Magda Szafkowska: Niekończąca się opowieść Zbigniewa Makowskiego /wywiad/

O wystawie "Księgi artystyczne Zbigniewa Makowskiego" rozmawiam z jej kuratorką – Magdaleną Szafkowską.

Magda Szafkowska, kuratorka wystawy prac Zbigniewa Makowskiego,

Barbara Lekarczyk-Cisek: Nie jest to pierwsza wystawa prac Zbigniewa Makowskiego we wrocławskim Muzeum Narodowym, ale pierwsza tak obszerna. Jaka idea legła u podstaw tej ekspozycji?

Magdalena Szafkowska:  Pomysł wystawy wyszedł przed paru laty od poprzedniego dyrektora MN – Mariusza Hermansdorfera. Chodziło przede wszystkim o uczczenie 85. rocznicy urodzin artysty, z akcentem na to, co jeszcze tworzy, a mianowicie na artystyczne księgi. Są one nie tylko niezwykłe, ale po raz pierwszy zaprezentowano je w takich ilościach.  Na wystawie znalazły się książki, które artysta sam wybrał z własnych zbiorów oraz ok. 30, które stanowią własność muzeum.

Księgi są pełne tajemniczych tekstów i rysunków, wykonanych różnymi technikami: akwarelą, gwaszem, tuszem, ołówkiem, nierzadko na szlachetnym papierze lub płótnie…

Tak, artysta wykorzystuje różne materiały, przede wszystkim papier czerpany oraz płótno. Ciągle te książki zmienia – nie są one dziełami raz na zawsze ukończonymi. Są – jak mawia artysta – niekończącą się opowieścią.

Zbigniew Makowski, akwarela, tusz, rosyjska książka historyczna, 1960,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Dlaczego artysta tak sobie upodobał książki?

Zbigniew Makowski wykonuje je od 1960 roku, ale jeszcze będąc w szkole miał upodobanie w cyzelowaniu swoich zeszytów, tworząc swoiste dzieła sztuki. Zeszyty do języka polskiego i do biologii były przez niego pięknie ilustrowane i kaligrafowane. Później, będąc już dorosłym człowiekiem, wykonał własnoręcznie książkę o kocie Patryku dla swojego synka.

Artysta darzy książki wielką miłością – czyta je i jest wielkim erudytą: zna biegle kilka języków, w tym łacinę i grekę.  Mimo tej miłości, początkowo wykorzystywał i przetwarzał przede wszystkim gotowe książki. Nazywał je ”książkami prawdziwymi”.  Potem zaczął je tworzyć sam.

Z pewnością miała Pani okazję poznać dogłębniej proces ich powstawania…

Tytuł jednej z książek brzmi „Polia” i odnosi się do pobytu artysty we Wrocławiu w 1946 roku. Zarazem jednak jest nawiązaniem do opowieści napisanej i wydrukowanej we Włoszech pod koniec XV wieku, a dotyczącej poszukiwania ukochanej osoby poprzez sny. Autor tej książki - Francesco Colonna to także enigmatyczna postać. Swoją powieść pisał kilkoma językami: hebrajskim, łacińskim, greką i chaldejskim, łącząc je często w jednym zdaniu.

Zbigniew Makowski używa podobnych chwytów. Jego książki są także pełne zagadek, rebusów, niedopowiedzianych myśli… Pełnią rolę niechronologicznego diariusza. Również iluminacje w rękopisach są nie tyle ilustracją, co surrealistycznym obrazem. Makowski jest niezwykle wrażliwym człowiekiem o wielkiej wyobraźni.

Niepojęte źródło, lustro, kołowrót, pierścień, 1984-1988, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

 Na wystawie znalazło się także kilka interesujących obrazów, pełnych tajemniczych postaci i przedmiotów…

Część obrazów eksponujemy na wystawie stałej ”Polska sztuka współczesna”. Pokazują one nieco odrealnione, zawieszone w dziwnym pejzażu, przedmioty o kubicznym kształcie. Natomiast obrazy tej wystawy pozostają spójne z ilustracjami z książek. Często powtarza się na nich postać kobiety, która od lat 70. króluje niepodzielnie na płótnach artysty. Pojawia się także jego autoportret, krypto-autoportret oraz m. in. klucze – wieloznaczny symbol, który znaleźć można zarówno w sztuce, jak i filozofii Makowskiego.

Największy na wystawie obraz ”Niepojęte: źródło, lustro, kołowrót, pierścień” powstawał przez kilka lat i jest złożony z 3 części, które zostały w muzeum scalone. Artysta nie tylko ciągle coś do niego domalowywał, ale także fotografował się na jego tle. Obraz utrzymany jest w czerwieniach i szafirach – kolorach szczególnie dla Makowskiego ważnych. Centralna postać dziewczynki często pojawia się zarówno w książkach, jak i w malarstwie. Jest ona imitacją – jak to nazywa artysta – zdjęcia z 1927 roku. Ale często postacie kobiet przez niego namalowanych pozostają tajemnicą.

Czym dla Pani było zetknięcie się z osobą artysty i jego dziełami?

Na początku, kiedy zaproponowano mi pracę nad wystawą twórczości Zbigniewa Makowskiego, poczułam się nieco przytłoczona, ale z czasem pojęłam, że to jest wyjątkowe i niezwykłe doświadczenie. Zachwyciły mnie jego książki, które powstają jak średniowieczne manuskrypty. Podziwiam też jego pracowitość. W jego przypadku proces tworzenia jest zarazem benedyktyńską pracą – godną wielkiego szacunku i podziwu. Fascynująca jest erudycja artysty i jego całkowite zanurzenie w sztuce. Godna podziwu jest także wzajemna relacja artysty z żoną, będąca przejawem prawdziwej miłości i oddania.

Dziękuję za rozmowę.

Zbigniew Makowski w swojej pracowni, fot. prasowa

Urodzony w 1930 w Warszawie, Zbigniew Makowski studiował w latach 1950-56 w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Kazimierza Tomorowicza. Zajmuje się malarstwem, rysunkiem, jest twórcą niezwykle oryginalnych, unikatowych książek, które od początku do końca wykonuje sam, ręcznie; jest także poetą. Wystawę "Księgi artystyczne Zbigniewa Makowskiego" można zwiedzać do 15 listopada. Znajduje się na niej 90 książek oraz ponad 20 rysunków i obrazów olejnych artysty.

Marek Oberländer i Jan Lebenstein. Totemiczny znak figury ludzkiej - wystawa w Muzeum Narodowym we Wrocławiu /relacja/

Do 3 stycznia 2021 roku W Muzeum Narodowym we Wrocławiu można oglądać i kontemplować niezmiernie interesujące prace Marka Oberländera i Jana Lebensteina - artystów przygniecionych ciężarem wojennych cierpień, którzy próbują w swoich obrazach odnaleźć na nowo człowieczeństwo. Z pewnością warto stanąć przed pracami nieco - niesłusznie! - zapomnianego malarza, jakim jest Marek Oberländer i zamyślić się nad kondycją duchową i moralną nas samych.

Wystawa "Marek Oberländer i Jan Lebenstein. Totemiczny znak figury ludzkiej",
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Jak słusznie zauważył w przedmowie do katalogu wystawy Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu wystawa prac Marka Oberländera i Jana Lebensteina nabiera nowych znaczeń w czasach pandemii, stawiając pytania o conditio humana. Obaj artyści - jak pisze - zgłębiali mroczną, pokrętną naturę ludzką, analizując jej pierwotną biologię i odwołując się do archaicznych, mitycznych korzeni człowieczeństwa. (...) Postać ludzka sprowadzona do kategorii "figury" - znaku i metafory odczłowieczenia. Odrealniony świat, którym już nie władamy, którego już nie tworzymy, który stał się nam całkowicie obcy".

