PO/WY/MIARY - artyści śladami pseudonaukowych badań antropologicznych /relacja z wystawy/

Od 8 września 2019 r. Pawilon Czterech Kopuł zaprasza na wystawę trojga artystów: Doroty Nieznalskiej, Jörga Herolda i Katariny Pirak Sikku. Podążają oni śladami pseudonaukowych badań antropologicznych, wykorzystywanych przeciwko człowiekowi. Poprzez zgromadzone na wystawie artefakty stawiane są pytania o źródła takich zjawisk, a także o ich trwałość i aktualność.

Fragment ekspozycji Doroty Nieznalskiej, wystawa "PO/WY/MIARY",
Pawilon Czterech Kopuł, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Wystawa to doprawdy nietypowa, zdumiewająca, na której spotykają się historia, polityka i sztuka. Inspiracją do jej powstania stała się wieloczłonowa instalacja Doroty Nieznalskiej, powstała w rezultacie badań artystki, które przeprowadziła w archiwum Instytutu Niemieckich Prac na Wschodzie (Institut für Deutsche Ostarbaeit, IDO), którego założycielem był w 1940 roku w Krakowie niesławnej pamięci Generalny Gubernator Hans Frank. Dostępny na wystawie dokument wyjaśnia, na czym polegały badania tej pseudonaukowej placówki.

Fragment ekspozycji Doroty Nieznalskiej, wystawa "PO/WY/MIARY",
Pawilon Czterech Kopuł, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

"To, co państwo zobaczycie na wystawie, jest wynikiem mojej fascynacji historią, którą odkryłam w archiwum IDO - mówiła podczas konferencji prasowej Dorota Nieznalska. Część z tych zbiorów trafiła w 2008 roku do Instytutu Antropologii Kultury UJ. Moja instalacja podejmuje wiele wątków faszystowskich badań, z których pierwszy obejmuje lata 1943-1944 na terenie Generalnej Guberni. Drugi wątek jest właściwie tożsamościowy i dotyczy mojej własnej historii rodzinnej. Główna praca, która została wyeksponowana na początku wystawy, przedstawia moją rodzinę, która przetrwała akcję Wisła. Na większości fotografii wcielonych w ikonostas znajdują się przedstawienia ludności łemkowskiej".

Dorota Nieznalska, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Dorota Nieznalska opanowała nawet technikę dagerotypii, aby podczas długiego i mozolnego procesu realizacji mieć możliwość pochylenia się nad poszczególnymi osobami, by przywrócić im ich wartość i podmiotowość.

Instalacja  Jörga Herolda, wystawa "PO/WY/MIARY, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Artystą, do który dołączył do projektu Nieznalskiej, jest Jörg Herold - archeolog-dokumentalista, który niejako w korespondencji do prac artystki stworzył własne dzieło, będące zarazem symbolicznym zamknięciem wspomnianych nazistowskich badań. Artysta podjął także wątek badań rasowych w nawiązaniu do XIX-wiecznych teoretyków: niemieckiego antropologa J.F. Blumenbacha i włoskiego psychiatry i kryminologa C. Lambrosa. Instalacja Herolda nosi tytuł "Ostarbeit" i obejmuje także wcześniejsze realizacje artysty. Przeważają motywy czaszek, możemy np. zobaczyć rodzaj instalacji będącej wyobrażeniem laboratorium, z narzędziami do pomiarów itp.

Instalacja  Jörga Herolda, wystawa "PO/WY/MIARY", fot. B. Lekarczyk-Cisek

"Chciałem pokazać, że owe badania nie służyły nauce, lecz skazywaniu pewnych grup społecznych na zagładę - wyjaśniał artysta podczas konferencji prasowej. Blumenbach miał w swojej pracowni belkę, na której ustawiał zebrane przez siebie czaszki, a miał ich około 800. Poszukiwał najpiękniejszej i okazała się nią czaszka młodej polinezyjskiej dziewczyny. To mnie zainspirowało do zbudowania mojej instalacji".

Trzecią artystką, która wzięła udział w projekcie, jest Katarina Pirak Sikku - artystka wizualna, której fotografie, rysunki i instalacje odnoszą się zarówno do historii rodziny, jak i do historii.

Obrazy Katariny Pirak Sikku, wystawa "PO/WY/MIARY, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Zachęcam do obejrzenia tej nietypowej wystawy, a także do refleksji na temat osobliwej predylekcji niektórych nacji, a także pojedynczych ludzi, aby inne uznać za "gorsze" - za owe "manekiny gorszej rangi", jak by powiedział Bruno Schulz.  Wiemy już, jakie to ma skutki...


po/wy/miary
Dorota Nieznalska  ■  Jörg Herold  ■  Katarina Pirak Sikku

8 września – 24 listopada 2019
Kuratorzy wystawy: Iwona Dorota Bigos, Martin Schibli

Pawilon Czterech Kopuł

Wydarzenia w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i jego oddziałach /13-15.03.2026/

W nadchodzący weekend w Muzeum Narodowym we Wrocławiu odbędą się cztery inspirujące wykłady. Opowieść dr Marii Nitki poświęcona będzie podróżom malowniczym do Italii i narodzinom nowej konwencji pejzażu al naturale. Dr Dorota Miłkowska przybliży postać Albrechta Dürera, jednego z najwybitniejszych artystów renesansu. Tematem wykładu Magdaleny Szafkowskiej będzie życie i twórczość Małgorzaty Mirgi-Tas, artystki pogranicza kultur. Aleksandra Tęgowska zaś zabierze słuchaczy w podróż do świata jednej z najbardziej fascynujących, a jednocześnie niedocenianych cywilizacji starożytności – Etrusków.

Albrecht Dürer, Adam i Ewa, 1504, miedzioryt, 25x19,3 cm, MN Wr.

W Muzeum Etnograficznym zaplanowano dwa warsztaty o tematyce wielkanocnej. Warsztaty dla dorosłych z Julią Datchenko poświęcone będą najstarszej z technik zdobienia jaj – metodzie batikowej, która pozwoli na uzyskanie wielokolorowej, wzorzystej skorupki. Natomiast dzieci pod okiem Olgi Budzan poznają różne typy palm wielkanocnych i samodzielnie wykonają małą palmę z bibuły.

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej spotkaniem z Andą Rottenberg rozpoczyna świętowanie 10-lecia swojego istnienia. Z kuratorką wystaw, historyczką i historyczką sztuki, wieloletnią dyrektorką warszawskiej Zachęty oraz postacią niezwykłą dla współczesnego dialogu o sztuce rozmawiać będzie Iwona Dorota Bigos. Odbędzie się także oprowadzanie po wystawie stałej, a dla dzieci zajęcia plastyczno-ruchowe inspirowane wystawą „Wschód słońca na Zachodzie.

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

14.03, g. 12:00

W podróży malarskiej do „ojczyzny pejzażów”. Szlaki, motywy, materiały malarza pejzażysty w Italii w XIX w. Wykład dr Marii Nitki (z ASP we Wrocławiu) towarzyszący wystawie „Mikroświaty. Obrazy w małych formatach ze zbiorów MNWr”

Dlaczego hrabia Horeszko z naszej narodowej epopei „Pan Tadeusz” chciał malować właśnie „pod włoskim niebem”, przestawi wykład o zjawisku pleneryzmu w historii malarstwa. Opowieść poświęcona będzie przede wszystkim podróżom malowniczym do Italii i narodzinom nowej konwencji pejzażu al naturale. Rozwój tego fenomenu związany jest z małymi formatami, co doskonale ukazuje prezentowana wystawa. Przedstawieni zostaną twórcy i najważniejsi przedstawiciele tego nurtu, także ich trasy wędrówek po Włoszech (a czasem stamtąd w świat) oraz narzędzia i techniki pracy. Nie zabraknie również ukazania recepcji tego zjawiska w dziewiętnastowiecznej kulturze, czego przykładem jest właśnie postać hrabiego Horeszki.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

14.03, g. 15:00

Albrecht Dürer. Wykład dr Doroty Miłkowskiej w ramach cyklu „Czarna sztuka. Historia grafiki artystycznej”

Albrecht Dürer – jeden z najwybitniejszych artystów renesansu do dzisiaj zachwyca miłośników sztuki. Jego graficzne prace cechuje innowacyjność w zakresie zastosowanych technik, śmiałość kompozycji i niezwykła dbałość o detal. Wykład poświęcony drzeworytom i miedziorytom niemieckiego mistrza będzie okazją, by poznać historyczny kontekst ich powstania, zbliżyć się do świata w nich przedstawionego, zgłębić ukryte symbole, a także zobaczyć, w jaki sposób artysta łączył w swoich dziełach wpływy włoskiego renesansu z tradycją sztuki północnoeuropejskiej. To propozycja dla wszystkich, którzy chcą patrzeć na sztukę bardziej uważnie.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

15.03, g. 12:00

Małgorzata Mirga-Tas – artystka pogranicza kultur. Wykład Magdaleny Szafkowskiej w ramach cyklu „Kobieta w świecie sztuki”

Artystka polsko-romska, urodzona w Zakopanem, mieszkająca w Czarnej Górze na Spiszu. Ukończyła słynną zakopiańską szkołę im. Kenara oraz krakowską Akademię Sztuk Pięknych w pracowni rzeźby. Wykonuje wielkoformatowe patchworki ze scenami z życia polskich Romów. Odtwarza je na podstawie rodzinnych oraz należących do przyjaciół i znajomych fotografii. Wykorzystuje materiały ze starych ubrań rodziny i przyjaciół oraz kupionych w tzw. secoundhandach, pod warunkiem, że zostały wykonane w Indiach lub Chinach. Jeden z cykli, które wyszły spod jej ręki, nosi tytuł „Przeczarowując świat”. Był pokazywany m.in. na weneckim Biennale w 2023 roku, a ostatnio wraz z innymi pracami w krakowskim Centrum Sztuki Europejskiej oraz w Henie Onstad Kultursenter w Oslo.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

15.03, g. 13:00

Uczty, grobowce i wolne kobiety: historia Etrusków, której nie opowiadają podręczniki. Wykład Aleksandry Tęgowskiej w ramach cyklu „Oblicza starożytności”

Będzie to opowieść o świecie, który nie był jedynie „przedsionkiem Rzymu”, lecz pełnoprawną, oryginalną kulturą — barwną, nowoczesną obyczajowo i zaskakująco wpływową. Wykład zabierze słuchaczy w podróż do świata jednej z najbardziej fascynujących, a jednocześnie niedocenianych cywilizacji starożytności – Etrusków. Słuchacze przyjrzą się niezwykłej pozycji kobiet w społeczeństwie etruskim – widocznych w sztuce, obecnych na ucztach. Dowiedzą się też, jak etruskie nekropolie – miasta umarłych  – stały się dla archeologów kluczem do zrozumienia ich życia oraz jak wiele elementów uznawanych za typowo rzymskie wywodzi się właśnie z kultury etruskiej. Wspólnie zastanowimy się nad tym, dlaczego cywilizacja ta została niemal całkowicie przysłonięta przez historię swoich zdobywców.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

