Wszystkie posty spełniające kryteria zapytania Jan Matejko, posortowane według daty. Sortuj według trafności Pokaż wszystkie posty
Wszystkie posty spełniające kryteria zapytania Jan Matejko, posortowane według daty. Sortuj według trafności Pokaż wszystkie posty

wtorek, 2 września 2025

Wystawy w Muzeum Narodowym we Wrocławiu / wrzesień - grudzień 2025

Od września do grudnia 2025 Muzeum Narodowe we Wrocławiu zaprasza na wystawy: "Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania" i Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki. II Wrocławskie Triennale w Pawilonie Czterech Kopuł, "Skarb Średzki. Korona – symbol panowania" w gmachu głównym Muzeum, a także "Jan Giejson. Od nowa" i "Najpiękniejsza szopka betlejemska 2025"  w Muzeum Etnograficznym. Oto szczegóły.

Korona kobieca, początek XIV w. Muzeum Narodowe we Wrocławiu, fot. prasowa

Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania

28 września 2025 – 18 stycznia 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej 

Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Wystawa z okazji 70. rocznicy otwarcia Arsenału (22.07.1955) i 100. rocznicy urodzin artysty (6.10.1926). Kuratorka: Anna Chmielarz

Wielka wystawa poświęcona legendarnemu malarzowi i rysownikowi Waldemarowi Cwenarskiemu (1926–1953) zorganizowana w 100. rocznicę jego urodzin i 70. otwarcia Ogólnopolskiej Wystawy Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale (1955), gdzie prace artysty spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem. 

Twórczość Cwenarskiego zasługuje na najwyższe uznanie nie tylko jako przykład niezależnej sztuki powojennej, wyjątkowo przejmujący zapis dramatycznych czasów pokolenia naznaczonego piętnem II wojny światowej, ale również jako uniwersalna, pełna emocji opowieść o potrzebie bliskości, miłości, ochrony tego, co w życiu najcenniejsze. Ekspresyjna technika malowania, niezwykłe wyczucie koloru, stosowanie ciekawych skrótów perspektywicznych, dążenie do syntezy przy zachowaniu maksymalnej siły wyrazu stanowią świadectwo wielkiej wrażliwości i indywidualności tego artysty.

Prace Waldemara Cwenarskiego zaprezentowane zostaną po raz pierwszy w szerokim kontekście sztuki polskiej i zagranicznej: w kontekście możliwych inspiracji (dzieła Witolda Wojtkiewicza, Tadeusza Makowskiego, Georgesa Rouaulta, Käthe Kollwitz, Fransa Masereela), prac współczesnych mu twórców z tzw. pokolenia „Arsenału” (Andrzej Wróblewski, Marek Oberländer, Jan Lebenstein, Jerzy Panek), prac profesorów PWSSP we Wrocławiu (Eugeniusz Geppert, Stanisław Dawski), przyjaciół z uczelni (Józef Hałas, Krystyna Cybińska, Alina Rogalska-Kaćma, Kazimierz Wadowski), sztuki tzw. „Nowych Dzikich” (Zdzisław Nitka, Ryszard Grzyb, Anka Mierzejewska). W sumie pokazanych zostanie blisko 160 dzieł wykonanych w różnych technikach (malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba, ceramika), powstałych na przestrzeni ostatnich 120 lat. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

Zapona z kameą, ok. 1260, południowe Włochy, fot. materiały prasowe

Skarb Średzki. Korona – symbol panowania

1 października – 30 grudnia 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu 

Kurator: Jacek Witecki

Jeden z najcenniejszych skarbów odnalezionych w Europie w XX w. przez ostatnie trzy miesiące roku można będzie oglądać w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Królewska korona ślubna z XIV w. – najcenniejszy zabytek skarbu – będzie główną bohaterką tegorocznej prezentacji. Zwiedzający dowiedzą się, jakie było symboliczne znaczenie koron, jakie ceremoniały i obyczaje związane były z ich noszeniem. Poza prezentacją zabytków złotniczych i monet skarbu, wystawa przedstawi historie słynnych średniowiecznych koron, znanych dziś często jedynie z opisów i źródeł wizualnych, oraz przybliży związane z nimi intrygujące historie. 

Jan Glejson, fot. M. Derejczyk, M. Lorek

Jan Giejson. Od nowa 

25 października – 30 grudnia 2025

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Emilia Jeziorowska 

Indywidualna wystawa Jana Giejsona to prezentacja rzeźb artysty znajdujących się w kolekcji wrocławskiego Muzeum Etnograficznego, a także najnowszych realizacji.

Mieszkający w Bardzie Jan Giejson (rocznik 1947) jest rzeźbiarzem-samoukiem, członkiem Stowarzyszenia Twórców Ludowych od 1974 r. W jego twórczości dominują tematy religijne, głównie sceny biblijne i postaci świętych czy aniołów, często pojawiają się także sceny rodzajowe. Artysta jest laureatem konkursów i przeglądów, od wielu lat prowadzi też autorską galerię, stanowiącą jeden z najbardziej charakterystycznych punktów na mapie Barda.

W zbiorach Działu Sztuki Muzeum Etnograficznego Oddziału Muzeum Narodowego we Wrocławiu znajduje się 15 rzeźb autorstwa Jana Giejsona. Część z nich zakupiono jeszcze w latach 70. XX w., natomiast latem 2024 r. udało się poszerzyć kolekcję o kolejne 10 rzeźb artysty.

W trakcie tragicznej powodzi jesienią 2024 r. poważnemu uszkodzeniu uległy dom i pracownia artysty, a część prac została zniszczona. W ramach stypendium Marszałka Województwa Dolnośląskiego przygotowany został projekt „Między niebem a ziemią – 60 lat sztuki ludowej w twórczości Jana Giejsona z Barda”.

Wystawa w Muzeum Etnograficznym Oddziale Muzeum Narodowego we Wrocławiu będzie okazją do zaprezentowania najnowszych rzeźb zrealizowanych w ramach projektu stypendialnego, dzieł artysty z kolekcji Muzeum, a także samego procesu odbudowywania kolekcji po jej uszczupleniu przez powódź. Tytuł wystawy – „Od nowa” – odnosi się więc z jednej strony do procesu przywracania kolekcji do jej pierwotnego stanu, a z drugiej do samego aktu twórczego, podczas którego artysta mierzy się z realizacją dzieła za każdym razem od nowa.

Na ekspozycji pojawią się ujęcia tematów typowe dla twórczości Jana Giejsona – m.in. rzeźby scen biblijnych, przedstawienia świętych, sceny obyczajowe i związane z historią lokalną – szczególnie Matka Boska Bardzka, św. Jan Nepomucen i Chrystus Frasobliwy w wielu twórczych adaptacjach i przetworzeniach, także w formie kapliczek, płaskorzeźb czy krucyfiksów.


Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki. II Wrocławskie Triennale

16 listopada 2025 – 15 lutego 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej 

Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

(wystawa zorganizowana we współpracy z Akademią Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu)

Kuratorzy: dr hab. Magdalena Wosik. prof. ASP (ASPWr), dr Jakub Maciej Łubocki (MNWr)

Wystawa pokonkursowa II Ogólnopolskiego Przeglądu Sztuki Książki prezentująca wykonane w ostatnich trzech latach obiekty nawiązujące do idei książki, nadesłane w odpowiedzi na open call organizatorów triennale. Spośród prac jury wybierze zwycięzców nagrody Przeglądu, a zwiedzający będą mogli wybrać laureata nagrody publiczności.

Temat przewodni tegorocznej edycji to „Zasięgi”. Wychodząc od tezy, że współczesny człowiek jest niewolnikiem zasięgów – objawiających się dostępem do telefonii komórkowej i internetu, sukcesem mediów społecznościowych mierzonym liczbą obserwujących, nadprodukcją treści i szumem informacyjnym – organizatorzy stawiają pytania: jak w tak ukształtowanej epoce znajduje się sztuka książki? Czy książka generuje zasięg lub znajduje się w czyichś zasięgach? Czy niesie treści, za którymi podążą czytelnicy? A może stanowi symbol oporu przed pochłonięciem zasięgami?

Fot. Magdalena Lorek

Najpiękniejsza szopka betlejemska 2025 

6 grudnia 2025 – 18 stycznia 2026 

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorki: Joanna Burda (MDK Śródmieście), Joanna Kurbiel i Emilia Jeziorowska (ME)

XXXIII edycja Wojewódzkiego Konkursu Rzeźbiarskiego „Najpiękniejsza Szopka Betlejemska 2025” dla dzieci i młodzieży, organizowanego przez Galerię Twórczości Plastycznej Młodych działającą w Młodzieżowym Domu Kultury „Śródmieście”.

Co roku uczniowie z Dolnego Śląska mierzą się z tematem, proponując różnorodne i często zaskakujące oryginalnością pomysły interpretacyjne przedstawienia miejsca Narodzenia Pańskiego. Szopki wykonane są z różnych materiałów i w różnych technikach: ceramiczne, ze szkła, tektury, papier mâché, plasteliny, materiałów naturalnych jak drewno, liście, kora, mech, kamienie, ale także z chleba, makaronu, ciastek czy wszelkiego rodzaju materiałów recyklingowych jak np. butelki czy płyty CD. Wyobraźnia twórców jest nieograniczona, co przyczynia się do powstania w każdej edycji konkursu nadzwyczajnych prac.


Mikroświaty. Obrazy w małych formatach ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu

9 grudnia 2025 – 22 marca 2026 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorki: Małgorzata Macura, Anna Jezierska

Niewielki format – to jedyna cecha, która łączy wszystkie obrazy, które będą pokazywane na tej wystawie. Żaden z nich nie przekroczy wymiarów 40 × 40 cm!

