Dziś, VI Symfonią a-moll „Tragiczną”, kończy się 61. Międzynarodowy Festiwal Wratislavia Cantans. Niepokojące arcydzieło zaprezentuje występująca pod batutą Daniele Gattiego Staatskapelle Dresden – jedna z najsłynniejszych orkiestr świata.
Szóstą Symfonię prawykonano w Essen w 1906 roku. Rozpoczyna się przepełnionym mrokiem marszem interpretowanym jako autoportret kompozytora. Jego żona – Alma Mahler – również pozostałe elementy utworu odnosiła do życia twórcy. Słynne trzy głuche uderzenia młota w finale jej zdaniem symbolizowały ciosy losu spadające na artystę. Ostatni z nich miał „powalić go jak drzewo”. Tym wyrazistym gestom żona przypisywała prorocze znaczenie i połączyła je z przykrymi wydarzeniami z 1907 roku: śmiercią córki pary, wymuszonym odejściem Mahlera z Opery i diagnozą ciężkiej choroby serca. Ta ostatnia, jej zdaniem, przyczyniła się do śmierci wybitnego symfonika w 1911 roku.
Przydomek „Tragiczna”, który przylgnął do Symfonii, pochodzi już prawdopodobnie od samego kompozytora. Podczas pisania tej muzyki podobno pochłaniało go poczucie zbliżającej się katastrofy. Mistrzowsko zestawił w niej dramatyczny wydźwięk i maksymalizm zastosowanych środków z klasyczną dyscypliną. Jej sercem jest motyw przejścia trójdźwięku A-dur w a-moll – symboliczne ujęcie pesymistycznego nastroju całego dzieła. Kolejność dwóch środkowych części – Scherza i wolnego ogniwa – jest przedmiotem sporów, jednak całość nieuchronnie zmierza ku druzgocącemu finałowi. Premiera Szóstej została przyjęta dość oschle – krytyka nie zrozumiała intencji jej autora. Wiadomo jednak, że utwór już na samym początku spotkał się z entuzjazmem dwóch młodych wówczas artystów – Antona Weberna i Albana Berga. Wkrótce miało się okazać, że dwójka ta należeć będzie do ścisłego grona twórców rozstrzygających o kierunku rozwoju muzyki w całym XX wieku. To najlepszy dowód na to, że choć można wątpić, czy Mahler faktycznie przewidział w Tragicznej życiowe zakręty, to i tak powstała kompozycja ze wszech miar prorocza.
Program:
Gustav Mahler VI Symfonia a-moll „Tragiczna”
Wykonawcy:
Daniele Gatti – dyrygent
Staatskapelle Dresden
Czas trwania: 85 minut
Lokalizacja: NFM, Sala Główna ORLEN
plac Wolności 1, Wrocław