Pisanki, fot. J. Szot

Muzeum Etnograficzne

15.03, g. 12:00

Mała palma na wielkie święto. Warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Etno w południe”, prowadzenie: Olga Budzan

Palmy wielkanocne to bardzo ważny element polskiej plastyki obrzędowej. Ich obecność podczas obchodów Niedzieli Palmowej przypomina wiernym o uroczystym przywitaniu, jakie przygotowali mieszkańcy Jerozolimy Jezusowi. Zanim zabierzemy się za wykonanie palmy, wspólnie zwiedzimy wystawę „Pisanki i palmy wielkanocne” i przyjrzymy się palmom wykonanym przez najzdolniejszych artystów ludowych regionu. Obejrzymy palmy wileńskie, wykonane z zasuszonych kwiatów i traw, palmy robione z kolorowych bibuł, współczesne interpretacje palm wykonane z egzotycznych roślin i barwionych piórek oraz palmę niespodziankę. Podczas warsztatów będzie można samodzielnie wykonać małą palmę z bibuły. Dla starannych.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

15.03, g. 15:00

Pisanki tradycyjne. Warsztaty dla dorosłych towarzyszące wystawie „Pisanki i palmy wielkanocne”, prowadzenie: Julia Datchenko

Symbol życia i odrodzenia, jakim jest jajko, jednoznacznie kojarzymy z czasem wiosny i świętami Wielkanocy. Warsztaty poświęcimy najstarszej z technik zdobniczych – metodzie batikowej, która pozwoli na uzyskanie wielokolorowej, wzorzystej skorupki. Używać będziemy wosku i różnorodnych barwników. Dla cierpliwych!

Bilety w cenie 20 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

13.03, g. 16:00

O czwartej pod Kopułami. Oprowadzanie po wystawie kolekcji w Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

A może by tak zacząć weekend od spotkania ze sztuką? Pawilon Czterech Kopuł zaprasza na oprowadzanie po ekspozycji stałej prezentującej kolekcję sztuki polskiej II połowy XX i XXI wieku. Spotkanie zawsze o tej samej porze – w piątek o czwartej – pod Kopułami.

Wstęp z biletem na wystawę stałą

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

14.03, g. 11:00

Kropki i plamy – chlapać zaczynamy! Zajęcia plastyczno-ruchowe Barbary Przerwy dla dzieci w wieku 6–10 lat w ramach cyklu „Muzealne poruszenie”

Inspirując się twórczością słynnego japońskiego artysty Yoshio Nakajimy będziemy tworzyć wielkoformatowe obrazy pełne kropek, kropeczek i różnej wielkości plam i plamek. Będziemy tańczyć z pędzlami w rękach i chlapać farbą w różnych rytmach. Będzie też zabawa z kolorowymi włóczkami jako liniami łączącymi twórcę dzieła, czyli dzieci z widzami – opiekunami!

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

14.03, g. 16:00

Ambasadorzy Pawilonu: spotkanie z Andą Rottenberg. Prowadzenie: Iwona D. Bigos

Świętowanie 10-lecia istnienia Pawilonu Czterech Kopuł jako Muzeum Sztuki Współczesnej rozpoczynamy spotkaniem z wyjątkową gościnią – kuratorką wystaw, historyczką i historyczką sztuki, wieloletnią dyrektorką warszawskiej Zachęty oraz postacią niezwykłą dla współczesnego dialogu o sztuce – Andą Rottenberg, która zgodziła się ambasadorować Pawilonowi w roku okrągłego jubileuszu!

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

informacja prasowa

Jakie wystawy zaplanowało wrocławskie Muzeum Narodowe we Wrocławiu w roku swego jubileuszu?

W tym roku Muzeum Narodowe we Wrocławiu będzie święciło 75-lecie istnienia. Ten piękny jubileusz  postanowiono uczcić licznymi wystawami oraz publikacjami. Już niebawem w Pawilonie Czterech Kopuł zostanie otwarta piersza indywidualna wystawa prac Ottona Piene – światowej sławy niemiecko-amerykańskiego artysty, jednego z założycieli „grupy” ZERO. Temat  ludzkiej twarzy podejmie inna wystawa w Pawilonie i zobaczymy na niej prace m. in. Cindy Sherman oraz Gillian Wearing pochodzące z kolekcji brytyjskiego Tate Modern. Hitem będzie z pewnością wystawa "Moda stanu wojennego", pokazująca kreatywność Polaków w tym trudnym czasie. Intrygująco zapowiada się także wystawa "Szaleństwo rokoka!" w Pawilonie Czterech Kopuł. Ogółem zapowiedziano szesnaście wystaw!

Johann Georg Platzer, Alegoria muzyki, ok. 1730, olej, blacha
miedziana, wystawa "Szaleństwo rokoka"

1.

Otto Piene. Gwiazdy 

[Wydarzenie muzealne roku 2023] 
22.01–25.06.2023

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej, Oddział MNWr

Kuratorka wystawy: Iwona Dorota Bigos

Pierwsza w Polsce indywidualna wystawa prac Ottona Piene – światowej sławy niemiecko-amerykańskiego artysty, jednego z założycieli „grupy” ZERO. Pokazane zostaną jego słynne rzeźby powietrzne „Długie gwiazdy” (2014) oraz instalacja świetlna „Praska przestrzeń światła” (2002/2017).

Jako artysta Piene zrezygnował z tradycyjnego malarstwa, aby tworzyć dzieła ze światła, ognia i ruchu. Współpracował z naukowcami i inżynierami i wykorzystywał w swojej twórczości najnowsze technologie.

„Długie gwiazdy” (Langen Stars) to rzeźby, które pod wpływem napompowywania lub upuszczania powietrza unoszą się i zapadają, poruszając się w hipnotyzującym rytmie. Sprawiają wrażenie niemal żywych istot, które przyciągają odbiorcę, zachęcając do interakcji.

Instalacja „Praska przestrzeń światła” (Light Room Praque) złożona jest ze świetlistych punktów i kształtów, wyłaniających się z ciemności, obracających się i poruszających we wszystkich kierunkach. Ulotne świetlne efekty krążą po misternych orbitach, wzbudzając zarazem strach, zaciekawienie i fascynację. 

Otto Piene, „Praska przestrzeń światła” w Pohang,
Museum of Steel Art (Korea Południowa), 2002–2017,
ZERO foundation, ©VG Bild-Kunst, Niemcy

Precjoza wrocławskich bractw strzeleckich
24.01–7.05.2023

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kuratorzy wystawy: dr Robert Heś, Jacek Witecki

Jednemu z najciekawszych i najcenniejszych zespołów zabytków, jaki przechowywany był do II wojny światowej we wrocławskich zbiorach muzealnych, poświęcona będzie ta wystawa. Pokazane zostaną zachowane dzieła z kolekcji złotniczej należącej do dawnych wrocławskich bractw strzeleckich.

Wystawa jest częścią projektu opracowania zabytkowej spuścizny wrocławskich organizacji strzeleckich, które w ciągu wieków istnienia zgromadziły obszerny zasób obiektów, przede wszystkim dzieł złotniczych. Do dziś zachowały się jedynie fragmenty dawnej kolekcji, wśród których były dzieła wybitnych złotników wrocławskich, takich jak Christian Mentzel, Veit Koch, Joachim Hiller czy Hans Hocke, oraz norymberskich jak Hans Weber czy David Lauer. Na wystawie pokazane zostaną dzieła ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Miejskiego Wrocławia oraz Muzeum Narodowego w Warszawie. Będą to m.in. dary cesarskie, patrycjuszowskie oraz klejnoty upamiętniające „królów” wrocławskich strzelców i unikalne monety wybijane z okazji zawodów strzeleckich.

Wystawie będzie towarzyszyła publikacja pod redakcją dr. hab. Piotra Oszczanowskiego.

3.
Twarzą w twarz 
25.02–4.06.2023 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej, Oddział MNWr

Kuratorki wystawy: Iwona Dorota Bigos & Małgorzata Micuła

Wystawa podejmuje temat ludzkiej twarzy jako najłatwiej rozpoznawalnego, najbardziej wyeksponowanego i tym samym najbardziej wrażliwego elementu ciała człowieka. Jest to temat niezwykle aktualny w dobie rozwiniętej cyfryzacji, z rosnącą rolą sztucznej inteligencji w przestrzeni publicznej, w której twarz staje się najważniejszym czynnikiem identyfikacji osobniczej. Wystawa będzie miała charakter krytycznego namysłu nad kondycją współczesności i zależności ludzi od technologii cyfrowych. 

Publiczności udostępnione zostaną prace polskich i zagranicznych artystów, z których większość to twórcy aktywni i dobrze rozpoznani na światowej scenie artystycznej. Oprócz realizacji takich autorów jak Omer Fast, Kader Attia, Katarzyna Kozyra czy Krzysztof Wodiczko znajdą się również prace Cindy Sherman oraz Gillian Wearing pochodzące z kolekcji brytyjskiego Tate Modern.

Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

Pisanki i palmy wielkanocne
14.03–30.03.2023 (1.04 – kiermasz)

Muzeum Etnograficzne, Oddział MNWr

Kuratorka wystawy: Agnieszka Szepetiuk-Barańska

Pisanki, palmy, stroiki, kartki świąteczne, baranki z ciasta i gliny, papierowe kwiaty, drewniane i ceramiczne ptaki to niektóre z eksponatów składających się na doroczną wystawę wielkanocną. Autorami pokazywanych prac są współcześni twórcy z terenu Dolnego Śląska i Opolszczyzny. 

Zaprezentowane zostaną pisanki zdobione różnymi technikami, takimi jak batikowa, rytownicza i aplikacyjna. Będą m.in. jajka oklejane miniaturowymi wycinankami, rdzeniem sitowia, opolskie „kroszonki” oraz wykonane na motywach huculskich, suwalskich czy rzeszowskich. Wystawa to także ważne doświadczenie badawcze i antropologiczne i okazja do przyjrzenia się rozwojowi technik zdobienia jaj, ich zmianom, kierunkom i artystycznym modom, którym podlegają.