Zazwyczaj ukryte przed okiem widzów, w większości przechowywane są w magazynach ze względu na swoiste „niedopasowanie” do koncepcji galerii wystaw stałych. Jednocześnie wiele z tych dzieł prezentuje doskonały poziom artystyczny oraz zaskakuje rozbudowaną, a nawet monumentalną kompozycją zamkniętą w niewielkim formacie. Obrazy te dowodzą, że mała powierzchnia nie ograniczała ekspresji twórczej artystów kojarzonych z płótnami o tradycyjnych wymiarach. Na wystawie będzie można zobaczyć dzieła znanych twórców, takich jak Artur Grottger, Jan Matejko, Aleksander Gierymski, Bolesław Biegas, Eugeniusz Geppert, Henryk Stażewski czy Pierre-Paul Prud’hon. Inne z kolei wyszły spod pędzla znakomitych, choć dziś nieco zapomnianych artystów, jak np. Émile De Cauwer, Marie Spieler, Odo Dobrowolski, Stanisław Dębicki, Stanisław Janowski czy ostatnio odkrywana Maria Dulębianka.

Interesującym uzupełnieniem ekspozycji będą przedmioty z innych kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, które również zaskoczą widzów niewielkimi rozmiarami.

informacja prasowa

czwartek, 9 stycznia 2025

Plany wystawiennicze Muzeum Narodowego we Wrocławiu na rok 2025

Dziś w hotelu The Bridge podczas pierwszej w tym roku konferencji prasowej podsumowano rok 2024, poznaliśmy też plany wystawiennicze Muzeum Narodowego we Wrocławiu na obecny rok.   Wśród wydarzeń roku 2025 m. in. wystawa fotografii Zdzisława Beksińskiego, ekspozycja prezentująca wpływ  fascynacji sztuką Petera Paula Rubensa na ziemiach historycznego Śląska oraz jubileuszowa wystawa w Panoramie Racławickiej, na której zagoszczą m. in. potomkowie malarzy, którzy stworzyli Panoramę.

Konferencja prasowa w Hotelu Bridge, od lewej: dr Barbara Banaś, Maria Derejczyk,
dyr. Piotr Oszczanowski oraz Iwona Dorota Bigos, fot. Wojciech Rogowicz 

Ponad 750 000 widzów odwiedziło Muzeum Narodowe we Wrocławiu i oddziały w 2024. Działania zostały docenione w licznych konkursach, m.in. w prestiżowym konkursie oceniającym działania promocyjne „Muzeum Widzialne” Zorganizowano 18 wystaw czasowych i blisko 2000 zajęć edukacyjnych.

A oto, jakie wystawy zobaczymy w Muzeum Narodowym i jego oddziałach w tym roku:

1. 

Moda. Historia osobista

Profesor Irena Huml (1928-2015)

25 lutego – 18 maja 2025

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

(wystawa upamiętniająca prof. dr hab. Irenę Huml w 10. rocznicę śmierci)

Kuratorka: dr Małgorzata Możdżyńska-Nawotka


Modowa biografia profesor Ireny Huml (13.11.1928–19.05.2015), wybitnej polskiej historyczki i krytyczki sztuki, niezwykle zasłużonej w badaniach nad polskimi sztukami stosowanymi, w tym tkaniną i biżuterią artystyczną; współinicjatorki legnickiego Festiwalu Srebra; kobiety, której styl i elegancja były w środowisku legendarne.

Zaprezentowana na wystawie garderoba Ireny Huml obejmuje ponad cztery dekady – od lat 50. do początku lat 90. XX w. – praktycznie całą historię PRL-u, a zarazem znaczną część życia właścicielki. Wśród ubrań znajdą się te związane z ważnymi etapami kariery zawodowej i życia prywatnego, kreacje noszone do pracy i na wieczór, w mieście i na wczasach, latem i zimą, ubrania gotowe i unikatowe artystyczne kreacje szyte na miarę.

Wystawa odnosi się nie tylko do indywidualnej biografii, ale także rzuca światło na historię ubioru w PRL-u, zagadnienia związane z rolą i funkcjonowaniem kobiety w tej rzeczywistości, inspiruje pytania o trwałość przedwojennych inteligenckich postaw w nowej rzeczywistości, o emancypację, funkcjonowanie kobiet w świecie akademickim i artystycznym, o rodzimą recepcję trendów międzynarodowych i o rolę mody w procesach modernizacyjnych.

Pokazywane obiekty pochodzą ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Okręgowego w Koninie, Muzeum Mazowieckiego w Płocku oraz ze zbiorów prywatnych. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.


2. 

Pisanki i palmy wielkanocne

11 marca – 27 kwietnia 2025 

(kiermasz: 12 kwietnia 2025) do sprawdzenia

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Agnieszka Szepetiuk-Barańska


Pisanki, palmy, stroiki, kartki świąteczne i inne ozdoby wielkanocne pokazane zostaną na dorocznej wystawie przygotowanej przez Muzeum Etnograficzne. Zwiedzający zobaczą pisanki zdobione różnymi technikami, m.in. batikową, rytowniczą i aplikacyjną, a także te wykonane na motywach huculskich, suwalskich, opolskich czy rzeszowskich. To opowieść o niecodziennym czasie wielkanocnego świętowania i zaproszenie w podróż do źródeł zwyczajów związanych z obchodzonymi na wiosnę świętami.


3. 

Monety i banknoty z daru Narodowego Banku Polskiego

18 marca – 31 sierpnia 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorka: Magdalena Karnicka


Prezentacja srebrnych monet kolekcjonerskich z 2022 i 2023 r. przekazanych Muzeum Narodowemu we Wrocławiu przez Narodowy Bank Polski. Darowizna jest kontynuacją przekazów NBP zainicjowanych w latach 60. XX w. 

W 2024 r. do zbiorów MNWr trafiły m.in.: monety o nominale 50 zł wybite z okazji 550. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika, monety z serii „Skarby Stanisława Augusta” upamiętniające Augusta II Mocnego, Stanisława Leszczyńskiego i Augusta III; dwudziestozłotówka wybita z okazji 100. rocznicy powstania portu Gdynia i moneta o nominale 10 zł okazji 250. rocznicy powołania Komisji Edukacji Narodowej.

4.

FENOMENalny. Beksiński 

Nowe spojrzenie na twórczość mistrza polskiej fotografii

13 kwietnia – 24 sierpnia 2025 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

(21.02.2025 – 20. rocznica śmierci Zdzisława Beksińskiego)

Kuratorka: Aleksandra Szwedo


W 2025 r. minie 20 lat od tragicznej śmierci Zdzisława Beksińskiego. Muzeum Narodowe we Wrocławiu przygotowuje wystawę poświęconą mniej znanemu, lecz niezwykle istotnemu aspektowi jego twórczości – fotografii. 

Ekspozycja będzie próbą osadzenia artysty w szerszym kontekście, w którym pojawi się nie tylko jako twórca „przerażający” i „mroczny”, ale także jako pionier i poszukiwacz nowych form wyrazu, walczący z ograniczeniami współczesnej fotografii.

Beksiński zajmował się fotografią w latach 50. i na początku lat 60. XX w., ale już w 1958 r. uznał to medium za pozbawione artystycznej wartości i zdecydował się je porzucić. Jego refleksje stały się punktem wyjścia do głębszej analizy natury i roli fotografii w kontekście wyzwań współczesności. Dziś pytanie o autentyczność zdjęć nabiera nowego wymiaru. Czy współczesna fotografia generowana przez sztuczną inteligencję rzeczywiście przestaje być sztuką? Te pytania stawiane przez Beksińskiego 67 lat temu dziś wciąż wywołują niepokój i wymagają głębszej refleksji.

Eksponowane na wystawie fotografie są częścią bogatej kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, jednej z największych w Polsce. W 1977 r. została ona wzbogacona o darowiznę Zdzisława Beksińskiego, który przekazał prace uznawane przez niego za kluczowe dla własnego dorobku. Po raz pierwszy przedstawione zostaną w tak dużym wyborze. Uzupełnią je wypożyczenia z Muzeum Historycznego w Sanoku – nieprezentowane wcześniej ujęcia z okresu, gdy młody Beksiński tworzył setki autoportretów oraz wizerunków ukochanej żony Zofii.

Wystawa zaprezentuje również twórczość artysty w relacjach z ważnymi postaciami polskiej fotografii jak Jerzy Lewczyński czy Bronisław Schlabs. Ważnym elementem będzie także specjalnie przygotowana na wystawę realizacja związanego z Beksińskim, chociaż dużo od niego młodszego artysty, Normana Leto „Bryła życia” – symbolizująca pełne tragedii, emocjonalnych zawirowań i artystycznych poszukiwań życie Beksińskiego. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.


5. 

Dolny Śląsk pnie się w górę. Rzemiosło i przemysł wzdłuż Śląskiej Kolei Górskiej 

17 maja – 17 sierpnia 2025 

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

(wystawa zorganizowana we współpracy z Muzeum Śląskim w Görlitz)

Kuratorki: Joanna Kurbiel, Emilia Jeziorowska


Śląska Kolej Górska uruchomiona w 1867 r. połączyła Görlitz i Węgliniec z Wałbrzychem, umożliwiając rozwój przemysłu i włączając Dolny Śląsk w europejską sieć kolejową. Wystawa składać się będzie z plansz zawierających widoki i mapy dawnego Dolnego Śląska oraz teksty i podpisy zarówno w języku polskim, jak i niemieckim. Wśród eksponatów pokazywanych na wystawie znajdą się modele lokomotyw i powozów, przedmioty i artykuły produkowane w miejscowościach, przez które przejeżdżała Śląska Kolej Górska: porcelana z Wałbrzycha, składane stoły z Olszyny, blaudruki z Gryfowa Śląskiego, koronki z Jeleniej Góry czy chusteczki do nosa z Lubania. Rozbudowa kolei przyczyniła się również do rozwoju turystyki górskiej. Powstawały liczne szlaki turystyczne, schroniska, hotele i restauracje, narodził się przemysł pamiątkarski oraz zwyczaj wysyłania pocztówek, a figurka Liczyrzepy – bohatera najpopularniejszej w regionie legendy – stała się produktem reklamowym Karkonoszy.



6.

Rubens na Śląsku 

31 maja – 30 listopada 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

(30 maja 2025 r. przypada 385. rocznica śmierci Petera Paula Rubensa)

Kuratorzy: dr hab. Piotr Oszczanowski, dr Aurelia Zduńczyk


To pierwsza w historii wystawa prezentująca wyrazy fascynacji sztuką genialnego malarza flamandzkiego doby baroku Petera Paula Rubensa na ziemiach historycznego Śląska.

