Wystawa „Oczami Wandy" i lista kin grających film „Wanda Rutkiewicz. Ostatnia wyprawa"

Trwają obchody Miesiąca Pamięci Wandy Rutkiewicz, w ramach których już w tym tygodniu obędzie się otwarcie wystawy „Oczami Wandy” a w piątek do kin w całym kraju wejdzie filmu „Wanda Rutkiewicz. Ostatnia wyprawa” Elizy Kubarskiej. Wernisaż wystawy odbędzie się 16 października o godz. 21.00 w Kinie Iluzjon.

Wystawa zdjęć autorstwa Wandy Rutkiewicz to niezwykła możliwość spojrzenia na góry oczami wybitnej polskiej alpinistki. Fotografie przedstawiają zapierające dech w piersiach, monumentalne pejzaże a także ludzi, którzy próbują zdobywać najwyższe szczyty świata. Artystyczna wartość prac ikony złotej ery polskiego alpinizmu odróżnia je od klasycznych zdjęć gór. Unikalna estetyka, którą stosuje fotografka, jest w piękny sposób złożona. Nieoczywiste kadry, mocne, często malarskie kolory i nieszablonowe użycie światła pozwalają Rutkiewicz pokazać naturę w świeży, niepowtarzalny sposób. Wydają się równocześnie bardzo intymne, w pełni oddając relację autorki z górami. Gdy na zdjęciach pojawiają się ludzie, widać w ich sylwetkach pasję i zacięcie do wspinaczki zestawione z naszą kruchością wobec potęgi natury. Niektóre ze zdjęć przybierają bardziej surrealistyczną formę – góry wydają się na nich inną planetą, a człowiek zafascynowanym, ale także przerażony nowym światem, odkrywcą.

Pokazywane na wystawie fotografie obejmują lata 70., 80. i 90. Wśród nich znajdują się zdjęcia z wypraw m.in. na Mount Everest, Annapurnę, K2 czy Broad Peak.

Miejsce: kino Iluzjon, Warszawa, wstęp wolny
16 października – 12 listopada 2024
Kuratorka: Eliza Kubarska
Kurator: Karol Piekarczyk

Kuratorka: Katarzyna Gębarowska –pomysłodawczyni i kuratorka pierwszej wystawy fotografii Wandy  Rutkiewicz podczas Vintage Photo Festival w Bydgoszczy

Specjalne podziękowania:

Janina Fies – siostra Wandy, która przekazała materiał archiwalny Wandy Elizie Kubarskiej na potrzebę realizacji filmu, a potem wystaw. 

Beata Lisicka – kuratorka z Muzeum Śląskiego (wraz z Katarzyną Gębarowską) kolejnej edycji wystawy fotografii Wandy Rutkiewicz 

Patronem medialnym wystawy jest magazyn K MAG.

Po serii cieszących się ogromnym zainteresowaniem przedpremier film „Wanda Rutkiewicz. Ostatnia wyprawa” trafi do regularnej dystrybucji w całym kraju już 18 października!

Poruszająca opowieść, łącząca wnikliwość reżyserki oraz niepublikowane wcześniej materiały archiwalne z głębokim zrozumieniem bohaterki, została pokochana przez publiczność festiwalową. Teraz nadszedł czas, żeby miłośnicy gór, ale też kina dokumentalnego oraz fascynujących biografii wybitnych osobowości mogli zobaczyć nowe dzieło Elizy Kubarskiej.

Lista może się jeszcze wydłużyć, na razie znajdują się na niej kina z 37 polskich miast:

Białystok, Bytom, Bydgoszcz, Częstochowa, Dąbrowa Górnicza, Elbląg, Ełk, Gdańsk, Gdynia, Gliwice, Gorzów Wielkopolski, Grodzisk Mazowiecki, Jastarnia, Jelenia Góra, Katowice, Konin, Kraków, Krynica Zdrój, Legnica, Lublin, Łódź, Niepołomice, Nowy Sącz, Olsztyn, Opole, Parczew, Poznań, Rybnik, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Wałbrzych, Warszawa, Wrocław, Zakopane, Zgorzelec, Zielona Góra.

