenki ufundowały doświadczenie pokoleń widzów. Niezależnie od tego czy mamy tego świadomość wszyscy znamy twórczość kompozytora, który napisał muzykę do klasycznych dzieł Wajdy i Żuławskiego, ale też do „Akademii Pana Kleksa” czy „W pustyni i w puszczy”. I choć pierwszy wydany po wojnie album z muzyką filmową zbierał dzieła Korzyńskiego, dopiero w mijającej dekadzie jego twórczość zaczęła budzić należne jej zainteresowanie. Przyczyniły się do tego płyty wydawane przez brytyjską wytwórnię Finders Keepers i polskie GAD Records, a także książkowe i filmowe opracowania oraz remiksy jego utworów. 

W ramach okrągłego jubileuszu tego wybitnego kompozytora Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny zaprezentuje staranną selekcję filmów z jego muzyką; od dziecięcych i młodzieżowych klasyków, przez gatunkowe stylizacje po artystyczne arcydzieła. Wszystko rozpocznie się wyjątkowym spotkaniem z Andrzejem Korzyńskim i projekcją dokumentu o jego twórczości w warszawskim kinie Iluzjon. To jednak nie wszystko. Przegląd będzie też okazją do rozmowy o renesansie zainteresowania twórczością kompozytora i posłuchania, jak estetyka jego utworów z lat 70. i 80. inspiruje twórców młodszego pokolenia. 

6 marca o godzinie 18.00 przegląd „Źródła i echa. Korzyński 80.” otworzy pokaz poświęconego kompozytorowi dokumentu pt. „Zagubiony diament” z 2016 roku w reż. Grzegorza Brzozowicza. O godz. 19.00 odbędzie się spotkanie z kompozytorem, a o 20.00 seans filmu „Opętanie” w reż. Andrzeja Żuławskiego (1981). Wydarzenia odbędą się w warszawskim kinie Iluzjon (ul. Narbutta 50a).

Kolejnego dnia, 7 marca o godzinie 19.00, spotkanie w drugiej siedzibie Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego, na ul. Wałbrzyskiej 3/5, będzie okazją do rozmowy o fenomenie Korzyńskiego i nowej fali jego popularności. Wezmą w niej udział: szef wytwórni GAD Records – Michał Wilczyński, kompozytor Stefan Wesołowski oraz publicysta Bartek Chaciński. Chwilę później, o godzinie 20.00 rozpocznie się koncert Stefana Wesołowskiego, który na żywo zaprezentuje muzykę napisaną do dokumentu „Ucieczka na Srebrny Glob” w reżyserii Jakuba Mikurdy. Wesołowski tak opowiada o tych utworach: „Są one rodzajem hołdu dla brzmienia i języka, które Korzyński odkrył dla polskiego kina. Są również impresją na temat świata i estetyki mojego dzieciństwa. Muzyka do filmu została stworzona całkowicie na syntezatorach analogowych z lat '70 i '80 i z użyciem analogowych efektów […]Na koniec zszyłem całość fakturami rozpisanymi na cztery wiolonczele.”

„Akademia Pana Kleksa”, reż. Krzysztof Gradowski, fot. Eugeniusz Gawrysiak, z zasobów FINA

W programie obchodów jubileuszu kompozytora nie mogło zabraknąć pokazów filmów, do których muzykę skomponował Andrzej Korzyński. Przegląd ten odbędzie się potrwa do 21 marca, a zobaczyć będzie można*: 

6.03. g. 20.00 „OPĘTANIE”, reż. Andrzej Żuławski, RFN, Francja 1981, 127 minut

7.03. g. 18.00 „WSZYSTKO NA SPRZEDAŻ”, reż. Andrzej Wajda, Polska 1968, 98 minut

8.03. g. 14.00 „AKADEMIA PANA KLEKSA. PRZYGODA KSIĘCIA MATEUSZA” cz. I, reż. Krzysztof Gradowski, Polska 1983, ZSRR, 85 minut

