Kolejne obrazy – straty wojenne – wracają do Muzeum Narodowego we Wrocławiu!

Dwa kolejne obrazy – straty wojenne Wrocławia – wracają do Muzeum Narodowego we Wrocławiu! Prof. Piotr Gliński, minister kultury i dziedzictwa narodowego, przekazał je wczoraj (6.07.2022) podczas uroczystego otwarcia wystawy „Utracone/Odzyskane. Z kolekcji wrocławskich” w Kordegardzie. Galerii Narodowego Centrum Kultury. 

fot. Andrzej Iwańczuk_Reporter 

 „Dzisiejsze spotkanie poświęcone jest tylko jednemu miejscu w Polsce – Muzeum Narodowemu we Wrocławiu, które utraciło wiele dzieł sztuki w trakcie i po II wojnie światowej. Wszystkie obiekty, które możemy podziwiać na wystawie, zostały odzyskane w wyniku dociekliwej i starannej pracy wielu osób. Dziś podziwiamy jej efekty” – powiedział wicepremier prof. Piotr Gliński podczas wernisażu połączonego z prezentacją dwóch nowo odzyskanych obrazów: „Mostu Augusta w Dreźnie” Gotthardta Kuehla i „Marchijskiego wrzosowiska” Karla Kaysera-Eichberga. 

Minister kultury poinformował, że w ministerialnej bazie danych utraconych dóbr kultury znajduje się obecnie ok. 64 tys. obiektów i cały czas wysiłek resortu na rzecz ich odzyskiwania jest zwiększany. Intensywność podejmowanych działań spowodowała konieczność powołania w MKiDN odrębnego Departamentu Restytucji Dóbr Kultury, który współpracuje z wyspecjalizowanymi podmiotami na całym świecie.

„W ostatnich sześciu latach odzyskaliśmy ponad 600 obiektów. Obecnie prowadzimy 125 procesów restytucyjnych w 14 krajach świata. Jest to szeroko zakrojona działalność” – poinformował prof. Piotr Gliński.

fot. Andrzej Iwańczuk_Reporter 

Minister kultury i dziedzictwa narodowego podziękował wszystkim, którzy przyczynili się do tego, że od dziś w Kordegardzie możemy oglądać dwa obrazy, które zostały zaprezentowane publicznie po raz pierwszy od blisko 80 lat. „To jest okazja, by wszystkim Państwu podziękować. To, co tu widzimy, to efekt Państwa ciężkiej pracy” – podkreślił wicepremier. 

„Chciałbym podziękować Departamentowi Restytucji Dóbr Kultury MKiDN i podkreślić, że Muzeum Narodowe we Wrocławiu jest wiodącym w kraju muzeum, które z taką konsekwencją i skutecznością przywraca do kolekcji dzieła sztuki, które znajdowały się w przedwojennych zbiorach muzealnych we Wrocławiu” – mówił Piotr Oszczanowski, dyrektor MNWr. „Jest to zbiorowy wysiłek i efekt bardzo wytężonych naszych badań proweniencyjnych. Jest to także efekt skuteczności poczynań MKiDN. I za to jesteśmy wdzięczni. Ta współpraca przynosi jakże wymierne efekty. Eksponowane na naszej wystawie stałej »Sztuka europejska XV–XX w.« odzyskane dzieła Jordaensa, Bloemaerta, Cranacha, także w niedalekiej przyszłości przekazane dziś obrazy impresjonistów, przyczyniają się do wzrostu rangi tej prezentacji. Staje się ona bowiem reprezentatywna dla sztuki naszego kontynentu!”.

Odzyskane obrazy 

fot. Andrzej Iwańczuk_Reporter 

Gotthardt Kuehl (1850–1915), „Most Augusta w Dreźnie”, ok. 1900 r.

Obraz podarował do Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych we Wrocławiu w 1907 r. wrocławski kolekcjoner Conrad Fischer. Przekazał on instytucji swoje bogate zbiory malarstwa i rzeźby. Ostatnia archiwalna wzmianka o obiekcie odnotowuje wywiezienie go do składnicy w Kamieńcu Ząbkowickim w lipcu 1942 r. Obraz został odzyskany w 2021 r. dzięki współpracy MKiDN z Art Loss Register, organizacją prowadzącą największą na świecie bazę danych skradzionych dzieł sztuki. 

Karl Kayser-Eichberg (1873–1964), „Marchijskie wrzosowisko”, ok. 1910 r. (przed 1913 r.)