Sweter z "wełny kowarskiej", wystawa "Moda stanu wojennego"

5.
Moda stanu wojennego
18.04–30.07.2023

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kuratorki wystawy: dr Małgorzata Możdżyńska-Nawotka (MNWr),

Maria Duffek-Bartoszewska

Swetry z „wełny kowarskiej”, sukienki z farbowanej tetry, płaszcze zdobione barwnymi aplikacjami, ręcznie tkane kurtki i inne ubrania noszone przez Polki i Polaków w trudnym okresie stanu wojennego można będzie zobaczyć na pierwszej w Polsce wystawie poświęconej temu tematowi. Pokazane zostaną prace projektantek-amatorek oraz ubrania zaprojektowane przez profesjonalnych twórców, jak Jerzy Antkowiak, Grażyna Hase, Barbara Hoff.

Kryzys gospodarczy lat 80. XX w. spowodował praktyczne załamanie przemysłu i rynku odzieżowego w Polsce. Ciekawym zjawiskiem tego okresu jest odzież projektowana i wykonywana samodzielnie przez Polki. Kompensowały one materialne niedobory obfitością inspiracji, inwencją i osobistym zaangażowaniem, szarość i bylejakość otaczającej rzeczywistości kontestowały barwnością, humorem i fantazją. Odnosiły się do aktualnej zachodniej mody, czerpały z nurtu „sztuki do noszenia” oraz stylu boho. Te ubrania są świadectwem pewnego określonego momentu historii, ale w swojej opartej na recyclingu materialności oraz eklektycznej i indywidualistycznej estetyce pozostają zaskakująco nowoczesne. 

Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

6.

Nie zapomnisz. 
Pamięć, pamiątka, pamiętnik

13.05 [Noc Muzeów] – 8.10.2023

Muzeum Etnograficzne, Oddział MNWr

Kuratorka wystawy: Elżbieta Berendt & zespół ME

Wystawa „Nie zapomnisz” poświęcona będzie rzeczom, zapisom i znakom o charakterze pamiątkowym. Powołane do istnienia w celu podkreślenia wyjątkowości dokumentowanej przez siebie sytuacji, dla zatrzymania czasu, wywoływania wspomnień, zapamiętania ulotnych emocji, uhonorowania ludzi i zdarzeń. Rzeczy zabytkowe pokazane zostaną obok przedmiotów współczesnych. Trzon ekspozycji stanowić będą eksponaty, które sytuują się w ludycznej i popularnej warstwie kultury, ale jako kontrapunkt dla nich wprowadzone zostaną pojedyncze przedmioty związane z elitarnymi nurtami. 

Wystawa, która z założenia będzie dokonanym przez kuratorkę, autorskim wyborem „pamiątek”, ma zachęcać do refleksji i pozostawiać pole do dopowiedzenia przedstawionych propozycji przez zwiedzających.

7. 

Tłoki pieczęci gminnych wolnego państwa żmigrodzkiego
30.05–27.08.2023

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kurator wystawy: Artur Hryniewicz 

Pokazane zostaną niezwykłe tłoki pieczęci sądowych z terenu dawnego wolnego stanowego państwa żmigrodzkiego, należącego od 1641 roku do rodziny Hatzfeldów. 

Silny związek formalny ich przedstawień napieczętnych z walorami przyrodniczymi Doliny Baryczy zdecydowanie wyodrębnia ten zespół zabytków sfragistycznych spośród ogromnej liczby pieczęci wiejskich z przedstawieniami Temidy, patronów lokalnych kościołów czy najróżnorodniejszych narzędzi rolniczych. Prezentacja obejmować będzie kilkadziesiąt tłoków z XVIII w., na których widnieją m.in. wizerunki ryb, czapli i bocianów. Pieczęcie te najpierw trafiły do Archiwum Państwowego we Wrocławiu (w 1824 r.), a następnie do zbiorów Muzeum Starożytności Śląskich (w 1893 r.). Niektóre z matryc zaprezentowanych tłoków wykazują stan połowicznego lub nieomalże całkowitego zużycia, co najlepiej świadczy o skali ich urzędniczej przydatności. 

8.
Intrygujące! 
3.06–29.10.2023

Muzeum Etnograficzne, Oddział MNWr

Kuratorka wystawy: Hanna Golla

„Intrygujące!” to cykl składający się z niezwykle ciekawych tekstów napisanych przez pracowników Muzeum Narodowego we Wrocławiu, zamieszczanych cyklicznie na stronie internetowej mnwr.pl od sierpnia 2018 r. Większość z muzealnych odkryć, ciekawostek i sensacji, o jakich te teksty mówią, uwzględniono również w jubileuszowym wydawnictwie, poświęconym temu tematowi.

A sama wystawa, pod takim także tytułem, zorganizowana w Muzeum Etnograficznym, właśnie do tego cyklu będzie bezpośrednio nawiązywać. Zaprezentowane zostaną zabytki tylko ze zbiorów Muzeum Etnograficznego, te, które wcześniej opisano w ramach „Intrygujących!”. Zwiedzający zobaczą: obrazy i rzeźby twórców nieprofesjonalnych, huculiana (ceramika oraz wyroby z drewna i metalu), artefakty związane z piernikarstwem i drukowaniem tzw. blaudruków, instrumenty muzyczne, szopki, elementy strojów tradycyjnych, makatki oraz ozdoby wykonane z włosów. Wśród pokazywanych eksponatów znajdą się również takie, które nigdy dotąd nie opuściły magazynu i wystawione zostaną po raz pierwszy. 

Wystawie towarzyszyć będzie książka „Intrygujące!” wydana z okazji 75-lecia Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Johann Georg Urbansky, putto z dawnego prospektu organowego kościoła św..
Marii Magdaleny we Wrocławiu, ok. 1721-1725, zbiory MNWr

9.
Barokowi herosi. 
Wrocławskie rzeźby Johanna Georga Urbansky’ego z lat 20. XVIII w. 

13.06–29.10.2023 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kuratorzy wystawy: Piotr Oszczanowski & Barbara Andruszkiewicz 

Przypomniane zostaną dwie imponujące realizacje rzeźbiarskie wykształconego w Pradze, a aktywnego we Wrocławiu w pierwszej tercji XVIII w. rzeźbiarza Johanna Georga Urbansky’ego. Dzieła stworzone zostały niemal równocześnie dla najważniejszych świątyń dwóch wyznań dominujących w stolicy Śląska – katolickiej katedry pw. św. Jana Chrzciciela oraz luterańskiego kościoła św. Marii Magdaleny we Wrocławiu. 

Są to stojące na balustradzie w prezbiterium wrocławskiej katedry naturalnej wielkości figury czterech Ojców Kościoła – świętych Ambrożego, Augustyna, Grzegorza i Hieronima – będące dziełami wysokiej klasy, cechującymi się dużą ekspresją, a jednocześnie elegancją i wyrafinowaniem. Zespół ten szczęśliwie przetrwał II wojnę światową, obecnie jest jednak podzielony między Wrocław a Stężycę w województwie lubelskim. 

Drugim dziełem jest (a raczej był) będący niegdyś ozdobą kościoła św. Marii Magdaleny prospekt organowy, który został rozebrany pod koniec XIX w., część zaś elementów jego rzeźbiarskiej dekoracji przekazano do dawnego wrocławskiego Muzeum Rzemiosła Artystycznego i Starożytności. Choć zachowany w szczątkowym stanie, wciąż daje pojęcie o rozmachu przedsięwzięcia i kunszcie artysty.

10.
Szaleństwo rokoka! 
Fascynacja rokokiem na Śląsku (XVIII–XXI w.) 

13.07.2023–14.01.2024 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej, Oddział MNWr

Zespół Kuratorski MNWr & koordynator: Piotr Oszczanowski

To pierwsza w historii muzealnictwa próba zaprezentowania do tej pory niedostrzeganego, niedocenianego i pomijanego zjawiska w sztuce regionu. To także demonstracja zmian stylistycznych, które miały miejsce na Śląsku w drugiej połowie XVIII w., również ponownego zafascynowania nimi na przełomie XIX i XX w., a wreszcie szukania odpowiedzi na pytanie, czy ta stylistyka interesuje i fascynuje współczesnych? 

Sztuka rokoka na Śląsku, na jego historycznym obszarze obejmującym także tereny znajdujące się dzisiaj w Czechach, była pochodną zmian politycznych, jakie nastąpiły w tej części Europy w połowie XVIII w. Skutki trzech wojen śląskich (1740–1763) doprowadziły do przejścia Śląska pod panowanie pruskie 

Rokoko wyrażało się bogactwem nowej, oryginalnej ornamentyki idącej w parze z usubtelnieniem wyrobów, nadawaniu im mniejszych rozmiarów, bardziej intymnych, wyrafinowanych, przytulnych i gabinetowych. Wyobraźnię artystów wypełniają fantazyjne rocaille, mające jakoby swoim kształtem przypominać muszle, ale zbudowane także z elementów tzw. kogucich grzebieni, postrzępionych i rozchwianych morskich fal, ślimaków, korali „skrzydeł nietoperza”, pierzastych wici roślinnych, subtelnych dekoracji kwiatowych i kratki regencyjnej. 

Zaprezentowane zostaną: malarstwo, rzeźba, a także ubiory i akcesoria mody. Eksponaty pochodzą z polskich, czeskich i niemieckich muzeów oraz kościołów.

Wystawie będzie towarzyszył katalog.

Wazony, proj. Barbara Górska-Kaczmarek, 1980, 
szkło sodowe barwione tlenkami, ręcznie formowane, 
Huta Szkła Gospodarczego „Tarnów” w Tarnowie, fot. A. Podstawka

11.

Szklane życiorysy. 
Polskie projektantki szkła (1945–2020) 

3.10.2023–14.01.2024

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kuratorka wystawy: dr Barbara Banaś 

Wielka wystawa prezentująca twórczość polskich designerek szkła, tworzących w ciągu ostatnich 75 lat. Ich aktywność zawodowa – niezwykle bogata, ale niemal nieznana – świadczy o niebagatelnej roli, jaką odegrały w historii wzornictwa ostatnich dekad. Kobiety-projektantki pozostawały na ogół w cieniu swoich kolegów, rzadko pełniły funkcje kierownicze w ośrodkach wzorcujących. 

Wśród bohaterek wystawy znajdą się pionierki powojennego projektowania szkła: Halina Jastrzębowska-Sigmund i Wanda Zawidzka-Manteuffel. Kolejne pokolenie to pierwsze absolwentki Katedry Szkła PWSSP we Wrocławiu, m.in. Regina Włodarczyk-Puchała, Eryka Trzewki-Drost, Barbara Urbańska-Miszczyk i Stanisława Paczos. 