Marek Oberländer, Figura, 1959-1960,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Kuratorka wystawy, pani Magdalena Szafkowska, długo, bo ok. dziesięć lat, nosiła się z myślą o zrobieniu wystawy dzieł Marka Oberländera, którego obrazy trafiły do Muzeum Narodowego w 1978 roku, kiedy to ofiarował je tuż przed śmiercią sam malarz (mieszkał w tym czasie w Nicei). Natomiast druga partia jego prac trafiła do zbiorów muzeum dzięki żonie artysty - Halinie Pfeffer-Oberländer, która jest pierwowzorem Kici Koci z kabaretu Mirona Białoszewskiego. Drugi z artystów, Jan Lebenstein, jest z pewnością bardziej znany, a jego prace trafiły do wrocławskiego Muzeum Narodowego na początku lat 70. i były wielokrotnie eksponowane. Obecna wystawa poświęcona jest przede wszystkim Markowi Oberländerowi, którego obrazy przeważają - jest ich 80. Poprzednie wystawy tego artysty odbyły się wiele lat temu, w tym wiekopomna - w warszawskim Arsenale w 1955 roku.  Ogólnopolska Wystawa Młodej Plastyki przeszła do historii jako bunt przeciwko wszechobecnemu wówczas socrealizmowi, a jej głównym pomysłodawcą i organizatorem był właśnie Marek Oberländer. Obecna ekspozycja w Muzeum Narodowym jest próbą unaocznienia faktu, że artysta ten nie jest bynajmniej naśladowcą Lebensteina, ale oryginalnym twórcą.

Marek Oberlander, Figura, 1959-60,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Na wystawie we Wrocławiu znalazły się prace z najlepszego okresu twórczości Marka Oberländera, kiedy to artysta zmagał się ze swoją traumą wojenną. Pochodził z Kresów - urodził się 14 kwietnia 1922 roku w Szczerzecu koło Lwowa. Utracił całą swoją rodzinę - najpierw ojca, kiedy miał zaledwie jedenaście lat, a potem, podczas wojny, resztę rodziny. Jako siedemnastolatek został przymusowo wcielony do Armii Czerwonej, a następnie skazany za dezercję na katorgę, co prawdopodobnie uratowało mu życie, ale mocno nadszarpnęło zdrowie fizyczne i psychiczne. Kiedy w 1946 roku powrócił do Polski, postanowił zostać malarzem. Malarstwo stało się dla niego rodzajem terapii - próbą opisania świata na nowo, a przede wszystkim próbą opowiedzenia o ludzkiej kondycji.

Marek Oberländer, Figura 30, papier, tusz, 1962, 
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Podczas studiów na SP obaj artyści się spotkali i od tego zaczyna się ich wspólna droga, co stało się dla kuratorki wystawy inspiracją do tego, aby tak właśnie pokazać prace obu malarzy. Figury osiowe Lebensteina pokazują podobne, a zarazem inne odzwierciedlenia wyobraźni prezentowanych na wystawie artystów - obu tak straszliwie okaleczonych. 

Również powojenne losy Oberländera, którego obrazy dominują na wystawie, są bardzo dramatyczne. Po 1968 roku artysta wyemigrował do Szwecji, gdzie rozwinął swoje tematy, a jego prace spotkały się z prawdziwym uznaniem. Stamtąd wyjechał do Paryża, gdzie wziął ślub ze swoją wieloletnią partnerką Haliną Pfeffer. Z powodu śmierci ojca wróciła do Polski i już nigdy się nie zobaczyli. 

Marek Oberländer, Figura, gwasz, 1964, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Na wystawie w Muzeum Narodowym przeważają prace Oberländera na papierze, jest także kilka obrazów olejnych. Artysta wielokrotnie próbował sportretować zamordowaną podczas okupacji matkę, a ponieważ nie zachowała się żadna jej fotografia, próby te przybrały postać wizerunków postaci "bez twarzy, o podwójne twarzy, wreszcie twarzy odwróconej (jak u Chagalla)" (W. Włodarczyk, katalog wystawy Lebensteina). W cyklu "Garbate" wizerunek człowieka przybrał formę "plastycznego znaku przeżycia" duchowego i cielesnego cierpienia, jak zauważyła M. Kitowska-Łysiak. Pod koniec lat 50. Figury Oberländera podlegały kolejnym transformacjom. Obrazy artysty zapełniły postaci ludzi-owadów, ludzi-ptaków albo stylizowane ludzkie szkielety. Kolorystyka - od barw monochromatycznych po czarnobiałe ("Sylwetki" z początku lat 60.), choć zobaczymy na wystawie obrazy o bogatszej kolorystyce, przypominającej prace Lebensteina. W latach 60. pojawiają się postaci owadzie przypominające modliszki, wywołujące skojarzenia z "Przemianą" Franza Kafki. 

Marek Oberländer, Figura, papier, tusz, 1962,
 fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Obaj artyści - zarówno Marek Oberländer, jak i Jan Lebenstein - próbują przedstawić samych siebie - "przygniecionych ciężarem wojny, która wyrugowała z ludzkich istot i niepowtarzalną - uwarunkowaną duchowością, a także cielesnością - osobowość, tożsamość, indywidualność" - podsumowuje malarstwo obu Magdalena Szafkowska, kuratorka i autorka katalogu wystawy.

Z pewnością warto stanąć przed obrazami nieco - niesłusznie! - zapomnianego malarza, jakim jest Marek Oberländer i kontemplując je zamyślić się nad kondycją duchową i moralną nas samych.

Dziękuję Pani Magdalenie Szafkowskiej za oprowadzenie po wystawie "Marek Oberländer i Jan Lebenstein. Totemiczny znak figury ludzkiej", a także za inspirujący i ciekawie wydany katalog, w którym zamieściła swoje przemyślenia na temat obu artystów i ich prac.

"Księgi artystyczne Zbigniewa Makowskiego" - wystawa w Muzeum Narodowym we Wrocławiu /relacja/

Wystawa "Księgi artystyczne Zbigniewa Makowskiego" we Wrocławskim Muzeum Narodowym została zorganizowana z okazji 85. urodzin artysty. Na ekspozycji można zobaczyć m.in. 90 książek, które polski malarz od początku do końca sam wykonał. Makowski nie tylko pisał swoje książki, ale tworzył je na nowo pod względem edytorskim. 

Zbigniew Makowski, Niepojęte źródło, lustro, kołowrót, pierścień, 1984-1988,
fot. B. Lekarczyk-Cisek

Wczesne działania artystyczne związane z książkami Makowski realizował w czasach deficytu materiałów plastycznych. Twórca, który wysoko ceni urodę tworzywa, wykorzystywał do swoich celów stare, solidne, drukowane na szlachetnym, spłowiałym papierze księgi. Ich pierwotna zawartość nie miały dla niego większego znaczenia – zamalowywał ich strony, dziurawił, nadając im nowy kształt oraz sens - napisała w katalogu wystawy jej kuratorka Magdalena Szafkowska.

Zbigniew Makowski, książki z lat 1904, 1983, gwasz, akwarela, tusz, fot. pocztówki, reprodukcje,
fot. B. Lekarczyk-Cisek

Artystyczne książki Makowskiego to jego rękopisy, które artysta wypełniał miniaturami i ilustracjami. Inspiracje czerpał m.in. z dzieł Botticellego, Donatella, Caravaggia, Rembrandta, El Greca, posługiwał się również cytatami z dzieł wielkiej literatury. Do swoich dzieł przemycał idee mistycyzmu oraz szeroko pojętą wiedzę tajemną.

Oprócz książek na ekspozycji można także zobaczyć ponad 20 rysunków i obrazów olejnych Makowskiego.

Portret i skrzynka - fragm. wystawy, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Zbigniew Makowski urodził się w 1930 r. w Warszawie, tam też zdobył wykształcenie artystyczne - w pracowni prof. Kazimierza Tomorowicza w warszawskiej ASP.

Podczas wyjazdu do Paryża w 1962 r. artysta zetknął się z dziełami wielkiego malarstwa europejskiego. Poznał tam m.in. Andre Bretona i Eduarda Jaguera. Brał udział w wystawach międzynarodowej grupy PHASES. W 1972 r. Zbigniew Makowski reprezentował Polskę na XXXVI Biennale Sztuki w Wenecji. Twórca uczestniczył w wielu wystawach indywidualnych i ponad 200 zbiorowych.

Wystawę można zwiedzać do 15 listopada. 2015 roku.

Relacja ukazała się na portalu Kulturaonline w październiku 2015 roku.

Zachęcam do lektury wywiadu z kuratorką wystawy - panią Magdą Szafkowską - TUTAJ.

