Wystawy w Muzeum Narodowym we Wrocławiu / wrzesień - grudzień 2025

Od września do grudnia 2025 Muzeum Narodowe we Wrocławiu zaprasza na wystawy: "Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania" i Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki. II Wrocławskie Triennale w Pawilonie Czterech Kopuł, "Skarb Średzki. Korona – symbol panowania" w gmachu głównym Muzeum, a także "Jan Giejson. Od nowa" i "Najpiękniejsza szopka betlejemska 2025"  w Muzeum Etnograficznym. Oto szczegóły.

Korona kobieca, początek XIV w. Muzeum Narodowe we Wrocławiu, fot. prasowa

Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania

28 września 2025 – 18 stycznia 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej 

Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Wystawa z okazji 70. rocznicy otwarcia Arsenału (22.07.1955) i 100. rocznicy urodzin artysty (6.10.1926). Kuratorka: Anna Chmielarz

Wielka wystawa poświęcona legendarnemu malarzowi i rysownikowi Waldemarowi Cwenarskiemu (1926–1953) zorganizowana w 100. rocznicę jego urodzin i 70. otwarcia Ogólnopolskiej Wystawy Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale (1955), gdzie prace artysty spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem. 

Twórczość Cwenarskiego zasługuje na najwyższe uznanie nie tylko jako przykład niezależnej sztuki powojennej, wyjątkowo przejmujący zapis dramatycznych czasów pokolenia naznaczonego piętnem II wojny światowej, ale również jako uniwersalna, pełna emocji opowieść o potrzebie bliskości, miłości, ochrony tego, co w życiu najcenniejsze. Ekspresyjna technika malowania, niezwykłe wyczucie koloru, stosowanie ciekawych skrótów perspektywicznych, dążenie do syntezy przy zachowaniu maksymalnej siły wyrazu stanowią świadectwo wielkiej wrażliwości i indywidualności tego artysty.

Prace Waldemara Cwenarskiego zaprezentowane zostaną po raz pierwszy w szerokim kontekście sztuki polskiej i zagranicznej: w kontekście możliwych inspiracji (dzieła Witolda Wojtkiewicza, Tadeusza Makowskiego, Georgesa Rouaulta, Käthe Kollwitz, Fransa Masereela), prac współczesnych mu twórców z tzw. pokolenia „Arsenału” (Andrzej Wróblewski, Marek Oberländer, Jan Lebenstein, Jerzy Panek), prac profesorów PWSSP we Wrocławiu (Eugeniusz Geppert, Stanisław Dawski), przyjaciół z uczelni (Józef Hałas, Krystyna Cybińska, Alina Rogalska-Kaćma, Kazimierz Wadowski), sztuki tzw. „Nowych Dzikich” (Zdzisław Nitka, Ryszard Grzyb, Anka Mierzejewska). W sumie pokazanych zostanie blisko 160 dzieł wykonanych w różnych technikach (malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba, ceramika), powstałych na przestrzeni ostatnich 120 lat. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

Zapona z kameą, ok. 1260, południowe Włochy, fot. materiały prasowe

Skarb Średzki. Korona – symbol panowania

1 października – 30 grudnia 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu 

Kurator: Jacek Witecki

Jeden z najcenniejszych skarbów odnalezionych w Europie w XX w. przez ostatnie trzy miesiące roku można będzie oglądać w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Królewska korona ślubna z XIV w. – najcenniejszy zabytek skarbu – będzie główną bohaterką tegorocznej prezentacji. Zwiedzający dowiedzą się, jakie było symboliczne znaczenie koron, jakie ceremoniały i obyczaje związane były z ich noszeniem. Poza prezentacją zabytków złotniczych i monet skarbu, wystawa przedstawi historie słynnych średniowiecznych koron, znanych dziś często jedynie z opisów i źródeł wizualnych, oraz przybliży związane z nimi intrygujące historie. 

Jan Glejson, fot. M. Derejczyk, M. Lorek

Jan Giejson. Od nowa 

25 października – 30 grudnia 2025

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Emilia Jeziorowska 

Indywidualna wystawa Jana Giejsona to prezentacja rzeźb artysty znajdujących się w kolekcji wrocławskiego Muzeum Etnograficznego, a także najnowszych realizacji.

Mieszkający w Bardzie Jan Giejson (rocznik 1947) jest rzeźbiarzem-samoukiem, członkiem Stowarzyszenia Twórców Ludowych od 1974 r. W jego twórczości dominują tematy religijne, głównie sceny biblijne i postaci świętych czy aniołów, często pojawiają się także sceny rodzajowe. Artysta jest laureatem konkursów i przeglądów, od wielu lat prowadzi też autorską galerię, stanowiącą jeden z najbardziej charakterystycznych punktów na mapie Barda.

W zbiorach Działu Sztuki Muzeum Etnograficznego Oddziału Muzeum Narodowego we Wrocławiu znajduje się 15 rzeźb autorstwa Jana Giejsona. Część z nich zakupiono jeszcze w latach 70. XX w., natomiast latem 2024 r. udało się poszerzyć kolekcję o kolejne 10 rzeźb artysty.

W trakcie tragicznej powodzi jesienią 2024 r. poważnemu uszkodzeniu uległy dom i pracownia artysty, a część prac została zniszczona. W ramach stypendium Marszałka Województwa Dolnośląskiego przygotowany został projekt „Między niebem a ziemią – 60 lat sztuki ludowej w twórczości Jana Giejsona z Barda”.

Wystawa w Muzeum Etnograficznym Oddziale Muzeum Narodowego we Wrocławiu będzie okazją do zaprezentowania najnowszych rzeźb zrealizowanych w ramach projektu stypendialnego, dzieł artysty z kolekcji Muzeum, a także samego procesu odbudowywania kolekcji po jej uszczupleniu przez powódź. Tytuł wystawy – „Od nowa” – odnosi się więc z jednej strony do procesu przywracania kolekcji do jej pierwotnego stanu, a z drugiej do samego aktu twórczego, podczas którego artysta mierzy się z realizacją dzieła za każdym razem od nowa.

Na ekspozycji pojawią się ujęcia tematów typowe dla twórczości Jana Giejsona – m.in. rzeźby scen biblijnych, przedstawienia świętych, sceny obyczajowe i związane z historią lokalną – szczególnie Matka Boska Bardzka, św. Jan Nepomucen i Chrystus Frasobliwy w wielu twórczych adaptacjach i przetworzeniach, także w formie kapliczek, płaskorzeźb czy krucyfiksów.

Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki. II Wrocławskie Triennale

16 listopada 2025 – 15 lutego 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej 

Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

(wystawa zorganizowana we współpracy z Akademią Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu)

Kuratorzy: dr hab. Magdalena Wosik. prof. ASP (ASPWr), dr Jakub Maciej Łubocki (MNWr)

Wystawa pokonkursowa II Ogólnopolskiego Przeglądu Sztuki Książki prezentująca wykonane w ostatnich trzech latach obiekty nawiązujące do idei książki, nadesłane w odpowiedzi na open call organizatorów triennale. Spośród prac jury wybierze zwycięzców nagrody Przeglądu, a zwiedzający będą mogli wybrać laureata nagrody publiczności.

Temat przewodni tegorocznej edycji to „Zasięgi”. Wychodząc od tezy, że współczesny człowiek jest niewolnikiem zasięgów – objawiających się dostępem do telefonii komórkowej i internetu, sukcesem mediów społecznościowych mierzonym liczbą obserwujących, nadprodukcją treści i szumem informacyjnym – organizatorzy stawiają pytania: jak w tak ukształtowanej epoce znajduje się sztuka książki? Czy książka generuje zasięg lub znajduje się w czyichś zasięgach? Czy niesie treści, za którymi podążą czytelnicy? A może stanowi symbol oporu przed pochłonięciem zasięgami?

Fot. Magdalena Lorek

Najpiękniejsza szopka betlejemska 2025 

6 grudnia 2025 – 18 stycznia 2026 

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorki: Joanna Burda (MDK Śródmieście), Joanna Kurbiel i Emilia Jeziorowska (ME)

XXXIII edycja Wojewódzkiego Konkursu Rzeźbiarskiego „Najpiękniejsza Szopka Betlejemska 2025” dla dzieci i młodzieży, organizowanego przez Galerię Twórczości Plastycznej Młodych działającą w Młodzieżowym Domu Kultury „Śródmieście”.

Co roku uczniowie z Dolnego Śląska mierzą się z tematem, proponując różnorodne i często zaskakujące oryginalnością pomysły interpretacyjne przedstawienia miejsca Narodzenia Pańskiego. Szopki wykonane są z różnych materiałów i w różnych technikach: ceramiczne, ze szkła, tektury, papier mâché, plasteliny, materiałów naturalnych jak drewno, liście, kora, mech, kamienie, ale także z chleba, makaronu, ciastek czy wszelkiego rodzaju materiałów recyklingowych jak np. butelki czy płyty CD. Wyobraźnia twórców jest nieograniczona, co przyczynia się do powstania w każdej edycji konkursu nadzwyczajnych prac.

Mikroświaty. Obrazy w małych formatach ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu

9 grudnia 2025 – 22 marca 2026 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorki: Małgorzata Macura, Anna Jezierska

Niewielki format – to jedyna cecha, która łączy wszystkie obrazy, które będą pokazywane na tej wystawie. Żaden z nich nie przekroczy wymiarów 40 × 40 cm!

Zazwyczaj ukryte przed okiem widzów, w większości przechowywane są w magazynach ze względu na swoiste „niedopasowanie” do koncepcji galerii wystaw stałych. Jednocześnie wiele z tych dzieł prezentuje doskonały poziom artystyczny oraz zaskakuje rozbudowaną, a nawet monumentalną kompozycją zamkniętą w niewielkim formacie. Obrazy te dowodzą, że mała powierzchnia nie ograniczała ekspresji twórczej artystów kojarzonych z płótnami o tradycyjnych wymiarach. Na wystawie będzie można zobaczyć dzieła znanych twórców, takich jak Artur Grottger, Jan Matejko, Aleksander Gierymski, Bolesław Biegas, Eugeniusz Geppert, Henryk Stażewski czy Pierre-Paul Prud’hon. Inne z kolei wyszły spod pędzla znakomitych, choć dziś nieco zapomnianych artystów, jak np. Émile De Cauwer, Marie Spieler, Odo Dobrowolski, Stanisław Dębicki, Stanisław Janowski czy ostatnio odkrywana Maria Dulębianka.