 11.03. g. 20.15 „PIĘĆ KOBIET NA TLE MORZA”, reż. Vladislav Ikonomov, Polska, Bułgaria 1986, 94 minuty

13.03. g. 20.00 „OCALENIE”, reż. Edward Żebrowski, Polska 1972, 91 minut

14.03. g. 14.00 „AKADEMIA PANA KLEKSA. TAJEMNICA GOLARZA FILIPA” cz.II, reż. Krzysztof Gradowski, Polska, ZSRR 1983, 82 minuty

16.03. g. 18.00 „WIELKI SZU”, reż. Sylwester Chęciński, Polska 1982, 100 minut

18.03. g. 20.00 „AGENT NR 1”, reż. Zbigniew Kuźmiński, Polska 1971, 97 minut

*program przeglądu może ulec zmianie

informacja prasowa

90. urodziny Krzysztofa Komedy w FINA

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny, Fundacja Edukacji Kulturalnej MILO ART oraz Muzeum Jazzu zapraszają na obchody 90. rocznicy urodzin Krzysztofa Komedy. Wydarzenie obejmujące debatę i dwa koncerty – Wojtek Mazolewski Quintet oraz Drum Freaks Milo Kurtisa – będzie transmitowane on-line w dniach 29-30.05.2021 r. poprzez kanał Fb FINA Wałbrzyska 3/5.

Krzysztof Komeda jest bez wątpienia jednym z najwybitniejszych i najbardziej inspirujących twórców polskiego jazzu. Jest uznawany za prekursora nowoczesnego jazzu w Polsce, według krytyków przyczynił się do wykrystalizowania się cech europejskiej estetyki jazzowej. Jego album Astigmatic nagrany w 1966 roku z Komeda Quintet, który współtworzył z Tomaszem Stańką, Zbigniewem Namysłowskim, Guenterem Lenzem i Rune Carlssonem, wymieniany jest jednym tchem obok najwybitniejszych albumów jazzowych wszechczasów. Komeda udzielał się także jako twórca muzyki filmowej. Pozostawił po sobie pamiętne ścieżki dźwiękowe do filmów takich jak Dziecko Rosemary Romana Polańskiego, Niewinni czarodzieje Andrzeja Wajdy, czy Do widzenia, do jutra Janusza Morgensterna. Ciekawostką może być to, że do pewnego momentu łączył zawód laryngologa z praktyką wykonawczą i kompozytorską. Ostatecznie jednak wybrał muzykę.

Nie da się myśleć dzisiaj o polskiej szkole jazzowej, czy polskiej muzyce filmowej bez wspomnienia o Krzysztofie Komedzie. Dlatego też Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny, Fundacja Edukacji Kulturalnej MILO ART oraz Muzeum Jazzu zapraszają 29 i 30 maja na weekend z legendarnym pianistą i kompozytorem, twórcą słynnego nagrania modern-jazzowego Astigmatic i klasycznych w swym gatunku soundtracków do filmów Romana Polańskiego.

Uznani eksperci w dziedzinie jazzu dyskutować będą o jego imponującym dorobku, a zaproszeni muzycy spróbują przywołać ducha jego niezwykłej twórczości. W obydwa wieczory na kanale Fb FINA Wałbrzyska 3/5. odbędą się transmisje on-line koncertów i spotkanie z twórcami. Ponadto organizatorzy przypomną publiczności e-wystawę Komeda – Kalendarium życia opracowaną przez Andrzeja Rumianowskiego na podstawie fotografii z archiwum Zofii Komedowej-Trzcińskiej przekazanych do Muzeum Jazzu przez jej syna Tomasza Lacha.

Pierwszy dzień (sobota, 29 maja) otworzy debata z udziałem Tomasza Lacha, pasierba Krzysztofa Komedy, oraz Milo Kurtisa, Pawła Brodowskiego i Tomasza Tłuczkiewicza. Następnie wystąpi Wojtek Mazolewski Quintet, w składzie: Wojtek Mazolewski – kontrabas, Marek Pospieszalski – saksofon tenorowy, Joanna Duda – pianino, klawisze, Oskar Torok – trąbka, elektronika, Qba Janicki – perkusja, instrumenty perkusyjne.