Wydarzenia w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i jego oddziałach /21–22.02.2026/

W nadchodzący weekend Muzeum Narodowe we Wrocławiu zaprasza na cztery wykłady. i oprowadzanie po wystawie stałej prezentującej śląską sztukę średniowieczną. Ekspozycja ta zostanie wkrótce zamknięta na czas remontu, więc jest to jedna z ostatnich okazji na jej zwiedzenie w aktualnej aranżacji. W Muzeum Etnograficznym zaplanowano wydarzenia towarzyszące wystawie „Kazanie do ptaków” – oprowadzanie z tłumaczeniem na PJM, warsztaty hafciarskie dla dorosłych, a dla dzieci warsztaty malowania na szkle. Do Pawilonu Czterech Kopuł można wybrać się na dwa wykłady. Łukasz Gorczyca opowie o motywie głowy w twórczości Edwarda Dwurnika. W trakcie drugiego zaplanowanego wykładu Magdalena Szafkowska przybliży uczestnikom Centrum Sztuki Współczesnej Henie Onstad w Norwiegii.

Przyszłość średniowiecza, fot. M. Lorek

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

21.02, g. 10:30

Przyszłość średniowiecza. Prowadzenie Agata Stasińska

Wykład połączony z oprowadzaniem po wystawie „Sztuka śląska XIV–XVI w.” – w trakcie wydarzenia kuratorka Agata Stasińska opowie o zbliżającym się remoncie wystawy stałej.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

21.02, g. 12:00

Powiększenie. Szkic, studium, replika – małe formaty wobec większych kompozycji. Wykład Małgorzaty Macury w ramach wydarzeń towarzyszących wystawie „Mikroświaty. Obrazy w małych formatach ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu”

Wystawa „Mikroświaty” prezentuje m.in. szkice, studia oraz repliki – formy, które często znajdują swoje rozwinięcie lub odbicie w dziełach o znacznie większych wymiarach. Podczas wykładu przyjrzymy się kilku pracom i ich funkcjom – od eksperymentu i pola prób, po ich autonomiczny, kolekcjonerski wymiar – podejmując refleksję nad złożonym obiegiem form, idei i znaczeń.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

21.02, g. 15:00

Początki druku wklęsłego. Wykład dr Doroty Miłkowskiej w ramach cyklu „Czarna sztuka. Historia grafiki artystycznej” 

Tematem kolejnego wykładu z serii poświęconej grafice artystycznej będzie intaglio – technika, która pojawiła się w XV w. Zajmowali się nią głównie złotnicy – elita wśród rzemieślników cechowych, posiadająca wymagającą, wykształconą klientelę. To dla niej tworzyli wspaniale sztychy m.in. Mistrz ES, Martin Schongauer i Israhel van Meckenem. Wprowadzili oni do grafiki kunszt rysunkowy i nowe, niekiedy zaskakujące tematy.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

22.02, g. 11:00

Malarstwo i rzeźba baroku. Wykład dr. Dariusza Galewskiego w ramach cyklu „Kurs historii sztuki” 

W czym tkwi sedno pojęcia barok? Czy jest to styl jednolity, czy raczej różne jego gatunki spełniające pewne szczególne zasady? Obfitość i przesada w strukturze kompozycyjnej dzieł, ale również ich zdynamizowanie i wyzwolenie z ograniczeń linii i konturu w stronę nieokiełznanej plamy barwnej – to tylko niektóre z ważnych cech baroku. W trakcie wykładu zaprezentowane zostaną najważniejsze i najznakomitsze dzieła sztuki tej epoki oraz omówione przykłady architektury sakralnej i świeckiej, malarstwa, rzeźby czy rzemiosła artystycznego – na przykładzie dzieł takich artystów jak P. P. Rubens, Rembrandt, F. Zurbaran, D. Velazquez, G. Bernini, F. Borromini, G. Guarini, B. Neumann i wielu innych.

Bilety w cenie 15 zł

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kazanie do ptaków, witraż, szkło barwne, Jakub Bardoński, Pracownia Witraży "Powalisz",
Poznań, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Muzeum Etnograficzne

21.02, g. 12:00

„Kazanie do ptaków. Wizerunki św. Franciszka z kolekcji prof. Franciszka Kusiaka”. Oprowadzanie z tłumaczeniem na polski język migowy, prowadzenie: Barbara Caturian, tłumaczenie PJM: Elżbieta Resler

Spotkanie na wystawie prezentującej wizerunki św. Franciszka z Asyżu z kolekcji prof. Franciszka Kusiaka – historyka zajmującego się dziejami wojskowości i historią gospodarczą, a także autora kilku publikacji naukowych poświęconych obrazkom religijnym oraz posiadaczem największego zbioru grafik dewocyjnych, obrazów i rzeźb ze świętym patronem.

Wstęp z biletem na wystawę czasową (bilet specjalny w cenie 3 zł)

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

21.02, g. 15:00

W ogródku św. Franciszka. Warsztaty hafciarskie dla dorosłych towarzyszące wystawie „Kazanie do ptaków. Wizerunki św. Franciszka z kolekcji prof. Franciszka Kusiaka”, prowadzenie: Wioletta Cerkiewicz

Zapraszamy na warsztaty haftu inspirowane światem roślin i franciszkańską pochwałą stworzenia. Uczestnicy spotkania stworzą małe haftowane tekstylne tryptyki ozdobione motywami botanicznymi. Praca ręczna stanie się cichym osobistym gestem uwagi wobec natury, sposobem pozasłownej opowieści o relacji człowieka z przyrodą – codziennej, czułej, zakorzenionej w prostocie. Zajęcia przeznaczone dla osób posiadających podstawową znajomość ściegów.

Bilety w cenie 20 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

22.02, g. 12:00

Obrazy na szkle malowane. Warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Etno w południe”, prowadzenie: Julia Szot

Obrazy na szkle są wspaniałym przykładem rzemiosła uprawianego na Dolnym Śląsku. Kolorowe i ozdobne staną się przedmiotem naszych niedzielnych zajęć. Poznamy historię ich powstania oraz sekrety stosowanych technologii. Będziemy mogli z bliska przyjrzeć się oryginałom, a w części warsztatowej każdy wykona własny, niepowtarzalny obraz malowany na szkle.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

Warsztaty dla dzieci, fot. M. Lorek

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

21.02, g. 16:00

Po co artyście głowa? Wykład Łukasza Gorczycy towarzyszący prezentacji rzeźby „Popiersie robotnika” (1948) Xawerego Dunikowskiego

Motyw głowy, obecny w monumentalnej realizacji Dunikowskiego, był także jednym z obsesyjnie powracających w twórczości Edwarda Dwurnika (1943–2018) – legendarnego polskiego malarza, rysownika, grafika i rzeźbiarza. Podczas spotkania przyjrzymy się różnym wcieleniom i znaczeniom głowy w sztuce Dwurnika – od autoironicznej anegdoty po figurę narodowego totemu.

Autor wykładu jest historykiem sztuki i galerzystą, współzałożycielem magazynu artystycznego, a następnie galerii Raster w Warszawie, jak również autorem licznych tekstów o sztuce współczesnej, w tym także o twórczości Edwarda Dwurnika.

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

22.02, g. 11:00

Kolor nieba. Rodzinne warsztaty Mai Kwiecińskiej dla rodziców i dzieci w wieku do lat 2, wydarzenie w ramach cyklu #muzealniaki_pod_kopułą

Przyjrzymy się niezwykłym zjawiskom, które widnieją na niebie namalowanym przez Jakuba Juliana Ziółkowskiego. Czy to jest zorza polarna, chmury zawieszonych pyłów, a może zupełnie nieznane, nieopisane zjawisko pogodowe? W drugiej części warsztatów wraz z Maluszkami oglądać będziemy różne kolory nieba.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

22.02, g. 13:00 i 14:30

Wielobarwne chmury. Rodzinne warsztaty Mai Kwiecińskiej dla rodziców i dzieci w wieku 3–5 lat w ramach cyklu „Sztuczki w Pawilonie”

Zastanawialiście się kiedyś nad tym, jaki kolor mają chmury? Chmury wyglądają inaczej w różnych porach dnia i w zależności od pogody. Jaki kolor farby wybralibyście, żeby je namalować? Na wystawie przyglądniemy się niezwykłym obłokom, które na swoim obrazie namalował Jakub Julian Ziółkowski, a potem sami zmierzymy się z malarskim zadaniem – namalujemy bardzo kolorowe niebo!