Interesującym uzupełnieniem ekspozycji będą przedmioty z innych kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, które również zaskoczą widzów niewielkimi rozmiarami.

informacja prasowa

Maj w Muzeum Współczesnym Wrocław: wystawy, warsztaty i wydarzenia – dołącz!

Muzeum Współczesne Wrocław zaprasza do zapisów na warsztaty!  Można zgłaszać się pod adresem e-mail: edukacja@muzeumwspolczesne.pl Zapisy na oprowadzanie odbywają się przez cały maj! Ilość miejsc jest ograniczona. Rezerwację dla zorganizowanej grupy należy zgłosić pod numer tel. 666306936, e-mail: komunikacja@muzeumwspolczesne.pl

informacja prasowa

4. Tydzień Warszawskich Kin Studyjnych 19-25 kwietnia

W tym roku TYDZIEŃ WARSZAWSKICH KIN STUDYJNYCH odbędzie się po raz czwarty w dniach 19 – 25 kwietnia. W wydarzeniu biorą udział wszystkie studyjne kina miasta, a gospodynią jest jak zawsze… Warszawska Syrenka! W każdym kinie w ramach Tygodnia Warszawskich Kin Studyjnych zaplanowano szereg wydarzeń: pokazy, dyskusje, warsztaty, wystawy, spotkania, spacery, a nawet potańcówkę. Do zobaczenia ponadczasowa klasyka, kroniki filmowe, Teatroteki, a także najnowsze europejskie produkcje – w tym filmy dla dzieci – w przedpremierowej odsłonie. Część wydarzeń jest bezpłatna, część w atrakcyjnych i przystępnych cenach. 

19 kwietnia, piątek

19:00 | Kino Luna seans otwarcia: „Wilczyca” (reż. M. Piestrak, Polska 1983, 108 min) z audiodeskrypcją Doroty Masłowskiej + dyskusja „Jak ewoluowało kino gatunkowe w Polsce?” z udziałem Marka Piestraka i Bartosza M. Kowalskiego. Prowadzenie Łukasz Adamski.

20 kwietnia, sobota

11:00-12:30 Kinokawiarnia Stacja Falenica pokaz filmu „Legendy Warszawskie: Złota Kaczka, Bazyliszek, Warszawska Syrenka” (39 min). Na scenie animatorka przeprowadzi warsztaty plastyczne związane z postaciami z legend. Dla dzieci 3-7 lat.

13:00 Kino na Boku „Kicia Kocia w przedszkolu” (reż. nadzorująca M. Stróżycka, Polska 2024, 42 min) – pokaz przedpremierowy + warsztaty dla dzieci prowadzone przez Karolinę Witowską.

15:00 Spacer z reżyserem Dariuszem Gajewskim śladami lokacji do filmu „Warszawa” (zbiórka przed wejściem do Kinoteki).

17:00 Kinoteka Pokaz odrestaurowanej wersji filmu „Warszawa” (reż. D. Gajewski, Polska 2003, 104 min, napisy angielskie) 

19:00 Kino Praha „Pan T.” (reż. M. Krzyształowicz, Polska 2019, 104 min) + spotkanie z Marcelem Woźniakiem, autorem książek o Leopoldzie Tyrmandzie. Prowadzenie Anna Serdiukow.

21 kwietnia, niedziela

10:00 Spacer szlakiem największej przedwojennej wytwórni filmowej Sfinks oraz dawnego warszawskiego Broadwayu, jak nazywano ulicę Marszałkowską. Oprowadzanie Magdalena Krajewska.

16:00 Kino Iluzjon Pokaz Polskiej Kroniki Filmowej z tańcem jako motywem przewodnim z prelekcją historyczki kina Katarzyny Wajdy + Wernisaż plakatów Katarzyny Nioski Boguckiej CHILL OUT w ILUZJONIE + potańcówka na patio kina z muzyką na żywo graną przez zespół Laura Jazz Band.

20:00 Kino Atlantic „Zaklęte rewiry” (reż. J. Majewski, Polska 1975, 95 min) + spotkanie z restauratorką Agnieszką Kręglicką i Marcinem Kręglickim. Prowadzenie Anna Serdiukow.

22 kwietnia, poniedziałek

13:00 Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy Warsztaty dla młodzieży Czy jest wciąż miejsce dla krytyków filmowych?” – prowadzenie Michał Konarski i Julia Palmowska – Pełna Sala

19:00 Kino Kultura „Kiler” (reż. J. Machulski, Polska 1997, 104 min, napisy angielskie) + spotkanie z Katarzyną Figurą. Prowadzenie Bartosz Przybyszewski, współautor podcastu Podcastex.

23 kwietnia, wtorek

18:00 Kino Wisła „Victoria” (reż. K. Porcari, Polska 2022, 28 min) + czytanie fragmentów książki Radosława Piwowarskiego „Lekcje seksu doktora Alzheimera” + spotkanie z Radosławem Piwowarskim, Karoliną Porcari i Katarzyną Figurą. 

20:30 Kino Amondo Double feature „Moje stare” (reż. N. Parzymies, Polska 2023, 28 min) + „Thelma i Louise” (reż. R. Scott, USA 1991, 129 min) + rozmowa o kinie kobiet z Nataszą Parzymies i krytyczką filmową Klarą Cykorz. Prowadzenie Michał Konarski.

24 kwietnia, środa

9:00 Dom Kultury „Świt” „Leonardo. Odkrywca” (reż. J. Capobianco, P.L. Granjon, Francja, USA, Irlandia, Luksemburg 2023, 100 min) – pokaz przedpremierowy dla dzieci + warsztaty dla dzieci „Pracownia sztuki współczesnej”.

18:00 U-jazdowski Kino Pokaz Teatrotek: „Taniec z ofiarą” reż. Luiza Budejko i „Siostry” reż. Paweł Wróbel + spotkanie z twórcami: Luizą Budejko i Pawłem Wróblem, aktorami Maciejem Zuchowiczem i Agnieszką Przepiórską. Na dyskusji obecni będą także dyrektor WFDiF Zbigniew Domagalski oraz Maciej Wojtyszko, opiekun artystyczny Teatrotek. Prowadzenie Klara da Costa.

20:00 Kino Muranów „Jutro będzie nasze” (reż. P. Cortellesi, Włochy 2023, 118 min) – pokaz przedpremierowy + spotkanie z Anną Osmólską-Mętrak. 

25 kwietnia, czwartek

19:00 Kino Elektronik „Bestia” (reż. A. Hertz, Polska 1917, 48 min) – seans z muzyką na żywo Pawła Szamburskiego + spotkanie z autorkami książki „Sfinks. Wizjonerzy i skandaliści kina” Izabelą Żukowską i Faustyną Toeplitz-Cieślak. Prowadzenie Anna Serdiukow.

19–25.04 MOJEeKINO.PL – film dokumentalny „Spacer śladami nieistniejących kin”

19–25.04 MOJEeKINO.PL – film dokumentalny „Ula” (reż. A. Iwańska, Polska 2023, 74 min)

informacja prasowa

Jakie wystawy zaplanowało wrocławskie Muzeum Narodowe we Wrocławiu w roku swego jubileuszu?

W tym roku Muzeum Narodowe we Wrocławiu będzie święciło 75-lecie istnienia. Ten piękny jubileusz  postanowiono uczcić licznymi wystawami oraz publikacjami. Już niebawem w Pawilonie Czterech Kopuł zostanie otwarta piersza indywidualna wystawa prac Ottona Piene – światowej sławy niemiecko-amerykańskiego artysty, jednego z założycieli „grupy” ZERO. Temat  ludzkiej twarzy podejmie inna wystawa w Pawilonie i zobaczymy na niej prace m. in. Cindy Sherman oraz Gillian Wearing pochodzące z kolekcji brytyjskiego Tate Modern. Hitem będzie z pewnością wystawa "Moda stanu wojennego", pokazująca kreatywność Polaków w tym trudnym czasie. Intrygująco zapowiada się także wystawa "Szaleństwo rokoka!" w Pawilonie Czterech Kopuł. Ogółem zapowiedziano szesnaście wystaw!

Johann Georg Platzer, Alegoria muzyki, ok. 1730, olej, blacha
miedziana, wystawa "Szaleństwo rokoka"

1.

Otto Piene. Gwiazdy 

[Wydarzenie muzealne roku 2023] 
22.01–25.06.2023

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej, Oddział MNWr

Kuratorka wystawy: Iwona Dorota Bigos

Pierwsza w Polsce indywidualna wystawa prac Ottona Piene – światowej sławy niemiecko-amerykańskiego artysty, jednego z założycieli „grupy” ZERO. Pokazane zostaną jego słynne rzeźby powietrzne „Długie gwiazdy” (2014) oraz instalacja świetlna „Praska przestrzeń światła” (2002/2017).

Jako artysta Piene zrezygnował z tradycyjnego malarstwa, aby tworzyć dzieła ze światła, ognia i ruchu. Współpracował z naukowcami i inżynierami i wykorzystywał w swojej twórczości najnowsze technologie.

„Długie gwiazdy” (Langen Stars) to rzeźby, które pod wpływem napompowywania lub upuszczania powietrza unoszą się i zapadają, poruszając się w hipnotyzującym rytmie. Sprawiają wrażenie niemal żywych istot, które przyciągają odbiorcę, zachęcając do interakcji.

Instalacja „Praska przestrzeń światła” (Light Room Praque) złożona jest ze świetlistych punktów i kształtów, wyłaniających się z ciemności, obracających się i poruszających we wszystkich kierunkach. Ulotne świetlne efekty krążą po misternych orbitach, wzbudzając zarazem strach, zaciekawienie i fascynację. 

Otto Piene, „Praska przestrzeń światła” w Pohang,
Museum of Steel Art (Korea Południowa), 2002–2017,
ZERO foundation, ©VG Bild-Kunst, Niemcy

Precjoza wrocławskich bractw strzeleckich
24.01–7.05.2023

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kuratorzy wystawy: dr Robert Heś, Jacek Witecki

Jednemu z najciekawszych i najcenniejszych zespołów zabytków, jaki przechowywany był do II wojny światowej we wrocławskich zbiorach muzealnych, poświęcona będzie ta wystawa. Pokazane zostaną zachowane dzieła z kolekcji złotniczej należącej do dawnych wrocławskich bractw strzeleckich.