Badania nad recepcją sztuki Rubensa prowadzone są od lat, dotychczas nie udało się jednak w kompleksowy i koherentny sposób przeanalizować i zebrać wszystkich śladów popularności artysty, którego nieposkromiona wyobraźnia odmieniła oblicze sztuki nie tylko w Europie, ale i na innych kontynentach.

Po trwających kilka lat badaniach i przeprowadzonych przez kuratorów kwerendach archiwalnych, źródłowych i terenowych okazuje się, że fascynacje sztuką tego najwybitniejszego malarza czasów baroku znaczyły na ziemiach Śląska setki, jeśli nie tysiące dzieł sztuki i przedmiotów rzemiosła artystycznego. Od swoistej perły w koronie, jaką był obraz samego mistrza znajdujący się w prywatnej kolekcji śląskiej, poprzez rysunki, ryciny tworzone w Antwerpii przez uczniów zatrudnionych w Szkole graficznej Rubensa, kopie, naśladownictwa malarskich oryginałów rozsiane w kolekcjach państwowych, prywatnych, bibliotekach i zbiorach kościelnych, aż po tkaniny artystyczne, kielichy, patery etc.

Wraz z zachowaną dokumentacją dzieł zaginionych/utraconych/niezachowanych tworzą one niezwykle ciekawy i różnorodny krajobraz potwierdzający bezprecedensową siłę oddziaływania sztuki Rubensa na Śląsku. Wystawa złożona będzie zarówno z eksponatów pochodzących ze zbiorów własnych MNWr, jak i równie reprezentacyjnych dzieł użyczonych z kolekcji innych muzeów oraz zasobów kościelnych. Pojawią się na niej również dzieła z kolekcji zagranicznych niepokazywane dotąd w kraju, które dowodzą, jak ogromny wpływ na artystów śląskich i na Śląsku działających miała spuścizna malarskiego i graficznego warsztatu antwerpskiego mistrza. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.



7. 

Od szkicu do panoramy. 40-lecie udostępnienia Panoramy Racławickiej we Wrocławiu

14 czerwca – 12 października 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorka: Natalia Sienkiewicz

Pierwszy szkic do malarskiego portretu Tadeusza Kościuszki czy żartobliwy rysunek przedstawiający dwóch pojedynkujących się artystów stojących na rusztowaniach „Panoramy Racławickiej” to tylko dwie prace z kilkudziesięciu pokazywanych na wystawie szkiców, rysunków koncepcyjnych i przygotowawczych ukazujących proces twórczy stojący za monumentalną „Panoramą Racławicką” Jana Styki i Wojciecha Kossaka. 

Najważniejszym punktem wystawy, wokół którego zbudowana zostanie cała narracja, będzie „Mała Panorama Racławicka”, która zostanie wypożyczona z prywatnej kolekcji. Olejny „prototyp” wielkiej „Panoramy” powstał przede wszystkim jako narzędzie pomocnicze dla artystów, umożliwiające precyzyjne zaplanowania kompozycji, perspektywy oraz rozmieszczenia postaci i scen batalistycznych na pełnowymiarowym płótnie. Idea stworzenia dzieła zdolnego porwać odbiorcę rozmachem i narracją nie miałaby prawa zaistnieć bez wcześniejszych, realizowanych z ogromną pieczołowitością prac przygotowawczych.

Celem wystawy będzie także przypomnienie twórców biorących udział w realizacji tego niezwykłego dzieła: Jana Styki, Wojciecha Kossaka, Ludwiga Bollera, Tadeusza Popiela, Zygmunta Rozwadowskiego, Teodora Axentowicza, Michała Sozańskiego, Włodzimierza Tetmajera, Wincentego Wodzinowskiego. Zaprezentowane zostaną również prace podejmujące temat bitwy pod Racławicami, ale namalowane przez artystów nie biorących udziału w powstawaniu „Panoramy”, m.in Jana Matejki czy Józefa Chełmońskiego.

Wystawie towarzyszyć będzie katalog zawierający fotografie eksponowanych dzieł oraz teksty przybliżające historię i proces powstawania „Panoramy Racławickiej”.


8.

40-lecie „Panoramy Racławickiej” we Wrocławiu 

13 czerwca – 31 sierpnia 2025 

Wystawa plenerowa przed wejściem do Muzeum „Panorama Racławicka” prezentująca obecność Panoramy Racławickiej we Wrocławiu.


9. 

Galeria sztuki nieprofesjonalnej (nowa ekspozycja stała)

6 września 2025 – otwarcie

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Marta Derejczyk


Prace artystów samouków związanych z Dolnym Śląskiem, takich jak m.in. Anna Binkuńska, Jarosław Furgała, Józef Lurka, Józef Mączyński, Brunon Podjaski, Władysław Sałdyka, można będzie zobaczyć na stałej wystawie sztuki nieprofesjonalnej, którą otworzy w 2025 r. Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu. 

Zaprezentowane zostaną najciekawsze współczesne obiekty z Działu Sztuki Ludowej ME, w zbiorach którego znajdują się prace malarskie, grafiki, rzeźby i płaskorzeźby, makiety, obiekty nawiązujące do ruchomych zabawek i plastyki obrzędowej. Kolekcja ma przede wszystkim charakter regionalny, obejmując zasięgiem obecne województwo dolnośląskie. W mniejszym zakresie reprezentowane będą też zabytki z Opolszczyzny, województwa lubuskiego, okolic Częstochowy oraz Górnego Śląska.

Otwarcie tej wystawy będzie nawiązaniem do historii instytucji – to właśnie we wrocławskim Muzeum Etnograficznym w 1981 r. otwarta została pierwsza w Polsce stała Galeria Sztuki Nieprofesjonalnej, prezentująca ok. 150 prac kilkunastu autorów.


10. 

Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania

28 września 2025 – 18 stycznia 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Wystawa z okazji 70. rocznicy otwarcia Arsenału (22.07.1955) i 100. rocznicy urodzin artysty (6.10.1926)

Kuratorka: Anna Chmielarz

Wielka wystawa poświęcona legendarnemu malarzowi i rysownikowi Waldemarowi Cwenarskiemu (1926–1953) zorganizowana w 100. rocznicę jego urodzin i 70. otwarcia Ogólnopolskiej Wystawy Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale (1955), gdzie prace artysty spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem. 

Twórczość Cwenarskiego zasługuje na najwyższe uznanie nie tylko jako przykład niezależnej sztuki powojennej, wyjątkowo przejmujący zapis dramatycznych czasów pokolenia naznaczonego piętnem II wojny światowej, ale również jako uniwersalna, pełna emocji opowieść o potrzebie bliskości, miłości, ochrony tego, co w życiu najcenniejsze. Ekspresyjna technika malowania, niezwykłe wyczucie koloru, stosowanie ciekawych skrótów perspektywicznych, dążenie do syntezy przy zachowaniu maksymalnej siły wyrazu stanowią świadectwo wielkiej wrażliwości i indywidualności tego artysty.

Prace Waldemara Cwenarskiego zaprezentowane zostaną po raz pierwszy w szerokim kontekście sztuki polskiej i zagranicznej: w kontekście możliwych inspiracji (dzieła Witolda Wojtkiewicza, Tadeusza Makowskiego, Georgesa Rouaulta, Käthe Kollwitz, Fransa Masereela), prac współczesnych mu twórców z tzw. pokolenia „Arsenału” (Andrzej Wróblewski, Marek Oberländer, Jan Lebenstein, Jerzy Panek), prac profesorów PWSSP we Wrocławiu (Eugeniusz Geppert, Stanisław Dawski), przyjaciół z uczelni (Józef Hałas, Krystyna Cybińska, Alina Rogalska-Kaćma, Kazimierz Wadowski), sztuki tzw. „Nowych Dzikich” (Zdzisław Nitka, Ryszard Grzyb, Anka Mierzejewska). W sumie pokazanych zostanie blisko 160 dzieł wykonanych w różnych technikach (malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba, ceramika), powstałych na przestrzeni ostatnich 120 lat. 

Wystawie towarzyszyć będzie katalog.


11. 

Skarb Średzki. Korona – symbol panowania

1 października – 30 grudnia 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu 

Kurator: Jacek Witecki

Jeden z najcenniejszych skarbów odnalezionych w Europie w XX w. przez ostatnie trzy miesiące roku można będzie oglądać w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Królewska korona ślubna z XIV w. – najcenniejszy zabytek skarbu – będzie główną bohaterką tegorocznej prezentacji. Zwiedzający dowiedzą się, jakie było symboliczne znaczenie koron, jakie ceremoniały i obyczaje związane były z ich noszeniem. Poza prezentacją zabytków złotniczych i monet skarbu, wystawa przedstawi historie słynnych średniowiecznych koron, znanych dziś często jedynie z opisów i źródeł wizualnych, oraz przybliży związane z nimi intrygujące historie. 


12.

II Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki

16 listopada 2025 – 15 lutego 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu


13. 

Najpiękniejsza szopka betlejemska 2025 

6 grudnia 2025 – 18 stycznia 2026 

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorki: Joanna Burda (MDK Śródmieście), Joanna Kurbiel i Emilia Jeziorowska (ME)

XXXIII edycja Wojewódzkiego Konkursu Rzeźbiarskiego „Najpiękniejsza Szopka Betlejemska 2025” dla dzieci i młodzieży, organizowanego przez Galerię Twórczości Plastycznej Młodych działającą w Młodzieżowym Domu Kultury „Śródmieście”.

Co roku uczniowie z Dolnego Śląska mierzą się z tematem, proponując różnorodne i często zaskakujące oryginalnością pomysły interpretacyjne przedstawienia miejsca Narodzenia Pańskiego. Szopki wykonane są z różnych materiałów i w różnych technikach: ceramiczne, ze szkła, tektury, papier mâché, plasteliny, materiałów naturalnych jak drewno, liście, kora, mech, kamienie, ale także z chleba, makaronu, ciastek czy wszelkiego rodzaju materiałów recyklingowych jak np. butelki czy płyty CD. Wyobraźnia twórców jest nieograniczona, co przyczynia się do powstania w każdej edycji konkursu nadzwyczajnych prac.