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

22.02, g. 16:00

Centrum Sztuki Współczesnej Henie Onstad. Wykład Magdaleny Szafkowskiej w ramach cyklu „Nie tylko Pawilon. Muzea sztuki współczesnej w Europie”

Oddalone 15 minut drogi od Oslo, malowniczo położone nad fiordem, otoczone parkiem rzeźb, powstało w 1968 roku. Ufundowali je Sonia Henie, trzykrotna norweska medalistka olimpijska w jeździe figurowej na lodzie, późniejsza aktorka w Hollywood, wraz z mężem Nielsem Onstadem, norweskim armatorem i kolekcjonerem sztuki. Zbiory liczą ponad 8000 dzieł z całego niemal świata. Stałej ekspozycji, z instalacją oraz rzeźbą Yayoi Kusamy, towarzyszą wystawy czasowe, zarówno monograficzne, jak i tematyczne. Niedawno prezentowane tam były m.in. prace Magdaleny Abakanowicz oraz Małgorzaty Mirgi-Tas. Jak przystało na Norwegię, ciekawej architekturze muzeum towarzyszą niezwykłe okoliczności przyrody. Całość przyciąga rzesze zwiedzających z samej Norwegii, jak i z zagranicy.

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

informacja prasowa

Niezwykły dar dla Muzeum Narodowego we Wrocławiu!

Halina Pfeffer-Oberländer, wdowa po wybitnym artyście Marku Oberländerze, podarowała Muzeum Narodowemu we Wrocławiu 472 prace na papierze. 

Marek Oberländer, „Kompozycja barwna”, ok. 1963

Najwcześniejsze z nich (z przełomu lat 40. i 50. XX w.) powstały w czasach szkolnych spędzonych przez artystę w Liceum Plastycznym w Warszawie oraz na początku studiów w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Większość swych późniejszych prac artysta tworzył we Francji: w Paryżu, Laversine, Nicei, Aix-en-Provence.

Do najciekawszych należą rysunki koncepcyjne do jego ważnych cykli: „Garbate”, „Figury”, „Korzenie”, oraz abstrakcyjne pejzaże z Prowansji.

Sporą grupę rysunków stanowią projekty ilustracji do publikacji wydawnictwa Iskry, do czasopism „Zwierciadło” i „Przegląd Kulturalny” oraz do albumu związanego z pamiętnym V Międzynarodowym Festiwalem Młodzieży i Studentów z 1955 r.

Dotąd w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu znajdowały się 173 prace na papierze (grafiki, rysunki tuszem, gwasze, akwarele) tego artysty oraz 22 obrazy olejne na płótnie.

„Niecodzienna to sytuacja, szczególny to przypadek. Licząca 472 prace darowizna Haliny Pfeffer-Oberländer to wyjątkowy akt życzliwości i sympatii dla Muzeum Narodowego we Wrocławiu” – mówi Piotr Oszczanowski, dyrektor MNWr. „Zapewne podyktowany tym, iż to w naszej kolekcji znajduje się pokaźny fragment spuścizny po Jej mężu, u nas też organizowane są wystawy poświęcone Jego pamięci i randze Jego dorobku artystycznego. Ta ostatnia sprzed przeszło roku pt. „Marek Oberländer i Jan Lebenstein. Totemiczny znak figury ludzkiej” której kuratorką była kustosz Magdalena Szafkowska, jest tego najlepszym dowodem. 

Marek Oberländer „Kompozycja” (z cyklu „Korzenie"), 1958–1962

Wyrażam wielką wdzięczność jakże hojnej i wspaniałomyślnej Ofiarodawczyni. Dojrzałością swojej decyzji sprawiła, iż pamięć po Jej mężu będzie ponadczasowa. Muzeum staje się bowiem gwarantem tego, iż bogactwo naszej kolekcji jest tożsame z perspektywą dalszych badań nad twórczością Marka Oberländera, jej propagowaniem i upowszechnianiem. 

I w ten oto sposób „przyszło złoto do złota”. Scaliła się kolekcja wybitnego artysty. Dowód naszej pamięci o tej hojności damy wkrótce. Z okazji 75-lecia Muzeum Narodowego we Wrocławiu, dnia 13 lipca 2023 r. odsłonięta zostanie tablica z nazwiskami naszych wyjątkowych Ofiarodawców. Wśród nich już na zawsze będzie widniało nazwisko Haliny Pfeffer-Oberländer”.

informacja prasowa

Wydarzenia w Muzeum Narodowym i Oddziałach 1-2.06.2024

30 maja (Boże Ciało) Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Muzeum Etnograficzne i Pawilon Czterech Kopuł będą nieczynne dla zwiedzających. Otwarte będzie Muzeum „Panorama Racławicka”. Nadchodzący weekend zdominują wydarzenia związane z obchodami Dnia Dziecka oraz kończącą się wystawą czasową „Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa”. 

"Herosi, czas na przygodę!", materiały prasowe MNWr.

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

1.06, g. 11:00

Herosi, czas na przygodę! Antyczni superbohaterowie w Muzeum – warsztaty z okazji Dnia Dziecka dla dzieci w wieku 6–12 lat, prowadzenie Roksana Łajkosz

Kim był antyczny heros? Jak długo trenował i co musiał zrobić, aby zostać bohaterem? Czy Spiderman poradziłby sobie z takimi wyzwaniami? Młodzi herosi, to czas na was! Podczas tego spotkania poznacie odpowiedzi na pytania nurtujące każdego bohatera, a to wszystko podczas podróży pomiędzy mitologicznymi dziełami sztuki. Waszym zadaniem będzie odnalezienie złotego runa. Czy podejmiecie się tej misji? Bogowie i nimfy to nie jedyne postacie, które spotkacie na swojej drodze. Uważajcie, bo wśród nich także czają się potwory! Swoje przygody przedstawicie na papierze w formie różnorodnych kolaży, aby za ich pomocą opowiedzieć o dzielnych herosach.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

1.06, g. 13:00

„Cykl Wojna Artura GrottgeraCykl Wojna Artura Grottgera” – oprowadzanie kuratorskie, prowadzenie Natalia Sienkiewicz

W trakcie oprowadzania kuratorskiego omówiona zostanie historia dzieła, proces jego realizacji, a także znaczenie poszczególnych przedstawień. Oprowadzanie to odpowiedź na tytułowe wezwanie do wędrówki, którą my jako widzowie podejmiemy wraz z parą głównych bohaterów rysunkowego cyklu „Wojna” Artura Grottgera.

Wstęp wolny

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

1.06, g. 15:00

Rembrandt i jego uczniowie – wykład dr Beaty Lejman

Jeden z obrazów Galerii Sztuki Europejskiej zakupiony został do wrocławskiej kolekcji jako dzieło Rembrandta. Na jakiej podstawie i czy słusznie został przypisany później jednemu z jego uczniów, mimo typowej dla amsterdamskiego mistrza reżyserii sceny? Jaką rolę odegrał van Rijn w dziejach teatru i jak budował swoje narracje, by bez słów przemawiały do widzów? Odpowiedź jest możliwa dzięki analizie rembrandtowskich kompozycji opowiadających sławne historie. Te o jawnogrzesznicach i wielkoduszności wodzów, o których będzie mowa na wykładzie, zawsze poruszały ludzkie serca.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

2.06, g. 11:00

Postimpresjonizm i secesja – wykład dr. Dariusza Galewskiego w ramach cyklu „Kurs historii sztuki”

Postimpresjonizm to zespół  najważniejszych zjawisk w sztuce europejskiej drugiej połowy XIX w. Podczas wykładu zostaną przedstawieni najciekawsi reprezentanci tego nurtu, tacy jak Georges Seurat, Vincent van Gogh, Paul Cézanne czy Henri de Toulouse-Lautrec. Dowiemy się co ich inspirowało i jak kształtowali swój indywidualny styl. Słuchacze będą mieli okazję dowiedzieć się z czym postanowiła zerwać secesja i jakie alternatywne formy i ich odmiany lansowała, szczególnie w dziedzinie dekoracji architektury  przedmiotów użytkowych.

Bilety w cenie 10 zł

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

2.06, g. 13:00

„Poszukiwania artystyczne Marka OberländeraPoszukiwania artystyczne Marka Oberländera” – oprowadzanie kuratorskie, prowadzenie Justyna Chojnacka i Magdalena Szafkowska

Pierwsza prezentacja nigdy wcześniej niepokazywanych dzieł malarza, rysownika, grafika i ilustratora Marka Oberländera (1922–1978), które jego żona Halina Pfeffer-Oberländer przekazała do zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu w 2022 roku. Wśród nich znajdują się: wcześniej nieznany cykl „Korzenie”, barwne impresje z Prowansji, abstrakcyjne kompozycje, enigmatyczne figury ludzkie ułożone w trójkąty czy ilustracje do różnych wydawnictw.