Wystawa jest częścią projektu opracowania zabytkowej spuścizny wrocławskich organizacji strzeleckich, które w ciągu wieków istnienia zgromadziły obszerny zasób obiektów, przede wszystkim dzieł złotniczych. Do dziś zachowały się jedynie fragmenty dawnej kolekcji, wśród których były dzieła wybitnych złotników wrocławskich, takich jak Christian Mentzel, Veit Koch, Joachim Hiller czy Hans Hocke, oraz norymberskich jak Hans Weber czy David Lauer. Na wystawie pokazane zostaną dzieła ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Miejskiego Wrocławia oraz Muzeum Narodowego w Warszawie. Będą to m.in. dary cesarskie, patrycjuszowskie oraz klejnoty upamiętniające „królów” wrocławskich strzelców i unikalne monety wybijane z okazji zawodów strzeleckich.

Wystawie będzie towarzyszyła publikacja pod redakcją dr. hab. Piotra Oszczanowskiego.

3.
Twarzą w twarz 
25.02–4.06.2023 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej, Oddział MNWr

Kuratorki wystawy: Iwona Dorota Bigos & Małgorzata Micuła

Wystawa podejmuje temat ludzkiej twarzy jako najłatwiej rozpoznawalnego, najbardziej wyeksponowanego i tym samym najbardziej wrażliwego elementu ciała człowieka. Jest to temat niezwykle aktualny w dobie rozwiniętej cyfryzacji, z rosnącą rolą sztucznej inteligencji w przestrzeni publicznej, w której twarz staje się najważniejszym czynnikiem identyfikacji osobniczej. Wystawa będzie miała charakter krytycznego namysłu nad kondycją współczesności i zależności ludzi od technologii cyfrowych. 

Publiczności udostępnione zostaną prace polskich i zagranicznych artystów, z których większość to twórcy aktywni i dobrze rozpoznani na światowej scenie artystycznej. Oprócz realizacji takich autorów jak Omer Fast, Kader Attia, Katarzyna Kozyra czy Krzysztof Wodiczko znajdą się również prace Cindy Sherman oraz Gillian Wearing pochodzące z kolekcji brytyjskiego Tate Modern.

Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

Pisanki i palmy wielkanocne
14.03–30.03.2023 (1.04 – kiermasz)

Muzeum Etnograficzne, Oddział MNWr

Kuratorka wystawy: Agnieszka Szepetiuk-Barańska

Pisanki, palmy, stroiki, kartki świąteczne, baranki z ciasta i gliny, papierowe kwiaty, drewniane i ceramiczne ptaki to niektóre z eksponatów składających się na doroczną wystawę wielkanocną. Autorami pokazywanych prac są współcześni twórcy z terenu Dolnego Śląska i Opolszczyzny. 

Zaprezentowane zostaną pisanki zdobione różnymi technikami, takimi jak batikowa, rytownicza i aplikacyjna. Będą m.in. jajka oklejane miniaturowymi wycinankami, rdzeniem sitowia, opolskie „kroszonki” oraz wykonane na motywach huculskich, suwalskich czy rzeszowskich. Wystawa to także ważne doświadczenie badawcze i antropologiczne i okazja do przyjrzenia się rozwojowi technik zdobienia jaj, ich zmianom, kierunkom i artystycznym modom, którym podlegają.

Sweter z "wełny kowarskiej", wystawa "Moda stanu wojennego"

5.
Moda stanu wojennego
18.04–30.07.2023

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kuratorki wystawy: dr Małgorzata Możdżyńska-Nawotka (MNWr),

Maria Duffek-Bartoszewska

Swetry z „wełny kowarskiej”, sukienki z farbowanej tetry, płaszcze zdobione barwnymi aplikacjami, ręcznie tkane kurtki i inne ubrania noszone przez Polki i Polaków w trudnym okresie stanu wojennego można będzie zobaczyć na pierwszej w Polsce wystawie poświęconej temu tematowi. Pokazane zostaną prace projektantek-amatorek oraz ubrania zaprojektowane przez profesjonalnych twórców, jak Jerzy Antkowiak, Grażyna Hase, Barbara Hoff.

Kryzys gospodarczy lat 80. XX w. spowodował praktyczne załamanie przemysłu i rynku odzieżowego w Polsce. Ciekawym zjawiskiem tego okresu jest odzież projektowana i wykonywana samodzielnie przez Polki. Kompensowały one materialne niedobory obfitością inspiracji, inwencją i osobistym zaangażowaniem, szarość i bylejakość otaczającej rzeczywistości kontestowały barwnością, humorem i fantazją. Odnosiły się do aktualnej zachodniej mody, czerpały z nurtu „sztuki do noszenia” oraz stylu boho. Te ubrania są świadectwem pewnego określonego momentu historii, ale w swojej opartej na recyclingu materialności oraz eklektycznej i indywidualistycznej estetyce pozostają zaskakująco nowoczesne. 

Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

6.

Nie zapomnisz. 
Pamięć, pamiątka, pamiętnik

13.05 [Noc Muzeów] – 8.10.2023

Muzeum Etnograficzne, Oddział MNWr

Kuratorka wystawy: Elżbieta Berendt & zespół ME

Wystawa „Nie zapomnisz” poświęcona będzie rzeczom, zapisom i znakom o charakterze pamiątkowym. Powołane do istnienia w celu podkreślenia wyjątkowości dokumentowanej przez siebie sytuacji, dla zatrzymania czasu, wywoływania wspomnień, zapamiętania ulotnych emocji, uhonorowania ludzi i zdarzeń. Rzeczy zabytkowe pokazane zostaną obok przedmiotów współczesnych. Trzon ekspozycji stanowić będą eksponaty, które sytuują się w ludycznej i popularnej warstwie kultury, ale jako kontrapunkt dla nich wprowadzone zostaną pojedyncze przedmioty związane z elitarnymi nurtami. 

Wystawa, która z założenia będzie dokonanym przez kuratorkę, autorskim wyborem „pamiątek”, ma zachęcać do refleksji i pozostawiać pole do dopowiedzenia przedstawionych propozycji przez zwiedzających.

7. 

Tłoki pieczęci gminnych wolnego państwa żmigrodzkiego
30.05–27.08.2023

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kurator wystawy: Artur Hryniewicz 

Pokazane zostaną niezwykłe tłoki pieczęci sądowych z terenu dawnego wolnego stanowego państwa żmigrodzkiego, należącego od 1641 roku do rodziny Hatzfeldów. 

Silny związek formalny ich przedstawień napieczętnych z walorami przyrodniczymi Doliny Baryczy zdecydowanie wyodrębnia ten zespół zabytków sfragistycznych spośród ogromnej liczby pieczęci wiejskich z przedstawieniami Temidy, patronów lokalnych kościołów czy najróżnorodniejszych narzędzi rolniczych. Prezentacja obejmować będzie kilkadziesiąt tłoków z XVIII w., na których widnieją m.in. wizerunki ryb, czapli i bocianów. Pieczęcie te najpierw trafiły do Archiwum Państwowego we Wrocławiu (w 1824 r.), a następnie do zbiorów Muzeum Starożytności Śląskich (w 1893 r.). Niektóre z matryc zaprezentowanych tłoków wykazują stan połowicznego lub nieomalże całkowitego zużycia, co najlepiej świadczy o skali ich urzędniczej przydatności. 

8.
Intrygujące! 
3.06–29.10.2023

Muzeum Etnograficzne, Oddział MNWr

Kuratorka wystawy: Hanna Golla

„Intrygujące!” to cykl składający się z niezwykle ciekawych tekstów napisanych przez pracowników Muzeum Narodowego we Wrocławiu, zamieszczanych cyklicznie na stronie internetowej mnwr.pl od sierpnia 2018 r. Większość z muzealnych odkryć, ciekawostek i sensacji, o jakich te teksty mówią, uwzględniono również w jubileuszowym wydawnictwie, poświęconym temu tematowi.

A sama wystawa, pod takim także tytułem, zorganizowana w Muzeum Etnograficznym, właśnie do tego cyklu będzie bezpośrednio nawiązywać. Zaprezentowane zostaną zabytki tylko ze zbiorów Muzeum Etnograficznego, te, które wcześniej opisano w ramach „Intrygujących!”. Zwiedzający zobaczą: obrazy i rzeźby twórców nieprofesjonalnych, huculiana (ceramika oraz wyroby z drewna i metalu), artefakty związane z piernikarstwem i drukowaniem tzw. blaudruków, instrumenty muzyczne, szopki, elementy strojów tradycyjnych, makatki oraz ozdoby wykonane z włosów. Wśród pokazywanych eksponatów znajdą się również takie, które nigdy dotąd nie opuściły magazynu i wystawione zostaną po raz pierwszy. 

Wystawie towarzyszyć będzie książka „Intrygujące!” wydana z okazji 75-lecia Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Johann Georg Urbansky, putto z dawnego prospektu organowego kościoła św..
Marii Magdaleny we Wrocławiu, ok. 1721-1725, zbiory MNWr

9.
Barokowi herosi. 
Wrocławskie rzeźby Johanna Georga Urbansky’ego z lat 20. XVIII w. 

13.06–29.10.2023 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kuratorzy wystawy: Piotr Oszczanowski & Barbara Andruszkiewicz 

Przypomniane zostaną dwie imponujące realizacje rzeźbiarskie wykształconego w Pradze, a aktywnego we Wrocławiu w pierwszej tercji XVIII w. rzeźbiarza Johanna Georga Urbansky’ego. Dzieła stworzone zostały niemal równocześnie dla najważniejszych świątyń dwóch wyznań dominujących w stolicy Śląska – katolickiej katedry pw. św. Jana Chrzciciela oraz luterańskiego kościoła św. Marii Magdaleny we Wrocławiu. 