14. 

Mikroświaty. Obrazy w małych formatach ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu

9 grudnia 2025 – 22 marca 2026 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorki: Małgorzata Macura, Anna Jezierska

Niewielki format – to jedyna cecha, która łączy wszystkie obrazy, które będą pokazywane na tej wystawie. Żaden z nich nie przekroczy wymiarów 40 × 40 cm!

Zazwyczaj ukryte przed okiem widzów, w większości przechowywane są w magazynach ze względu na swoiste „niedopasowanie” do koncepcji galerii wystaw stałych. Jednocześnie wiele z tych dzieł prezentuje doskonały poziom artystyczny oraz zaskakuje rozbudowaną, a nawet monumentalną kompozycją zamkniętą w niewielkim formacie. Obrazy te dowodzą, że mała powierzchnia nie ograniczała ekspresji twórczej artystów kojarzonych z płótnami o tradycyjnych wymiarach. Na wystawie będzie można zobaczyć dzieła znanych twórców, takich jak Artur Grottger, Jan Matejko, Aleksander Gierymski, Bolesław Biegas, Eugeniusz Geppert, Henryk Stażewski czy Pierre-Paul Prud’hon. Inne z kolei wyszły spod pędzla znakomitych, choć dziś nieco zapomnianych artystów, jak np. Émile De Cauwer, Marie Spieler, Odo Dobrowolski, Stanisław Dębicki, Stanisław Janowski czy ostatnio odkrywana Maria Dulębianka.

Interesującym uzupełnieniem ekspozycji będą przedmioty z innych kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, które również zaskoczą widzów niewielkimi rozmiarami.

informacja prasowa

niedziela, 5 stycznia 2025

Malczewski inspirujący i inspirowany. Relacja z wystawy "Jacek Malczewski. Konteksty" w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu

Wystawa "Jacek Malczewski. Konteksty" w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, przygotowana na 170. rocznicę urodzin malarza, jest pięknym przykładem na to, że twórczość tę ciągle można interpretować na rozmaite sposoby, także w świetle inspiracji i fascynacji samego artysty. Ukazanie jego twórczości w rozmaitych kontekstach pozwala nie tylko ujrzeć ją z innej perspektywy, ale także utwierdzić się w przekonaniu, jak bardzo jest oryginalna.

Jacek Malczewski, "Autoportret z Meduzą", 1920, fragm. fot. Marek Cisek

Moje doświadczenia z wystawami prezentującymi na różne sposoby malarstwo Jacka Malczewskiego są za każdym razem inne. Autorzy koncepcji, a zarazem kuratorzy poszczególnych ekspozycji, stają się niejako architektami opowieści, w perspektywie której patrzymy na twórczość malarza. Kuratorka wystawy "Malczewski romantyczny" w Muzeum Narodowym w Krakowie, Urszula Kozakowska - Zaucha oraz współautor scenariusza, prof. Bartosz Korzeniewski wyeksponowali te obrazy, które podejmowały romantyczne tematy w twórczości artysty. Nawiązywały do mesjanizmu, były też przejawem fascynacji folklorem i ludowymi legendami, baśniami, których świat przedstawiony pełen był rusałek, dziwożon, ale także mitologicznych chimer, faunów i biblijnych aniołów. Prezentowały rozważania Malczewskiego o sztuce, natchnieniu, odpowiedzialności i wyjątkowości Artysty. 

Z kolei Paweł Napierała, kurator poznańskiej wystawy "Idę w świat i trwam", wespół z Wojtkiem Luchowskim, autorem aranżacji,  pokazali obrazy Jacka Malczewskiego wypożyczone z Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki jako sztukę zagrożoną wojną, przed którą musi uciekać, wędrować po świecie, aby przetrwać. Wystawa opowiadała o kruchości dzieła sztuki, o tym, że obrazy znalazły się w Polsce, by ocaleć, ale mówi też o dziedzictwie, które trzeba chronić i o prywatnych, a tak przecież ważnych sprawach: o miłości, przyjaźni, o pamiątkach...

Wystawa "Jacek Malczewski. Konteksty, na pierwszym planie kuratorka Paulina Szymalak-Bugajska,
fot. Marek Cisek

W innej roli znalazła się Paulina Szymalak-Bugajska, autorka wystawy "Jacek Malczewski. Konteksty" w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, która zajmuje się jego twórczością od lat i ma za sobą doświadczenie kilku wystaw, w tym m. in. ekspozycję "Moja dusza. Oblicza kobiet w twórczości Jacka Malczewskiego" (2019) czy "Jacek Malczewski" (2011), żeby wymienić tylko te. Zapytana przeze mnie o koncepcję wystawy, odparła że pomysł tej ekspozycji zakiełkował już podczas przygotowywania poprzedniej: "Moja dusza". Zapragnęła wówczas zgłębić temat inspiracji i fascynacji malarza, a zarazem prześledzić ewolucję formy. Malczewskiego inspirowała literatura (głównie romantyczna, przede wszystkim dramaty Juliusza Słowackiego, a także tematyka mitologiczna i biblijna), ale jego malarską wyobraźnię kształtowali również inni malarze, graficy, rzeźbiarze. Wybór kontekstów jest w przypadku radomskiej wystawy subiektywny, ale inaczej być nie może! Wędrując po niej z moją przewodniczką, odkrywałam niejako innego Malczewskiego, ponieważ niektóre z kontekstów, np. inspiracje drzeworytem japońskim, były dla mnie odkrywcze, inne z kolei ukazywały Malczewskiego poszukującego oryginalnej formy i były próbą znalezienia własnej drogi (jak w przypadku Matejki). Malczewski tworzy niejako własną mitologię. Świat jego wyobraźni zamieszkują fauny, chimery o twarzach pięknych kobiet, wreszcie pojawia się on sam  – pod różnymi postaciami: artysty, rycerza, fauna ... Wiele znajdujących się na wystawie obrazów zobaczyłam po raz pierwszy, ponieważ pochodzą z prywatnych zbiorów i bywają wypożyczane rzadko i na krótko. Niezwykle bogata i różnorodna jest twórczość malującego blisko 50 lat artysty!

Konteksty malarskie: mistrz Matejko, Józef Simmler i ... japoński drzeworyt


Malarstwo stanowi pierwszy i najbardziej oczywisty kontekst dla twórczości Jacka Malczewskiego, jednak i w tej sferze znajdziemy inspiracje mniej lub bardziej oczywiste. Do tych ostatnich należy z pewnością twórczość Jana Matejki, w którego pracowni Malczewski studiował, zanim zbuntował się, poszukując własnej drogi twórczej. Jednakże już poniższe zestawienie obrazów, przedstawiających ten sam temat, wskazuje na to, że Malczewski od początku poszukiwał własnej drogi twórczej, odmiennej od mistrza Matejki wizji polskiej historii. Tę czerpał przede wszystkim z dzieł romantyków, głównie Słowackiego, by z czasem stworzyć całkowicie oryginalny świat, pełen ukrytych symboli.

Jan Matejko, szkic do obrazu "Wernyhora", 1875, fot. Marek Cisek
Zestawione ze sobą dwa obrazy łączy zatem wspólny temat, ale dzieli sposób ujęcia postaci, sama kompozycja i wynikające stąd przesłanie. Chodzi mianowicie o Matejkowskiego "Wernyhorę" (na wystawie znalazł się szkic do obrazu)  –  obraz przedstawiający ukraińskiego lirnika, profetę, który w chwili natchnienia przepowiada przyszłe losy Polski, stając się niejako jej alegorią (biało-czerwony strój). Na ukończonym obrazie (1884) siedzący u jego stóp chłopiec w sukmanie, wyposażony w torbę podróżną, kapelusz i kij, symbolizuje odradzającą się Polskę. Dodajmy, że postać Wernyhory pojawia się również w literaturze romantycznej („Pan-Dziad z lirą” w "Śnie srebrnym Salomei" Juliusza Słowackiego, do którego twórczości Malczewski sięgać będzie wielokrotnie), jak też młodopolskiej ("Wesele" Stanisława Wyspiańskiego z 1901 roku, a więc te inspiracje wzajemnie na siebie oddziałują). 

Prezentowany na wystawie w towarzystwie Matejkowskiego szkicu do "Wernyhory" obraz Malczewskiego, opatrzony znaczącym tytułem "Za późno z pieśnią" (1879), zupełnie inaczej ujmuje ten temat. Tutaj, jak sugeruje tytuł, prorok przybywa za późno. Ponadto jest ślepy i to jego prowadzi chłopiec trzymający laskę. Rolę lirnika   – posłańca i przewodnika  – przejmuje młodzieniec. Według Jerzego Malinowskiego, do którego interpretacji nawiązała autorka wystawy, "młodzieniec z czasem przejmie rolę pieśniarza ostrzegającego swój lud przed zagrożeniem, co w rzeczywistości malarskiej przełoży się na rozpoczęcie przez Malczewskiego cyklu prac o tematyce sybirskiej".

Jacek Malczewski, "Za późno z pieśnią", 1879, fot. Marek Cisek
W początkach twórczości Malczewskiego  zauważymy też fascynację dziełami innych malarzy. Jedna z pierwszych wersji "Ellenai" nawiązuje do słynnego obrazu Józefa Simmlera: "Śmierć Barbary Radziwiłłówny" (1860). na którym ukazano dwoje kochających się ludzi w obliczu śmierci. Bohaterka leży martwa, a wpatrujący się w nią Zygmunt August, odziany w bogate szaty przykuwające wzrok, spogląda na ukochaną, jakby nie mógł uwierzyć w to, co się stało. Podobny układ sceny i jej atmosferę odnajdziemy na obrazie "Śmierć Ellenai". Mężczyzna siedzi na skraju posłania, z rękami splecionymi na kolanach, a jego twarz z półprzymkniętymi powiekami wyraża smutek, ale i pogodzenie się z losem. Kobieta zaś została przedstawiona nieco inaczej niż Barbara Radziwiłłówna na obrazie Simmlera.  Oburącz trzyma obraz Matki Bożej, w który ufnie się wpatruje. Jesteśmy poniekąd świadkami intymnej sceny odchodzenia bohaterki, która wierzy, że śmierć jest tylko przejściem do innego świata. Widzimy więc, że jeśli nawet artysta odwołuje się do znanego obrazu, zachowując podobny układ kompozycji, to jednak jego przesłanie jest odmienne. 