Drugiego dnia (niedziela, 30 maja) zagra zespół Drum Freaks Milo Kurtisa, w składzie: Apostolis Anthimos – perkusja, Wojtek Mazolewski – bas, Janusz Yanina Iwański – gitary, Bartosz Smorągiewicz – saksofon, Piotr Iwicki – klawisze, Kuba Kinsner – instrumenty perkusyjne, Milo Kurtis – lider, instrumenty różne.

Koncerty oraz panel dyskusyjny będzie można obejrzeć on-line na kanale FINA Wałbrzyska 3/5. Wystawę Komeda – Kalendarium życia „zwiedzić” można na stronie Muzeum Jazzu.

Szczegółowy plan wydarzeń

29.05.2021

19:00 – Panel dyskusyjny: Tomasz Lach, Paweł Brodowski, Tomasz Tłuczkiewicz, Milo Kurtis

20:15 – Koncert: Wojtek Mazolewski Quintet

30.05.2021

19:00 – Koncert: Drum Freaks z gościnnym udziałem Wojtka Mazolewskiego, Apostolisa Anthimosa

Festiwal zorganizowano ze środków Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

Patronat Honorowy – Sekretarz Stanu Jarosław Sellin. MKDNiS

informacja prasowa

Andrzej Krakowski': Żyjemy w ich snach /wywiad/

O nostalgii za Wrocławiem, trudach emigracji, zajęciach z Hitchcockiem  i okolicznościach powstania książek o polskich korzeniach Hollywoodu rozmawiam z reżyserem, scenarzystą, pisarzem i wykładowcą - Andrzejem Krakowskim.

Andrzej Krakowski, fot. materiały prasowe

Spotykamy się we Wrocławiu, gdzie promuje Pan swoje książki: ”Pollywood”, opowiadające o tym, że Hollywood stworzyli głównie polscy emigranci. Ale tych poloników jest znacznie więcej. Podobno Pański ojciec urodził się właśnie tutaj – w stolicy Dolnego Śląska?

Andrzej Krakowski: Tak, mój ojciec urodził się we Wrocławiu, kiedy jeszcze to miasto nosiło nazwę Breslau. Także moja żona pochodzi z Wrocławia. Ja sam jestem związany z tym miastem uczuciowo. Między 1956 a 1968 rokiem ojciec [Józef Krakowski – przyp. B.L.-C.] był szefem produkcji zespołu Forda, a następnie ”Kamera”, a ponieważ nie lubił Warszawy, wiele filmów realizował we Wrocławiu, m.in. filmy Wojciecha Jerzego Hasa, ”Nóż w wodzie” Romana Polańskiego. Bardzo lubiłem z nim przyjeżdżać, bo to miasto żyło jakimś innym życiem. Brakowało mi świata, który chciałem poznać, a który zniszczyła wojna. W tamtym czasie Wrocław to jeszcze miał, podobnie Łódź. Po latach, kiedy miałem możliwość przyjechać do Polski w 1986 roku, wróciliśmy właśnie do Wrocławia. I oczywiście kręciłem tu filmy.

Czy to ojciec sprawił, że zainteresował się Pan filmem?

Nie, przeciwnie – ojciec bardzo nie chciał, abym zajmował się filmem. Kiedy po maturze złożyłem papiery do szkoły filmowej w Łodzi, bardzo się zdenerwował. Uratował mnie fakt, że pięciu uczniów z mojej klasy wyselekcjonowano na studia dyplomatyczne do Moskwy, w rezultacie czego ojciec uznał, że już lepsza od tego jest szkoła filmowa.