Są to stojące na balustradzie w prezbiterium wrocławskiej katedry naturalnej wielkości figury czterech Ojców Kościoła – świętych Ambrożego, Augustyna, Grzegorza i Hieronima – będące dziełami wysokiej klasy, cechującymi się dużą ekspresją, a jednocześnie elegancją i wyrafinowaniem. Zespół ten szczęśliwie przetrwał II wojnę światową, obecnie jest jednak podzielony między Wrocław a Stężycę w województwie lubelskim. 

Drugim dziełem jest (a raczej był) będący niegdyś ozdobą kościoła św. Marii Magdaleny prospekt organowy, który został rozebrany pod koniec XIX w., część zaś elementów jego rzeźbiarskiej dekoracji przekazano do dawnego wrocławskiego Muzeum Rzemiosła Artystycznego i Starożytności. Choć zachowany w szczątkowym stanie, wciąż daje pojęcie o rozmachu przedsięwzięcia i kunszcie artysty.

10.
Szaleństwo rokoka! 
Fascynacja rokokiem na Śląsku (XVIII–XXI w.) 

13.07.2023–14.01.2024 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej, Oddział MNWr

Zespół Kuratorski MNWr & koordynator: Piotr Oszczanowski

To pierwsza w historii muzealnictwa próba zaprezentowania do tej pory niedostrzeganego, niedocenianego i pomijanego zjawiska w sztuce regionu. To także demonstracja zmian stylistycznych, które miały miejsce na Śląsku w drugiej połowie XVIII w., również ponownego zafascynowania nimi na przełomie XIX i XX w., a wreszcie szukania odpowiedzi na pytanie, czy ta stylistyka interesuje i fascynuje współczesnych? 

Sztuka rokoka na Śląsku, na jego historycznym obszarze obejmującym także tereny znajdujące się dzisiaj w Czechach, była pochodną zmian politycznych, jakie nastąpiły w tej części Europy w połowie XVIII w. Skutki trzech wojen śląskich (1740–1763) doprowadziły do przejścia Śląska pod panowanie pruskie 

Rokoko wyrażało się bogactwem nowej, oryginalnej ornamentyki idącej w parze z usubtelnieniem wyrobów, nadawaniu im mniejszych rozmiarów, bardziej intymnych, wyrafinowanych, przytulnych i gabinetowych. Wyobraźnię artystów wypełniają fantazyjne rocaille, mające jakoby swoim kształtem przypominać muszle, ale zbudowane także z elementów tzw. kogucich grzebieni, postrzępionych i rozchwianych morskich fal, ślimaków, korali „skrzydeł nietoperza”, pierzastych wici roślinnych, subtelnych dekoracji kwiatowych i kratki regencyjnej. 

Zaprezentowane zostaną: malarstwo, rzeźba, a także ubiory i akcesoria mody. Eksponaty pochodzą z polskich, czeskich i niemieckich muzeów oraz kościołów.

Wystawie będzie towarzyszył katalog.

Wazony, proj. Barbara Górska-Kaczmarek, 1980, 
szkło sodowe barwione tlenkami, ręcznie formowane, 
Huta Szkła Gospodarczego „Tarnów” w Tarnowie, fot. A. Podstawka

11.

Szklane życiorysy. 
Polskie projektantki szkła (1945–2020) 

3.10.2023–14.01.2024

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kuratorka wystawy: dr Barbara Banaś 

Wielka wystawa prezentująca twórczość polskich designerek szkła, tworzących w ciągu ostatnich 75 lat. Ich aktywność zawodowa – niezwykle bogata, ale niemal nieznana – świadczy o niebagatelnej roli, jaką odegrały w historii wzornictwa ostatnich dekad. Kobiety-projektantki pozostawały na ogół w cieniu swoich kolegów, rzadko pełniły funkcje kierownicze w ośrodkach wzorcujących. 

Wśród bohaterek wystawy znajdą się pionierki powojennego projektowania szkła: Halina Jastrzębowska-Sigmund i Wanda Zawidzka-Manteuffel. Kolejne pokolenie to pierwsze absolwentki Katedry Szkła PWSSP we Wrocławiu, m.in. Regina Włodarczyk-Puchała, Eryka Trzewki-Drost, Barbara Urbańska-Miszczyk i Stanisława Paczos. 

Z pokolenia rozpoczynającego swą aktywność zawodową w latach 60. i 70. XX w. na wystawie przedstawione zostaną prace Janiny Węcewicz-Macek, Marii Słaboń-Kapy, Barbary Kaczmarek-Górskiej, Ewy Gerczuk-Moskaluk i Lucyny Pijaczewskiej. Prezentację zamykają prace projektantek działających po transformacji 1989 r., m.in. Małgorzaty Dajewskiej, Katarzyny Hałas, Agnieszki Leśniak, Agnieszki Bar i Aleksandry Kujawskiej. 

Szklane życiorysy będą też opowieścią i zapisem historii zmieniających się oczekiwań odbiorców, podlegającej nieustannym transformacjom sferze życia domowego i społecznego, która wraz z reorientacją potrzeb i rytuałów wpływa na ikonosferę wnętrz prywatnych i publicznych i na ostateczny kształt przedmiotów. Wystawie będzie towarzyszył katalog.

12.
Skarb Średzki. 
Bankierzy króla
3.10–29.12.2023

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kurator wystawy: Jacek Witecki

Coroczna ekspozycja bezcennych zabytków, tworzących odkryty w latach 80. XX w. w Środzie Śląskiej, tzw. Skarb Średzki. Składają się na niego średniowieczne klejnoty i precjoza pochodzące z dworu Karola IV w Pradze i oddane w zastaw średzkim Żydom, którzy udzielili pożyczki królowi. Wystawa prezentująca w każdej odsłonie inne zagadnienia związane z historią skarbu, tym razem poświęcona będzie dziejom średzkiej społeczności żydowskiej i jej kontaktom z dworem królewskim. Przybliży ona intrygujące kwestie związane z okolicznościami, w jakich bezcenne zabytki, wśród których jest XIV-wieczna kobieca korona ślubna, trafiły na Śląsk i ukryte w zamurowanej piwnicy czekały ponad pięćset lat na swe odkrycie.

13.
Zaklinacze czasu. 
Kolędniczy teatr obrzędowy
25.11.2023–4.02.2024

Muzeum Etnograficzne, Oddział MNWr 

Kuratorka wystawy: Dorota Jasnowska

Wystawa opowiadać będzie o widowiskowych formach kolędowania praktykowanych w okresie bożonarodzeniowym nie tylko w różnych regionach Polski, ale całej Europy. Reżyserami, aktorami, a jednocześnie scenografami tego swoistego teatru ludowego byli członkowie lokalnych społeczności. 

Na ekspozycji zaprezentowane zostaną pochody kolędnicze przede wszystkim z Dolnego Śląska, ale także z Małopolski, Śląska Górnego i Opolskiego. Będą to kolędnicy chodzący z symbolizującymi siłę, zdrowie i płodność maszkarami zwierzęcymi (między innymi z turoniem, kozą, niedźwiedziem), z gwiazdą, szopką oraz grupy odgrywające tzw. widowiska herodowe. 

Wystawę wzbogacą fotografie, zapisy dźwiękowe, filmowe oraz wywiady z kolędnikami – zaczerpnięte z materiałów dokumentujących badania nad tą formą obrzędowości, prowadzone między innymi przez pracowników Muzeum Etnograficznego na przełomie lat 60. i 70. XX w. 

Zabytki ze zbiorów: Muzeum Śląskiego w Katowicach, Muzeum Śląska Opolskiego, Muzeum Wsi Opolskiej, Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu, Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie.

Płyta nagrobna księcia Wacława żagańskiego (zm. 1488),
Wrocławska pracownia odlewnicza; po 1488 roku

14.
Śląska ars moriendi. 
Średniowieczne metalowe płyty nagrobne
28.11.2023–24.03.2024

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kuratorzy wystawy: Agata Stasińska (MNWr), 

Mateusz Tomyślak (ASP w Krakowie)

Związane ze średniowiecznym Śląskiem wyjątkowe metalowe płyty nagrobne oraz pochodzące z nich aplikacje po raz pierwszy pokazane zostaną na wystawie muzealnej. Wśród prezentowanych obiektów zajdą się m.in. biskupie pyty nagrobne z wrocławskiej katedry pw. św. Jana Chrzciciela oraz konserwowana w latach 2020–2021 płyta nagrobną księcia Wacława żagańskiego z kościoła pw. św. Barbary we Wrocławiu ze zbiorów MNWr.

Celem kuratorów jest również zaprezentowanie problematyki technologicznej i konserwatorskiej – ekspozycję poprzedzą odpowiednie w tym zakresie prace i badania. Istotną częścią planowanej wystawy będzie również próba uchwycenia i przedstawienia różnych aspektów kultury średniowiecznej związanych z podejściem ówczesnych do tematu śmierci i okazywanych wobec niej postaw. 

Kwestii tej posłużą zarówno zasygnalizowane już w tytule wystawy poradniki ars moriendi, jak też obiekty związane z prywatną dewocją oraz rolą świętych patronów w życiu wiernych. 

15.
50 na 50. 
Jubileusz 50-lecia Działu Sztuki Wydawniczej 
Muzeum Narodowego we Wrocławiu
12.12.2023–31.03.2024

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Gmach Główny

Kurator wystawy: Jakub Maciej Łubocki

12 grudnia 1973 r. oficjalnie utworzono Dział Sztuki Wydawniczej w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. 50-ta rocznica jego funkcjonowania lat jego to doskonała okazja, by przyjrzeć się, jak w tym okresie sztuka wydawnicza współtworzyła wrocławskie i polskie muzealnictwo. Zaprezentowane zostaną zbiory, ich historia, przypomniane zostaną dawne wystawy i pracujący w dziale kustosze. Zwiedzający zobaczą m.in. wspaniały dar Jana Kuglina, dowiedzą się o planowanych kierunkach rozwoju. Ekspozycja jedynej kolekcji sztuki wydawniczej w Polsce ma na celu uwrażliwić na jej nieoczywiste piękno oraz pokazać działalność muzealniczą jako pracę pożyteczną, satysfakcjonują i ważną.

16.
Najpiękniejsza szopka betlejemska 2023
grudzień 2023 – styczeń 2024

Muzeum Etnograficzne, Oddział MNWr

Kuratorki wystawy: Joanna Kurbiel (ME),

Klara Kołakowska (MDK „Śródmieście”)

Kilkadziesiąt szopek betlejemskich nagrodzonych w Wojewódzkim Konkursie Rzeźbiarskim „Najpiękniejsza Szopka Betlejemska 2023” pokazanych zostanie na tej wystawie.