Jacek Malczewski, "Śmierć Ellenai", 1877, fot. Marek Cisek
Oczywiście, kontekstów malarskich odnajdziemy na wystawie dużo więcej, nie sposób jednak napisać o wszystkich w krótkiej nolens volens relacji. Inspirujący wydaje się być bez wątpienia sposób, w jaki Malczewski portretuje innych artystów, głównie malarzy, pokazując ich na tle pracowni (jak w przypadku Wacława Szymanowskiego, przy czym tytułowa pracownia ma szersze, symboliczne znaczenie) albo bez tego sztafażu, kreśląc coś w rodzaju portretu psychologiczno-symbolicznego (portret Leona Wyczółkowskiego). Oto "Portret Wacława Szymanowskiego w pracowni" – malarza, ale przede wszystkim rzeźbiarza, najbardziej znanego jako autora pomnika Fryderyka Chopina w warszawskich Łazienkach czy "Pochodu na Wawel". Malczewski przedstawił go stojącego w zamyśleniu na pierwszym planie w towarzystwie nagiej muzy (po lewej stronie obrazu), która przycupnęła, jakby na dłużej zadomowiła się w pracowni artysty. Cóż to zresztą za pracownia! To w oczywisty sposób przestrzeń umowna, symboliczna.  Starożytność reprezentuje łuk triumfalny, średniowiecze – fragment grobowca Kazimierza Jagiellończyka, a współczesność – najwybitniejsze dzieła samego Szymanowskiego: fragmenty pomnika Chopina oraz "Pochodu na Wawel", co staje się apologią rzeźbiarza jako kontynuatora dzieł, które przeszły do historii sztuki.

Jacek Malczewski, "Portret Wacława Szymanowskiego w pracowni", ok. 1912,
fot. Marek Cisek
Z kolei pozornie tradycyjny inny portret, zatytułowany "W pracowni artysty", mimo pewnego realizmu, został  skomponowany nietypowo: przedstawia dwóch mężczyzn, których głowy zostały przedstawione z profilu. Obaj siedzą na krzesłach  we wnętrzu pracowni malarskiej nad rozpoczętymi obrazami. Oto portret malarza przy pracy. Kilka przedstawionych tu szkiców koni i wyraźne podobieństwo tęższego ze sportretowanych mężczyzn do Wojciecha Kossaka, szczególnie za sprawą charakterystycznego dla niego wąsa, pozwala przypuszczać, że może to być studio i portret tego właśnie artysty. Postać siedząca bliżej, na pierwszym planie – łysiejący mężczyzna z bródką to prawdopodobnie Piotr Hubal-Dobrzański. Ciepła tonacja obrazu: przewaga brązów i beży, ciasny kadr (głowa mężczyzny na drugim planie ucięta) – sprawiają wrażenie pośpiesznego szkicu o cechach fotografii.

Jacek Malczewski, "W pracowni artysty", 1903, fot. Marek Cisek
Wśród licznych portretów innych artystów, z którymi Jacek Malczewski był zaprzyjaźniony, znajdują się i takie, jak sprawiający wrażenie niedokończonego, "Portret Leona Wyczółkowskiego". Kuratorka wystawy zwróciła uwagę na analogię między tym obrazem a "Autoportretem konnym" Wyczółkowskiego (1892), na którym malarz przedstawił siebie konno, w promieniach zachodzącego słońca i na tle krajobrazu. Podobna jest sylwetka i twarz: na obu tych obrazach Wyczół stylizuje się na Kozaka i człowieka ceniącego sobie wolność. Jednakże na portrecie Malczewskiego tło zdaje się być niepotrzebne, bo malarz i bez tego sprawia wrażenie człowieka wolnego i mocnego. W prawej ręce trzyma dymiące cygaro, w lewej zaś pęk pędzli. Patrzy wprost na widza w taki sposób, że czuje on respekt. Potężną sylwetkę malarza otacza szkicowo namalowany malarski fartuch, pod którym widać ciemnoczerwoną rubaszkę podobną do tej z autoportretu. Niebieskawe tło także eksponuje postać. 

Jacek Malczewski, "Portret Leona Wyczółkowskiego", ok. 1895, fot. Marek Cisek
Dość nieoczekiwanym kontekstem twórczości Jacka Malczewskiego, który został wyeksponowany na radomskiej wystawie, jest japoński drzeworyt. Inspiracje nim pojawiają się ok. 1900 roku i powstały prawdopodobnie pod wpływem Feliksa Mangghi Jasieńskiego, który był zafascynowany sztuką japońską i posiadał sporą kolekcję japoników, podobnie jak mecenas artysty – Karol Lanckoroński. 
    Wpływy te odnajdziemy przede wszystkim w pracach artysty dotyczących wspomnień z dzieciństwa, pejzaży z nim związanych, a także portretów. Podobnie jak w sztuce drzeworytu, kadr kompozycji jest asymetryczny, brakuje głębi, następuje dekoracyjne spiętrzenie planów, a postać zastyga w swego rodzaju stop-klatce.
    Na wystawie "Jacek Malczewski. Konteksty" znajdziemy kilka takich prac, m. in. "Dzieciństwo malarza", "Portret Wacława i Heleny Karczewskich", "Pejzaż z chimerami/Pejzaż II", "Moja dusza" z cyklu "Moje życie". Przyjrzyjmy się im z bliska...

Jacek Malczewski, "Dzieciństwo malarza", ok. 1919, fot. Marek Cisek
Płótno zatytułowane "Dzieciństwo malarza" przedstawia na pierwszym planie sylwetkę siedzącego na łodzi chłopca, całkowicie pochłoniętego czynnością malowania czy raczej szkicowania. Powyżej – zielono-żółte zarośla, ponad którymi widoczne są domy z otaczającymi je ogrodami, a na ścieżce widać jakąś nieruchomą postać. To typowa kompozycja będąca naśladowaniem japońskich drzeworytów, z charakterystycznym dla niej spiętrzeniem dalszych planów i spłaszczeniem całości. Wszystko jakby zastygło w stop-klatce pamięci...

Jacek Malczewski, "Moja dusza" z cyklu "Moje życie", 1917 , fot. Marek Cisek
Z kolei obraz "Moja dusza" przepaja tęsknota starego, schorowanego artysty za pejzażem dzieciństwa spędzonego u krewnych w Wielgiem. Ich dworek ukazany został po prawej stronie obrazu. Na pierwszym planie – ciało zmarłego (lub umierającego) mężczyzny, z głową zwróconą w stronę domu) symbolizuje samego malarza. Towarzyszą mu fauny. Dwa z nich przyniosły tutaj jego ciało i przycupnęły przy nim zamyślone, trzeci zaś, odwrócony w stronę dworku, gra na skrzypcach, prawdopodobnie jakąś tęskną melodię. Całość, mimo melancholijnego tematu, ujęta jest w pogodnych kolorach wiosennych, podobnie jak obrazy z cyklu Thanatos. Nostalgia splata się z pięknym, wciąż żywym wspomnieniem.

Jacek Malczewski, "Portret Wacława i Heleny Karczewskich", ok. 1900, fot. Marek Cisek
Popiersia małżonków Wacława i Heleny Karczewskich  – krewnych, u których spędził część dzieciństwa, ukazał artysta w ciepłych barwach beżu i musztadowych żółcieni na pierwszym planie obrazu. Pomiędzy nimi widać parkę gili siedzących na pozbawionych liści gałęziach, w tle zaś widać ośnieżone pole i wiejskie chałupy zamykające horyzont. Monochromatyczną kompozycję "przełamuje" niejako czerwień ptasiego brzuszka.  Gil jest ptakiem monogamicznym. Łączy się w pary na okres kilku lat, często nawet na całe życie, a między partnerami istnieje silna więź. A zatem para ptaków między głowami małżonków symbolizuje wierność i trwałość ich związku... 
Powyższe przykłady odsłaniają mniej znane oblicze Malczewskiego, zainspirowanego kulturą Wschodu, w szczególności zaś japońskim drzeworytem. I jak zwykł to czynić, nadaje swoim obrazom symboliczny sens.

Literackie konteksty twórczości Jacka Malczewskiego


Pod wpływem ojca, Juliana Malczewskiego – erudyty, rozmiłowanego w antyku i włoskim renesansie, zafascynowanego teatrem i literaturą, szczególnie zaś twórczością Juliusza Słowackiego – malarz otrzymał gruntowne domowe wykształcenie. Kontynuował je w majątku Karczewskich, gdzie jego edukacją zajął się Adolf Dygasiński – przyszły powieściopisarz i publicysta i gdzie dzięki niemu poznał rodzimy folklor, sekrety fauny i flory, z czego czerpał przez całe życie w swojej twórczości. Kiedy więc jako młody artysta pragnął przedstawić cierpienia Polaków po upadku Powstania Styczniowego, znalazł inspirację w "Anhellim" Juliusza Słowackiego. Namalowana w 1883 roku "Śmierć Ellenai" przyniosła mu sławę i utwierdziła w przekonaniu, że odnalazł własną drogę w ukazywaniu polskiej historii, odmienną od mistrza Matejki. Po "Anhellego" sięgał Malczewski później wielokrotnie, szkicując i malując różne warianty tego tematu.