Dzieło zostało przekazane przez Śląskie Stowarzyszenie Artystów jako depozyt do zbiorów Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych we Wrocławiu 18 lutego 1913 r. Po likwidacji w 1939 r. Śląskiego Stowarzyszenia Artystów obraz został oficjalnie włączony do zbiorów muzeum. W marcu 1944 r. umieszczony został na liście ewakuacyjnej do składnicy w Kamieńcu Ząbkowickim. To ostatnia wzmianka archiwalna o obiekcie przed jego zaginięciem. Obraz został dobrowolnie zwrócony przez dotychczasowych posiadaczy, którzy dopiero niedawno odkryli jego pochodzenie.

fot. Andrzej Iwańczuk_Reporter 

Wystawa „Utracone/Odzyskane”

Na wystawie w Kordegardzie można zobaczyć dziesięć dzieł, które powróciły do kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu w ostatnich latach. 

Znajduje się wśród nich tak wspaniały obraz jak „Historia Apolla i Dafne” Abrahama Bloemaerta, praca Jacoba Jordaensa, „Św. Iwo wspomaga biednych” czy miniatura „Portet damy” Lizinki de Mirbel, nadwornej malarki dworu Ludwika XVIII. 

Na ekspozycji pokazano również niezwykłej urody „Sztambuch Melchiora Lucasa”, który w 2018 roku powrócił do zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu.

Wystawa będzie czynna do 31 lipca. 

Straty wojenne – definicja i historia strat wojennych z Ziem Zachodnich i Północnych

Ze wszystkich krajów europejskich w następstwie II wojny światowej to właśnie Polska utraciła najwięcej ze swego materialnego dziedzictwa. Liczbę polskich strat wojennych szacowano tuż po wojnie na ponad pół miliona zabytków ruchomych o wartości ówczesnych kilkudziesięciu miliardów dolarów. Za straty wojenne uważa się ruchome dobra kultury ze zbiorów publicznych, kościelnych i prywatnych, utracone w wyniku II wojny światowej z terenów Polski w jej granicach po 1945 roku. 

Po zakończeniu II wojny światowej, na mocy decyzji podjętych na konferencjach w Teheranie, Jałcie i Poczdamie, byłe niemieckie ziemie obejmujące Śląsk, Pomorze, część Prus Wschodnich oraz Wolne Miasto Gdańsk zostały przekazane Polsce. Zgodnie z prawem międzynarodowym dzieła sztuki utracone z terenów zwanych tuż po wojnie Ziemiami Odzyskanymi podlegają restytucji do miejsca ich pochodzenia.

Jeszcze w 1942 r., wobec nasilających się nalotów alianckich, niemiecka administracja zdecydowała o ewakuacji i zabezpieczeniu ruchomych dóbr kultury. Akcją wywozu dzieł m.in. z muzeów wrocławskich kierował w czasie wojny Günther Grundmann, pełniący funkcję konserwatora zabytków prowincji dolnośląskiej. Między 1942 a 1944 r. Grundmann zorganizował sieć 80 składnic, do których zwożono obiekty z wyznaczonych instytucji. Większość dzieł prezentowanych na wystawie w Kordegardzie została zabezpieczona w składnicy w Kamieńcu Ząbkowickim. 

Żadna ze składnic nie przetrwała wojny w stanie nienaruszonym. Były one plądrowane jeszcze w trakcie działań wojennych, a także po objęciu zarządem państwowym przez władze polskie nowo nabytych ziem. Dzieła sztuki z dawnych zbiorów niemieckich były masowo niszczone i rozkradane przez tzw. trofiejne brygady, czyli wyspecjalizowane grupy Armii Czerwonej. Nierzadko zdarzały się też przypadki zwykłej kradzieży czy szabru.

W konsekwencji wiele dóbr kultury z Ziem Zachodnich i Północnych znajduje się obecnie w muzeach bądź kolekcjach prywatnych w kraju i poza nim. Okoliczności te powodują, że poszukiwanie strat wojennych o proweniencji m.in. wrocławskiej, gdańskiej, malborskiej czy szczecińskiej jest szczególnie trudne. Stąd nieoceniona rola badań proweniencyjnych, mających na celu ustalenie pełnej historii obiektu, a w rezultacie — umożliwienie powrotu poszczególnych dzieł sztuki do miejsca ich pierwotnego przechowywania.

informacja prasowa

"Balladyna w teatrze" - wystawa w Galerii Kordegarda

Od 20 sierpnia do 13 września 2020 roku Kordegarda - Galeria Narodowego Centrum Kultury zaprasza na wystawę "Balladyna w teatrze". Ekspozycja prezentuje znane inscenizacje dramatu Juliusza Słowackiego, począwszy od pierwszej, której premiera odbyła się w styczniu 1868 r. w Krakowie, po współczesne wystawienia dramatu. Wystawa jest wydarzeniem towarzyszącym tegorocznej edycji ogólnopolskiej akcji Narodowe Czytanie, która odbędzie się 5 września.