Józef Krakowski ((pierwszy z lewej) na planie filmu "Nóż w wodzie", Filmoteka Narodowa

Filmem zaraził mnie Andrzej Munk, który był zaprzyjaźniony z ojcem i całą naszą rodziną. Kiedy zabierano mnie na spacery do Lasku Bielańskiego, a ja bez przerwy gadałem, to Andrzej kładł mi palec na usta i mówił, abym powiedział to wszystko jednym słowem. W ten sposób uczył mnie nie tylko pewnej ascezy, ale również estetyki ironii. To we mnie pozostało, a ironia przekradła się również do moich książek.

Z perspektywy lat lepiej rozumiem, dlaczego ciągnęło mnie do filmu. Kiedy wprowadzono religię do szkół, zaczęto nas, nie biorących udziału w zajęciach,  szykanować. Będąc na planie filmowym u Munka (”Zezowate szczęście”) oraz Nasfetera (”Małe dramaty”), zwróciłem uwagę na to, że reżyser tworzy własny model świata. Pomyślałem wtedy, że dobrze by było stworzyć taki własny świat, w którym by mi nikt nie dokuczał, szczególnie że byłem rudy, mały i na dodatek Żyd(śmiech). W tym świecie panowałoby dobro.

 Chciał Pan w gruncie rzeczy reżyserować swoje życie, by mieć na nie wpływ…

Tak, chciałem mieć na nie wpływ.

Studia to bardzo ważny okres w życiu młodego człowieka zetknął się Pan z wieloma indywidualnościami. Kto w tamtym czasie był Pana mistrzem?

To się właściwie zmieniało. Na pierwszym roku był Jerzy Passendorfer, który nas szybko zagnał do pisania scenariuszy, bo już wtedy miał zamiar kręcić film o Janosiku. Podobno sporo naszych pomysłów weszło potem do tego filmu.

Na drugim roku naszym opiekunem był Stanisław Różewicz, na trzecim – Andrzej  Wajda, a na czwartym Janusz Morgenstern. Każdy przynosił ze sobą bagaż swoich doświadczeń, przeżyć i snów. Wajda, u którego odbyłem staż asystencki przy ”Popiołach”, był cudowny. Dzięki niemu wiedzieliśmy na przykład jak wywieść w pole cenzurę.

Już na początku studiów Stanisław Wohl polecił nam napisać na kartkach, jakie kino chcemy tworzyć za dziesięć lat. To miało być nasze credo artystyczne. Dokładnie pamiętam, co wówczas napisałem, a mianowicie, że fascynuje mnie los człowieka postawionego wobec wyborów, z których żaden nie jest dobry. Kiedy teraz patrzę w pewnej perspektywie na moje filmy, dostrzegam w nich tę myśl, którą wówczas zapisałem.

Wojciech Jerzy Has i Józef Krakowski podczas kręcenia "Lalki", fot. Filmoteka Narodowa

Kiedy ukończył Pan szkołę filmową, otrzymał stypendium do USA, ale ten wyjazd okazał się bardzo brzemienny. Kiedy bowiem już Pan znalazł się w Stanach – był rok 1968 – okazało  się, że odebrano Panu obywatelstwo i możliwość powrotu do Polski. Jak wyglądało Pańskie życie w tym momencie, gdy trzeba było zacząć wszystko od nowa?

Miałem wprawdzie w Stanach przyjaciół, m.in. Romka Polańskiego, który mi bardzo pomógł. I to w sposób bardzo mądry. Wszystko to jednak było rozciągnięte w czasie i trwało parę lat. Roman nie uległ namowom mojego ojca, który chciał, abym pracował z Polańskim, wiedząc, że taka zależność nie skończyłaby się niczym dobrym. Obiecał mi natomiast, że kiedy zacznę robić swój pierwszy niezależny film, wówczas przedstawi mnie szefom studiów filmowych. I tak się stało.