Wstęp z biletem na wystawy czasowe

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

EtnoFestyn z okazji Dnia Dziecka, fot. materiały prasowe MNWr.

Muzeum Etnograficzne

1.06, g. 12:00–16:00

EtnoFestyn z okazji Dnia Dziecka – wydarzenie zorganizowane przez studentki i studentów kierunku Etnologia i Antropologia Kulturowa na Uniwersytecie Wrocławskim w ramach przedmiotu „Projekt Muzeum”

Pierwszy czerwca – data wszystkim dobrze znana. Wszystkie dzieci są szczęśliwe od samego rana.

Z tej okazji wyjątkowej szykujemy niespodzianki: podróż w czasie, ptaków śpiewy, z kwiatów wianki.

Zapraszamy na plac Zgody niezależnie od pogody!

Bilety w cenie 5 zł

Miejsce: Muzeum Etnograficzne

Jednorogi Slam 2.0, materiały prasowe MNWr.

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

1.06, g. 11:00

Więcej… – warsztaty Macieja Makoscha dla dzieci w wieku 10–14 lat, w ramach cyklu „Maciejowe cuda”

Powielanie CZTERY, powtarzanie DZIEWIĘĆ, zwielokrotnianie TRZYNAŚCIE, dodawanie DWADZIEŚCIA PIĘĆ, pomnażanie SZEŚĆDZIESIĄT DZIEWIĘĆ, multiplikowanie STO DWANAŚCIE. Kto będzie bohaterem naszych prac plastycznych? Przyjdź i przekonaj się sama/sam. To będzie brudna robota – ostrzegamy! PS Mamy fartuszki ;)

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

1.06, g. 12:00

Dźwięk – warsztaty Moniki Ćmy w ramach cyklu „Dotknij Muzeum”

Warsztaty związane ze zmysłem słuchu będą doświadczeniem sensorycznym, które pozwoli na odkrywanie różnorodnych dźwięków – muzyki i odgłosów otoczenia. Podczas tych warsztatów uczestnicy mogą rozwijać zmysł słuchu, odkrywać różnice między brzmieniami oraz uczyć się doceniać bogactwo świata dźwięków i ich wpływ na rozluźnienie i relaks.

Bilety w cenie 3 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

1.06, g. 14:00

Zagrajmy! – warsztaty dr Agaty Iżykowskiej-Uszczyk dla rodzin z dziećmi ze spektrum autyzmu

Z okazji Dnia Dziecka zróbmy sobie prezent! W trakcie spotkania poznamy twórczość Zbigniewa Makowskiego, artysty, który tworzył dzieła ze snów. Rozmowa o snach będzie dla nas przyczynkiem do działania warsztatowego, w trakcie którego wykonamy kostki do gry jak ze snów! Jeżeli dopisze nam pogoda, spędzimy czas w parku rzeźby na minipikniku.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

1.06, g. 18:00

Jednonogi Slam 2.0

Slam w Pawilonie Czterech Kopuł? Czemu nie! To już druga edycja, choć po raz pierwszy z udziałem Jednonogiego – bohatera wystawy „Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa”.

Slam poetycki to święto ruchome, w 2024 roku wypada 1 czerwca. Czym jest slam? – zapytacie. To interdyscyplinarny pojedynek osób „piszących” w sposób oralny, czyli mówiony. Czytamy, śpiewamy, rapujemy bądź wyklaskujemy swoją twórczość poetycką. A co i w jaki sposób, zależy wyłącznie od kreatywności osoby występującej. Slam jest performatywną sztuką wypowiedzi i zamanifestowaniem siebie w świecie.

Czemu „Jednonogi Slam 2.0”? Nazwa uroczystości slamowej nawiązuje do twórczości artystki Bożenny Biskupskiej, której prace będą towarzyszyć i inspirować w poetycznym pojedynku. Jednonogi to w twórczości Biskupskiej antropomorficzny symbol, z czasem multiplikowany do setek postaci ukazanych w różnej skali. Każdy z tych fantomów jest podobny do pozostałych, a jednocześnie niepowtarzalny!

Prowadzenie: Weronika Zwierzyńska (BroCat), Aleksandra Szwedo

Wstęp wolny

Zapisy dla uczestników: edukacja.pawilon@mnwr.pl, 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

2.06, g. 11:00

„Bożenna Biskupska. Artystka i Budowla Możliwa” – oprowadzanie kuratorskie, prowadzenie Aleksandra Szwedo

Monumentalne instalacje przestrzenne, ikoniczna postać „Jednonogiego”, cykle malarskie oraz wizjonerskie projekty z pogranicza rzeźby i architektury to tylko niektóre z dzieł prezentowanych na tej retrospektywnej wystawie.

Wstęp z biletem na wystawy czasowe

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

informacja prasowa

Wydarzenia w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i Oddziałach 11–16.11.2025

11 listopada (Święto Niepodległości) wszystkie Oddziały Muzeum Narodowego we Wrocławiu będą czynne dla Zwiedzających, a Muzeum „Panorama Racławicka” i Muzeum Etnograficzne będą czynne dłużej – do g. 17:00. Bilet do „Panoramy Racławickiej” upoważnia do bezpłatnego wejścia na wystawy stałe Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Etnograficznego i Pawilonu Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej w ciągu 3 miesięcy od daty zakupu. 

Motyw jednorożca w sztuce Śląska, Tarcza trumienna z herbem 

W nadchodzący weekend do Gmachu Głównego MNWr można wybrać się na dwa ciekawe wykłady: Justyna Chojnacka w cyklu „Jakie to amerykańskie!” przybliży alaskański mit o stworzeniu światła w sztuce Prestona Singletary’ego, a Magdalena Szafkowska w cyklu „Mój Śląsk. Fascynacje” opowie o motywie jednorożca w sztuce Śląska. Ponadto Michał Pieczka poprowadzi spacer po wystawach z okazji 1000. rocznicy koronacji Bolesława Chrobrego. Zaplanowano też warsztaty plastyczne dla dzieci i młodzieży.  

Muzeum Etnograficzne zaprasza na spotkanie z Piotrem Grochowskim, autorem książki „Polskie rodzimowierstwo. Dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności”, które poprowadzi Marta Derejczyk. Odbędzie się także oprowadzanie kuratorskie z tłumaczeniem na PJM po wystawie „Jan Giejson. Od nowa”, a dla dzieci przygotowano bezpłatne warsztaty z okazji Dnia Życzliwości.

W Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej 15 listopada o g. 17:00 zostaną ogłoszone nazwiska laureatów II Ogólnopolskiego Przeglądu Sztuki Książki, którego organizatorami są Muzeum Narodowe we Wrocławiu i Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. Odbędzie się także wykład Anny Chmielarz o Muzeum Wojennego Dzieciństwa w Sarajewie oraz oprowadzanie w j. angielskim po wystawie „Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania. Zaplanowano także integracyjne warsztaty rodzinne dostosowane do potrzeb osób w spektrum.

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

15.11, g. 11:00

Rubensowskie kształty i nie tylko, czyli barokowe kolaże fantastyczne. Warsztaty plastyczne Michała A. Pieczki dla młodzieży w wieku 12–17 lat towarzyszące wystawie „Rubens na Śląsku”

Peter Paul Rubens (1577–1640) to jeden z największych i najsłynniejszych artystów wszystkich czasów! Co zaważyło na tym, że to właśnie ten malarz epoki baroku tak silnie przemawia wciąż do licznego grona współczesnych odbiorców? Dlaczego jego sztuka i obecnie tak mocno nas porusza, zadziwia i zachwyca? Spotkanie będzie okazją, by poznać odpowiedzi na te i inne pytania, a w trakcie zajęć z pewnością uda się wykonać pełne barokowego rozmachu i fantazyjności wielobarwne kolaże. Wydarzenie dla wszystkich młodych miłośników sztuki barokowej!

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

15.11, g. 13:00

Tajemnice ukryte w szkle. Warsztaty plastyczne Karoliny Rzepki dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Z rodziną do muzeum”

Może być smukłym kieliszkiem, monumentalną paterą czy współtwórcą świetlnego spektaklu jako witraż. Podczas spotkania na nowo odkryjemy fascynujący świat szkła – od jego powstania, przez zastosowania, aż po artystyczne formy. Uczestnicy poznają różnorodne szklane przedmioty z kolekcji muzeum, a w części plastycznej zajęć samodzielnie ozdobią szklane wazoniki.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

15.11, g. 15:00

Alaskański mit o stworzeniu światła w sztuce Prestona Singletary’ego. Wykład Justyny Chojnackiej w ramach cyklu „Jakie to amerykańskie!”