Anhelli i Ellenai w drodze, szkic. ok. 1877, fot. Marek Cisek
Poemat Słowackiego jest odpowiedzią na mesjańską wizję narodu z III Części "Dziadów" Adama Mickiewicza. Autor dostrzega, że zgnębiony klęską naród przeżywa głęboki kryzys i rozchwianie wartości. Akcja utworu, który stał się inspiracją dla Malczewskiego, rozgrywa się na Syberii, która w poemacie przybiera postać dantejskiego piekła. Szaman, podobnie jak Wergiliusz Dantego, oprowadza Anhellego po ziemskim piekle Polaków. Syberia jest piekłem ludzi skazanych na zatracenie i tylko konfederaci – najstarsi wygnańcy – potrafią sprostać nieszczęściu i umierają ze słowem "Ojczyzna" na ustach. Tylko jeden Anhelli jest czysty i niewinny, przeznaczony na "ofiarę serca", choć nie wie, czy Bóg tę ofiarę przyjmie. Wędrując przez piekło Sybiru, Anhelli pragnie towarzystwa osoby, która pomogłaby mu znieść tak wielkie cierpienie. Okazuje się nią być zbrodniarka – Ellenai, która nawraca się, porzuca grzeszne życie i obdarza bohatera siostrzaną miłością. Kiedy Ellenai umiera, anioł zabiera ją do nieba, Anhelli zaś cierpi z powodu opuszczenia przez jedyną kochającą go istotę. Temat śmierci  Ellenai powraca w twórczości Malczewskiego wielokrotnie i na różne sposoby, będąc niekiedy punktem wyjścia dla innych inspiracji, czego przykładem może być "Umywanie nóg".

Jacek Malczewski, "Umywanie nóg", 1886, fot. Marek Cisek
Malczewskiego bowiem inspirowała także na różne sposoby Biblia i mitologia. Takim nieoczywistym nawiązaniem, będącym kompilacją biblijnego motywu umywania nóg oraz tematu Sybiru ("Anhelli"), jest dużego formatu nowy nabytek Muzeum im. Jacka Malczewskiego: wspomniane "Umywanie nóg", którego kolejne przedstawienie, tym razem z dwiema postaciami, zrealizuje malarz w 1877 roku. Jest to zarazem dobry przykład na to, że inspiracje literackie się przenikają, co w konsekwencji wpływa na oryginalną wymowę obrazu. W tym przypadku, za sprawą tytułu, a także sposobu przedstawienia postaci, "Anhelli" jest tylko punktem wyjścia. Możemy domyślać się (i potwierdza to wersja z 1887 roku), że kobietą jest Ellenai oczekująca na powrót Anhellego. Obecność jednej tylko postaci, w dodatku tak właśnie przedstawionej, daje asumpt do poszerzenia interpretacji o ważny kontekst biblijny. Umywanie nóg jest aktem pokory i szacunku. W Starym Testamencie Aaron i jego synowie obmywają ręce i nogi, zanim wejdą do Namiotu Spotkania, a także gdy składają ofiary na ołtarzu, co miało wyrażać ich duchową czystość. Ten obyczaj można odnieść do nakazu umywania nóg ustanowionego przez Chrystusa w Nowym Testamencie, gdzie gest ten staje się nade wszystko aktem miłości i ofiarności. W Ewangelii wg św. Jana Maria z Betanii umywa podczas uczty nogi Jezusa drogocennym olejkiem. Jej czyn, potępiony przez Żydów, jest aktem czystej, bezinteresownej miłości. Kobieta na obrazie Malczewskiego, przygotowująca się do rytuału umycia nóg, jest taką właśnie Marią  – symbolem ofiarnej miłości. Światło, które na nią pada, a którego źródła nie widzimy, ma Boski, zbawczy  charakter. 

Jacek Malczewski, "Mój sen", 1896 - 1898, fragm. fot. Marek Cisek
Pozostając jeszcze w kręgu literatury romantycznej, warto zauważyć, że nie tylko twórczość Słowackiego inspirowała malarza, zafascynował go także cały sztafaż fantastycznych stworów. Rusałki, majki, dziwożony, będące bohaterkami obrazów Jacka Malczewskiego, wywodzą się z ludowego imaginarium, podobnie jak postacie romantycznych ballad. Później dołączą do niego greckie meduzy i gorgony, w których towarzystwie powstają liczne autoportrety malarza. Spośród znajdujących się na wystawie obrazów takie fantazje przedstawia płótno pod znaczącym tytułem: "Mój sen", które obejrzałam po raz pierwszy, pochodzi bowiem ze zbiorów prywatnych. Podobnie jak w cyklu "Rusałki", śpiący chłopak staje się obiektem pożądania kuszących go i nawołujących rusałek, które pragną wciągnąć go w głębinę jeziora. Szaremu aż po horyzont tłu i ciemnej, słabo widocznej sylwetce młodego mężczyzny przeciwstawiono połyskujące ciepłymi złocistymi barwami kłębowisko kobiecych ciał. Erotyczne sny, ale i ucieczka od szarości. 

Jacek Malczewski, "Aniele, pójdę za tobą", 1901, fot. Marek Cisek
Na początku XX wieku Malczewski zainteresował się poezją poezją Teofila Lenartowicza, którego wiersz "Za aniołem" rozpoczął cykl angelologiczny w twórczości malarza. Inspiracją był także Juliusz Słowacki, którego utwór "Anioły stoją na rodzinnych polach" mógłby stać się komentarzem do wielu obrazów Malczewskiego, jak choćby widoczny powyżej. 
Anioły stały się odtąd ważnym elementem jego mistyczno-symbolistycznego świata wyobraźni. Ich obecność na ziemi zawsze łączy się u Malczewskiego z czynieniem dobra. Egzystują wśród ludzi, najczęściej objawiając się dzieciom, ludziom starym, wędrowcom dochodzącym do kresu życia i obwieszczają im istnienie lepszego świata. Malczewski wielokrotnie podejmował ten motyw, dając wyraz przekonaniu, że dziecięca wrażliwość, która pozwala odczuć realną obecność aniołów w otaczającym świecie, jest identyczna z wrażliwością artysty obdarzonego łaską widzenia i odczuwania świata duchowego. Z drugiej strony, inne obrazy Malczewskiego, takie jak choćby "Krajobraz z Tobiaszem", "Wiosna. Krajobraz z Tobiaszem" czy "Tobiasz z aniołami" – są inspirowane zarówno biblijną Księgą Tobiasza, jak też malarstwem renesansowym. Historia Tobiasza jest opowieścią o poszukiwaniu leku, który ma przywrócić wzrok ociemniałemu ojcu, także Tobiaszowi. Sym udaje się na niebezpieczną wyprawę w towarzystwie archanioła Rafaela którego imię oznacza "Bóg uzdrawia" i dzięki jego opiece udaje mu się osiągnąć cel. Czasami malarz przedstawia swego bohatera zgodnie z tradycją biblijną, częściej jednak rozbudowuje sceny, by np. na obrazie "Tobiasz z aniołami" pokazać chłopca w towarzystwie trzech archaniołów. 
      Wędrówka staje się metaforą ludzkiego losu, a także losu samego artysty ("Tobiasz i Parki", 1912). Motyw wędrówki odnajdziemy także na obrazie "Dante z Wergiliuszem". To kolejny ważny literacki kontekst w twórczości Malczewskiego. 

Jacek Malczewski, "Dante z Wergiliuszem", 1915, fot. Marek Cisek
Charakterystyczne, że obraz powstał w czasie I wojny światowej, kiedy to artysta wraz z rodziną schronił się w tymczasowym mieszkaniu w Wiedniu. Inspiracją jest w tym wypadku "Boska komedia" Dantego  – genialny poemat przedstawiający wędrówkę poety przez Piekło, Czyściec i Raj. Motyw wędrówki w zaświaty zaczerpnął Dante z literatury starożytnego Rzymu, przy czym bezpośrednią inspiracją stała się "Eneida" Wergiliusza i ten właśnie poeta towarzyszy mu w wędrówce przez Piekło. Dante rozwinął ten motyw w obszerny poemat, czyniąc samego siebie głównym bohaterem. Znając zamiłowanie Malczewskiego do renesansowego malarstwa, nie można też wykluczyć, że źródłem inspiracji stał się dla niego także cykl ilustracji Sandro Botticellego do "Piekła". 
     Na obrazie rozpoznajemy postać Wergiliusza po białej rzymskiej todze, otulonego w jasnobrązowy płaszcz, a przede wszystkim po wieńcu laurowym. Nieco za nim kroczy Dante w czerwonej szacie i birecie na głowie, z przerażeniem obserwując atakujące go obrazy. Wydaje się, że Malczewski ukazuje ponadczasowość doświadczenia "piekła", które w tym wypadku staje się także doświadczeniem jego i jego rodziny, domaga się więc refleksji, a ta w przypadku malarza przybiera postać obrazu. Do tego tematu powróci jeszcze pięć lat później, gdy stworzy "Zadumanie. Na ganku w Lusławicach", tylko że wtedy Dante będzie miał twarz Witolda Erazma Rybczyńskiego, Wergiliusz zaś  – syna Rafała. I choć otacza ich sielski krajobraz, obaj są smutni i zadumani, jakby niepewni swego losu.

Jacek Malczewski, "Zadumanie. Na ganku w Lusławicach", 1920, fot. Marek Cisek
"Dante z Wergiliuszem" jak w soczewce ukazuje współistnienie inspiracji malarskich z literackimi i z życiem samym. Tendencje te odnajdziemy nieomal na wszystkich znajdujących się na wystawie obrazach.

      Wystawa "Jacek Malczewski. Konteksty" w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, przygotowana na 170. rocznicę urodzin malarza, jest pięknym przykładem na to, że twórczość tę ciągle można interpretować na rozmaite sposoby, także w świetle inspiracji i fascynacji samego artysty. Ukazanie jego twórczości w rozmaitych kontekstach nie tylko ujrzeć ją z innej perspektywy, ale także utwierdzić się w przekonaniu, jak bardzo jest oryginalna.


Serdecznie dziękuję wspaniałej kuratorce - pani Paulinie Szymalak-Bugajskiej za oprowadzenie po wystawie, dyrektorowi Muzeum, panu Leszkowi Ruszczykowi i pozostałym Pracownikom za ich  gościnność. Gratuluję pięknej wystawy!

poniedziałek, 6 maja 2024

Wydarzenia w Muzeum Narodowym i oddziałach 10-12.05.2024

W Muzeum Narodowym we Wrocławiu - wykład nt. batalistyki w sztuce polskiej oraz tropikalnego świata Afryki Zachodniej, a poza tym oprowadzania po aktualnych wystawach. W Muzeum Etnograficznym kuratorki wystawy „Rzeczy przysposobione” wygłoszą wykład nt. pojęcia „poniemieckości” oraz oprowadzą po ekspozycji. Odbędą się również warsztaty towarzyszące nowej wystawie „Aśka Borof. Powszednie misterium”. Zaś w Pawilonie Czterech Kopuł zaplanowano m.in. spotkanie z prof. Ryszardem Kluszczyńskim, Laurą Adel i Bartoszem Radzikowskim – autorami realizacji „Budowla Możliwa_Spotkanie”, będącej częścią wystawy „Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa”, a po ekspozycji oprowadzą jej kuratorzy i sama Bożenna Biskupska. 

Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa


Muzeum Narodowe we Wrocławiu

11.05, g. 11:00

Wiosenny bukiet. Kwiaty i rośliny w sztuce. Warsztaty plastyczne Eveliny Kachynskiej dla dzieci w wieku 6–12 lat, w ramach cyklu „Z rodziną do muzeum”

Młodzi uczestnicy spotkania poznają wybrane rodzaje kwiatów oraz roślin oraz ich znaczenie w sztukach plastycznych. Wykonają również z kolorowego papieru własne bukiety kwiatów – trwalszych niż w naturze!

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48  

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu


11.05, g. 12:00

Batalistyka w sztuce polskiej. Wykład i spacer tematyczny towarzyszący wystawie „Pójdź za mną przez padół płaczu. Cykl Wojna Artura Grottgera”, prowadzenie: Michał A. Pieczka

Sceny bitew, potyczek i wszelkiego rodzaju walk od wieków stanowiły temat twórczości artystycznej. Podejmowali go zarówno malarze, jak i rzeźbiarze, a nawet architekci. W jubileuszowym roku 230. rocznicy bitwy pod Racławicami warto poznać najważniejsze dzieła batalistyczne polskich artystów – ze słynną „Panoramą Racławicką” na czele. Uczestnicy spotkania obejrzą również wybrane prace tak wybitnych artystów jak Piotr Michałowski, Jan Matejko, Józef Brandt, Artur Grottger czy Juliusz, Wojciech i Jerzy Kossakowie, wpisujące się w ten nurt sztuki malarskiej. Spotkanie zakończy spacer edukacyjny po wystawie stałej, podczas którego obejrzeć będzie można obrazy o tematyce batalistycznej z kolekcji MNWr.

Wstęp wolny

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48  

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Artur Grottger, "Ludzkości, ty rodzie Kaina", 
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

11.05, g. 13:00

„Pójdź ze mną przez padół płaczu. Cykl Wojna Artura Grottgera” – oprowadzanie kuratorskie. Prowadzenie: Natalia Sienkiewicz

Spotkanie na wystawie jest okazją do zapoznania się z historią dzieła i procesem jego realizacji, a także ze znaczeniami poszczególnych przedstawień ukazanych przez artystę. Oprowadzanie to odpowiedź na tytułowe wezwanie do wędrówki, którą my jako widzowie podejmiemy wraz z parą głównych bohaterów rysunkowego cyklu „Wojna” autorstwa Artura Grottgera.

Wstęp wolny

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48  

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu


11.05, g. 15:00

Dotknij i posłuchaj: „Impresje. Młodzi o sztuce dawnej”. Oprowadzanie integracyjne po wystawie czasowej z audiodeskrypcją dla osób z niepełnosprawnością wzroku. Prowadzenie: Sławomir Ortyl, Grzegorz Wojturski

Wystawa „Impresje. Młodzi o sztuce dawnej” dzięki obecnym tu opisom audiodeskrypcyjnym i pomocom dotykowym dostosowana jest do odbioru przez osoby z dysfunkcjami wzroku. Uczestnicy oprowadzania będą mogli poznać zaprezentowane dzieła, a także dzięki tekstom literackim dowiedzieć się, co myślą, jak czują i o czym marzą współcześni młodzi ludzie.

Zajęcia w formule otwartej, również dla osób widzących

Wstęp z biletem na wystawy czasowe

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48  

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu


12.05, g. 10:30

Sławni Polscy malarze i malarki. Zajęcia integracyjne dla młodzieży w wieku 12–17 lat w tym Głuchych z tłumaczeniem PJM. Prowadzenie: Grzegorz Wojturski

Tym razem prowadzący spotkanie zaprosi do wnikliwszego przyjrzenia się dziełom wybitnych malarzy i malarek polskich których prace zostały umieszczone na wystawie. Przytoczy ciekawostki związane z ich życiem i twórczością. Wśród omawianych znajdą się obrazy Olgi Boznańskiej, Anny Bilińskiej, Aleksandra Gierymskiego, Jana Matejki, Jacka Malczewskiego, Jana Styki i Witolda Wojtkiewicza. 

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48  

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu


12.05, g. 12:00

Senegambia – tropikalny świat Afryki Zachodniej. Wykład Michała A. Pieczki z cyklu „Ze sztuką przez świat”

Senegal i Gambia to dwa zachodnioafrykańskie kraje, których historia w sposób szczególny wzajemnie się przeplata. W okresie kolonialnym znajdowały się pod administracją francuską i brytyjską, czego ślady do dziś dnia są tam zauważalne. Przedmiotem wykładu Michała A. Pieczki – historyka sztuki, podróżnika i kustosza w Muzeum Narodowym we Wrocławiu – będzie jednak nie tylko trudna historia i przeszłość polityczna Senegambii naznaczona niewolnictwem jej rdzennych mieszkańców, ale nade wszystko piękno tropikalnej przyrody oraz tradycyjna sztuka tego regionu Afryki.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116


Przyjaciele czy wrogowie? Zajęcia edukacyjne dla dzieci,
fot. materiały prasowe


Muzeum „Panorama Racławicka”

11.05, g. 9:00 

Przyjaciele czy wrogowie? O dwóch największych twórcach „Panoramy Racławickiej”. Zajęcia edukacyjne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Przygody z Panoramą”, prowadzenie: Elżbieta Pietralczyk

Chcesz dowiedzieć się, kim byli Jan Styka i Wojciech Kossak? Co ich łączyło, a co dzieliło i jaki to miało wpływ na malowanie „Panoramy Racławickiej”? Zapraszamy na spotkanie, w trakcie którego będzie można posłuchać opowieści o obu twórcach, a przy okazji rozwiązać różne zadania i zagadki oraz stworzyć własny komiks!

Zajęcia dla dzieci wraz z rodzicami, część warsztatowa odbędzie się w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Bilety w cenie 25 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum „Panorama Racławicka”


Aśka Borof, Gęś, z cyklu "Dzielnica Górki Zachodnie", 2019,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Muzeum Etnograficzne

11.05, g. 13:00 

„Rzeczy przysposobione” – oprowadzanie kuratorskie. Prowadzenie: Marta Derejczyk, Anna Kurpiel, Katarzyna Maniak

Jaki jest stosunek mieszkanek i mieszkańców Wrocławia i Szczecina do przedwojennego dziedzictwa swojego miasta? Czy w swoim otoczeniu znajdują przedmioty sprzed wojny? Jak do nich trafiły? Jakie miejsce zajmują w hierarchii rzeczy? Wystawa stanowi próbę odpowiedzi na powyższe pytania, prezentując przedmioty z obu miast, a także fotografie i fragmenty wywiadów będących rezultatem etnograficzno-artystycznego projektu prowadzonego w latach 2019–2022.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Miejsce: Muzeum Etnograficzne


11.05, g. 15:00 

Narracje o „poniemieckim”. Wykład dr Anny Kurpiel i dr Katarzyny Maniak towarzyszący wystawie „Rzeczy przysposobione”

Autorki podejmą krytyczną refleksję nad pojęciem „poniemieckości”. Omówią m.in. zależności łączące tę kategorię z praktykami zawłaszczania i przejmowania przedwojennej spuścizny. Opowiedzą o współczesnych znaczeniach terminu oraz przywołają alternatywne określenia używane do opisu przedwojennych przedmiotów pozostałych na ziemiach przyłączonych do Polski po II wojnie światowej. Zaproponują także nową perspektywę w myśleniu o „poniemieckich” rzeczach, zwracając uwagę na kategorie pograniczności, trwania i współobecności.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Etnograficzne


12.05, g. 12:00 

Niech to gęś kopnie! Warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Etno w południe” towarzyszące wystawie „Aśka Borof. Powszednie misterium”. Prowadzenie: Olga Budzan

Gęsi to piękne, duże i silne ptaki. Możemy je spotkać w wielu nieoczekiwanych miejscach. Wspólnie podróżują, wspierając się wzajemnie. Na podstawie zachowania gęsi, sposobu w jaki leciały, ich wyglądu i odgłosów nasi przodkowie przepowiadali przyszłość. Obok innych ptaków, pojawiały się jako bohaterki ludowych pieśni. Dziś często widzimy je pod postacią maskotek na straganach w turystycznych miejscowościach. Podczas spotkania w Muzeum będzie można wykonać pracę plastyczną inspirowaną obrazem Aśki Borof pod tytułem „Gęś”. 

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl, 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne


12.05, g. 14:00 

Bardzo kolorowy portret. Integracyjne warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat dostosowane do potrzeb osób w spektrum towarzyszące wystawie „Aśka Borof. Powszednie misterium”. Prowadzenie: Olga Budzan

Portrety mogą być różne. Można namalować samego siebie – wtedy nazywamy to autoportretem. Można sportretować kogoś „z wyobraźni”. Czasem portretujemy się w odświętnym stroju podczas uroczystości, a czasem chcemy uchwycić nasz codzienny wygląd, bez odświętnych fryzur i strojów. Podczas warsztatów będzie można wykonać portret inspirowany obrazami Aśki Borof ukazującymi kobiety jadące autobusem. 