Organizatorem konkursu jest Galeria Twórczości Plastycznej Młodych działająca w MDK „Śródmieście”. Co roku młodzież ze szkół Dolnego Śląska mierzy się z tematem, proponując różnorodne i często zaskakujące pomysły interpretacyjne przedstawienia miejsca Narodzenia Pańskiego. Szopki wykonane są z różnych materiałów i w różnych technikach: ceramiczne, ze szkła, tektury, plasteliny, materiałów naturalnych jak drewno, liście, kora, mech, kamienie, ale także z chleba, makaronu, ciastek oraz z wszelkiego rodzaju materiałów recyklingowych, jak np. butelki czy płyty CD. Wyobraźnia twórców jest nieograniczona, co przyczynia się do powstania nadzwyczajnych prac.

informacja prasowa

Co zobaczymy w Muzeum Narodowym we Wrocławiu w 2021 roku?

W roku 2021 w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i jego oddziałach zostaną zaprezentowane bardzo interesujące wystawy. Zaplanowano aż 18 nowych wystaw czasowych w trzech oddziałach oraz otwarcie Panoramy Racławickiej po modernizacji. Zobaczymy "Wystawę pandemiczną", schronimy się "W głębi obrazu", udamy się w "Podróż za marzeniami"... A zresztą, zobaczcie sami :-)

Wystawa "W głębi obrazu"

Na początek refleksja na temat pandemii, czyli jak pracownicy Muzeum Narodowego we Wrocławiu ratowali się w tym trudnym czasie przez... sztukę.

BYpass. Wystawa pandemiczna

Rok 2020 pokrzyżował wiele kulturalnych planów. Muzea trwają w niepewności jutra. Zamknięte dla gości serwują sztukę „online” i czują ogromny niedosyt i brak bezpośredniego kontaktu z widzami. Zaistniała sytuacja sprawiła, że wiele budowanych miesiącami projektów wystawienniczych musiało zostać „zamrożonych”, odłożonych na bliżej nieokreśloną przyszłość. To poczucie zawieszenia skłoniło kuratorki Pawilonu Czterech Kopuł do przyjrzenia się zbiorom własnego muzeum. I tak powstał pomysł wystawy „BYpass. Wystawa pandemiczna”.

„»BYpass…« to nasz muzealny zabieg ratujący, pozwalający nam przetrwać trudny czas” – mówi dr Barbara Banaś, zastępca dyrektora Muzeum Narodowego we Wrocławiu. „To prezentacja, będąca swoistym uzupełnieniem naszej kolekcji stałej prezentowanej w Pawilonie Czterech Kopuł, ukazująca szereg niezwykle ciekawych zjawisk i osobowości artystycznych, których nie udało się pokazać w ramach głównej ekspozycji. Klucz wyboru jest prosty i oparty o alfabet, czyli od litery A do Ż, i parytetowy, a więc wybraliśmy z bogatego zasobu prace artystek i artystów reprezentujących różne dyscypliny i nurty. To artystyczne panoptikum wydaje się być bardzo ciekawe i ozdrowieńcze – odkrywa przed nami szereg bardzo rzadko pokazywanych prac, w tym także dzieła artystów obcych, których niemały zespół znajduje się we wrocławskiej kolekcji. W naszych wyborach staraliśmy się utrzymać równowagę pomiędzy wszystkimi dyscyplinami – mamy więc malarstwo, rzeźbę, różne formy grafiki, fotografię, videoart i instalacje”.

Wystawę otwiera prezentacja prac Zofii Artymowskiej i Getulia Alvianiego, zamknie wrocławska malarka Janina Żemojtel. Wśród pokazywanych artystów znajdą się m.in.: Teresa Pągowska, Jolanta Nitka-Nikt, Marek Chlanda, Zofia Woźna, Krzesława Maliszewska, Halina Chrostowska, Zofia Rydet, Edward Hartwig. 

28 lutego – 16 maja 2021

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki

Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Opieka kuratorska: Zespół Muzeum Sztuki Współczesnej

W głębi obrazu. Escape Room 

Schroń się w muzeum/Schroń się w obrazie/Źródła obrazu

Kolekcja muzealna / muzeum / obraz jako ucieczka / miejsce bezpieczne w okresie dominacji negatywnych narracji pandemicznych.

Mikrointerwencje artystów współczesnych w kolekcje stałe Muzeum Narodowego we

Wrocławiu.

Prof. Jadwiga Sawicka (Wydział Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego) oraz prof. Łukasz Huculak (Wydział Malarstwa ASP we Wrocławiu) stworzą prace odnoszące się do tematu bezpieczeństwa, nawiązując do wybranych dzieł sztuki prezentowanych na wystawach stałych „Sztuka śląska XVI–XIX w.” i „Sztuka europejska XV–XX w.”

Celem projektu jest pokazanie stałej kolekcji w nowym świetle, przyciągnięcie widzów, którym ekspozycje te są już dobrze znane. „Stanowiąc rodzaj powiększenia/wydobycia/podkreślenia wybranych wątków z emblematycznych dla kolekcji muzealnych obiektów, wyszczególnienia nieznaczących detali, dookreślenia niekiedy mało czytelnych elementów drugiego planu, realizacje te zapraszać będą do uważniejszego spojrzenia na pozostałe obiekty, stanowiąc niejako »warsztaty« wnikliwego odbioru dzieł sztuki” – tłumaczą artyści. 

marzec–czerwiec 2021

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Gmach Główny

Współpraca: Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej

Galeria mody

Ubiór pojawia się we wszystkich odmianach malarstwa, rzadko jednak widz zastanawia się nad tym, co wnosi do obrazu. A jest to udział dwojaki. Z jednej strony tkanina – jej kolor, wzór, faktura, sposób układania się, krój i zdobienia ubioru – stanowi element plastyczny kompozycji. Jednocześnie strój przedstawionych postaci komunikuje przesłania: symboliczne, ceremonialne, społeczne, psychologiczne, religijne, erotyczne, technologiczne, polityczne, ekologiczne, międzykulturowe. Tym związkom mody i sztuki poświęcona będzie wystawa „Galeria mody”. Będzie ona prezentowana w salach wystaw czasowych, ale obejmie także galerie stałe na I i II piętrze, gdzie przy wybranych dziełach zaprezentowane zostaną kostiumologiczne „standy”.

„W odniesieniu do wystawy w salach czasowych przyjęliśmy klucz kolorystyczny, poświęcając kolejne sale poszczególnym barwom” – wyjaśnia dr Małgorzata Możdżyńska-Nawotka, kuratorka wystawy. „To podejście pozwala na nieoczekiwane »spotkania« obrazów, ubiorów, tkanin i akcesoriów mody z okresu od średniowiecza do czasów współczesnych, odsłaniające zarówno wątki »długiego trwania«, jak i oddziaływanie aktualnej, zmiennej mody oraz kształtujących ją czynników”.

Wystawie będzie towarzyszyć najnowsza książka autorstwa kuratorki wystawy zatytułowana „Pozór kostiumu”. To praca poświęcona historii mody w Polsce od XVIII do pocz. XX w., związkom mody i malarstwa oraz znaczeniom komunikowanym przez strój. Czytelnik dowie się na przykład, dlaczego strój koronacyjny Stanisława Augusta Poniatowskiego nazywano „hiszpańskim”, z jakich powodów Stanisław Leszczyński z małżonką sportretowali się jako sułtan i jego faworyta i czemu wykwintny szal

kaszmirski kosztował tyle, co elegancki powóz…

27 kwietnia – 29 sierpnia 2021

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Gmach Główny

Kuratorka wystawy: dr Małgorzata Możdżynska-Nawotka

Podróż za marzeniami. Kultura uzdrowiskowa w Europie

Jak zmieniały się marzenia i oczekiwania związane z podróżami do uzdrowisk, po co – oprócz polepszenia zdrowia – jeżdżono kiedyś do wód i jak spędzano tam czas? Odpowiedzi na te i inne pytania można będzie znaleźć na wystawie poświęconej historii uzdrowisk w Europie. Ekspozycja koncentruje się na XVII–XIX w., czyli okresie największego rozwoju kurortów. Wśród prezentowanych eksponatów znajdą się dawne fotografie, druki, pocztówki, pamiątkowe naczynia (szklanice, puchary, talerze, filiżanki ze „zdrojowymi” nadrukami). Do aranżacji wykorzystane będą także części garderoby oddającej klimat czasów podróży do wód. Wystawa będzie pokazywana w salach wystaw czasowych, ale także w plenerze przed Muzeum.

Autorką tekstów o uzdrowiskach europejskich jest prof. dr hab. Bożena Płonka-Syroka z Zakładu Humanistycznych Nauk Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Jak pisze:

„Podróże do uzdrowisk wiązały się ze zróżnicowanymi oczekiwaniami klientów, nie ograniczanymi tylko do leczenia. Kobiety marzyły przede wszystkim o odpoczynku, regeneracji sił i uwolnieniu z krępujących ruchy gorsetów i niewygodnego obuwia itp. Mogły ubierać się swobodniej, poruszać się same w uzdrowiskowej przestrzeni publicznej, spotykać się z innymi kobietami i pozwalać sobie na drobne przyjemności, takie jak zakupy. Wieczory spędzano na spacerach, w trakcie których podziwiano niedostępne kobietom w mieście piękno przyrody, i na rozmowach w nieformalnych warunkach, których na co dzień kobiety bywały pozbawione przez reguły i konwenanse”.

15 maja – 19 września 2021

Miejsce: Muzeum Etnograficzne, Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorki wystawy: Paulina Suchecka i prof. dr hab. Bożena Płonka-Syroka

Peonie w seladonowej wazie. Chińska porcelana z manufaktury Mistrza Jiang

Longquan, położone pośród gór niewielkie miasto w prowincji Zhejiang, jest kolebką chińskiej ceramiki. W tutejszych manufakturach wytwarza się nieprzerwanie od dziesięciu stuleci porcelanowe przedmioty pokryte charakterystycznym szkliwem w różnych odcieniach zieleni, błękitu i szarości. Tak zwane seladony są od wieków symbolem chińskiej kultury. Współczesne seladony z Longquan nadal wytwarza się tradycyjnymi metodami, a tutejsza technologia wypału została wpisana na Światową Listwę Dziedzictwa Narodowego UNESCO w 2007 roku.