Z pokolenia rozpoczynającego swą aktywność zawodową w latach 60. i 70. XX w. na wystawie przedstawione zostaną prace Janiny Węcewicz-Macek, Marii Słaboń-Kapy, Barbary Kaczmarek-Górskiej, Ewy Gerczuk-Moskaluk i Lucyny Pijaczewskiej. Prezentację zamykają prace projektantek działających po transformacji 1989 r., m.in. Małgorzaty Dajewskiej, Katarzyny Hałas, Agnieszki Leśniak, Agnieszki Bar i Aleksandry Kujawskiej. 

Szklane życiorysy będą też opowieścią i zapisem historii zmieniających się oczekiwań odbiorców, podlegającej nieustannym transformacjom sferze życia domowego i społecznego, która wraz z reorientacją potrzeb i rytuałów wpływa na ikonosferę wnętrz prywatnych i publicznych i na ostateczny kształt przedmiotów. Wystawie będzie towarzyszył katalog.

12.
Skarb Średzki. 
Bankierzy króla
3.10–29.12.2023

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kurator wystawy: Jacek Witecki

Coroczna ekspozycja bezcennych zabytków, tworzących odkryty w latach 80. XX w. w Środzie Śląskiej, tzw. Skarb Średzki. Składają się na niego średniowieczne klejnoty i precjoza pochodzące z dworu Karola IV w Pradze i oddane w zastaw średzkim Żydom, którzy udzielili pożyczki królowi. Wystawa prezentująca w każdej odsłonie inne zagadnienia związane z historią skarbu, tym razem poświęcona będzie dziejom średzkiej społeczności żydowskiej i jej kontaktom z dworem królewskim. Przybliży ona intrygujące kwestie związane z okolicznościami, w jakich bezcenne zabytki, wśród których jest XIV-wieczna kobieca korona ślubna, trafiły na Śląsk i ukryte w zamurowanej piwnicy czekały ponad pięćset lat na swe odkrycie.

13.
Zaklinacze czasu. 
Kolędniczy teatr obrzędowy
25.11.2023–4.02.2024

Muzeum Etnograficzne, Oddział MNWr 

Kuratorka wystawy: Dorota Jasnowska

Wystawa opowiadać będzie o widowiskowych formach kolędowania praktykowanych w okresie bożonarodzeniowym nie tylko w różnych regionach Polski, ale całej Europy. Reżyserami, aktorami, a jednocześnie scenografami tego swoistego teatru ludowego byli członkowie lokalnych społeczności. 

Na ekspozycji zaprezentowane zostaną pochody kolędnicze przede wszystkim z Dolnego Śląska, ale także z Małopolski, Śląska Górnego i Opolskiego. Będą to kolędnicy chodzący z symbolizującymi siłę, zdrowie i płodność maszkarami zwierzęcymi (między innymi z turoniem, kozą, niedźwiedziem), z gwiazdą, szopką oraz grupy odgrywające tzw. widowiska herodowe. 

Wystawę wzbogacą fotografie, zapisy dźwiękowe, filmowe oraz wywiady z kolędnikami – zaczerpnięte z materiałów dokumentujących badania nad tą formą obrzędowości, prowadzone między innymi przez pracowników Muzeum Etnograficznego na przełomie lat 60. i 70. XX w. 

Zabytki ze zbiorów: Muzeum Śląskiego w Katowicach, Muzeum Śląska Opolskiego, Muzeum Wsi Opolskiej, Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu, Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie.

Płyta nagrobna księcia Wacława żagańskiego (zm. 1488),
Wrocławska pracownia odlewnicza; po 1488 roku

14.
Śląska ars moriendi. 
Średniowieczne metalowe płyty nagrobne
28.11.2023–24.03.2024

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kuratorzy wystawy: Agata Stasińska (MNWr), 

Mateusz Tomyślak (ASP w Krakowie)

Związane ze średniowiecznym Śląskiem wyjątkowe metalowe płyty nagrobne oraz pochodzące z nich aplikacje po raz pierwszy pokazane zostaną na wystawie muzealnej. Wśród prezentowanych obiektów zajdą się m.in. biskupie pyty nagrobne z wrocławskiej katedry pw. św. Jana Chrzciciela oraz konserwowana w latach 2020–2021 płyta nagrobną księcia Wacława żagańskiego z kościoła pw. św. Barbary we Wrocławiu ze zbiorów MNWr.

Celem kuratorów jest również zaprezentowanie problematyki technologicznej i konserwatorskiej – ekspozycję poprzedzą odpowiednie w tym zakresie prace i badania. Istotną częścią planowanej wystawy będzie również próba uchwycenia i przedstawienia różnych aspektów kultury średniowiecznej związanych z podejściem ówczesnych do tematu śmierci i okazywanych wobec niej postaw. 

Kwestii tej posłużą zarówno zasygnalizowane już w tytule wystawy poradniki ars moriendi, jak też obiekty związane z prywatną dewocją oraz rolą świętych patronów w życiu wiernych. 

15.
50 na 50. 
Jubileusz 50-lecia Działu Sztuki Wydawniczej 
Muzeum Narodowego we Wrocławiu
12.12.2023–31.03.2024

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kurator wystawy: Jakub Maciej Łubocki

12 grudnia 1973 r. oficjalnie utworzono Dział Sztuki Wydawniczej w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. 50-ta rocznica jego funkcjonowania lat jego to doskonała okazja, by przyjrzeć się, jak w tym okresie sztuka wydawnicza współtworzyła wrocławskie i polskie muzealnictwo. Zaprezentowane zostaną zbiory, ich historia, przypomniane zostaną dawne wystawy i pracujący w dziale kustosze. Zwiedzający zobaczą m.in. wspaniały dar Jana Kuglina, dowiedzą się o planowanych kierunkach rozwoju. Ekspozycja jedynej kolekcji sztuki wydawniczej w Polsce ma na celu uwrażliwić na jej nieoczywiste piękno oraz pokazać działalność muzealniczą jako pracę pożyteczną, satysfakcjonują i ważną.

16.
Najpiękniejsza szopka betlejemska 2023
grudzień 2023 – styczeń 2024

Muzeum Etnograficzne, Oddział MNWr

Kuratorki wystawy: Joanna Kurbiel (ME),

Klara Kołakowska (MDK „Śródmieście”)

Kilkadziesiąt szopek betlejemskich nagrodzonych w Wojewódzkim Konkursie Rzeźbiarskim „Najpiękniejsza Szopka Betlejemska 2023” pokazanych zostanie na tej wystawie.

Organizatorem konkursu jest Galeria Twórczości Plastycznej Młodych działająca w MDK „Śródmieście”. Co roku młodzież ze szkół Dolnego Śląska mierzy się z tematem, proponując różnorodne i często zaskakujące pomysły interpretacyjne przedstawienia miejsca Narodzenia Pańskiego. Szopki wykonane są z różnych materiałów i w różnych technikach: ceramiczne, ze szkła, tektury, plasteliny, materiałów naturalnych jak drewno, liście, kora, mech, kamienie, ale także z chleba, makaronu, ciastek oraz z wszelkiego rodzaju materiałów recyklingowych, jak np. butelki czy płyty CD. Wyobraźnia twórców jest nieograniczona, co przyczynia się do powstania nadzwyczajnych prac.

informacja prasowa

Plakaty patriotyczne z daru prof. Mariana Morelowskiego we wrocławskim Muzeum Narodowym /wystawa/

Od 10 listopada do 30 grudnia 2018 r. Muzeum Narodowe we Wrocławiu zaprasza na wystawę prezentującą kilkanaście plakatów powstałych w czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku. Ich prezentacja wiąże się z obchodami setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Druki ulotne z tego okresu są niezwykle rzadkie, ponieważ w okresie PRL były celowo niszczone.

„Wystawa plakatów patriotycznych z kolekcji prof. Mariana Morelowskiego jest dla nas pretekstem nie tylko do prezentacji ciekawego zespołu patriotycznych dzieł o charakterze propagandowym, ale także daje sposobność zwrócenia uwagi na niezwykłą postać ich właściciela – wileńskiego, lubelskiego i wreszcie wrocławskiego profesora historii sztuki Mariana Morelowskiego” – mówi Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu. „To nietuzinkowa i pełna sprzeczności osobowość, o jakże skomplikowanym życiorysie, a przy tym wielki patriota, wybitny naukowiec oraz rozkochany w pięknie dzieła sztuki i rzemiosła artystycznego kolekcjoner. Jego zasługi dla polskiej kultury i nauki winny być powszechnie znane, a pamięć o nim stać się naszą powinnością. Nie tylko w tym wyjątkowym roku – roku stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę”.

Prof. Marian Morelowski (1884–1963) – wybitny historyk sztuki, profesor z barwnym życiorysem i wielkimi zasługami na polu organizacji dydaktyki akademickiej i badań z zakresu historii sztuki na uniwersytetach w Wilnie, Lublinie i we Wrocławiu. Brał udział w poszukiwaniu i odzyskiwaniu dóbr kultury polskiej zagrabionych w czasie wojen i zaborów.

„Przebywając podczas I wojny światowej jako jeniec cywilny na terenie Rosji, wyszukiwał tam obiekty o polskiej proweniencji. W trakcie tych poszukiwań odnaleziono m.in. 900 skrzyń z wyposażeniem warszawskiego Zamku Królewskiego i Łazienek i 11 000 dzwonów zrabowanych z kościołów na ziemiach Rzeczypospolitej” – mówi Beata Stragierowicz, kuratorka wystawy. „W latach 1921–1926 Morelowski jako delegat rządu Rzeczypospolitej Polskiej tropił polskie dobra kultury, doprowadzając do odzyskania wielu bezcennych zabytków rozproszonych po całej Rosji. Były wśród nich m.in. arrasy z królewskiej kolekcji Zygmunta Augusta”.

prof. Marian Morelowski, fot. Muzeum Narodowe,
Wrocław

Profesor Morelowski był właścicielem dużej kolekcji dzieł sztuki, które gromadził w swym wileńskim mieszkaniu. Przed II wojną światową w jego posiadaniu było kilka bardzo wartościowych zespołów obiektów z wielu dziedzin: malarstwa, grafiki, rysunku, rzeźby i rzemiosła artystycznego. Poza tym zbierał również sztukę ludową, broń białą i palną oraz fachową literaturę związaną ze sztuką. Część zbiorów udało się profesorowi ocalić i przywieźć do Wrocławia. Trzy cenne kabinety zakupiło Muzeum Narodowe we Wrocławiu. Dziś są one ozdobą kolekcji mebli.