W tym czasie znalazła się ze mną na emigracji moja młodsza siostra, wtedy tuż przed maturą. Musiałem więc zacząć pracować, aby utrzymać ją, a wspomóc także ojca, który znalazł się bez pieniędzy we Frankfurcie. Miałem co prawda w Los Angeles rodzinę ze strony ojca, ale oni stosunkowo szybko umyli ręce. Myśmy byli już innymi emigrantami niż oni: lepiej wykształceni, wiedzieliśmy więcej o świecie, szybko nauczyliśmy się języka (zwłaszcza siostra). Kuzyn pomógł mi załatwić pracę w fabryce produkującej półki, znacznie oddalonej od miasta. Komunikacja była bardzo zła, więc nie mając samochodu musiałem liczyć na to, że podwiezie mnie właściciel. W rezultacie często sypałem na… półce w fabryce. Ale gdy się ma – jak ja wówczas – dwadzieścia jeden lat, jest się niezniszczalnym i najmądrzejszym.

Kiedy więc robiąc dobrą minę do złej gdy, naprawiłem zepsutą prasę hydrauliczną, awansowałem do roli kierowcy dużej ciężarówki. Było to duże wyzwanie, bo na początku nie miałem żadnego doświadczenia. Po opuszczeniu terenu fabryki, kiedy znikłem z pola widzenia szefa, zadzwoniłem do Marka Hłaski, który mieszkał wówczas w Hollywood i sporo drinkował. Upłynęło trochę czasu, zanim zrozumiałem jego instrukcje. Prowadziłem ciężarówkę przez trzy miesiące i nie zdarzył mi się żaden wypadek, nie dostałem żadnego mandatu. Bardzo się wtedy pociłem, ale funkcjonowałem (śmiech).

Na szczęście zmagał się Pan z tą materią dość krótko. Co było dalej?

W Los Angeles spotkałem dwóch ludzi, których poznałem w Warszawie: Henryka Warsa i Bronisława Kapera. Ojciec znał Warsa jeszcze z Armii Andresa, więc namówił mnie na spotkanie z nim. Okazał się bardzo serdeczny, ale niestety nie był w stanie mi pomóc. Skierował mnie do Bronka Kapera, który był wówczas jednym z szefów Akademii Filmowej i miał rozliczne znajomości. Ten jednak odmówił mi pomocy. Minęło sporo lat i stosunki między nami uległy poprawie, a nawet zawiązała się przyjaźń, ale na początku tak to wyglądało. Polański był w tym czasie w Londynie, a Krzysztof Komeda już nie żył.

Traf chciał, że na występy do Los Angeles przyjechała Ida Kamińska i kiedy poszedłem się z nią przywitać, zostałem przedstawiony siwemu, dystyngowanemu panu, mówiącemu piękną polszczyzną, którym okazał się wybitny przedwojenny reżyser – Józef Lejtes. Zaopiekował się mną i poznał z innymi reżyserami. Poza tym dopingował mnie do nauki i mimo zmęczenia, mobilizowałem się. W pewnym momencie dostałem się do Amerykańskiego Instytutu Filmowego, który – o czym mało kto wie – został zorganizowany przez prof. Stanisława Wohla, któremu trzy miesiące przed otwarciem uczelni skończyła się wiza, więc wrócił do Polski. Ściągnięto wtedy Franka Daniela z czeskiej szkoły filmowej i powstanie uczelni przypisano Czechom.

A. Krakowski, Łódź 4 Kultur

Jak wyglądały studia w Amerykańskim Instytucie Filmowym? Kto Pana Uczył? Podobno wśród wykładowców był także sam Alfred Hitchcock?

