„ANTYKOMANIA. Dziewiętnastowieczne kolekcje starożytności” - wystawa w Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego

Z kilkumiesięcznym opóźnieniem spowodowanym pandemią, Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego otwiera nową wystawę czasową pt. „ANTYKOMANIA. Dziewiętnastowieczne kolekcje starożytności”.

Relief z przedstawieniem Helle na baranie (z doklejonymi głowami koni)
Melos (Grecja), poł. V w. p.n.e., terakota, ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie

Od drugiej połowy XVIII wieku rozkwit europejskiego kolekcjonerstwa starożytności był odbiciem zainteresowań zbierackich epoki przesiąkniętej ideami filhellenizmu - fenomenu politycznego i kulturowego objawiającego się zamiłowaniem do starożytnej Grecji. Przełomem skutkującym wzmożonym zainteresowaniem klasyczną starożytnością stała się publikacja w 1755 roku dzieła Johanna Joachima Winckelmanna poświęconego recepcji sztuki greckiej (Gedanken über die Nachahmung der griechischen Werke in der Malerei und Bildhauerkunst). Jego spostrzeżenia w połączeniu z rezultatami prac wykopaliskowych w Pompejach, Stabiach i Herkulanum oraz „odkryciem” greckich świątyń starożytnej Posejdonii zaowocowały prawdziwą „antykomanią”, kontynuowaną przez całe XIX stulecie.

Podpora lustra w kształcie kariatydy z przedstawieniem kobiety (Afrodyty?)
Jonia(?) (Grecja wyspiarska, zachodnie wybrzeże obecnej Turcji), 550-530 r. p.n.e.,
Muzeum Narodowe w Warszawie

Eksponowane na wystawie obiekty podzielono na trzy grupy reprezentujące główne nurty europejskiego kolekcjonerstwa starożytności: rozległe zbiory gromadzone przez arystokratów (których w trakcie XIX wieku w działalności kolekcjonerskiej na wielką skalę zastąpiły muzea narodowe), prywatne kolekcje filhelleńskie oraz zbiory uniwersyteckie.
Kolekcje arystokratyczne reprezentują na wystawie zabytki zgromadzone przez księżną Helenę Radziwiłłową (1753-1821), kolekcjonerstwo filhelleńskie zostało omówione na przykładzie wrocławskiej kolekcji antyków architekta Eduarda Schauberta (1804-1860), a uniwersyteckie kolekcjonerstwo starożytności i ich nowożytnych kopii ukazują zbiory Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Wrocławskiego.

Rzygacz w formie lwiej głowy z fragmentem przyległej simy,
Ateny/Attyka, kon. IV – pocz. III w. p.n.e., terakota ze zbiorów Uniwersytetu Wrocławskiego

Na wystawie są prezentowane obiekty ze zbiorów Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego uzupełnione zabytkami użyczonymi ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum w Nieborowie i Arkadii, Oddziału Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Archeologicznego, Oddziału Muzeum Miejskiego Wrocławia.

Organizator wystawy:
Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego

Kuratorzy wystawy:
dr Agata Kubala
dr Urszula Bończuk-Dawidziuk

Oinochoe (dzbanek z trójlistnym wylewem) naczynie czerwonofigurowe,
Apulia (Południowa Italia) (Włochy), kon. IV w. p.n.e.(?), glina, ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie

„ANTYKOMANIA. Dziewiętnastowieczne kolekcje starożytności”
Wystawa w Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego
Sala pod Filarem
1.08.2020 – 16.11.2020

informacja prasowa

„Sol Omnia Regit, gnomoniczne opowieści z Wieży Matematycznej” - wystawa zegarów słonecznych w Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego

W Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego otwarto wystawę zegarów słonecznych „Sol Omnia Regit, gnomoniczne opowieści z Wieży Matematycznej”. Eksponaty ze zbioru rodziny Lose można podziwiać na drugim poziomie Wieży Matematycznej (gmach główny UWr, pl. Uniwersytecki 1).

fot. Magdalena Marcula, Uwr.

Słońce rządzi wszystkim. Jest to fakt tak oczywisty, że – podobnie jak siła ciążenia – aż trudny do pojęcia. Spostrzeżenie, że ruch Słońca jest powtarzalny i przewidywalny, a więc stanowi użyteczne narzędzie pozwalające na planowanie życia społecznego, wyznacza początki ludzkiej kultury i cywilizacji. Materializacją tej myśli jest zegar słoneczny – przyrząd służący do wyznaczania czasu i jego pomiaru według położenia Słońca.