Prezentowane na wystawie plakaty odegrały w swoim czasie ważną rolę w mobilizowaniu społeczeństwa polskiego do obrony odrodzonej Rzeczypospolitej w 1920 roku. Polacy niemal w ostatnim momencie odparli bolszewików i odwrócili realną groźbę sowieckiego podboju ojczyzny, która niespełna dwa lata wcześniej odzyskała upragnioną niepodległość. Świetny manewr Piłsudskiego, jego obecność na linii frontu oraz entuzjazm żołnierzy przesądziły o zwycięstwie.

Konferencja prasowa z udziałem prof. Stanisława Morelowskiego i jego syna Michała.
Obok nich siedzą: Beata Stragierowicz, kuratorka wystawy i Piotr Oszczanowski, dyrektor MN,
oraz Iwona Dorota  Bigos, kierownik Pawilonu Czterech Kopuł, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Z okazji otwarcia wystawy Muzeum Narodowe zaszczycił syn prof. Mariana Morelowskiego - Stefan, który przekazał na tę wystawę także pamiątki po ojcu. Towarzyszył mu jego syn, a wnuk darczyńcy - Michał.

10 listopada – 30 grudnia 2018
Kuratorka: Beata Stragierowicz
Muzeum Narodowe we Wrocławiu, pl. Powstańców Warszawy 5
Wstęp na wystawę jest bezpłatny.

informacja prasowa

Muzeum Narodowe we Wrocławiu: podsumowania i plany na rok 2026

Podczas dzisiejszej konferencji prasowej dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu dokonał podsumowania działalności instytucji za rok miniony.. Z planami na rok 2026 zapoznały dziennikarzy kierowniczki oddziałów Muzeum i kuratorki wystaw. Czego się dowiedzieliśmy?

Święty Franciszek, wystawa Kazanie do ptaków/MNWr.

Podsumowanie działalności muzeum w 2025 roku

Otóż na początku konferencji prasowej Piotr Oszczanowski - dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu poinformował o wyjątkowo dużej liczbie zwiedzających. Prawie 800 tysięcy osób zwiedziło w 2025 roku Muzeum Narodowe we Wrocławiu i jego oddziały. To rekord frekwencyjny w prawie 80-letnich dziejach naszego muzeum. Najwięcej, bo prawie pół miliona osób zwiedziło Muzeum Panoramę Racławicką, która od lat cieszy się największym zainteresowaniem. W minionym roku odbyło się szereg wydarzeń związanych z 40. rocznicą udostępnienia słynnego płótna we Wrocławiu. Z tej okazji zorganizowano pierwsze w historii spotkanie potomków i rodzin malarzy „Panoramy Racławickiej”, kampanię promocyjną w Polsce, konkurs filmowy „Moja Panorama”. Z okazji tego jubileuszu powstał wielki mural na kamienicy na rogu ul. Kazimierza Wielkiego i ul. Ruskiej we Wrocławiu.

Rok 2025 to także 936 muzealiów, których wartość szacowana jest na kilka milionów złotych. Wśród nich znalazły się m.in. : rysunek Artura Grottgera, rzeźby Konstantego Laszczki, Jaroslava Vonki i Hansa Beyssela, arcydzieła graficzne Petera Paula Rubensa, Giovanniego Battisty Piranesiego i Eugena Spiro, rokokowe wyroby wrocławskich złotników, zabytki sztuki orientalnej, fotografie Zofii Rydet, prace Wacława Szpakowskiego, Stanisława Fijałkowskiego, Ali Savashevich, Bożenny Biskupskiej oraz obrazy i rysunki Krystyny Brzechwy-Reyzz (w tym dar 603 prac na papierze i 4 obrazów olejnych). Ponadto do zbiorów powróciły: barokowa rzeźba „Immaculaty” z kolumny przy kościele św. Wincentego we Wrocławiu, obraz Berthy Wegmann „Lato”, rzeźba Jaroslava Vonki „Klęczący mężczyzna z lunetą”. Dzięki przeprowadzonej konserwacji zwiedzający mogą podziwiać „Popiersie robotnika” Xawerego Dunikowskiego.

Ogółem w 2025 roku zorganizowano 20 wystaw, w tym 14 nowych, przeprowadzono ponad 2000 zajęć edukacyjnych dla wszystkich grup odbiorców (wykłady, oprowadzania, spacery, spotkania, warsztaty, lekcje muzealne, zajęcia jogi i taneczne).

Stulecie. W rocznicę wielkiej wystawy sztuki średniowiecznej, MNWr.

Planowane w 20026 roku wystawy

Kazanie do ptaków. Wizerunki św. Franciszka z kolekcji prof. Franciszka Kusiaka

24.01–1.03.2026

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Joanna Kurbiel

Święty Franciszek z Asyżu jest głównym bohaterem wystawy zorganizowanej z okazji przypadającej w 2026 r. 800. rocznicy jego śmierci. Pokazane zostaną zbiory prof. Franciszka Kusiaka, historyka i wieloletniego wykładowcy Uniwersytetu Wrocławskiego, który od lat kolekcjonuje wizerunki swojego patrona.

Zainteresowanie świętym imiennikiem wpoiła profesorowi jego matka, zapewne pod wpływem pielgrzymki, którą odbyła w wieku 16 lat do sanktuarium franciszkańskiego w Leżajsku. Na imieniny czy na gwiazdkę syn otrzymywał od niej obrazki z przedstawieniem świętego Franciszka. W dorosłym życiu sam zaczął zbierać wizerunki swojego patrona.

Na wystawie będzie można zobaczyć wizerunki świętego z Asyżu, głównie w formie grafiki dewocyjnej, ale też obrazów, rzeźb, pamiątkowych medali, znaczków pocztowych, a nawet witraży. Zaprezentowane również zostaną obrazy artystki z Roztocza Elżbiety Hałasy oraz zdjęcia wykonane przez kolekcjonera w świątyniach i muzeach w Europie dokumentujące obrazy ze świętym namalowane przez słynnych malarzy. Ekspozycji towarzyszyć będzie publikacja.

Wschód słońca na Zachodzie. Koji Kamoji, Yosiho Nakajima i Keiji Uematsu

1.03–31.05.2026

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorzy: Iwona Dorota Bigos (PL), Akiko Kasuja (JP), Martin Schibli (SE)

Prezentacja twórczości trzech współczesnych artystów urodzonych w Japonii, którzy na początku swojej kariery przeprowadzili się do Europy – Koji Kamoji (ur. 1935), Yoshio Nakajima (ur. 1940) i Keiji Uematsu (ur. 1947). Wykształceni w Japonii, lecz tworzący w innym kręgu kulturowym, stali się ważnymi przedstawicielami współczesnej sceny artystycznej. 

Pomimo tętniącej życiem awangardowej – obecnie legendarnej – japońskiej sceny artystycznej lat 50. i 60. XX w. wielu początkujących twórców zdecydowało się wyemigrować z Japonii do Europy czy Stanów Zjednoczonych. Kamoji, Nakajima i Uematsu wyjechali z rodzinnego kraju w okresie zimnej wojny i osiedlili się w różnych miejscach i kontekstach geopolitycznych: Polska – Szwecja – Niemcy (NRD).

Z artystycznego punktu widzenia wszystkich trzech łączy zainteresowanie filozofią i naturą, a także genealogia sztuki konceptualnej i zainteresowanie działaniami site specific z wykorzystaniem przestrzeni wystawienniczej, jednak praktyka artystyczna każdego z nich jest inna. Wystawa obejmuje różne media – od malarstwa, rysunku i rzeźby, poprzez film i fotografię, aż po performans.

Pisanki i palmy wielkanocne 

14.03–12.04.2026 [kiermasz 28 marca]

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Agnieszka Szepetiuk-Barańska

Pisanki, palmy, stroiki, kartki świąteczne i inne ozdoby wykonane przez ponad 40 twórców pochodzących głównie z Dolnego Śląska i Opolszczyzny zaprezentowane zostaną na dorocznej wystawie wielkanocnej. Będzie to okazja do poznania współczesnych technik tworzenia świątecznych rekwizytów i przyjrzenia się ich rozwojowi oraz kierunkom i trendom artystycznym. 

Zaprezentowane zostaną pisanki zdobione różnymi technikami, m.in. batikową, rytowniczą i aplikacyjną. Będą to m.in. jajka oklejane miniaturowymi wycinankami, rdzeniem sitowia czy słomą, a także opolskie „kroszonki” czy te wykonane na motywach huculskich, suwalskich, opolskich i rzeszowskich. 

Ala Savashevich. Twoje ciało to pole pracy 

16.05–16.08.2026

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Marta Derejczyk

Jak procesy polityczne oraz społeczno-kulturowe wpływają na to, jak wygląda i przedstawiana jest praca kobiet oraz ich sprawczość? Jak zmienia się wizerunek kobiet w sztuce i sposób jego prezentacji?

Ala Savashevich analizuje temat pracy kobiet, jej aspektów wizualnych i symbolicznych oraz związanych z nią reprezentacji. Odwołując się do przykładów historycznych i własnych doświadczeń dorastania w micie „ciężkiej pracy”, artystka prowadzi dialog z własną twórczością oraz z muzealnymi obiektami ukazującymi kobiety przy pracy.

Ala Savashevich – wrocławska artystka białoruskiego pochodzenia (rocznik 1989) tworzy rzeźby, instalacje i prace wideo. Studiowała rzeźbę w Białoruskiej Państwowej Akademii Sztuki w Mińsku oraz Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, obecnie doktorantka krakowskiej ASP. Podejmuje tematy pamięci zbiorowej i formowania tożsamości w społeczeństwach z doświadczeniem autorytaryzmu i patriarchatu. Szczególnie interesują ją mechanizmy socjalizacji do roli kobiety w systemach rodzinnych, edukacyjnych czy przez płciowy podział pracy. Przepracowując historię wyzysku i przemocy, wizualizuje także perspektywy odzyskania sprawczości, wolności oraz solidarności.

Medalierstwo z lat 1700–1799 w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu

2.06–30.08.2026

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorka: Magdalena Karnicka

Pokazane zostaną XVIII-wieczne medale, plakiety, żetony i tłoki medalowe z kolekcji wrocławskiego Muzeum Narodowego. Fani medalierstwa (i nie tylko) obejrzeć będą mogli prace takich twórców jak na przykład Jean Dassier, Matthäus Donner, Jean Duvivier, Nicolas-Marie Gatteaux, Johann Philipp Holzhaeusser czy Franz Andreas Schega. Prezentowane artefakty upamiętniają między innymi panujących i członków ich rodzin, urzędników, naukowców, pisarzy, aktorów, wydarzenia historyczne, inaugurację nowych budynków. Wiele obiektów stanowiło część serii medalierskich, wśród nich na uwagę zasługują te dotyczące władców Lotaryngii.