Na wystawie pokazanych zostanie prawie 100 prac Jiang Tongleia, jednego z najbardziej znanych ceramików z Longquan, oraz jego syna, który kontynuuje rodzinne tradycje ceramiczne. 

W manufakturze Sun Keng yao artyści wykonują zarówno artystyczne obiekty unikatowe, jak i użytkowe, między innymi zestawy do ceremonii herbacianej, naczynia do kaligrafii. Powielają klasyczne formy z epoki Song (960–1279) i tworzą własne. 

6 lipca – 5 września 2021

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Gmach Główny

Kuratorki wystawy: Dorota Róż-Mielecka

i Katarzyna Matuszczyk-Lu

Współpraca: Instytut Sun Kengyao w Longquan i Stowarzyszenie Polsko-Chińskie na Rzecz Kultury i Sztuki

Skarb Średzki

Klejnoty i monety tworzące razem Skarb Średzki to jedne z najbardziej niezwykłych zabytków w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Unikatowy zespół średniowiecznych precjozów został ukryty w połowie XIV w. w Środzie Śląskiej – niewielkim mieście położonym na szlaku handlowym łączącym Wschód z Zachodem Europy.

Historia skarbu i powstania należących do niego klejnotów przenosi nas jednak daleko poza śląski horyzont. Pojawiają się w niej postacie należące do największych rodów panujących, w których rękach spoczywały losy średniowiecznej Europy: Staufów, Andegawenów, Walezjuszy, Luksemburgów

i Przemyślidów. Fryderyk II – zdobywca Italii i cesarz, Filip VI – król Francji, książę Karol de Valois – założyciel dynastii Walezjuszy, Jan Luksemburski – nieustraszony rycerz i król Czech, cesarz Karol IV, który uczynił z Pragi światową metropolię, i jego francuska małżonka Blanche. Cesarze, królowie i książęta – ich ambicje, niezwykłe losy, małżeństwa i konflikty – to o nich opowiadają niezwykłe klejnoty odnalezione przypadkowo w 1989 r. i ich historię przybliży wystawa w Muzeum Narodowym we Wrocławiu.

1 października – 31 grudnia 2021

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Gmach Główny

Kurator wystawy: Jacek Witecki

Wrocław według Bacha

Pierwsza w historii prezentacja bezcennego zbioru 190 rysunków ukazujących najważniejsze budowle, pomniki, place Wrocławia, a także mosty, wykute w kamieniu rzeźby czy – w niemal 85% niezachowane do naszych czasów – portale domów mieszczańskich. Tworzące zestaw sześciu tek rysunki prezentują niezwykły portret miasta stojącego u progu nowoczesności, modernizacji i rozbudowy, uchwyconego ręką artysty w ostatnim momencie przed wynalezieniem i upowszechnieniem fotografii. Unikatowy zbiór wykorzystany był wielokrotnie do odtwarzania

zniszczonych wrocławskich zabytków. Rysunki z jubilerską precyzją wykonali w latach 1823–

1828 pod okiem pierwszego dyrektora Wrocławskiej Szkoły Sztuk – Carla Daniela Davida Friedricha Bacha – trzej studenci: Heinrich Mützel, Heinrich Hillebrandt i Ernst Wiedemann.

Celem wystawy jest również przybliżenie zwiedzającym niezwykle interesującej postaci inicjatora

powstania zbioru – Carla Bacha, który był pierwszym dyrektorem szkoły dziś znanej pod nazwą Akademii Sztuk Pięknych. Na wystawie zaprezentowany zostanie fragment znajdującej się w zbiorach Muzeum kolekcji rysunków Carla Bacha, jak również wykonywane według jego projektu w śląskich fabrykach naczynia ceramiczne czy lichtarze i wydawane przez niego pisma poświęcone teorii sztuki. Atrakcją wystawy będzie też bezcenny, wypożyczony z Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu, sztambuch artysty pokazujący sieć zawodowych powiązań i kontaktów malarza. Wystawie towarzyszył będzie rozbudowany program edukacyjny, przybliżający za pomocą gier i zabaw dzieje Wrocławia, jak również wygląd i lokalizację najcenniejszych zabytków miasta.

9 listopada 2021 – 27 lutego 2022

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Gmach Główny

Kuratorka wystawy: Aurelia Zduńczyk (przy wsparciu Marka Pierzchały)

Drewniane skarbczyki dam. Historia kobiet w meblach zapisana

W historii meblarstwa meble przeznaczone wyłącznie dla kobiet stanowią zdecydowaną

mniejszość. Wystawa odkryje te zapomniane już przedmioty i pokaże zależność między pozycją

społeczną kobiet a liczbą wytwarzanych na ich potrzeby mebli. Przykładami najpopularniejszych

sprzętów kobiecych, używanych od antyku aż do czasów współczesnych, są różnego rodzaju skrzyneczki, kasety, szkatuły, pudełka lub puzderka. Przybierały one wielorakie kształty, różnorodne dekoracje i wykonywane były z niezliczonej liczby materiałów. Najpowszechniejsze robiono z metali szlachetnych lub z drewna. Służyły do przechowywania biżuterii, drobnych i kosztownych przedmiotów, pamiątek, przyborów toaletowych i kosmetyków. Dawniej popularne były też małe przyborniki do robótek, pisania lub dbania o urodę.

Oprócz wymienionych funkcji sprzęty służyły też skrywaniu kobiecych tajemnic. Wiele mówiły o swoich właścicielkach – ich gustach i statusie społecznym. Najwięcej mebli i przyborników dla pań wykonywano w XVIII w., kiedy kobiety w hierarchii społecznej po raz pierwszy zaczęły zajmować ważne miejsce. W początkach XIX stulecia produkowano ich znacznie mniej, ale już w połowie tego wieku, kiedy zaczęła wzrastać rola kobiety, ich liczba się zwiększyła. W 2. połowie XIX w. ograniczano się do robienia stolików do robótek ręcznych i drobnych przyborników. Z czasem damy, w wyniku ruchów emancypacyjnych, zyskiwały więcej praw i nie potrzebowały już sprzętów specjalnie dla nich produkowanych. Po prostu korzystały z mebli takich samych jak mężczyźni.

9 listopada 2021 – 30 stycznia 2022

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Gmach Główny

Kuratorka wystawy: Małgorzata Korżel-Kraśna

Zaklinacze czasu. Kolędniczy teatr obrzędowy

Prezentacja różnych form kolędowania w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Dolnego Śląska. Na ekspozycji będzie można zobaczyć wielokolorowe ruchome gwiazdy kolędnicze i obnośne szopki z Dolnego i Górnego Śląska, Śląska Cieszyńskiego oraz Małopolski. Zaprezentowane zostaną kolędnicze

maszkary zwierzęce: turonie, kozy, niedźwiedzie oraz przebrania grup kolędniczych np. z Beskidu Żywieckiego czy Herodów z Dolnego Śląska.

20 listopada 2021 – 27 lutego 2022

Miejsce: Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka wystawy: Dorota Jasnowska

AbakanowicZ. Totalna

Będzie to pierwsza tak duża prezentacja dorobku artystycznego Magdaleny Abakanowicz, najbardziej znanej na świecie współczesnej polskiej artystki. Wystawione zostaną wszystkie dzieła artystki znajdujące się w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu, które może pochwalić się największą i najbardziej reprezentatywną kolekcją jej prac. Na wystawie można będzie zobaczyć również materiały dokumentalne przedstawiające aktywność rzeźbiarki na przestrzeni kliku dekad w rozmaitych miejscach globu. Abakanowicz – będąca w bliskiej relacji z naturą, wykorzystująca w sposób oryginalny naturalne tworzywa, takie jak włókna sizalowe, jutowe czy drewno – zostanie zaprezentowana jako artystka skupiona na badaniu „kondycji ludzkiej”, która doskonale wpisuje się w aktualny w sztuce współczesnej sposób myślenia recyklingowego i proekologicznego. Główną ekspozycję dopełni wystawa edukacyjna, przygotowany zostanie też bogaty program wydarzeń towarzyszących, takich jak oprowadzania po wystawie, wykłady, warsztaty, spektakle. Działania będą

skierowane do wszystkich grup wiekowych oraz do osób zagrożonych wykluczeniem.

18 grudnia 2021 – 24 kwietnia 2022

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

Muzeum Sztuki Współczesnej

Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorki wystawy: dr Barbara Banaś i Iwona Dorota Bigos, asystentka Małgorzata Micuła

informacja prasowa, materiały prasowe Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Co zobaczymy w Muzeum Narodowym w Krakowie i jego oddziałach w 2021/2022 roku?

W 2021 roku w MNK zobaczymy pięć nowych galerii stałych oraz ponad trzydzieści wystaw czasowych i pokazów. Obok głównej ekspozycji sztuki starożytnej przygotowane zostały dwie wystawy w pomieszczeniach baszt przylegających do budynku Arsenału: wybór monet greckich i rzymskich oraz zespół obiektów z terenu Polski pochodzący z kolekcji prahistorycznej księcia Władysława Czartoryskiego. W Gmachu Głównym będziemy oglądać sztukę XX i XXI wieku – od około 1890 roku do czasów najnowszych. Z okresu po II wojnie światowej zobaczymy Drugą Grupę Krakowską, grupy Wprost i Ładnie. Przestrzeń I piętra EUROPEUM wypełnią dzieła sztuki  Stanisława Wyspiańskiego.

„Źródła. Galeria Sztuki Starożytnej”. Arsenał Książąt Czartoryskich

Posąg Wenus typu Medici, autor nieznany, początek I wieku, fot. Pracownia MNK

Założeniem wystawy stałej sztuki starożytnej z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie, mieszczącej się na I piętrze w wyremontowanym Arsenale Muzeum Książąt Czartoryskich, jest ukazanie kompleksowego obrazu sztuki kultur starożytnych.