Punktem wyjścia będzie mit o stworzeniu światła w tradycji Tlingitów – rdzennych mieszkańców północno-zachodniego wybrzeża Ameryki Północnej – oraz jego współczesna interpretacja w sztuce Prestona Singletary’ego. Wystawa „Preston Singletary: Raven and the Box of Daylight” prezentowana obecnie w Northwest Museum of Arts & Culture w Spokane (Waszyngton) przybliża legendę o Kruku – stwórcy świata i dobroczyńcy ludzkości, który przynosi ludziom światło, wiedzę i kulturę. Singletary, łącząc tradycyjne formy sztuki regionu z nowoczesnymi technikami obróbki szkła, tworzy dzieła, w których duchowość i narracja mityczna łączą się z artystycznym eksperymentem. Reinterpretując dziedzictwo Tlingitów, artysta przenosi ich wizualny język w przestrzeń sztuki współczesnej, nadając mu nowy, uniwersalny wymiar.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

16.11, g. 12:00

Motyw jednorożca w sztuce Śląska. Wykład Magdaleny Szafkowskiej w ramach cyklu „Mój Śląsk. Fascynacje”

Mityczne zwierzę o bogatej, niejednoznacznej symbolice oraz tajemniczej genezie zawładnęło ostatnimi laty naszą wyobraźnią, szczególnie dziecięcą. Jednak prawdziwy boom popularności jednorożca przypadł na czas średniowiecza, szczególnie epoki dojrzałego gotyku, głównie na obszarze Europu Zachodniej. Bazując m.in. na przekazie starotestamentowej Pieśni nad pieśniami stworzono szczególny rodzaj przedstawienia Zwiastowania z Jednorożcem w tzw. hortus conclusus, czyli ogrodzie zamkniętym. Jednym z najpiękniejszych tego typu przedstawień jest bez wątpienia Ołtarz z Jednorożcem z kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu.

Znajdujący się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, prezentowany na stałej wystawie sztuki średniowiecznej, stanowi skróconą do samej sceny Zwiastowania wersję ogrodu zamkniętego. Drugim, bardziej już rozbudowanym ikonograficznie, jest odkryty w latach 70. ubiegłego wieku fresk w kościele w Ziembicach. Najprawdopodobniej jego pierwotnym wzorem była iluminowana miniatura zamieszczona w jednym z licznych rękopisów.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

16.11, g. 15:00

Malowane dzieje Polski. Wokół 1000. rocznicy koronacji Bolesława Chrobrego. Tematyczny spacer po wystawach, prowadzenie: Michał A. Pieczka

Senat Rzeczypospolitej ustanowił rok 2025 okresem uroczystych obchodów milenium koronacji dwóch pierwszych monarchów Polski: Bolesława Chrobrego i Mieszka II Lamberta. Zapraszamy zatem na spacer po salach wystaw stałych wrocławskiego Muzeum Narodowego szlakiem tysiąca lat historii Polski. Uczestnicy będą mieli okazję prześledzić „malowane dzieje” naszej Ojczyzny, a także wysłuchać opowieści o jakże ciekawej i niezwykle złożonej jej historii. Spotkanie dla miłośników historii i sztuk plastycznych! 

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

ME Piotr Grochowski, Polskie rodzimowierstwo, fot. archiwum autora

Muzeum Etnograficzne

13.11, g. 18:00

Spotkanie z Piotrem Grochowskim, autorem książki „Polskie rodzimowierstwo. Dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności”, prowadzenie: Marta Derejczyk

Rodzimowierstwo to współczesna religia odwołująca się do dziedzictwa przedchrześcijańskich Słowian. Wpisuje się ono zarazem w szerszy nurt zjawisk społecznych, polegających na rewitalizacji dawnych praktyk kulturowych oraz swoistej „modzie na słowiańszczyznę”, która dla wielu osób staje się swego rodzaju stylem życia oraz ważnym punktem odniesienia w budowaniu tożsamości zbiorowych i indywidualnych.

Będąca efektem badań etnograficznych książka zawiera opis polskiego rodzimowierstwa, obejmujący zarówno jego historię i formy organizacyjne, jak i system wierzeniowy oraz praktyki obrzędowe, a także ukazujący społeczne, polityczne i ekonomiczne konteksty, które wpływają na jego kształt i sposób funkcjonowania.

Piotr Grochowski – folklorysta, kulturoznawca, etnolog; profesor w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

15.11, g. 12:00

„Jan Giejson. Od nowa” – oprowadzanie kuratorskie [PJM]. Prowadzenie: Emilia Jeziorowska, tłumaczenie na polski język migowy: Elżbieta Resler

Prezentacja prac Jana Giejsona – rzeźbiarza-samouka związanego z Bardem, w którego twórczości dominują tematy religijne, głównie sceny biblijne i postaci świętych czy aniołów, często pojawiają się także sceny rodzajowe. Artysta jest laureatem konkursów i przeglądów, od wielu lat prowadzi autorską galerię, stanowiącą jeden z najbardziej charakterystycznych punktów na mapie miasta. Wystawa w Muzeum Etnograficznym prezentuje rzeźby artysty z kolekcji ME, a także najnowsze prace zrealizowane w ramach stypendium Województwa Dolnośląskiego.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

16.11, g. 12:00

Człowieku, lubię Cię! Warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Etno w południe”, prowadzenie: Olga Budzan

Obchodzony w listopadzie Dzień Życzliwości przywodzi na myśl twórczość rzeźbiarza amatora Stanisława Suchockiego, który tworzył najsympatyczniejsze rzeźby pod słońcem! Podczas warsztatów zaprezentowane zostaną jego prace ukazujące różne śmieszne sytuacje – uśmiechniętych panów, ubawione panie… Rzeźby artysty przypominają, jak ważny w życiu jest uśmiech i życzliwość, będą też świetną inspiracją do pełnych humoru własnych realizacji plastycznych!

Wstęp wolny

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

Waldemar Cwenarski, fot. M. Lorek

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

15.11, g. 14:00

Konkretnie zniszczone dzieło Adama Marczyńskiego. Integracyjne warsztaty rodzinne dostosowane do potrzeb osób w spektrum. Prowadzenie: Marta Bańkowska

Zapraszamy na spotkanie artystyczne, które pozwoli nam wspólnie spojrzeć na dzieło Adama Marczyńskiego w nowy sposób – przez pryzmat transformacji, zniszczenia i rekonstrukcji. W trakcie zajęć dzieci oraz opiekunowie będą mieli okazję tworzyć własne kompozycje inspirowane formami geometrycznymi, poddawać je świadomej destrukcji i – co najważniejsze – samodzielnie układać je na nowo, w nowej narracji.

Bilety w cenie 3 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

15.11, g. 17:00

Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki. II Wrocławskie Triennale – wernisaż wystawy i ogłoszenie nazwik laureatów

Nazwiska laureatów II Ogólnopolskiego Przeglądu Sztuki Książki zostaną ogłoszone 15 listopada 2025 o g. 17:00 podczas wernisażu wystawy w Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej.

Na ekspozycji pokazane zostaną najnowsze osiągnięcia i dorobek polskich twórców książek artystycznych. Obok tradycyjnych kodeksów, harmonijek i zwojów, będzie można zobaczyć książkę-budowlę, „rękopis” wyszyty nićmi, a nawet przestrzenny ogród zen. 

Wystawa będzie dostępna od 16 listopada 2025, a przez cały czas jej trwania zwiedzający będą mogli oddawać głosy na ich zdaniem najlepsze prace, co pozwoli wyłonić laureata nagrody publiczności. 

Organizatorami Ogólnopolskiego Przeglądu Sztuki Książki. II Wrocławskiego Triennale są Muzeum Narodowe we Wrocławiu i Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu.

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

16.11, g. 11:00

“Waldemar Cwenarski. Tenderness. Returns and Explorations” [EN]. Guided tour in English through the temporary exhibition “Waldemar Cwenarski. Tenderness. Returns and Explorations”

A grand exhibition dedicated to the legendary painter and draftsman Waldemar Cwenarski (1926–1953) organised on the occasion of the artist’s 100th birthday and the 70th anniversary of the opening of the National Exhibition of Young Art “Against the War, Against Fascism” in the Arsenal in Warsaw (1955), where Cwenarski’s works were greeted with an enthusiastic reception.