Płytki, flizy, tafelki. Ceramiczne intermezzi

9.06–30.08.2026

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorka: Jolanta Sozańska

Najcenniejsze zabytkowe płytki z kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu – głównie wielobarwne hiszpańskie azulejos i błękitno-białe płytki holenderskie – można będzie zobaczyć na tej kameralnej wystawie. 

Fliza (fliz) to cienka płytka z wypalonej gliny używana najczęściej do okładania ścian. Hiszpanie poznali ten sposób zdobienia architektury w X w. za pośrednictwem arabskich najeźdźców, którzy do Europy zaimportowali rodzimą tradycję. Obcy trend szybko stał się namiętnością miejscowych, a powiedzenie „no ava casa sin azulejos” (nie ma domu bez fliz) nie utraciło aktualności. Natomiast w „kraju nizin” moda na ceramiczne płytki okładzinowe pojawiła się XV w. razem z włoską majoliką. Jej dekoracyjny potencjał Holendrzy wykorzystali, licując flizami ściany, dodatkowo chroniącymi przed zabrudzeniem i zawilgoceniem. Na początku XVII w. Holandia stała się monopolistą w ich produkcji, a moda trafiła aż do Ameryki Południowej.

Wystawie towarzyszyć będzie publikacja – katalog kolekcji muzealnej. 

Stulecie. W rocznicę wielkiej wystawy śląskiej sztuki średniowiecznej 

[Projekt „Gotyk w Polsce”]

31.07–30.12.2026

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu 

Kuratorka: Agata Stasińska

Wystawa w setną rocznicę ekspozycji „Schlesische Malerei und Plastik des Mittelalters” zorganizowanej przez Heinza Braunego i Ericha Wiesego na wrocławskich Szczytnikach. W owym czasie było to nie tylko wielkie wydarzenie w świecie wystawienniczym, ale przede wszystkim istotny krok dla badań nad śląską sztuką średniowieczną. Zwieńczeniem ekspozycji był wydany trzy lata później monumentalny katalog, który do dziś stanowi bezcenne źródło wiedzy dla badaczy tej epoki.

Współczesnego widza z pewnością zainteresuje ukazanie zmian, jakie przez ostatnie sto lat zaszły zarówno w badaniach nad śląską sztuką średniowieczną, jak i w rozwoju muzealnictwa. Ciekawa również będzie wielowątkowa narracja wystawy, poświęcona m.in. kuratorom dawnej ekspozycji oraz średniowiecznym mistrzom, których imiona za sprawą badań sprzed wieku przywrócone zostały historii sztuki. Oddając głos samym dziełom, możliwe będzie natomiast przyjrzenie się zmianom, którym zostały poddane zarówno w warstwie teoretycznej, stanowiąc temat badań z dziedziny historii sztuki, jak i praktycznej – będąc obiektami objętymi działaniami konserwatorskimi.

Zwiedzający obejrzą dzieła sztuki średniowiecznej obecne na ekspozycji sto lat temu, te, które z różnych względów zostały z niej wycofane, oraz takie, które – mimo starań kuratorów – nigdy na nią nie dotarły. Niezwykle ważne jest miejsce wystawy – w 1926 r. gotyckie zabytki umieszczone zostały w pawilonie wystawowym mieszczącym dziś Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej. W 2026 r. w gmachu tym arcydzieła śląskiej sztuki średniowiecznej zaprezentowane zostaną ponownie.

PROJEKT „GOTYK W POLSCE” realizowany w latach 2026 – 2027 przez Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Muzeum Narodowe w Poznaniu i Zamek Królewski na Wawelu

Życie na węglu. Ludzie, krajobrazy, dziedzictwo w obliczu transformacji energetycznej

26.09–29.11.2026 

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorki: Katarzyna Majbroda (UWr), Julia Szot (ME)

Życie wokół kopalni i elektrowni Turów w gminie Bogatynia na Dolnym Śląsku nie byłoby tym samym bez sąsiedztwa złóż węgla brunatnego. Przez długie lata napędzał on rozwój gospodarczo-ekonomiczny regionu oraz zbudował społeczny, kulturowy i emocjonalny stosunek do przemysłu energetycznego. W obliczu kryzysu klimatycznego i rosnącej świadomości ekologicznej świat społeczności lokalnej zmienia się. Wystawa pokaże ludzi, krajobrazy i dziedzictwo tego regionu w kontekście nadchodzących zmian. 

Tytułowe życie na węglu ukazane zostanie w perspektywie międzygatunkowego sąsiedztwa ludzi, surowca, kompleksu wydobywczo-energetycznego, technologii oraz ożywionej i nieożywionej materii. To opowieść spleciona ze wspomnień i narracji lokalnej społeczności, doświadczeń, obaw i nadziei. Na wystawie można będzie zobaczyć m.in. obrazy dawnej Bogatyni, niszczejące na skraju odkrywki uzdrowisko Opolno-Zdrój czy wieś-widmo Wigancice Żytawskie, zlikwidowane u progu XXI w. 

Wystawa czerpie z badań antropologicznych prowadzonych przez dr hab. Katarzynę Majbrodę, prof. UWr z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego. 

Nowożytne złotnictwo śląskich kościołów pokoju

1.10–30.12.2026

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kurator: dr hab. Piotr Oszczanowski

Jednymi z najcenniejszych zabytków sztuki Śląska pozostają dwa zachowane do dzisiaj drewniane kościoły pokoju z połowy XVII w. – w Świdnicy oraz Jaworze, które konsekwentnie były uzupełniane w swym wystroju i wyposażeniu przez cały okres baroku. Ich niekwestionowany walor i oryginalność sprawiły, że w 2001 r. zostały wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. 

Na szczególną wartość tych świątyń składa się nie tylko forma architektoniczna, ale także ich wyposażenie. Z niego zaś zasoby złotnicze, naczynia liturgiczne wydają się najmniej znane. Wystawa przypomni te zachowane do dzisiaj, specjalnie na ekspozycję wypożyczone ze świątyń luterańskich i kościołów pokoju i kolekcji muzealnych (Muzeum Narodowego w Gdańsku i we Wrocławiu, Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze, Schlesisches Museum w Goerlitz, Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym, Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy).

Pokazane zostaną dzieła znanych złotników śląskich doby baroku, m.in.: Tobiasa Plackwitza, Johanna Gottloba Clementa, Johanna Carla Sigmunda Grabera i Johanna Friedricha Wendricha. 

Maestro i uczniowie. Cirillo dell’Antonio i Szkoła Snycerska w Cieplicach

27.10.2026–21.02.2027

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorka: Barbara Andruszkiewicz

Powołana w 1902 r. Szkoła Snycerska w Cieplicach miała kształcić artystów i rzemieślników pracujących w drewnie, w celu zażegnania kryzysu rękodzielnictwa spowodowanego popularnością masowo powielanych wyrobów przemysłowych wątpliwej jakości (szczególnie dewocjonaliów), odlewanych w gipsie i różnorakich sztucznych masach. 

W 1903 r. w szkole rozpoczął pracę pochodzący z włoskiego Tyrolu rzeźbiarz Cirillo dell’Antonio (1876–1971), pełniący w latach 1922–1940 funkcję jej dyrektora. Swoją działalnością przyczynił się do rozwoju instytucji i rozsławienia jej w całych Niemczech, m.in. poprzez odnowienie zapomnianej tradycji tworzenia rzeźbionych szopek bożonarodzeniowych. Jako pedagog wychował kilka pokoleń rzeźbiarzy, w tym liczne grono artystów aktywnych jeszcze długo po zakończeniu II wojny światowej. 

Ślady prężnej działalności nauczycieli i uczniów szkoły cieplickiej odnaleźć można na obszarze całego historycznego Śląska (i nie tylko!) głównie w formie wyposażenia świątyń, ale także jako przedstawienia portretowe, nagrobki, rzeźby kameralne czy wyroby rzemiosła artystycznego.

Najpiękniejsza szopka betlejemska 2026

Otwarcie 8.12.2026

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorki: Joanna Burda (MDK Śródmieście), Joanna Kurbiel (ME)

Zaprezentowane zostaną szopki wykonane przez dzieci i młodzież z Dolnego Śląska, uczestniczki i uczestników XXXIV edycji Wojewódzkiego Konkursu Rzeźbiarskiego organizowanego przez Galerię Twórczości Plastycznej Młodych działającą w Młodzieżowym Domu Kultury Śródmieście we Wrocławiu. 

Co roku uczniowie z Dolnego Śląska mierzą się z tematem, proponując różnorodne i często zaskakujące oryginalnością pomysły interpretacyjne przedstawienia miejsca Narodzenia Pańskiego. Szopki wykonane są z różnych materiałów i w różnych technikach: ceramiczne, ze szkła, tektury, papier mâché, plasteliny, materiałów naturalnych jak drewno, liście, kora, mech, kamienie, ale także z chleba, makaronu, ciastek czy wszelkiego rodzaju materiałów recyklingowych jak np. butelki czy płyty CD. Wyobraźnia twórców jest nieograniczona, co przyczynia się do powstania w każdej edycji konkursu nadzwyczajnych prac.

Galeria Sztuki Nieprofesjonalnej

Otwarcie w ostatnim kwartale 2026

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Marta Derejczyk

Prace artystów samouków związanych z Dolnym Śląskiem, takich jak m.in. Anna Binkuńska, Jarosław Furgała, Józef Lurka, Józef Mączyński, Brunon Podjaski, Władysław Sałdyka, można będzie zobaczyć na stałej wystawie sztuki nieprofesjonalnej, którą otworzy w 2026 r. wrocławskie Muzeum Etnograficzne. 

Zaprezentowane zostaną najciekawsze współczesne obiekty z Działu Sztuki Ludowej ME, w zbiorach którego znajdują się prace malarskie, grafiki, rzeźby i płaskorzeźby, makiety, obiekty nawiązujące do ruchomych zabawek i plastyki obrzędowej. Kolekcja ma przede wszystkim charakter regionalny, obejmując zasięgiem obecne województwo dolnośląskie. W mniejszym zakresie reprezentowane będą też zabytki z Opolszczyzny, województwa lubuskiego, okolic Częstochowy oraz Górnego Śląska.

Otwarcie tej wystawy będzie nawiązaniem do historii instytucji – to właśnie we wrocławskim Muzeum Etnograficznym w 1981 r. otwarta została pierwsza w Polsce stała Galeria Sztuki Nieprofesjonalnej, prezentująca ok. 150 prac kilkunastu autorów.