Trzon wystawy stanowi zbiór pozyskany przez księcia Władysława Czartoryskiego w 2. połowie XIX wieku. Jego istotnym uzupełnieniem jest zespół obiektów z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie oraz depozyt Rodziny Potockich z Krzeszowic obejmujący głównie rzeźby i płaskorzeźby rzymskie. Wystawę dopełnia kilkanaście artefaktów pochodzących z kolekcji Instytutu Archeologii UJ. 

Obiekty należące do tych ważnych krakowskich kolekcji uzupełniają się nawzajem i w pełny i atrakcyjny sposób prezentują zwiedzającemu rozwój sztuki najważniejszych kultur starożytnych. Trasa zwiedzania pozwala zapoznać się z poszczególnymi zespołami zabytków w układzie podróży po basenie Morza Śródziemnego od Egiptu przez Italię, Grecję i Azję Mniejszą, na Egipcie z czasów rzymskich kończąc. W nowych gablotach zobaczymy rzemiosło starożytne, rzeźby architektoniczne, dekoracyjne, portretowe, funeralne, wyroby z metali szlachetnych, malarstwo, ceramikę i szkło. Są to przedmioty codziennego użytku, kultowe, dekoracyjne, a także należące do wyposażenia grobowego. 

Obok głównej ekspozycji sztuki starożytnej przygotowane zostały dwie wystawy w pomieszczeniach baszt przylegających do budynku Arsenału: wybór monet greckich i rzymskich oraz zespół obiektów z terenu Polski pochodzący z kolekcji prahistorycznej księcia Władysława Czartoryskiego. 

Kuratorka: Dorota Gorzelany-Nowak

Otwarcie w kwietniu 2021.

„XX + XXI. Galeria Sztuki Polskiej”, Gmach Główny, II piętro

Jerzy Nowosielski, Pejzaż z wizją słońca, 1965, fot. Pracownia MNK

Wystawa będzie prezentować sztukę XX i XXI wieku – od około 1890 roku do czasów najnowszych. Pokażemy sztukę secesji, modernizmu, ekspresjonizmu, formizmu, koloryzmu i awangardy. Z okresu po II wojnie światowej zobaczymy Drugą Grupę Krakowską, grupy Wprost i Ładnie. 

Stała galeria sztuki współczesnej ma w MNK długą tradycję sięgającą lat 60. XX wieku. W odnowionej galerii po raz pierwszy do malarstwa i rzeźby dołączą zabytki sztuki użytkowej: ceramika (od obiektów z Warsztatów Krakowskich i wyrobów z lokalnych fabryk porcelany po mozaiki ścienne z lat 60. ubiegłego wieku) oraz szkło – formy przestrzenne Henryka Albina Tomaszewskiego. Zamysłem autorów scenariusza jest pokaz zjawiska krakowskiej szkoły grafiki oraz polskiej szkoły plakatu. Kontynuacją poprzedniej galerii będzie projekcja filmów eksperymentalnych i animowanych. Wystawa zostanie też urozmaicona multimediami. Ważnym punktem stałej ekspozycji będzie pokaz sztuki III RP.

 Wystawa będzie mieć przede wszystkim charakter dydaktyczny i edukacyjny. Ma w południowej części kraju umożliwiać szeroki kontakt ze sztuką XX i XXI wieku oraz być wizytówką naszej sztuki dla turystów zagranicznych. 

Kuratorzy: Andrzej Szczerski, Anna Budzałek, Magdalena Czubińska, Alicja Kilijańska, Bożena Kostuch, Urszula Kozakowska-Zaucha, Światosław Lenartowicz, Agata Małodobry

Otwarcie we wrześniu 2021

„Przedmioty. Galeria designu polskiego XX i XXI wieku”, 

Kamienica Szołayskich, I piętro 

Stanisław Chojnacki, Brosza, 1963-1964, fot. Pracownia MNK

Ta stała wystawa zaprezentuje najważniejsze przykłady polskiego designu od przełomu XIX i XX wieku po współczesność – od projektów graficznych przez modę po meble. W pierwszej części zostaną pokazane prace z kręgu Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana oraz Warsztatów Krakowskich, a także przykłady stylu zakopiańskiego. W części poświęconej II RP znajdą się przykłady modernizmu i awangardy, a dalej sala związana z polskim plakatem XX wieku. W największym pomieszczeniu będzie prezentowana moda, a w następnych projektowanie z czasów PRL. Na zakończenie widzowie zobaczą przykłady projektowania po 1989 roku, w tym projekty wykonywane na potrzeby przestrzeni publicznej czy polskie gry komputerowe. Prezentacja tych 350 obiektów to zapowiedź przyszłej działalności nowego oddziału MNK w dawnym hotelu Cracovia. 

Kuratorzy: Andrzej Szczerski, Magdalena Czubińska, Alicja Kilijańska, Bożena Kostuch, Joanna Kowalska, Monika Paś

Otwarcie w październiku 2021

„Przekroje. Galeria architektury polskiej XX i XXI wieku”

Kamienica Szołayskich, II piętro

Plac Grunwaldzki, fot. NIAiU

Wystawa zaprezentuje historię, a także współczesne dzieje polskiej architektury przez pryzmat pytań o to, czym jest i czym może być architektura oraz w jaki sposób można opisać relacje łączące ją z użytkownikami i otoczeniem – zarówno tym naturalnym, jak i stanowiącym kontekst kulturowy czy społeczny. Punktem wyjścia dla koncepcji merytorycznej jest wskazanie na znaczenie architektury jako dziedziny ściśle zespolonej z funkcjonowaniem człowieka w świecie, oddziałującej na różne obszary codzienności. Istotne założenie koncepcji kuratorskiej stanowi pojmowanie architektury jako dyscypliny dającej człowiekowi egzystencjalne oparcie w świecie i sytuującej go w społecznym, politycznym czy naturalnym makrokosmosie/otoczeniu. Ekspozycja zostanie podzielona na sześć sekcji odpowiadających sześciu tematom, w ramach których omówione zostaną wybrane polskie projekty i realizacje architektoniczne XX i XXI wieku. Te ścieżki – i myślowe, i przestrzenne – staną się dla publiczności drogowskazami po dziejach architektury polskiej z jej specyficznymi kontekstami oraz uwarunkowaniami powstania. Owe zagadnienia zostały tak dobrane, aby umożliwić opisanie architektury w jej codziennym funkcjonowaniu oraz oddziaływaniu na człowieka i otoczenie, a także aby przybliżyć ją odbiorcom przez zagadnienia wykraczające poza hermetyczność specjalistycznych dyskusji. Co więcej dobrane tematy będą reprezentatywne nie tylko dla kontekstualizacji architektury polskiej. Pomyślane jako uniwersalne i zasadnicze pytania, dotykające istoty architektury, mają wprowadzać w obszar refleksji nad architekturą w ogóle i pozwolić spojrzeć na architektoniczne dziedzictwo w Polsce także z perspektywy ponadczasowych i ponadregionalnych pytań. 

Kuratorzy: Kacper Kępiński, Małgorzata Jędrzejczyk, Weronika Grzesiak

Otwarcie w październiku 2021

Muzeum Stanisława Wyspiańskiego 

EUROPEUM – Ośrodek Kultury Europejskiej 

Stanisław Wyspiański, Autoportret z żoną, 1904, fot. Pracownia MNK

Stanisław Wyspiański (1869–1907) – dramatopisarz, poeta, malarz, grafik, reformator teatru, projektant wnętrz – należy do grona najwybitniejszych i najwszechstronniejszych twórców polskich. MNK zgromadziło największą kolekcję dzieł tego twórcy – przeszło 1100 obiektów. W jej skład wchodzą między innymi: malarstwo, projekty dekoracji, rysunki, rzemiosło artystyczne, rzeźby, ryciny oraz książki artystyczne. Przestrzeń I piętra EUROPEUM wypełnią dzieła sztuki podzielone na trzy główne wątki: „Wawel – dramat królów”, „Apollo – Chrystus” oraz „Żywioły”. Wokół nich została zbudowana dalsza opowieść o artyście i wydobyte aspekty jego twórczości, takie jak nowoczesność, narodowość czy motywy fantastyczne. W najniższej kondygnacji Muzeum planowana jest przestrzeń stanowiąca dopełnienie wystawy od strony informacyjnej. W salach tych znajdą się eksponaty i księgozbiór, a ponadto stanowiska komputerowe. Będzie tam można skorzystać: z komputerowej informacji na temat zbiorów dzieł Stanisława Wyspiańskiego w polskich muzeach, kościołach i bibliotekach, z podstawowej bibliografii dotyczącej jego życia i twórczości (zdigitalizowanych utworów literackich, artykułów, pism, prac inscenizacyjnych i listów artysty) oraz z biblioteki podręcznej wielkich badaczy jego twórczości (Gustawa Puchalskiego i Leona Płoszewskiego), a także obejrzeć wybrane realizacje telewizyjne, spektakle teatralne i ekranizacje jego dzieł. 

Kuratorzy: Magdalena Laskowska, Łucja Skoczeń-Rąpała, Andrzej Szczerski

Otwarcie w listopadzie

„4 × nowoczesność. Polskie style narodowe”
Gmach Główny. Sala Wystaw Zmiennych

Stanisław Wyspiański, Krzesło, 1904-1905, fot. Pracownia MNK

Wystawa „Polskie style narodowe” rozpoczyna cykl „4 × nowoczesność”, na który złożą się cztery wystawy w MNK w latach 2021–2024 poświęcone poszukiwaniu oryginalnych wzorców modernizacyjnych w sztuce, designie i architekturze polskiej XX i XXI wieku. 