Zegary słoneczne oraz sposoby pomiaru czasu przybierały w historii różne formy. Zależały one od pojmowania upływu czasu, stopnia zrozumienia zasad pozornego ruchu Słońca po nieboskłonie, zróżnicowania potrzeb religijnych, społecznych i ekonomicznych. Wraz z innymi przyrządami gnomonicznymi zegary słoneczne należały do najbardziej precyzyjnych instrumentów naukowych swoich epok, będąc fundamentem rozwoju astronomii i instrumentarium technicznego w wielu dziedzinach.

fot. Magdalena Marcula, Uwr.

W takim sensie zegary słoneczne stanowią wyjątkowe lustro: odbija się w nim fascynujący – wielowątkowy i zróżnicowany – obraz świata, w którym funkcjonowali nasi poprzednicy, widziany na tle rozwoju astronomii.

fot. Magdalena Marcula, Uwr.

Zachęcamy Państwa do zapoznania się z tym obrazem na drugim poziomie Wieży Matematycznej (gmach główny Uniwersytetu Wrocławskiego, pl. Uniwersytecki 1), gdzie w sąsiedztwie najcenniejszego zabytku śląskiej gnomoniki – osiemnastowiecznej linii południkowej – prezentujemy wystawę zegarów słonecznych ze zbioru rodziny Lose. Wszystkich zainteresowanych zachęcamy do odwiedzin portali gnomonika.pl oraz sundialsoc.org.uk.

Zapraszamy na górę, do Wieży Matematycznej, ku Słońcu!

fot. Magdalena Marcula, Uwr.

informacja prasowa

„CZYTAJĄCE LISTY Jana Vermeera van Delft” - wykład Juliusza Chrościckiego

Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego ma zaszczyt i przyjemność zaprosić na wykład prof. dr. hab. Juliusza Chrościckiego pt. „CZYTAJĄCE LISTY Jana Vermeera van Delft.

Wykład będzie poświęcony wybranemu motywowi w twórczości jednego z najsłynniejszych malarzy w historii: Jana Vermeera van Delft (1632-1675). Ten holenderski artysta uchodzi za mistrza scen rodzajowych, zwłaszcza przedstawień kobiet we wnętrzach mieszkalnych, które zajęte są codziennymi czynnościami, np. czytaniem.

prof. dr hab. Juliusz Chrościcki, prasowe

Prof. Juliusz Chrościcki jest jednym z najwybitniejszych polskich historyków sztuki nowożytnej i specjalistą z zakresu ikonografii władzy. Od początku swojej naukowej kariery był związany z Uniwersytetem Warszawskim, na którym pełnił funkcję prodziekana i dziekana Wydziału Historycznego. W latach 1994–1998 był dyrektorem polskiego ośrodka przy Sorbonie w Paryżu (Centre de Civilisation Polonaise). Prof. Chrościcki jest współtwórcą i redaktorem naczelnym półrocznika „Barok. Historia-Literatura-Sztuka” (od 1994 roku), a także autorem licznych publikacji naukowych na temat historii sztuki i kultury nowożytnej Europy.






1 lutego 2019 roku, o godzinie 11.00 w Auli Leopoldyńskiej.  

informacja prasowa

"Pod znakiem Wenus. Rzeźba i relief starożytnej Grecji i Rzymu” - wystawa Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego

Od 20 kwietnia do połowy lutego 2019 r. miłośnicy starożytnej sztuki Grecji i Rzymu będą mogli podziwiać niezwykłe eksponaty prezentowane na nowej wystawie przygotowanej przez Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego.

Relief z przedstawieniem Tellus (Ara Pacis Augustae), odlew gipsowy, po 1877, 
ze zbiorów Uniwersytetu Wrocławskiego, fot. W. Małkowicz

Obiekty z bogatych kolekcji uniwersyteckich uzupełniono zabytkami użyczonymi ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie – Muzeum Książąt Czartoryskich, Muzeum w Nieborowie i Arkadii – Oddziału Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Archeologicznego – Oddziału Muzeum Miejskiego Wrocławia.

Sztuka starożytnej Grecji i Rzymu od stuleci cieszy się zainteresowaniem. W XIX wieku na Uniwersytecie Wrocławskim również gromadzono odlewy gipsowe dzieł antycznych, które służyły jako pomoce naukowe podczas zajęć z filologii i archeologii klasycznej; wykorzystywali je także artyści do studiów nad formą.

Zachowana do dzisiaj część tej kolekcji pokazuje skalę i różnorodność obiektów sprowadzanych do Wrocławia z formierni w Berlinie, Rzymie czy Paryżu. Znamienne, że twórcy kolekcji, którymi byli dyrektorzy muzeum przy uniwersytecie, dbali o szeroki zakres tematyczny i formalny zbioru, sprowadzając kopie dzieł najbardziej wartościowych w historii sztuki. Na ich podstawie analizowano rozwój techniki przedstawiania postaci i rozwiązań formalnych.