— — — — — — — —

Jubileusz Pawilonu Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej – najmłodszego oddziału Muzeum Narodowego we Wrocławiu

W 2026 roku 10. rocznicę powstania obchodzić będzie Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu [Pawilon otwarty został 25.06.2016].

informacja prasowa

Plany wystawiennicze Muzeum Narodowego we Wrocławiu na rok 2025

Dziś w hotelu The Bridge podczas pierwszej w tym roku konferencji prasowej podsumowano rok 2024, poznaliśmy też plany wystawiennicze Muzeum Narodowego we Wrocławiu na obecny rok.   Wśród wydarzeń roku 2025 m. in. wystawa fotografii Zdzisława Beksińskiego, ekspozycja prezentująca wpływ  fascynacji sztuką Petera Paula Rubensa na ziemiach historycznego Śląska oraz jubileuszowa wystawa w Panoramie Racławickiej, na której zagoszczą m. in. potomkowie malarzy, którzy stworzyli Panoramę.

Konferencja prasowa w Hotelu Bridge, od lewej: dr Barbara Banaś, Maria Derejczyk,
dyr. Piotr Oszczanowski oraz Iwona Dorota Bigos, fot. Wojciech Rogowicz 

Ponad 750 000 widzów odwiedziło Muzeum Narodowe we Wrocławiu i oddziały w 2024. Działania zostały docenione w licznych konkursach, m.in. w prestiżowym konkursie oceniającym działania promocyjne „Muzeum Widzialne” Zorganizowano 18 wystaw czasowych i blisko 2000 zajęć edukacyjnych.

A oto, jakie wystawy zobaczymy w Muzeum Narodowym i jego oddziałach w tym roku:

1. 

Moda. Historia osobista

Profesor Irena Huml (1928-2015)

25 lutego – 18 maja 2025

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

(wystawa upamiętniająca prof. dr hab. Irenę Huml w 10. rocznicę śmierci)

Kuratorka: dr Małgorzata Możdżyńska-Nawotka

Modowa biografia profesor Ireny Huml (13.11.1928–19.05.2015), wybitnej polskiej historyczki i krytyczki sztuki, niezwykle zasłużonej w badaniach nad polskimi sztukami stosowanymi, w tym tkaniną i biżuterią artystyczną; współinicjatorki legnickiego Festiwalu Srebra; kobiety, której styl i elegancja były w środowisku legendarne.

Zaprezentowana na wystawie garderoba Ireny Huml obejmuje ponad cztery dekady – od lat 50. do początku lat 90. XX w. – praktycznie całą historię PRL-u, a zarazem znaczną część życia właścicielki. Wśród ubrań znajdą się te związane z ważnymi etapami kariery zawodowej i życia prywatnego, kreacje noszone do pracy i na wieczór, w mieście i na wczasach, latem i zimą, ubrania gotowe i unikatowe artystyczne kreacje szyte na miarę.

Wystawa odnosi się nie tylko do indywidualnej biografii, ale także rzuca światło na historię ubioru w PRL-u, zagadnienia związane z rolą i funkcjonowaniem kobiety w tej rzeczywistości, inspiruje pytania o trwałość przedwojennych inteligenckich postaw w nowej rzeczywistości, o emancypację, funkcjonowanie kobiet w świecie akademickim i artystycznym, o rodzimą recepcję trendów międzynarodowych i o rolę mody w procesach modernizacyjnych.

Pokazywane obiekty pochodzą ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Okręgowego w Koninie, Muzeum Mazowieckiego w Płocku oraz ze zbiorów prywatnych. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

2. 

Pisanki i palmy wielkanocne

11 marca – 27 kwietnia 2025 

(kiermasz: 12 kwietnia 2025) do sprawdzenia

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Agnieszka Szepetiuk-Barańska

Pisanki, palmy, stroiki, kartki świąteczne i inne ozdoby wielkanocne pokazane zostaną na dorocznej wystawie przygotowanej przez Muzeum Etnograficzne. Zwiedzający zobaczą pisanki zdobione różnymi technikami, m.in. batikową, rytowniczą i aplikacyjną, a także te wykonane na motywach huculskich, suwalskich, opolskich czy rzeszowskich. To opowieść o niecodziennym czasie wielkanocnego świętowania i zaproszenie w podróż do źródeł zwyczajów związanych z obchodzonymi na wiosnę świętami.

3. 

Monety i banknoty z daru Narodowego Banku Polskiego

18 marca – 31 sierpnia 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorka: Magdalena Karnicka

Prezentacja srebrnych monet kolekcjonerskich z 2022 i 2023 r. przekazanych Muzeum Narodowemu we Wrocławiu przez Narodowy Bank Polski. Darowizna jest kontynuacją przekazów NBP zainicjowanych w latach 60. XX w. 

W 2024 r. do zbiorów MNWr trafiły m.in.: monety o nominale 50 zł wybite z okazji 550. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika, monety z serii „Skarby Stanisława Augusta” upamiętniające Augusta II Mocnego, Stanisława Leszczyńskiego i Augusta III; dwudziestozłotówka wybita z okazji 100. rocznicy powstania portu Gdynia i moneta o nominale 10 zł okazji 250. rocznicy powołania Komisji Edukacji Narodowej.

4.

FENOMENalny. Beksiński 

Nowe spojrzenie na twórczość mistrza polskiej fotografii

13 kwietnia – 24 sierpnia 2025 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

(21.02.2025 – 20. rocznica śmierci Zdzisława Beksińskiego)

Kuratorka: Aleksandra Szwedo

W 2025 r. minie 20 lat od tragicznej śmierci Zdzisława Beksińskiego. Muzeum Narodowe we Wrocławiu przygotowuje wystawę poświęconą mniej znanemu, lecz niezwykle istotnemu aspektowi jego twórczości – fotografii. 

Ekspozycja będzie próbą osadzenia artysty w szerszym kontekście, w którym pojawi się nie tylko jako twórca „przerażający” i „mroczny”, ale także jako pionier i poszukiwacz nowych form wyrazu, walczący z ograniczeniami współczesnej fotografii.

Beksiński zajmował się fotografią w latach 50. i na początku lat 60. XX w., ale już w 1958 r. uznał to medium za pozbawione artystycznej wartości i zdecydował się je porzucić. Jego refleksje stały się punktem wyjścia do głębszej analizy natury i roli fotografii w kontekście wyzwań współczesności. Dziś pytanie o autentyczność zdjęć nabiera nowego wymiaru. Czy współczesna fotografia generowana przez sztuczną inteligencję rzeczywiście przestaje być sztuką? Te pytania stawiane przez Beksińskiego 67 lat temu dziś wciąż wywołują niepokój i wymagają głębszej refleksji.

Eksponowane na wystawie fotografie są częścią bogatej kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, jednej z największych w Polsce. W 1977 r. została ona wzbogacona o darowiznę Zdzisława Beksińskiego, który przekazał prace uznawane przez niego za kluczowe dla własnego dorobku. Po raz pierwszy przedstawione zostaną w tak dużym wyborze. Uzupełnią je wypożyczenia z Muzeum Historycznego w Sanoku – nieprezentowane wcześniej ujęcia z okresu, gdy młody Beksiński tworzył setki autoportretów oraz wizerunków ukochanej żony Zofii.

Wystawa zaprezentuje również twórczość artysty w relacjach z ważnymi postaciami polskiej fotografii jak Jerzy Lewczyński czy Bronisław Schlabs. Ważnym elementem będzie także specjalnie przygotowana na wystawę realizacja związanego z Beksińskim, chociaż dużo od niego młodszego artysty, Normana Leto „Bryła życia” – symbolizująca pełne tragedii, emocjonalnych zawirowań i artystycznych poszukiwań życie Beksińskiego. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

5. 

Dolny Śląsk pnie się w górę. Rzemiosło i przemysł wzdłuż Śląskiej Kolei Górskiej 

17 maja – 17 sierpnia 2025 

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

(wystawa zorganizowana we współpracy z Muzeum Śląskim w Görlitz)

Kuratorki: Joanna Kurbiel, Emilia Jeziorowska

Śląska Kolej Górska uruchomiona w 1867 r. połączyła Görlitz i Węgliniec z Wałbrzychem, umożliwiając rozwój przemysłu i włączając Dolny Śląsk w europejską sieć kolejową. Wystawa składać się będzie z plansz zawierających widoki i mapy dawnego Dolnego Śląska oraz teksty i podpisy zarówno w języku polskim, jak i niemieckim. Wśród eksponatów pokazywanych na wystawie znajdą się modele lokomotyw i powozów, przedmioty i artykuły produkowane w miejscowościach, przez które przejeżdżała Śląska Kolej Górska: porcelana z Wałbrzycha, składane stoły z Olszyny, blaudruki z Gryfowa Śląskiego, koronki z Jeleniej Góry czy chusteczki do nosa z Lubania. Rozbudowa kolei przyczyniła się również do rozwoju turystyki górskiej. Powstawały liczne szlaki turystyczne, schroniska, hotele i restauracje, narodził się przemysł pamiątkarski oraz zwyczaj wysyłania pocztówek, a figurka Liczyrzepy – bohatera najpopularniejszej w regionie legendy – stała się produktem reklamowym Karkonoszy.

6.

Rubens na Śląsku 

31 maja – 30 listopada 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

(30 maja 2025 r. przypada 385. rocznica śmierci Petera Paula Rubensa)

Kuratorzy: dr hab. Piotr Oszczanowski, dr Aurelia Zduńczyk

To pierwsza w historii wystawa prezentująca wyrazy fascynacji sztuką genialnego malarza flamandzkiego doby baroku Petera Paula Rubensa na ziemiach historycznego Śląska.

Badania nad recepcją sztuki Rubensa prowadzone są od lat, dotychczas nie udało się jednak w kompleksowy i koherentny sposób przeanalizować i zebrać wszystkich śladów popularności artysty, którego nieposkromiona wyobraźnia odmieniła oblicze sztuki nie tylko w Europie, ale i na innych kontynentach.

Po trwających kilka lat badaniach i przeprowadzonych przez kuratorów kwerendach archiwalnych, źródłowych i terenowych okazuje się, że fascynacje sztuką tego najwybitniejszego malarza czasów baroku znaczyły na ziemiach Śląska setki, jeśli nie tysiące dzieł sztuki i przedmiotów rzemiosła artystycznego. Od swoistej perły w koronie, jaką był obraz samego mistrza znajdujący się w prywatnej kolekcji śląskiej, poprzez rysunki, ryciny tworzone w Antwerpii przez uczniów zatrudnionych w Szkole graficznej Rubensa, kopie, naśladownictwa malarskich oryginałów rozsiane w kolekcjach państwowych, prywatnych, bibliotekach i zbiorach kościelnych, aż po tkaniny artystyczne, kielichy, patery etc.