Spotkania z Hitchcockiem wyróżniały się spośród pozostałych zajęć. Milos Forman i John Cassavetes  unikali pomieszczeń, a ponieważ szkołę otaczał olbrzymi ogród, w nim odbywaliśmy zajęcia, siedząc pod drzewami. Hitchcock – przeciwnie, zdecydowanie wolał zamknięte pomieszczenia, a w dodatku zakazywał otwierania okiem albo drzwi balkonowych. Panowała absolutna cisza. Sam reżyser ubrany był zawsze w garnitur, do którego nosił krawat. Siadywał w wielkim fotelu i patrzył na nas bardzo przenikliwie i poważnie, podczas gdy myśmy truchleli. Co więcej, z szacunku dla niego ubieraliśmy się również lepiej niż zwykle, za wyjątkiem Davida Lyncha, który wszystko robił na opak. Na zajęcia z Hitchcockiem ubierał jeansy i słomkowy kapelusz i mistrz zawsze patrzył tylko na niego. Z kolei na zajęcia do  Cassavetesa i Formana przychodził ubrany w garnitur i znowu przyciągał wzrok.

Hitchcock zazwyczaj przynosił nam sceny, pochodzące głównie z jego programu telewizyjnego i przy okazji dawał świetne lekcje. Jedną z takim scen przygotowywał mój kolega Mike Murphy, który wszystko dokładnie poustawiał. Kiedy Hitchcock zapytał go, gdzie ustawi kamerę, wybrał miejsce twierdząc, że stamtąd będzie najlepiej widać. Na to mistrz bardzo się zdenerwował, nakrzyczał na Mike`a i wyrzucając mu, że nie ma żadnej wizji, kazał mu opuścić salę. W taki oto gwałtowny sposób nauczył nas, że filmu nie robi się dlatego, że coś dobrze widać. Reżyser musi dokonać wyboru i wiedzieć, czego chce. Mimo gwałtownego charakteru, miał zawsze na swoich zajęciach komplet słuchaczy. 

Pański wyjazd do Stanów, ze względu na jego okoliczności, przywiódł mi na myśl historię biblijnego Józefa, którego bracia sprzedali do Egiptu. Gdyby nie Pan, te książki, w których zawarł Pan historie Polaków – pionierów przemysłu filmowego, a także artystów, nie powstałyby. W którym momencie doszedł Pan do wniosku, że powinna powstać książka przybliżająca sylwetki ludzi o polskim rodowodzie, którzy stworzyli Hollywood?

Na początku przeżywaliśmy gniew, ból i mówiliśmy już tylko po angielsku, próbując odciąć się od polskich korzeni. Widzieliśmy przy tym domy Warsa i Lejtesa, gdzie pielęgnowało się język polski i czuło się dumę z faktu bycia Polakami. Zrozumiałem po pewnym czasie, że od tego nie można uciec. Nie ma łatwych emigracji. Moja siostra została programistką i świetnie sobie dawała radę, ja jednak byłem skazany na język, na inną mentalność i kulturę i było mi bardzo ciężko.

Bezpośrednią iskrą, która sprawiła, że podjąłem się napisania książek, był przyjazd Maćka Putowskiego – scenografa, który na polecenie Muzeum Kinematografii szukał w Stanach eksponatów na wystawę na stulecie kinematografii. Zapytał mnie o filmowców amerykańskich o polskich korzeniach. Kiedy zasypałem go nazwiskami, złapał się za głowę i stwierdził, że trzeba by zrobić o tym osobną wystawę. Ekspozycja ostatecznie nie powstała, ale zacząłem dojrzewać do napisania książki. Kiedy zacząłem szperać w poszukiwaniu informacji, zrozumiałem, że sam nie zdawałem sobie sprawy, jak wielka jest to skala.

Niektórych bohaterów swoich książek poznał Pan osobiście. Jacy byli prywatnie?

Niektórych rzeczywiście poznałem osobiście. Jacy byli? Każdy był inny, ale wszyscy mieli pasje kolekcjonerskie i konkurowali ze sobą o to, kto ma lepsze obrazy. Potrafili być uszczypliwi w stosunku do siebie, np. Billy Wilder dokuczał Otto Premingerowi, że nie kupuje obrazów, tylko nazwiska. Dla Wildera, który tryskał humorem, życie było jednym wielkim gagiem. Mieli też dla siebie dużo ciepła i pomagali sobie, gdy była taka potrzeba.