Posąg Wenus, marmur, Rzym, początek I w. n.e., ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie / Muzeum Książąt Czartoryskich. Fot. Pracownia Fotograficzna Muzeum Narodowego w Krakowie

Wystawa zostanie podzielona na dwie główne części: sztukę grecką i rzymską. W obrębie obu omówiona będzie m.in. sztuka sepulkralna, wyodrębnionych zostanie także kilka motywów, np. przedstawienia dzieci w sztuce. W sztuce greckiej poruszony będzie dodatkowo interesujący temat wizerunku Afrodyty w sztuce hellenistycznej, a w sztuce rzymskiej – słynny werystyczny portret.

Metopa z przedstawieniem Perseusza zabijającego Meduzę, odlew gipsowy, Berlin, 1861-1877,
ze zbiorów Uniwersytetu Wrocławskiego. Fot. Wojciech Małkowicz

Aby prześledzić wszystkie epoki rozwoju sztuki starożytnej Grecji, na wystawie pokazana zostanie kopia jednego z dzieł epoki archaicznej (metopa ze świątyni C w Selinuncie z przedstawieniem Perseusza zabijającego Meduzę), a także liczne przykłady sztuki okresu klasycznego (np. rzeźba Apoksjomenosa) i hellenistycznego (np. figura Dziewczynki z gołębiem). Sztukę rzymską reprezentować będzie m.in. odlew monumentalnego reliefu z przedstawieniem Tellus będącego fragmentem Ołtarza Pokoju (Ara Pacis Augustae), a także przedmioty drobnej plastyki z Herkulanum, które zostało zniszczone, podobnie jak sąsiednie Pompeje, przez wybuch Wezuwiusza w 79 roku n.e. oraz naczynia ze skarbu odkrytego w Hildesheim w 1868 r. Pojedyncze obiekty reprezentować będą na wystawie sztukę minojską (Ryton sportowy) i etruską (lustro ręczne).

Lustro ręczne, odlew gipsowy, po 1877, ze zbiorów Uniwersytetu Wrocławskiego
fot. Wojciech Małkowicz

Prezentowane na wystawie kopie pochodzące ze zbiorów Uniwersytetu Wrocławskiego uzupełnione zostaną o oryginały antyczne ze zbiorów Muzeów Narodowych w Warszawie i Krakowie. Pierwsze użyczyło zabytków sepulkralnych (rzymski ołtarzyk i sarkofag), drugie zaś posągów i głów, w tym okazałą marmurową rzeźbę Wenus z początku I w. n.e.

Wizerunki rzymskiej bogini piękna i miłości, wzorowane na przedstawieniach greckiej Afrodyty z epoki hellenistycznej – z uwagi na dekoracyjny charakter przedstawienia – były chętnie wykonywane w okresie Cesarstwa rzymskiego. Szczególną popularność zyskały w czasach panowania Oktawiana Augusta, ponieważ bogini ta była uważana za pramatkę rodu Julijskiego (Venus Genetrix), do którego, poprzez adopcję, należał także ten pierwszy rzymski cesarz. Obok waloru dekoracyjnego nabrały wówczas wymiar propagandowy.

Dziewczynka z gołębiem, odlew gipsowy, przed 1861, ze zbiorów Uniwersytetu Wrocławskiego
fot. Jerzy Katarzyński

Przy okazji wystawy został przygotowany dwujęzyczny (polsko-angielski) katalog zbiorów odlewów gipsowych sztuki greckiej i rzymskiej Uniwersytetu Wrocławskiego (Agata Kubala, Urszula Bończuk-Dawidziuk, Sztuka starożytnej Grecji i Rzymu. Katalog odlewów gipsowych ze zbiorów Uniwersytetu Wrocławskiego / The Art of Ancient Greece and Rome. The Catalogue of plaster casts in the University of Wrocław collection, Wrocław 2018, Oficyna Wydawnicza ATUT).


Wystawa „Pod znakiem Wenus. Rzeźba i relief starożytnej Grecji i Rzymu” prezentowana będzie w Sali Pod Filarem (pl. Uniwersytecki 1, gmach główny UWr, parter, jedna z sal wystawowych Muzeum UWr). Wernisaż wystawy odbędzie się 20 kwietnia o godz. 11.00, a uświetni go występ Kwartetu Wokalnego Cantores Minores Wratislavienses w składzie: Agnieszka Drożdżewska – sopran, Radosław Pachołek – alt, Maciej Gocman – tenor oraz Piotr Karpeta – bas. W programie utwory wokalne inspirowane kulturą grecką.

Organizatorem wystawy jest Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego. Koncepcja wystawy i nadzór naukowy: dr Agata Kubala. Kuratorzy wystawy: dr Agata Kubala, mgr Urszula Bończuk-Dawidziuk. Wystawa będzie czynna w dniach i godzinach otwarcia Muzeum. Szczegóły na www.muzeum.uni.wroc.pl.

Urszula Bończuk-Dawidziuk
Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego

informacja prasowa