Wraz z zachowaną dokumentacją dzieł zaginionych/utraconych/niezachowanych tworzą one niezwykle ciekawy i różnorodny krajobraz potwierdzający bezprecedensową siłę oddziaływania sztuki Rubensa na Śląsku. Wystawa złożona będzie zarówno z eksponatów pochodzących ze zbiorów własnych MNWr, jak i równie reprezentacyjnych dzieł użyczonych z kolekcji innych muzeów oraz zasobów kościelnych. Pojawią się na niej również dzieła z kolekcji zagranicznych niepokazywane dotąd w kraju, które dowodzą, jak ogromny wpływ na artystów śląskich i na Śląsku działających miała spuścizna malarskiego i graficznego warsztatu antwerpskiego mistrza. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

7. 

Od szkicu do panoramy. 40-lecie udostępnienia Panoramy Racławickiej we Wrocławiu

14 czerwca – 12 października 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorka: Natalia Sienkiewicz

Pierwszy szkic do malarskiego portretu Tadeusza Kościuszki czy żartobliwy rysunek przedstawiający dwóch pojedynkujących się artystów stojących na rusztowaniach „Panoramy Racławickiej” to tylko dwie prace z kilkudziesięciu pokazywanych na wystawie szkiców, rysunków koncepcyjnych i przygotowawczych ukazujących proces twórczy stojący za monumentalną „Panoramą Racławicką” Jana Styki i Wojciecha Kossaka. 

Najważniejszym punktem wystawy, wokół którego zbudowana zostanie cała narracja, będzie „Mała Panorama Racławicka”, która zostanie wypożyczona z prywatnej kolekcji. Olejny „prototyp” wielkiej „Panoramy” powstał przede wszystkim jako narzędzie pomocnicze dla artystów, umożliwiające precyzyjne zaplanowania kompozycji, perspektywy oraz rozmieszczenia postaci i scen batalistycznych na pełnowymiarowym płótnie. Idea stworzenia dzieła zdolnego porwać odbiorcę rozmachem i narracją nie miałaby prawa zaistnieć bez wcześniejszych, realizowanych z ogromną pieczołowitością prac przygotowawczych.

Celem wystawy będzie także przypomnienie twórców biorących udział w realizacji tego niezwykłego dzieła: Jana Styki, Wojciecha Kossaka, Ludwiga Bollera, Tadeusza Popiela, Zygmunta Rozwadowskiego, Teodora Axentowicza, Michała Sozańskiego, Włodzimierza Tetmajera, Wincentego Wodzinowskiego. Zaprezentowane zostaną również prace podejmujące temat bitwy pod Racławicami, ale namalowane przez artystów nie biorących udziału w powstawaniu „Panoramy”, m.in Jana Matejki czy Józefa Chełmońskiego.

Wystawie towarzyszyć będzie katalog zawierający fotografie eksponowanych dzieł oraz teksty przybliżające historię i proces powstawania „Panoramy Racławickiej”.

8.

40-lecie „Panoramy Racławickiej” we Wrocławiu 

13 czerwca – 31 sierpnia 2025 

Wystawa plenerowa przed wejściem do Muzeum „Panorama Racławicka” prezentująca obecność Panoramy Racławickiej we Wrocławiu.

9. 

Galeria sztuki nieprofesjonalnej (nowa ekspozycja stała)

6 września 2025 – otwarcie

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Marta Derejczyk

Prace artystów samouków związanych z Dolnym Śląskiem, takich jak m.in. Anna Binkuńska, Jarosław Furgała, Józef Lurka, Józef Mączyński, Brunon Podjaski, Władysław Sałdyka, można będzie zobaczyć na stałej wystawie sztuki nieprofesjonalnej, którą otworzy w 2025 r. Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu. 

Zaprezentowane zostaną najciekawsze współczesne obiekty z Działu Sztuki Ludowej ME, w zbiorach którego znajdują się prace malarskie, grafiki, rzeźby i płaskorzeźby, makiety, obiekty nawiązujące do ruchomych zabawek i plastyki obrzędowej. Kolekcja ma przede wszystkim charakter regionalny, obejmując zasięgiem obecne województwo dolnośląskie. W mniejszym zakresie reprezentowane będą też zabytki z Opolszczyzny, województwa lubuskiego, okolic Częstochowy oraz Górnego Śląska.

Otwarcie tej wystawy będzie nawiązaniem do historii instytucji – to właśnie we wrocławskim Muzeum Etnograficznym w 1981 r. otwarta została pierwsza w Polsce stała Galeria Sztuki Nieprofesjonalnej, prezentująca ok. 150 prac kilkunastu autorów.

10. 

Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania

28 września 2025 – 18 stycznia 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Wystawa z okazji 70. rocznicy otwarcia Arsenału (22.07.1955) i 100. rocznicy urodzin artysty (6.10.1926)

Kuratorka: Anna Chmielarz

Wielka wystawa poświęcona legendarnemu malarzowi i rysownikowi Waldemarowi Cwenarskiemu (1926–1953) zorganizowana w 100. rocznicę jego urodzin i 70. otwarcia Ogólnopolskiej Wystawy Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale (1955), gdzie prace artysty spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem. 

Twórczość Cwenarskiego zasługuje na najwyższe uznanie nie tylko jako przykład niezależnej sztuki powojennej, wyjątkowo przejmujący zapis dramatycznych czasów pokolenia naznaczonego piętnem II wojny światowej, ale również jako uniwersalna, pełna emocji opowieść o potrzebie bliskości, miłości, ochrony tego, co w życiu najcenniejsze. Ekspresyjna technika malowania, niezwykłe wyczucie koloru, stosowanie ciekawych skrótów perspektywicznych, dążenie do syntezy przy zachowaniu maksymalnej siły wyrazu stanowią świadectwo wielkiej wrażliwości i indywidualności tego artysty.

Prace Waldemara Cwenarskiego zaprezentowane zostaną po raz pierwszy w szerokim kontekście sztuki polskiej i zagranicznej: w kontekście możliwych inspiracji (dzieła Witolda Wojtkiewicza, Tadeusza Makowskiego, Georgesa Rouaulta, Käthe Kollwitz, Fransa Masereela), prac współczesnych mu twórców z tzw. pokolenia „Arsenału” (Andrzej Wróblewski, Marek Oberländer, Jan Lebenstein, Jerzy Panek), prac profesorów PWSSP we Wrocławiu (Eugeniusz Geppert, Stanisław Dawski), przyjaciół z uczelni (Józef Hałas, Krystyna Cybińska, Alina Rogalska-Kaćma, Kazimierz Wadowski), sztuki tzw. „Nowych Dzikich” (Zdzisław Nitka, Ryszard Grzyb, Anka Mierzejewska). W sumie pokazanych zostanie blisko 160 dzieł wykonanych w różnych technikach (malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba, ceramika), powstałych na przestrzeni ostatnich 120 lat. 

Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

11. 

Skarb Średzki. Korona – symbol panowania

1 października – 30 grudnia 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu 

Kurator: Jacek Witecki

Jeden z najcenniejszych skarbów odnalezionych w Europie w XX w. przez ostatnie trzy miesiące roku można będzie oglądać w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Królewska korona ślubna z XIV w. – najcenniejszy zabytek skarbu – będzie główną bohaterką tegorocznej prezentacji. Zwiedzający dowiedzą się, jakie było symboliczne znaczenie koron, jakie ceremoniały i obyczaje związane były z ich noszeniem. Poza prezentacją zabytków złotniczych i monet skarbu, wystawa przedstawi historie słynnych średniowiecznych koron, znanych dziś często jedynie z opisów i źródeł wizualnych, oraz przybliży związane z nimi intrygujące historie. 

12.

II Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki

16 listopada 2025 – 15 lutego 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

13. 

Najpiękniejsza szopka betlejemska 2025 

6 grudnia 2025 – 18 stycznia 2026 

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorki: Joanna Burda (MDK Śródmieście), Joanna Kurbiel i Emilia Jeziorowska (ME)

XXXIII edycja Wojewódzkiego Konkursu Rzeźbiarskiego „Najpiękniejsza Szopka Betlejemska 2025” dla dzieci i młodzieży, organizowanego przez Galerię Twórczości Plastycznej Młodych działającą w Młodzieżowym Domu Kultury „Śródmieście”.

Co roku uczniowie z Dolnego Śląska mierzą się z tematem, proponując różnorodne i często zaskakujące oryginalnością pomysły interpretacyjne przedstawienia miejsca Narodzenia Pańskiego. Szopki wykonane są z różnych materiałów i w różnych technikach: ceramiczne, ze szkła, tektury, papier mâché, plasteliny, materiałów naturalnych jak drewno, liście, kora, mech, kamienie, ale także z chleba, makaronu, ciastek czy wszelkiego rodzaju materiałów recyklingowych jak np. butelki czy płyty CD. Wyobraźnia twórców jest nieograniczona, co przyczynia się do powstania w każdej edycji konkursu nadzwyczajnych prac.

14. 

Mikroświaty. Obrazy w małych formatach ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu

9 grudnia 2025 – 22 marca 2026 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorki: Małgorzata Macura, Anna Jezierska

Niewielki format – to jedyna cecha, która łączy wszystkie obrazy, które będą pokazywane na tej wystawie. Żaden z nich nie przekroczy wymiarów 40 × 40 cm!

Zazwyczaj ukryte przed okiem widzów, w większości przechowywane są w magazynach ze względu na swoiste „niedopasowanie” do koncepcji galerii wystaw stałych. Jednocześnie wiele z tych dzieł prezentuje doskonały poziom artystyczny oraz zaskakuje rozbudowaną, a nawet monumentalną kompozycją zamkniętą w niewielkim formacie. Obrazy te dowodzą, że mała powierzchnia nie ograniczała ekspresji twórczej artystów kojarzonych z płótnami o tradycyjnych wymiarach. Na wystawie będzie można zobaczyć dzieła znanych twórców, takich jak Artur Grottger, Jan Matejko, Aleksander Gierymski, Bolesław Biegas, Eugeniusz Geppert, Henryk Stażewski czy Pierre-Paul Prud’hon. Inne z kolei wyszły spod pędzla znakomitych, choć dziś nieco zapomnianych artystów, jak np. Émile De Cauwer, Marie Spieler, Odo Dobrowolski, Stanisław Dębicki, Stanisław Janowski czy ostatnio odkrywana Maria Dulębianka.

Interesującym uzupełnieniem ekspozycji będą przedmioty z innych kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, które również zaskoczą widzów niewielkimi rozmiarami.

informacja prasowa