O niektórych bohaterach dowiadywałem się w niezwykłych okolicznościach. Tak było z Markiem M. Dintenfassem, który powinien był znaleźć się w pierwszym tomie – jako prawdziwy pionier, ale do materiałów o nim dotarłem znacznie później. Niezwykły człowiek, którego poznawanie sprawiło mi wiele satysfakcji, mimo że nie było osobiste. Tacy jak on i jemu podobni stworzyli pewną wizję świata i my dzisiaj żyjemy w ich snach.

Jest Pan nie tylko historykiem kina – odkrywcą jego polskich korzeni, ale także wykładowcą, scenarzystą i reżyserem. Pańska twórczość jest, niestety, w Polsce mało znana. Proszę wobec tego przybliżyć naszym czytelnikom problematykę Pańskich filmów.

Zawsze powtarzam, że jestem w Polsce najlepiej utrzymanym sekretem (śmiech).  Nie jestem ”tylko” filmowcem i nie znoszę szufladkowania. W gruncie rzeczy jestem humanistą: piszę, robię filmy, rysuję karykatury… Wszystko się u mnie zaczyna od idei, która sama sobie znajduje ujście. Czasami w formie książki, a kiedy indziej – filmu lub sztuki. Muszę też odpowiedzieć sobie na pytanie, dlaczego chcę opowiedzieć tę właśnie historię. Zazwyczaj moje pobudki są głęboko humanistyczne: nie chcę, aby ktoś doświadczył czegoś, przed czym  pragnę go w pewien sposób przestrzec.

Filmem, który bardzo cenię i lubię, jest mój ostatni obraz – ”W poszukiwaniu Palladyna” (2009). Zrobiłem go z dwóch powodów. Po pierwsze, kiedy w czasie choroby żony znalazłem się w nowym otoczeniu nieznanych mi ludzi, doświadczyłem wiele serdeczności i opieki, za które chciałem swoim filmem podziękować. Po drugie, zauważyłem, że młodzi ludzie są wiecznie roznarzekani, a przy tym niecierpliwi i chętnie idą na gotowe. Zacząłem się zastanawiać, dlaczego tacy są – co myśmy im takiego przekazali. My, to znaczy pokolenie lat sześćdziesiątych – dzieci-kwiaty, które były narcyzami interesującymi się wyłącznie sobą i które rozbiły naturalną strukturę rodziny. Nikt młodemu pokoleniu nie powiedział: ”Przepraszam, to ja zawiniłem” i ja poprzez ten film chciałem to zrobić.

 Czym się Pan aktualnie zajmuje? Czy powstanie trzeci tom Pańskiej historii Hollywood?

Jestem w trakcie pisania. Dodam, że cały ten cykl książek będzie miał swoją wersję filmową. Każdemu z moich bohaterów poświęcę jeden odcinek serii filmów dokumentalnych. Zgromadziłem materiał na pięć książek – ponad pięćdziesiąt postaci i chciałbym wykorzystać zarówno materiały archiwalne, jak też inscenizacje i fotoanimacje. Zamierzam rozbudować ścieżkę dźwiękową i nagrać komentarz w siedmiu językach, co pozwoli mi dotrzeć do widzów na całym świecie. Ponadto planuję nakręcić film fabularny o Krzysztofie Komedzie, ponieważ do tej pory nikt nie powiedział prawdy o jego życiu. Znaliśmy się już w czasach dzieciństwa i przyjaźnili; byłem świadkiem jego wypadku i opiekowałem się wraz z innymi podczas jego pobytu w szpitalu. Czas odkłamać wszystkie powstałe wokół jego osoby mity.

Interesujące plany. Pozostaje mieć nadzieję, że zobaczymy te filmy w Polsce. Dziękuję za rozmowę.

Recenzję książki można znaleźć pod tym linkiem

Wywiad ukazał się 17 czerwca 2016 r. na portalu Kulturaonline.