Nie wszyscy dobrze znamy fakty z życia najwybitniejszej himalaistki w historii. Podczas trwania Miesiąca Pamięci Wandy Rutkiewicz w mediach społecznościowych Against Gravity oraz Fundacji Wandalistki znane postaci odpowiadają na pytanie, co warto wiedzieć o Rutkiewicz. W akcji udział biorą: Olga Bołądź, Agnieszka Włodarczyk, Katarzyna Zawadzka, Orina Krajewska oraz Sylwia Chutnik. Partnerami Miesiąca Pamięci są: Muzeum Historii Kobiet oraz Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie.

informacja prasowa

Recenzja filmu - pod tym linkiem

Śladami Wandy Rutkiewicz /recenzja filmu "Ostatnia wyprawa"/

Film Elizy Kubarskiej, zrealizowany z prawdziwą pasją, znakomicie łączy materiały archiwalne (niektóre odkrywcze i nigdy dotąd niepokazywane)  z pięknymi zdjęciami z wyprawy reżyserki na Kanczendzongę śladami Wandy Rutkiewicz. Kino poruszające pod każdym względem. Ważne, mądre, stawiające pytania o pryncypia ludzkiego życia i skłaniające do refleksji.

Spośród filmów dokumentalnych obejrzanych w tym roku podczas 21. Millennium Docs Against Gravity we Wrocławiu na szczególnie wyróżnienie zasługuje z pewnością film otwarcia: "Ostatnia wyprawa" w reżyserii Elizy Kubarskiej, poświęcony Wandzie Rutkiewicz.

Podobnie jak Jerzy Kukuczka, również Wanda Rutkiewicz została utrwalona na licznych dokumentach z wypraw, wywiadach, których udzielała, a także książkach, które napisała i które napisano o niej. Mnie najbardziej poruszył wywiad-rzeka, przeprowadzony przez młodą i dociekliwą dziennikarkę Barbarę Rusowicz. Wyłania się z niego portret kobiety wewnętrznie wolnej, refleksyjnej i szczerej. Pod wieloma względami rezonuje z filmem Elizy Kubarskiej.

Reżyserka wydaje się być szczególnie predystynowana do realizacji tego filmu: sama się wspina, zna i kocha góry i jest autorką interesującego i wielokrotnie nagradzanego dokumentu "Ściana cieni". Film "Ostatnia wyprawa" nie rekonstruuje biografii Wandy Rutkiewicz, jest raczej rodzajem poszukiwania odpowiedzi na pytanie, kim była i co się z nią stało. Ważna w nim jest droga i stawianie pytań, nawet jeśli nie ma na nie odpowiedzi. 

Jak "Piknik pod Wiszącą Skałą"

Film rozpoczyna sekwencja w jakimś tajemniczym archiwum: setki, tysiące dokumentów, zdjęć... Okazuje się jednak, że prawdy o człowieku nie znajduje się w pozostałych po nim przedmiotach, choć zapiski, nagrania audio, których Wanda zostawiła po sobie wiele, stanowią najistotniejszą część ścieżki dźwiękowej filmu. Dzięki nim mówi ona do nas o sobie samej, bez zbędnych pośredników. Jawi się jako osoba wewnętrznie wolna, która mimo trudnego dzieciństwa i młodości, realizuje swoją pasję w sposób do bólu konsekwentny – wbrew biedzie, ludzkiej zawiści, miłosnym zawodom... Z filmu wyłania się postać fascynująca i charyzmatyczna, niezwykle prawa.

Eliza Kubarska prowadzi nas szlakiem, który okazał się być ostatnią drogą Rutkiewicz, rozmawia z tubylcami, którzy ją widzieli i zapamiętali, znajduje należące do niej przedmioty, np. czerwoną beczkę, która służy Nepalczykom do dziś.... Upór i pasja, z jaką podąża śladami alpinistki, skojarzył mi się z bohaterem filmu Petera Weira: "Piknik pod Wiszącą Skałą", Michaelem. Góra "pochłonęła" cztery bohaterki i nikomu, mimo poszukiwań, nie udało się ich znaleźć. Dopiero niezwykle zdeterminowany młody człowiek odnajduje jedną z dziewcząt. Podobnie jak w filmie Weira, Kubarska z pasją i konsekwentnie podąża na Kanczendzongę w Nepalu za swoją bohaterką, chociaż od jej zaginięcia upłynęło ponad 30 lat.  Stawia przy tym pytania o prawdę i sens życia. 

