`Zaklinacze czasu. Kolędniczy teatr obrzędowy` - nowa wystawa w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu /relacja/

Od dziś do 4 lutego 2024 roku Muzeum Etnograficzne zaprasza na wystawę "`Zaklinacze czasu. Kolędniczy teatr obrzędowy". Prezentowane na niej maski, kostiumy i rekwizyty pokazują, jak barwna i integrująca była kultura związana z tradycją kolędniczą w okresie Bożego Narodzenia i Nowego Roku. Ekspozycję wzbogacają fotografie oraz zapisy filmowe i dźwiękowe.

Szopka, wystawa "Zaklinacze czasu", fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Jeszcze nie tak dawno, w dzieciństwie, mogłam oglądać przebierańców, którzy stali się reliktami przeszłości. Wtedy wywoływało to lęk, a zarazem ekscytację. Teatr obrzędowy to tradycja głównie wiejska, ale po wojnie wielu ludzi szukało dla siebie nowego miejsca, przybywali więc do miast i przywozili z sobą tradycję kolędowania i składania życzeń, która już dziś zanikła. Możemy ją jednak ponownie zobaczyć i usłyszeć dzięki wystawie, którą w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu przygotowała Dorota Jasnowska.

Tradycyjne życzenia, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Zobaczymy zatem turonie, niedźwiedzie, dziady - bohaterów owych kolędniczych orszaków należących do sakralno-magicznego świata teatru obrzędowego. Wczoraj, po konferencji poświęconej tej wystawie, mieliśmy możliwość obejrzenia jej jeszcze przed otwarciem. Charakterystyczną cechą ekspozycji jest feeria kolorów i dźwięki towarzyszące takim tradycyjnym pochodom: muzyka, charakterystyczne formuły życzeń - wypowiadane, ale też wypisane na planszach. Tło stanowią wielkoformatowe fotografie przedstawiające autentyczne obrzędy, będące tłem ekspozycji. 

Fragment wystawy, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Ujrzymy zatem różnego formatu szopki przedstawiające muzykantów, słomiane niedźwiedzie, herodów i inne maszkary z wyszczerzonymi zębami, wspaniałe, na ogół groźne, maski przedstawiające starców, diabły i anioły. Uosabiały one siły magiczne. Z kolei turonie symbolizowały zdrowie, tężyznę fizyczną i płodność. Zarówno one, jak też stroje i rekwizyty pochodzą z Dolnego Śląska, Małopolski i Śląska Opolskiego, będąc obecnie muzealnymi eksponatami w różnych muzeach. Przypominają jednak ten miniony świat, w których obrzędowość stanowiła ważną część życia - pomagała wkraczać w nowy czas, mający charakter cykliczny wprawdzie, ale też zawierający jakąś tajemnicę, zagadkę, której można się było lękać. Teatr obrzędowy oswajał rzeczywistość.

Instrumenty muzyczne i maska diabła, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

"Teatr obrzędowy żywo oddziaływał na uczestników - wyjaśniała podczas konferencji prasowej kuratorka wystawy, Dorota Jasnowska - wciągając ich w magiczny świat dawnych wierzeń i tradycji. Przypominał o związku człowieka z naturą i cyklicznością życia, a występy kolędników nie były jedynie odświętną formą spędzania czasu, ale też duchowym przeżyciem, pozwalającym na komunikację z przodkami i siłami natury".

Wystawa "Zaklinacze czasu. Kolędniczy teatr obrzędowy", widok ogólny
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Oglądając tę ekspozycję można także  odczuć tęsknotę za tym, co minęło, a co było ważnym elementem tradycji scalającej społeczność. Zachęcam do jej obejrzenia!

Święta Bożego Narodzenia w Polskim Radiu

Narodzenie Pańskie to w kulturze chrześcijańskiej jedno z najważniejszych świąt w całym roku liturgicznym. Boże Narodzenie jest radosnym czasem wzajemnej dobroci i życzliwości. Polskie Radio, aktywnie włączając się w obchody tego okresu, przygotowało dla słuchaczy szereg propozycji. 

W najbliższych dniach na wszystkich antenach przeważać będą polskie kolędy, pastorałki oraz audycje poświęcone bożonarodzeniowym tradycjom.

Goście Jedynki opowiedzą m.in. o symbolice Świąt Bożego Narodzenia, Wigilii w Ziemi Świętej, staropolskich świątecznych daniach przygotowywanych wg dawnych przepisów kulinarnych oraz tradycjach polskiego, przedwojennego ziemiaństwa na Mazowszu i dzisiejszym Podkarpaciu. Sekretarze Jana Pawła II podzielą się swoimi wspomnieniami o tym, jak Papież-Polak obchodził Wigilię i jakie tradycje przywiózł z Krakowa do Rzymu. 

Dwójka oraz Polskie Radio Chopin zaprezentują najpiękniejsze polskie kolędy oraz dzieła muzyki klasycznej. W Programie 2 będzie można usłyszeć m.in. retransmisję świątecznego koncertu, realizowanego przez BBC oraz koncert polskich kolęd i pastorałek w wykonaniu Chóru Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie pod dyrekcją Kazimierza Szymonika. W audycjach Polskiego Radia Chopin rozbrzmiewać będą bożonarodzeniowe kompozycje m.in. Bacha, Mozarta i Czajkowskiego. 

Trójka przeniesie swoich słuchaczy do muzycznego świata różnych epok i różnych stylów. 

W repertuarze kolędy i utwory świąteczne, a także koncert Justyny Steczkowskiej. W audycjach pojawią się również polscy artyści z życzeniami świątecznymi dla słuchaczy. 

Filmy i seriale oglądane w rodzinnym gronie jako niepisana tradycja bożonarodzeniowa - o tym więcej usłyszymy w Czwórce. Na antenie pojawią się niezwykli goście. Sportowcy opowiedzą o świętach spędzanych nie zawsze przy rodzinnym stole, a wokalistka Natalia Szroeder opowie, jak pielęgnuje swoje rodzime, kaszubskie tradycje. 

Polskie Radio Dzieciom przybliży najmłodszym słuchaczom polskie tradycje związane z dwunastoma potrawami oraz świątecznymi ozdobami. Pojawią się także audycje poświęcone dawnym prezentom. Jakie marzenia miały dzieci w przeszłości, a jakie mają teraz? Nie zabraknie również wspólnego śpiewania kolęd w towarzystwie chóru Agaty Steczkowskiej.

Z okazji zbliżającego się Bożego Narodzenia Polskie Radio przygotowało dla swoich słuchaczy specjalny kanał świąteczny:

Cyfrowe Radio Gwiazdka

Zapraszamy również do wysłuchania świątecznych wydawnictw Agencji Muzycznej Polskiego Radia:

„Il Canto – Najpiękniejsze kolędy”,

„Kolędy w aranżacji Krzysztofa Herdzina”.

Więcej informacji o ramówce i audycjach Polskiego Radia na: polskieradio.pl.

informacja prasowa