Cwenarski’s work deserves the highest accolade not merely as an example of independent post-war art, the exceptionally moving record of dramatic fates of the generation marked with the stigma of the Second World War, but also as a universal, highly emotional narration about the need for closeness, love, and protection of what is most precious in life.

Admission with a ticket for the temporary exhibition.

Venue: Four Domes Pavilion

16.11, g. 16:00

Muzeum Wojennego Dzieciństwa w Sarajewie. Wykład Anny Chmielarz w ramach wydarzeń towarzyszących wystawie „Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania”

Założone w 2017 przez Jasminkę Halilovića Muzeum Wojennego Dzieciństwa w Sarajewie to jedyne miejsce na świecie, w którym z ogromną uważnością, wyobraźnią i czułością gromadzone są opowieści, przedmioty, wspomnienia tych, którzy byli dziećmi w momencie wybuchu i trwania wojny serbsko-chorwackiej w latach 1991–1995, ale także dzieci, których dzieciństwo naznaczone piętnem wojny przypadło na czas innych konfliktów na świecie. Ta niezwykła, prywatna, pozbawiona rządowych funduszy instytucja nagrodzona w 2018 nagrodą Muzealną Rady Europy pokazuje, że Muzeum to wspólnota doświadczeń, miejsce otwartego dialogu, przestrzeń wsparcia i zrozumienia.

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

informacja prasowa

Jan Lebenstein. Obrazy i gwasze z kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu /relacja z wystawy/

Od 2 kwietnia do 10 sierpnia 2014 roku Muzeum Narodowe we Wrocławiu prezentuje obrazy i gwasze Jana Lebensteina. 

Najbardziej reprezentatywna i bogata kolekcja dzieł wybitnego artysty zawiera jego prace debiutanckie („Pejzaże”), jak również późniejsze, wśród których znalazły się „Figury we wnętrzu”, „Figury kreślone” oraz „Figury osiowe”, jak również kompozycje inspirowane mitologią, literaturą (ilustracje do „Folwarku zwierzęcego” Orwella, „Doliny Issy” Czesława Miłosza) i Biblią („Księga Hioba”, „Apokalipsa św. Jana”) 

Jan Lebenstein, Pejzaże Rembertowa, fot. B. Lekarczyk-Cisek

.

Ekspozycję otwierają pejzaże z Rembertowa, utrzymane w baśniowym nostalgicznym klimacie, w tonacji bieli, szarości i zgaszonej zieleni. Obok nich ujrzymy przełomowy dla twórczości Lebensteina portret kobiety w oknie, przeciwstawiający piękno świata smutkowi człowieka. Obraz ten zapoczątkował serię figur ujętą w cykle.   Mariusz Hermansdorfer –  przyjaciel artysty,  któremu zawdzięczamy ten bogaty zbiór malarstwa i grafik, do niedawna dyrektor Muzeum Narodowego, twierdzi, że prace te są – w głębokim tego słowa znaczeniu - wyrazem światopoglądu autora:

Oś symetrii, która biegnie przez obrazy Lebensteina – pisze w katalogu wystawy – w cyklach figur, linia, która łączy i dzieli, nie jest bowiem tylko kształtem czysto plastycznym, abstrakcyjnym. Jest czymś zdecydowanie bardziej istotnym – wyrazem światopoglądu. (…) Łączy i dzieli: świat wewnętrzny i zewnętrzny, ducha i materię, wyobrażenie i konkret, życie i śmierć.

Jan Lebenstein, Budowa pierwszego wiatraka  świnie są wygodne, 1974,
fot. B. Lekarczyk-Cisek

O ile w tych cyklach ascetycznych, uproszczonych figur przypominających totemy, utrzymanych w szarościach, brązach i granatach, dominuje mistyczna aura, o tyle w kolejnych obrazach pojawiają się fantastyczne zwierzęta i potwory. Lebenstein tworzy, zda się, własną mitologię, nawiązującą wszakże do najstarszych starożytnych mitologii – osobistą wizualną wersję mitu o pochodzeniu i animalistycznej naturze człowieka. „Potworne zwierzęta” pojawiają się obok postaci zdemoralizowanych kobiet,  Wielka Matka staje się Wielką Nierządnicą, a sylwetki ludzkie zaczynają przybierać groteskowe zwierzęco-kobiece kształty. Co więcej, biblijne i mitologiczne postacie ukazuje Lebenstein w kontekście kultury masowej: bohaterowie westernu dosiadają centaurów, a biblijna Zuzanna jest podglądana przez starców w paryskim metrze.

Jan Lebenstein, Figury hieratyczne, 1955-56, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Świat obrazów Lebensteina jest niezwykle pesymistyczny. W cyklu grafik inspirowanych „Folwarkiem zwierzęcym” Orwella widać triumf prymitywnej siły i służalczości („Sen starego Majora: Ziemia bez ludzi” czy „Nie można już było odróżnić, kto jest człowiekiem, a kto świnią”).

Jan Lebenstein, Gołębnik, 1955, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Na wystawie możemy zobaczyć także prace inspirowane „Wyspą Umarłych” Arnolda Bőcklina. Obrazy te, utrzymane w manierze fin de siécle` u, obracają się wokół tematu śmierci.

Obejrzenie tak wielkiej liczby prac artysty w perspektywie chronologicznej pozwala skonstatować, że malarstwo było dla Lebensteina narzędziem refleksji nad naturą człowieka – refleksji tyleż fascynującej i oryginalnej w formie, co pesymistycznej w treści. Wyobraźnia i talent narracyjny, a także niezwykła forma jego prac stają się zarazem przyczyną, dla której nie można tej wystawy przeoczyć.

Jan Lebenstein, Trofea, 1967, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Wernisaż wystawy, której kuratorką jest Magdalena Szafkowska, odbył się 2 kwietnia 2014 roku w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. 

Artykuł ukazał się na portalu Kulturaonline w kwietniu 2014 roku.

Od zaklinaczy czasu po collage. Co zobaczymy Muzeum Narodowym we Wrocławiu w 2020 roku?

W 2020 roku Muzeum Narodowe we Wrocławiu przygotowało kilka interesujących wystaw. W gmachu głównym zostanie m. in. zaprezentowana secesja, chińska porcelana oraz obrazy Jana Lebensteina. W Pawilonie Czterech Kopuł podziwiać będziemy instalacje amerykańskie Ewy Kuryluk, a w Muzeum Etnograficznym, oprócz dorocznej ekspozycji wielkanocnej, zobaczymy "Makatkę wywrotową" (tak, tak!), a także "Zaklinaczy czasu. Kolędniczy teatr obrzędowy". 

Gmach główny MN we Wrocławiu, fot. ze strony Muzeum

Secesja / Art Nouveau / Jugendstil
18.02–19.04.2020
Kurator wystawy: Jacek Witecki
Kameralna prezentacja secesyjnych wyrobów ze srebra, cyny i innych metali projektu takich artystów jak Hugo Leven, Theo Blum, Friedrich Adler czy Ernest Sanglan.

Materiały prasowe MN we Wrocławiu

Wiosna w seladonowej wazie. Chińska porcelana z manufaktury Mistrza Jiang
23.03–31.05.2020
Kuratorka wystawy: Dorota Róż-Mielecka
Współpraca: Instytut Sun Keng yao w Longquan i Stowarzyszenie Polsko-Chińskie na Rzecz Kultury i Sztuki
Longquan, położone pośród gór niewielkie miasto w prowincji Zhejiang, jest kolebką chińskiej ceramiki. W tutejszych manufakturach wytwarza się nieprzerwanie od dziesięciu stuleci porcelanowe przedmioty pokryte charakterystycznym szkliwem w różnych odcieniach zieleni, błękitu i szarości. Tak zwane seladony są od wieków symbolem chińskiej kultury. Współczesne seladony z Longquan nadal wytwarza się tradycyjnymi metodami, a tutejsza technologia wypału została wpisana na Światową Listwę Dziedzictwa Narodowego UNESCO w 2007 roku.
Na wystawie pokazanych zostanie prawie 100 prac Jiang Tongleia, jednego z najbardziej znanych ceramików z Longquan, oraz jego syna, który kontynuuje rodzinne tradycje ceramiczne. W swojej manufakturze artysta wykonuje zarówno artystyczne obiekty unikatowe, jak i użytkowe. Powiela klasyczne formy z epoki Song (960–1279 ) i tworzy własne.