Pytania o pryncypia

Reżyserka dociera także do mniszek i mnichów buddyjskich, ponieważ jedna z wersji zaginięcia Wandy mówi o tym, że ukryła się w jednym z takich tybetańskich klasztorów i wiedzie mnisie życie. To z kolei staje się pretekstem do rozważań o sensie życia i śmierci. Daje również filmowi rodzaj otwartego zakończenia. Otóż jeden z mnichów powiada, że Wanda mogła osiągnąć oświecenie  i odrodzić się ponownie w jakiejś innej formie bytu. Istotnie, choć jej nie ma, jest w życiu wielu z nas jakoś szczególnie obecna...

Film Elizy Kubarskiej, zrobiony z prawdziwą pasją, znakomicie łączy materiały archiwalne (niektóre odkrywcze i nigdy dotąd niepokazywane)  z pięknymi zdjęciami z wyprawy reżyserki na Kanczendzongę śladami Wandy Rutkiewicz. Znajdziemy w nim także wywiady, m. in. z członkiem wyprawy, który widział Wandę jako ostatni, z jej siostrą i menadżerką, a także z polskim himalaistą, który nie ma żadnej refleksji na temat, dlaczego Wandę niszczono, zarzucając jej m. in., że nie dotarła na wierzchołek góry... Film poruszający pod każdym względem. Ważne, mądre kino, stawiające pytania o pryncypia ludzkiego życia i skłaniające do refleksji.

„Ostatnia wyprawa” Elizy Kubarskiej - film o Wandzie Rutkiewicz w programie 21. MDAG

Pierwszym ogłoszonym filmem polskim w programie 21. MDAG jest „Ostatnia wyprawa” - opowieść o wielkiej polskiej himalaistce Wandzie Rutkiewicz. Co jeszcze zobaczymy podczas trwania festiwalu filmów dokumentalnych, który odbędzie się w dniach od 10 do 19 maja 2024?

Była niezwykle silną kobietą, bezkompromisowo dążącą do swojego celu, która zmieniła skoncentrowane na mężczyznach środowisko górskie. Była także pierwszą kobietą na świecie, która zdobyła K2 – najtrudniejszy z ośmiotysięczników – i pierwszą osobą z Polski, która zdobyła Mount Everest. W nowym filmie alpinistki i reżyserki Elizy Kubarskiej, którą festiwalowa publiczność zna chociażby z niezwykle popularnej „Ściany cieni”, widzimy wzlot i upadek Rutkiewicz. Zniknęła w 1992 roku, ale niektórzy mówią, że zdecydowała się ukryć w buddyjskim klasztorze. Główną osią narracyjną filmu jest odnaleziony tajemniczy audio-pamiętnik Wandy, nagrywany przez himalaistkę pół roku przed jej zaginięciem. W filozoficzny sposób porusza w nim najważniejsze tematy dotyczące życia: dziecko, relacje damsko-męskie i małżeństwo a także stawia pytania o sens uprawiania himalaizmu i sens życia w ogóle. W filmie nie zabrakło także rozmów z międzynarodowymi sławami środowiska górskiego: Reinholdem Messnerem, Krzysztofem Wielickim czy Carlosem Carsolio, ale także osobami prywatnie związanymi z bohaterką - siostrą Janiną Fies czy przyjaciółką Marion Feik. Reżyserka rusza w Himalaje śladami Wandy. Co tam odkryje? 

Hity Sundance na MDAG

Za kilka dni rozpoczyna się festiwal Sundance. Swoje światowe premiery będą miały na nim filmy dokumentalne, które następnie licznie pojawią w programie MDAG, gdzie odbędą się ich premierowe pokazy w Polsce. Pierwszym z nich jest „A New Kind of Wilderness” Silje Evensmo Jacobsen - opowieść o tym, czy życie w izolacji od społeczeństwa może przynieść szczęście. 