Tematyka wystawy odnosi się do trwającej około roku 1900 w Europie, zwłaszcza w Europie Środkowo-Wschodniej i Skandynawii, debaty na temat stylu narodowego, czyli odrębnej stylistycznie formy wyrażającej wyjątkowość danej kultury. Źródeł takiej narodowej formy poszukiwano zarówno w regionalnych odmianach stylów historycznych, jak i w kulturze ludowej, dążąc do odróżnienia się od późnego historyzmu, a także od secesji. Z tego też względu idea nowego stylu była krokiem w stronę XX wieku, w tym takich tendencji, jak modernizm organiczny czy regionalizm w architekturze. Dla Polski i innych krajów środkowoeuropejskich pozbawionych politycznej niezależności styl narodowy był również potwierdzeniem ich niepodległościowych ambicji, dowodem na kulturową odrębność i samodzielność. Polscy artyści na przełomie XIX i XX wieku potrafili wypracować oryginalne, wysokiej klasy formy artystyczne, pokazując wyjątkowość rodzimej kultury. Jednocześnie ich osiągnięcia wpisywały się w ogólnoeuropejski fenomen odkrywania narodowych korzeni kultury współczesnej, który historia sztuki i architektury nazywa obecnie narodowym romantyzmem. Idee sprzed wieku nie straciły swojej aktualności, a wystawa wpisuje się w dzisiejszą debatę na temat znaczenia tradycji narodowych we współczesnym świecie i relacji lokalność – globalizacja. Ponadto, ze względu na powiązanie nowego stylu z odkrywaniem natury w regionach uznawanych za narodowe enklawy, wystawa odnosi się także do treści ekologicznych i ich wpływu na kulturę współczesną, model domu czy architekturę wnętrz. Ma ona również, tak jak i kolejne wystawy z planowanego cyklu, pokazywać treści istotne dla współczesnych projektów modernizacji Polski, wskazując na ich historyczne konteksty i precedensy.

Wystawę podzielono na pięć części. W pierwszej zostaną pokazane przykłady polskiego stroju narodowego z 2. połowy XIX wieku. W części drugiej będzie prezentowany styl zakopiański, a w trzeciej poszukiwania narodowej formy w oparciu o sztukę ludową z Huculszczyzny. W kolejnej części znajdą się projekty promujące ideę stylu narodowego artystów z Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana i Warsztatów Krakowskich, a na zakończenie zostanie podkreślone znaczenie wystawy architektury i wnętrz, która odbyła się w Krakowie w 1912 roku, oraz związek narodowej formy z opracowanym na ziemiach polskich językiem esperanto, który miał służyć komunikacji między różnymi narodami, podkreślając wartość treści zarówno uniwersalnych, jak i narodowych. 

Zespól kuratorski: Andrzej Szczerski, Magdalena Czubińska, Alicja Kilijańska, Bożena Kostuch, Joanna Kowalska, Urszula Kozakowska-Zaucha, Mirosław Kruk, Magdalena Laskowska, Halina Marcinkowska, Magdalena Święch

lipiec 2021 – styczeń 2022

„Aleksander Kotsis. Odcienie realizmu”

Kamienica Szołayskich, I i II piętro

Aleksander Kotsis, Autoportret, 1870-1874, fot. Pracownia MNK

Aleksander Kotsis (1836–1877) to jeden z najważniejszych przedstawicieli polskiego malarstwa realistycznego. Wychowanek krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych i wiedeńskiej Akademie der bildenden Künste, należał do pokolenia Jana Matejki i Artura Grottgera. 

W przeciwieństwie do krakowskiego środowiska artystycznego zdominowanego przez fascynację historią, w dziełach Kotsisa nie odnajdziemy wielkich i znanych postaci, skomplikowanej historiozofii ani wzniosłych alegorii. Niezależność jego postawy twórczej opierała się na uważnej i krytycznej, a jednocześnie pełnej empatii, czasem nazbyt emocjonalnej obserwacji najbliższego otoczenia. Sztuka tego artysty reprezentuje kierunek realizmu w sztuce europejskiej, jej analogii można poszukiwać między innymi w twórczości Jeana-François Milleta, Jules’a Bretona, Christiana Rubena, Ferdinanda Georga Waldmüllera. Zgodna z duchem epoki, korespondowała z hasłami głoszonymi przez rodzimych pozytywistów. Literackie powinowactwa z jego dziełami odnajdziemy w utworach Marii Konopnickiej, Bolesława Prusa, Henryka Sienkiewicza i Michała Bałuckiego. Równolegle twórczość Kotsisa cechuje charakterystyczny dla sztuki polskiej rys romantycznego postrzegania świata. 

Monograficzna wystawa w MNK jest pierwszym tak kompleksowym pokazem twórczości Aleksandra Kotsisa od 1959 roku. Na ekspozycję, zorganizowaną w 185. rocznicę narodzin artysty, składa się ponad 120 obrazów olejnych oraz około 70 akwarel, rysunków i szkiców. 

Kuratorka: Aleksandra Krypczyk de Barra

marzec – czerwiec 2021

„Hokusai. Wędrując…
Drzeworyty japońskie z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie”
Gmach Główny. Sala Wystaw Zmiennych, I piętro

Katsushika Hokusai, Piękna pogoda przy południowym wietrze/ Gaifu Kaisei z serii: Trzydzieści sześć widoków góry Fuji / Fugaku sanju-rokkei , 1760-1849, fot. Pracownia MNK

Wystawa twórczości Katsushiki Hokusaia (1760–1849) zostanie pokazana w kontekście wędrówek dosłownych – jako przemieszczanie się mistrza po terenach Japonii – a jednocześnie „podróży” artystycznych, związanych z nieustannym poszukiwaniem prawdy w obrazie. 

Koncepcja wystawy odnosi się do rozbudowanego kontekstu okresu Edo (1603–1868), do kultury i sztuki, zwłaszcza drzeworytu i malarstwa nurtu ukiyo-e („przepływającego świata”), który zdominował filozofię i estetykę przyjęte przez warstwy mieszczańskie. Przywołuje ona sylwetkę i temperament artystyczny Hokusaia, podkreślając jego pasję poszukiwania, a także osadza twórczość tego mistrza w tradycji japońskiej sztuki i inspiracji, które są wciąż aktualne. Wszystkie prezentowane dzieła pochodzą z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie, na którą składają się dary oraz zakupy własne. Zobaczymy około 180 drzeworytów w formie pojedynczych plansz, około 50 woluminów albumów drzeworytniczych, współczesne komiksy manga (około 100 egzemplarzy książek i czasopism) oraz obraz – tryptyk współczesny. Uzupełnieniem ekspozycji będą tkaniny i rzemiosło artystyczne.

Kuratorka: Beata Romanowicz

lipiec – listopad 2021

„Ursula von Rydingsvard”
Gmach Główny, II piętro

Ursula von Rydingsvard, Anastazia, Yorkshire Sculpture Park, 2013-2014, fot. Jonty Wilde

Ursula von Rydingsvard jest artystką polskiego pochodzenia mieszkającą w USA, autorką między innymi rzeźb w przestrzeni publicznej. Jej prace znajdują się w wielu kolekcjach na świecie, w tym w MoMA. Studiowała na Columbia University. Tworzy rzeźby najczęściej w drzewie cedrowym, często wtapiające się w naturalne otoczenie, zwykle surowe i monumentalne.

Kuratorka: Eulalia Domanowska 

wrzesień 2021 – luty 2022

„Joachim Lelewel. Dzieło rytownika polskiego”
Galeria Sztuki Polskiej XIX w. w Sukiennicach - Sala Wystaw Zmiennych "Malarnia"

N. E. Maurin, Joachim Lelewel z: Les Polonais et les Polonaises de la Revolution du 29 Novembre 1830 (…) Par Joseph Straszewicz, Paris [1832-1836], fot. Pracownia MNK

Wystawa zostanie zorganizowana w 235. rocznicę urodzin i 160. rocznicę śmierci tego wybitnego i zasłużonego Polaka. Skupiać się będzie wokół mało znanej twórczości graficznej Joachima Lelewela (1786-1861), którego pamiętamy jako historyka, profesora uniwersytetów Wileńskiego i Warszawskiego, czynnego polityka okresu powstania listopadowego, członka Rządu Narodowego, prezesa Towarzystwa Patriotycznego i najsłynniejszego bodaj polistopadowego emigranta. Jest on znany również jako autor pionierskich w swoim czasie publikacji w dziedzinie historii, sfragistyki, heraldyki, dziejów piśmiennictwa i księgarstwa w Polsce, historii kartografii i numizmatyki. 

Twórczość graficzna Lelewela wciąż jest jednak nieznana. Zatem kluczem tej ekspozycji będzie unikatowa graficzna spuścizna - kolekcja 230 matryc graficznych Lelewela, zakupiona przez MNK w 1897 roku od Wisławy Jadwigi Russockiej, bratanicy Joachima W kolekcji, którą przez przeszło wiek kryły muzealne magazyny, znajdują się między innymi matryce grafik nigdy w pismach Lelewela nie publikowanych. Tłem dla kolekcji graficznej będzie biografia twórcy, portrety osób, odgrywających w jego życiu szczególną rolę oraz widoki miast i instytucji, z którymi związał się poprzez życiowe wybory.  Nie zabraknie też portretów bohatera wystawy oraz pamiątek z nim związanych. 

Kuratorka: Janina Wilkosz

wrzesień – grudzień 2021

„Young Poland: The Polish Arts & Crafts Movement, 1890–1918”

[„Młoda Polska: Ruch Odrodzenia Sztuk i Rzemiosł, 1890–1919”]

William Morris Gallery w Londynie

Planowany projekt  – publikacja i wystawa – posłużą międzynarodowemu upowszechnieniu kultury polskiej, co przyczyni się do budowania i wzmacniania nowego wizerunku Polski jako kraju o bogatych zasobach kulturowych.

Popularyzacja dorobku postaci wpisujących się w kanon najwybitniejszych polskich artystów pozwoli publiczności zagranicznej poznać polską tradycję, kulturę, historię i będzie sprzyjać kreowaniu marki „Polska”. Prezentacja polskiego dziedzictwa narodowego, a co za tym idzie funkcjonujących wzorców kulturowych i wartości, umożliwi pokazanie bogatej kultury o silnych cechach rozpoznawczych, identyfikowalnych na arenie międzynarodowej. 

Projekt jest rezultatem współpracy między Muzeum Narodowym w Krakowie, William Morris Gallery i Instytutem Kultury Polskiej w Londynie podjętej w celu organizacji pierwszej na świecie wystawy popularyzującej sztukę użytkową i architekturę epoki Młodej Polski wraz z wydaniem pierwszej międzynarodowej publikacji poświęconej w całości tematyce polskiej sztuki stosowanej, rzemiosła artystycznego i architektury epoki Młodej Polski przygotowanych specjalnie z myślą o zagranicznych, głównie brytyjskich, odbiorcach. 

Kuratorzy: Andrzej Szczerski, Julia Griffin

październik 2021 – styczeń 2022

informacja prasowa