Chińska porcelana, Materiały prasowe MN we Wrocławiu

Panorama Siedmiogrodzka, czyli bitwa pod Sybinem w 1849 r.
11.05–30.08. 2020
Kurator wystawy: dr Romuald Nowak
Prezentacja 38 fragmentów monumentalnej „Panoramy Siedmiogrodzkiej” namalowanej we lwowskiej rotundzie od kwietnia 1897 do marca 1898 r. przez Jana Stykę i jego węgierskich współpracowników. Obraz pokazywany był m.in. we Lwowie, Budapeszcie i Warszawie, a następnie Styka zdecydował się podzielić go na części, które były potem sprzedawane lub rozdawane jako podarunki. Prezentowane na wystawie fragmenty pochodzą ze zbiorów polskich muzeów, przede wszystkim z Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Wystawa zorganizowana z okazji jubileuszu 35-lecia udostępnienia „Panoramy Racławickiej” we Wrocławiu.

Panorama Siedmiogrodzka, Materiały prasowe MN we Wrocławiu

Płaszczyzna porozumienia. Stoły w XVIII i XIX wieku
29.06–27.10.2020
Kuratorka wystawy: Małgorzata Korżel-Kraśna
Prezentacja różnych typów stołów i stolików, bogactwa kształtów i dekoracji oraz, co najważniejsze, spełniających przez nie funkcji. Celem wystawy jest zwrócenie uwagi na niezwykłą rolę, jaką ten mebel odgrywał w historii, jak jednoczył użytkowników przy zabawie, pracy, posiłkach oraz był pomocny w rozwiązywaniu wszelkich konfliktów; a także pokazanie przemian, jakim podlegał od XVIII do XIX wieku, czyli w czasie kiedy królował w salonach i jadalniach.
Zabytki pochodzić będą głównie ze zbiorów własnych Muzeum Narodowego we Wrocławiu, które szczyci się jedną z większych kolekcji zabytkowych mebli w Polsce.

Płaszczyzna porozumienia. Stoły XVIII i XIX wieku, Materiały prasowe MN we Wrocławiu

Marek Oberländer i Jan Lebenstein. Totemiczny znak ludzkiej figury
26.10.2020–21.02.2021
Kuratorka wystawy: Magdalena Szafkowska

Prawie 150 prac wybitnych polskich artystów Marka Oberländera (1922–1978) i Jana Lebensteina (1930–1999) można będzie zobaczyć na tej wystawie.
Pokazywane dzieła oscylują wokół zagadnienia obrazowania postaci ludzkiej po doświadczeniach II wojny   światowej i Zagłady, kiedy tradycyjny sposób przedstawienia okazał się niestosowny, niemoralny i niemożliwy. Wobec niewyobrażalnego zła Oberländer i Lebenstein, dotkliwie nim doświadczeni, w podobnym czasie podjęli poprzez sztukę próbę konfrontacji z rozpaczą, samotnością, degradacją istoty człowieczeństwa. Podobnie jak wielu innych artystów, przedstawicieli tzw. nowej figuracji (jak Moore, Wróblewski, Kantor, Szapocznikow czy Abakanowicz), zastąpili ludzki kształt swoistym znakiem, totemem, symbolem.

Marek Oberländer i Jan Lebenstein. Totemiczny znak ludzkiej figury,
materiały prasowe MN we Wrocławiu

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

Biel i cień. Instalacje amerykańskie Ewy Kuryluk
6.06–30.08.2020
Kuratorki wystawy: dr Barbara Banaś i Zofia Gebhard

Monograficzna wystawa kolekcji prac Ewy Kuryluk ukazująca po raz pierwszy polskiej publiczności obszerny wybór instalacji realizowanych przez artystkę w latach 80. i 90. XX w. w Ameryce – od pierwszego pokazu w 1981 roku w Medellin (Kolumbia) po Edmonton (Kanada, 2001).
Aktywnie wystawiająca w Polsce artystka znana jest odbiorcom przede wszystkim jako autorka przejmującej rodzinnej opowieści zamkniętej w książkach: Goldi, Frascati i Feluni. Historia rodzinna stała się także impulsem do powstania cyklów kolażowych instalacji artystki Lecą żółte ptaki (2001–2003), Tabuś (2005), Statek (2006), Kraków 1946 – ostatnia żółta instalacja (2019).
Ewa Kuryluk po latach zdecydowała się na pokazanie w kraju swoich wczesnych malowanych i drapowanych tkanin, określanych przez nią wspólnym mianownikiem „instalacji amerykańskich”.
Jeszcze w latach siedemdziesiątych wpisująca się w nurt malarstwa hiperrealistycznego, lekko surrealizującego odrzuciła ten język artystycznej ekspresji. Niemożność malowania, narastająca po dramatycznych doświadczeniach osobistych (próby samobójcze brata Piotra) sprawiła, że Kuryluk odkryła dla siebie nową przestrzeń, nową płaszczyznę „rozmowy”. Stała się nią biała połać tkaniny, na której czerwonym tuszem kreśliła kontury – twarzy, fragmentów ciała, ludzkiej sylwetki. Działania te ewoluowały w przestrzeni, gdy artystka zaczęła nadawać malowanym tkaninom kształty, drapując je, upinając, osadzając na krzesłach, sofach, wyprowadzając w plener. Wiele z powstałych wówczas prac ma szalenie intymny, zmysłowy, niekiedy wręcz erotyczny charakter.
Na wystawie pokazanych zostanie kilkanaście instalacji, m.in. materie pokryte tekstami, nazwane przez artystkę Rysopisami, o których mówiła: „Rysuję, czego nie mogę napisać. Piszę, czego nie mogę narysować”.


Collage – klejone światy
10.10.2020–10.01.2021
Kuratorka wystawy: Anna Chmielarz

Wystawa jest próbą pokazania ewolucji oraz różnorodności kolażu (form, technik, materiałów), który przez lata był i nadal jest używany przez artystów do rozmaitych celów. Za pomocą kolażu artyści tworzą nową, surrealną rzeczywistość obrazu, ocalają fragmenty świata, który już przeminął. Sztuka kolażu w przewrotny sposób kontestuje rzeczywistość i wciąż odgrywa ważną rolę w kontrkulturze. Kolaż nadal pełni istotną funkcję w ilustracji prasowej, ale też służy dokumentacji działań performatywnych, konceptualnych. Znalazł swoje miejsce również w muzyce w postaci kompozycji opartych na samplingu.
Na wystawie można będzie zobaczyć powstałe na przestrzeni ostatnich stu lat prace wybitnych polskich i zagranicznych twórców takich jak: Kurt Schwitters, Max Ernst, Aleksander Krzywobłocki, Margit Sielska, Henryk Stażewski, Mieczysław Berman, Tadeusz Kantor, Jerzy Skarżyński, Jonasz Stern, Władysław Hasior, Zbigniew Makowski, Kazimierz Mikulski, Jiři Kolář, Krzesława Maliszewska, Zofia Rydet, Zdzisław Beksiński, Eugeniusz Get-Stankiewicz, Izabella Gustowska, Zofia Kulik, Lech Twardowski, Grupa Luxus i inni.

Muzeum Etnograficzne

Podlwowska wieś Sokolniki na dawnej fotografii
31.01–9.04.2020 
Kuratorki: Hanna Golla (ME) i dr Małgorzata Michalska (Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej we Wrocławiu)

Sokolniki to duża wieś leżąca zaledwie kilka kilometrów na południe od Lwowa. Do II wojny światowej żyła tu prawie wyłącznie ludność polska. Po wojnie zaś tylko nieliczni zostali w rodzinnej miejscowości, a zdecydowana większość została przesiedlona na tzw. Ziemie Odzyskane. Pierwsze wzmianki o Sokolnikach pochodzą z 1397 r. jako o wsi królewskiej, której nazwa pochodzi od zajęcia osadników, hodujących sokoły dla dworu. Na wystawie pokazane zostaną pamiątki (strój ludowy charakterystyczny dla wsi Sokolniki, święte obrazy, przedmioty codziennego użytku itp.) oraz fotografie, na których można zobaczyć obrzędy weselne, obrzędy religijne, działalność organizacji, życie codzienne.

informacja prasowa