Bilety w cenie 3 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl, 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne


Magdalena Abakanowicz, "Ruda" (1970-1972), fragm.
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

10.05, g. 16:00

O czwartej pod Kopułami. Oprowadzanie po wystawie czasowej „Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa”

A może by tak zacząć weekend od spotkania ze sztuką? Pawilon Czterech Kopuł zaprasza na oprowadzanie po wystawie czasowej, na której obejrzeć można monumentalne instalacje przestrzenne, cykle malarskie oraz wizjonerskie projekty z pogranicza rzeźby i architektury autorstwa współczesnej artystki Bożenny Biskupskiej.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł


10.05, g. 17:30

„Budowla Możliwa_Spotkanie”. Rozmowa z prof. Ryszardem Kluszczyńskim, Laurą Adel i Bartoszem Radzikowskim – autorami realizacji „Budowla Możliwa_Spotkanie”, będącej częścią wystawy „Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa”

Zaproszeni goście porozmawiają o nowych mediach, o wyzwaniach i trudnościach w szeroko rozumianej twórczości intermedialnej, a przede wszystkim o tym, jak doszło do ich współpracy z Międzynarodowym Laboratorium Kultury w Sokołowsku.

Ryszard Kluszczyński — kierownik Zakładu Mediów Elektronicznych w Katedrze Mediów i Kultury Audiowizualnej Uniwersytetu Łódzkiego, wykładowca w Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi (Wydział Sztuk Wizualnych) oraz w Poznaniu (Wydział Komunikacji Multimedialnej). Specjalizuje się w mediach elektronicznych i sztuce interaktywnej. Prowadzi wykłady dotyczące teorii sztuki, kultury współczesnej, filmu, (multi)mediów, teorii komunikowania i zagadnień społeczeństwa informacyjnego. Wykładał czasowo na wielu uniwersytetach amerykańskich i zachodnioeuropejskich. Jest także kuratorem wystaw i prezentacji sztuki (multi)medialnej (działu filmu wideo i multimediów) w Centrum Sztuki Współczesnej na Zamku Ujazdowskim w Warszawie. Organizuje wystawy, stałe pokazy, a także cykl wystaw międzynarodowych LAB. Jest autorem książek i publikacji poświęconych historii filmu awangardowego, video-artowi, multimediom i przemianom kultury w dobie komunikacji elektronicznej.

Laura Adel — doktorantka Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu oraz wykładowczyni w Katedrze Sztuki Mediów. W twórczości bada zasady percepcji oraz właściwości przestrzeni, osadzając działania artystyczne w nowomedialnym środowisku. Kreuje abstrakcyjne ruchome obrazy inspirowane zjawiskami przyrodniczymi. Finalistka wielu krajowych i międzynarodowych konkursów. Bierze czynny udział w festiwalach oraz wystawach, między innymi w Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w Gdańsku czy Muzeum Narodowym we Wrocławiu Pawilonie Czterech Kopuł. Jej prace wideo należą do kolekcji Urban Screen Production, w ramach której są prezentowane w Australii, Kanadzie i Nowej Zelandii.

Bartosz Radzikowski — artysta audiowizualny, autor instalacji wideo i grafik, wykładowca akademicki. Absolwent Sztuki Mediów na wrocławskim ASP. W pracach skupia się na zagadnieniach filozoficznych i naukowych, ale – jak mówi – lubi przetwarzać absurd i dziwaczność otaczającej go rzeczywistości w generatywny surrealizm. Jego prace były wystawiane m.in. w Muzeum Współczesnym we Wrocławiu, w Pawilonie Czterech Kopuł, na Avant Arcie, a także na Kinomuralu. Wraz z kolektywem sepr.online współtworzył w 2021 roku audycję o tej samej nazwie w Radio Kapitał. Z przyjaciółmi prowadzi oddolną inicjatywę kulturalno-wystawienniczą „Galeria Winda” we wrocławskim Trzonolinowcu.

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł


11.05, g. 11:00

Miejsce inspirujące. Warsztaty plastyczno-ruchowe Barbary Przerwy dla dzieci w wieku 6–10 lat w ramach cyklu „Muzealne poruszenie”, towarzyszące wystawie czasowej „Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa”

Sokołowsko w przeszłości było znanym i cenionym uzdrowiskiem. Dziś to miejsce twórczych spotkań artystów wielu dziedzin, między innymi malarstwa, rzeźby, muzyki, filmu. Zwiedzając wystawę „Bożena Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa”, skupimy uwagę na dziełach twórców zaproszonych przez artystkę do współpracy. Będzie to podróż poprzez kolor, dźwięk, ruch. W części warsztatowej spotkania wykorzystamy kolorowe folie i papiery, aby stworzyć prace inspirowane ideami i nastrojem wybranych obiektów z wystawy.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł


11.05, g. 12:00

Zapach i smak. Warsztaty Moniki Ćmy w ramach cyklu „Dotknij Muzeum” dla osób z niepełnosprawnością wzroku

Spotkanie poświęcone zapachom i smakom będzie doświadczeniem sensorycznym, pozwalającym na odkrywanie różnorodnych aromatów i rozwijanie węchu. Oba zmysły staną się dla uczestników warsztatów narzędziem do głębokiego, sensualnego relaksu w otoczeniu prac Bożenny Biskupskiej.

Bilety w cenie 3 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł


11.05, g. 12:00

Pablo Picasso – ojciec nowoczesności. Wykład Iwony Gołaj w ramach cyklu „Kurs historii sztuki. Klasycy nowoczesności”

Bohaterem wykładu będzie Pablo Picasso (1881–1973) – najwybitniejszy artysta XX stulecia, który jako jeden z pierwszych przełamał iluzjonistyczny i figuratywny styl obowiązujący w malarstwie i rzeźbie od czasów renesansu. Osiemdziesiąt lat aktywności twórczej pokazuje wszechstronność Picassa żyjącego dla sztuki i poprzez sztukę.

Bilety w cenie 10 zł

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł


11.05, g. 13:00 [PJM]

Dotyk, który pomaga zobaczyć [PJM]. Integracyjne warsztaty sensoryczne w ramach cyklu „Ramię w ramię” z audiodeskrypcją oraz tłumaczeniem na polski język migowy. Prowadzenie: Oliwia Godek, wsparcie: Barbara Przerwa, audiodeskrypcja: dr Agata Iżykowska-Uszczyk, tłumaczenie PJM: Elżbieta Resler

A gdyby tak popatrzeć na obraz i stworzyć płaskorzeźbę, przemienić gest malarski w gest rzeźbiarski? Dotykiem wyciągnąć z obrazu to, co jest dla nas najbardziej poruszające… W trakcie spotkania będziemy zwiedzać wystawę stałą oraz pracować z gliną pod kierunkiem studentki ceramiki wrocławskiej ASP, która poszukuje w swoim otoczeniu wspólnot i osób chętnych do działania. Oliwia Godek angażuje się w pracę Koła Naukowego „Kuchnia! Teatr”, prowadząc działania performatywne, kieruje także Ceramicznym Kołem Naukowym „Pobite Gary”. Dzięki zaangażowaniu i zainteresowaniu dialogiem między artystą współczesnym a odbiorcą stworzyła projekt mający na celu rozpoczęcie dyskusji wśród odwiedzających muzea na temat roli twórców w sztuce oraz społeczeństwie.

Bilety w cenie 3 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł


11.05, g. 14:00 

„Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa” – oprowadzanie autorskie. Spotkanie na wystawie czasowej „Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa”. Prowadzenie: Bożenna Biskupska, Emilia Orzechowska, Stach Szabłowski

Monumentalne instalacje przestrzenne, ikoniczna postać „Jednonogiego”, cykle malarskie oraz wizjonerskie projekty z pogranicza rzeźby i architektury to tylko niektóre z dzieł prezentowanych na retrospektywnej wystawie prac współczesnej artystki Bożenny Biskupskiej.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł


11.05, g. 14:00 

Kontekst przestrzeni. Integracyjne warsztaty rodzinne dostosowane do potrzeb osób w spektrum. Prowadzenie: dr Agata Iżykowska-Uszczyk

Na dziedzińcu Pawilonu Czterech Kopuł pojawiła się nowa instalacja „Rysunek rzeźby”. Te wykonane przez Bożennę Biskupską figury z drutu przypominają niedokończony szkic. Podczas warsztatów wspólnie spróbujemy dopełnić te postacie.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł


11.05, g. 18:00 

Bicie serca. Warsztaty tańca intuicyjnego dla dorosłych w ramach cyklu „Co mnie porusza w sztuce współczesnej”, prowadzenie: Barbara Przerwa

„Misterium czasu” to ikoniczna grupa rzeźbiarska Bożenny Biskupskiej składająca się z 32 figur, skalą przerastających człowieka. Rzeźby te przywodzą na myśl sarkofagi, mumie lub kokony. Onieśmielają swoim majestatem, jednocześnie skłaniając widza do rozważań nad misterium życia i śmierci. Na wystawie w Pawilonie Czterech Kopuł instalacji rzeźbiarskiej towarzyszy wielokanałowa praca dźwiękowa autorstwa Piotra Pawlaka. Przechadzając się pomiędzy monumentalnymi figurami, usłyszymy szmery, chrobotanie, szuranie, głos Bożenny Biskupskiej i bicie jej serca. W kontekście „Misterium czasu” każdy skurcz serca może inspirować nas do swobodnego gestu, każdy oddech – to już poruszenie w całym ciele. Inspirując się rzeźbami i ścieżką dźwiękową, będziemy improwizować w tańcu, poszukiwać śladów trwania i przemijania.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł


12.05, g. 12:00 

Biskupska ‘84. Polskie artystki na Biennale w Wenecji. Wykład Aleksandry Szwedo

Na wykładzie przyjrzymy się reprezentacji polskich artystek na weneckim Biennale Sztuki począwszy od 1984 roku, kiedy to w tym wyjątkowym wydarzeniu uczestniczyła bohaterka obecnej wystawy w Pawilonie Czterech Kopuł – Bożenna Biskupska wraz ze swoją realizacją „Misterium Czasu”. Na spotkaniu porozmawiamy o realizacjach m.in. Katarzyny Kozyry, Małgorzaty Mirgi-Tas, Anety Grzeszykowskiej, Ewy Kuryluk, Moniki Sosnowskiej czy Zofii Kulik.

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

informacja prasowa

Cyfrowa premiera "Partity" Witolda Lutosławskiego I NFM Orkiestra Kameralna Leopoldinum pod dyrekcją Richarda Tognettiego

13 listopada 2026 roku miała miejsce cyfrowa premiera "Partity" Witolda Lutosławskiego, nagranej przez NFM Orkiestrę Kameralną Leo...

Popularne posty