Na niewielkiej farmie w norweskim lesie żyje rodzina Payne’ów, szukając wolności w życiu z dala od cywilizacji. Maria i Nik oraz ich dzieci - Ulv, Falk, Freja i Ronja - są samowystarczalni. Prowadzą domową edukację i dążą do jak największej bliskości w ramach rodziny oraz w kontakcie z naturą. Jednak gdy rodzinę dotyka tragedia, ich sielankowy świat zaczyna się walić. Zmusza ich to do wytyczenia nowej życiowej ścieżki biegnącej w stronę społeczeństwa. W filmie „A New Kind of Wilderness” reżyserka Silje Evensmo Jacobsen uchwyciła intymny i pełen głębi portret miłości oraz dorastania. Triumfy i zmagania rodziny skłaniają nie tylko do refleksji nad własnymi wyborami, ale też nad naszą odpowiedzialnością wobec planety i dzieci. Pokazuje też, jak radzić sobie z życiową stratą.

Już niedługo poznamy kolejne filmy z Sundance 2024, które znajdą się w programie MDAG, ale nie zabraknie także dwóch hitów poprzedniej edycji kultowego amerykańskiego festiwalu - „The Eternal Memory” Maite Alberdi oraz „The Disappearance of Shere Hite” Nicole Newnham. Oba filmy polska widownia zobaczy po raz pierwszy w czasie Millennium Docs Against Gravity. 

Pierwszy z nich otrzymał Główną Nagrodę Jury dla Najlepszego zagranicznego filmu dokumentalnego, znajduje się na shortliście do Oscara® w kategorii Najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny a jego reżyserki nie trzeba przedstawiać festiwalowej publiczności, bo „Śledztwo w domu spokojnej starości” Maite Alberdi było jednym z hitów MDAG w 2021 roku. Tym razem wybitna chilijska reżyserka opowiada o pięknej miłości u zmierzchu życia. Augusto i Paulina są razem od 25 lat. Osiem lat temu u Augusto została zdiagnozowana choroba Alzheimera, a jego żona od tego czasu opiekuje się ukochanym. Jako jeden z najważniejszych komentatorów i prezenterów telewizyjnych w Chile, Augusto doskonale zna się na tworzeniu archiwum pamięci. Odbudował zaufanie do mediów po dyktaturze Pinocheta i mierzył się z ogromem zła, jakie wyrządziło systematyczne wymazywanie zbiorowej świadomości. Teraz skupia się na tej samej pracy dotyczącej swojego życia, starając się zachować swoją tożsamość przy wsparciu ukochanej żony. Dzień po dniu para stawia czoła temu wyzwaniu, adaptując się do zakłóceń spowodowanych wyniszczającą chorobą. Polegają na czułości i poczuciu humoru, które pozwala im zmierzyć się z przeciwnościami.  

Drugim filmem z zeszłorocznego Sundance, który polska publiczność zobaczy na MDAG, jest „The Disappearance of Shere Hite” Nicole Newnham. To opowieść o wybitnej kobiecie, której dorobek został zapomniany. „The Hite Report", rewolucyjne badanie intymnych doświadczeń kobiet, pozostaje jedną z najlepiej sprzedających się książek wszech czasów od momentu wydania w 1976 roku. Opierając się na anonimowych odpowiedziach z ankiet, jej charyzmatyczna autorka  Shere Hite podważyła ograniczone koncepcje seksu i otworzyła dialog w kulturze popularnej wokół przyjemności kobiet. Feministyczna badaczka seksu i była modelka stała się rzeczniczką tajemnych wyznań kobiet. Z każdym kolejnym bestsellerem angażowała potentatów telewizyjnych do debat o seksualności, jednocześnie doświadczając ostrych reakcji na kontrowersyjne wyniki swoich badań. Niewielu pamięta dziś o Shere Hite. Co doprowadziło do jej zapomnienia? Zagłębiając się w ekskluzywne archiwa, a także osobiste dzienniki bohaterki Nicole Newnham przenosi widzów z powrotem do czasów wielkiej rewolucji seksualnej. 

Już niedługo poznamy kolejne informacje o 21. MDAG, wśród nich kolejne hity najważniejszych zagranicznych festiwalu, nazwiska gości, składy jurorskie, koncerty oraz wydarzenia dodatkowe. Millennium Docs Against Gravity odbędzie się od 10 do 19 maja w ośmiu miastach (Warszawa, Wrocław, Gdynia, Poznań, Katowice, Łódź, Bydgoszcz i Lublin) a następnie online - od 21 maja do 3 czerwca na mdag.pl.

informacja prasowa