– Przypominamy  kilkanaście najważniejszych, najgłośniejszych przedstawień Balladyny w historii. Pokazujemy afisze, programy, fotografie, projekty scenograficzne, a nawet kostium i rekwizyty realizacji, które poruszyły swoich współczesnych  – mówi dyrektor Narodowego Centrum Kultury, prof. Rafał Wiśniewski. – Ekspozycja, przygotowana we współpracy z Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego i Muzeum Teatralnym Teatru Wielkiego, poprzedza dziewiątą odsłonę „Narodowego Czytania”, w którego organizacji Narodowe Centrum Kultury od kilku lat wspiera Kancelarię Prezydenta RP. „Balladyna w teatrze” udowadnia, iż  wielki dramat Juliusza Słowackiego podejmujący odwieczny temat walki dobra ze złem, pokazujący ludzkie namiętności, od początku inspirował wybitnych twórców teatralnych i nadal jest doskonałym materiałem do stworzenia wyrazistych autorskich kreacji i interpretacji dla aktorów i reżyserów.

Wystawa Balladyna w teatrze, fot. Bartek Bartosiński

Ekspozycja ukazuje jak romantyczna tragedia, która nie doczekała się prapremiery za życia autora, była wystawiana - w różnych konwencjach scenicznych - przez wybitnych reżyserów i scenografów, w tym Ferdynanda Ruszczyca czy Tadeusza Kantora, w okresach dominacji na scenach realizmu, symbolizmu, konstruktywizmu, socrealizmu czy wreszcie postmodernizmu.

Wystawa zwraca też uwagę na różne koncepcje reżyserskie, kostiumograficzne i kreacje aktorskie postaci bohaterów, przede wszystkim tytułowej Balladyny. Krwawą królową grywały największe aktorki swoich czasów, niektóre już dziś zapomniane, jak Antonina Hoffmann czy Stanisława Wysocka.

Dzięki uprzejmości Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza, w Kordegardzie można również podziwiać obraz olejny z 1900 r. Balladyna, namalowany przez Wojciecha Gersona – wybitnego warszawskiego malarza i historyka sztuki. Pozostałe eksponaty pochodzą ze zbiorów Muzeum Teatralnego i Archiwum Artystycznego Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza,  Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego,  Instytutu Sztuki PAN oraz Teatru Powszechnego im. Zygmunta Hübnera w Warszawie.

Wystawa Balladyna w teatrze, fot. Bartek Bartosiński

Na ekspozycję w Kordegardzie składają się też fotografie ze zbiorów Instytutu Sztuki PAN, prezentujące m. in.: afisz pierwszego przedstawienia Balladyny w Krakowie (11 stycznia 1868 r.) z Antoniną Hoffmann w roli tytułowej i Bolesławem Ładnowskim jako Kirkorem, Stanisławę Wysocką w roli Balladyny (Kraków 1902 r. i Warszawa 1914 r.), scenę z wystawienia Balladyny w Kijowie (z 1917 r.), Balladynę w interpretacji Ireny Eichlerówny (z 1938 r.) oraz unikalne zdjęcia z inscenizacji Balladyny autorstwa Tadeusza Kantora w Krakowie.

Dla potrzeb wystawy pozyskane zostały kadry wybitnych teatralnych fotografów: Edwarda Hartwiga, Zbigniewa Łagockiego, Roberta Jaworskiego, Renarda Leonarda Dudleya ze zbiorów Artystycznego Archiwum Teatru Narodowego oraz Instytutu Teatralnego, Teatru Narodowego i Teatru Powszechnego w Warszawie.

Kurator wystawy: Rafał Węgrzyniak, Instytut Teatralny

Koordynatorzy: Katarzyna Haber, Agnieszka Bebłowska-Bednarkiewicz, Narodowe Centrum Kultury, Magdalena Kulesza, Instytut Teatralny


Kordegarda. Galeria NCK - Warszawa, ul. Krakowskie Przedmieście 15/17
otwarta od 20 sierpnia —  13 września 2020 r.
otwarcie wystawy: 20 sierpnia o godz. 18.00
oprowadzanie kuratorskie: 5 września o godz. 16.00

informacja prasowa

Jerzy Tchórzewski. Inne spojrzenie. Prace z kolekcji prywatnych

W Kordegardzie, Galerii Narodowego Centrum Kultury oraz w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej zostanie zaprezentowana wystawa pt. „Jerzy Tchórzewski. Inne spojrzenie. Prace z kolekcji prywatnych”. Ekspozycja malarstwa wybitnego współczesnego twórcy to blisko 80 obrazów, które do tej pory były sporadycznie prezentowane.

Pretekstem do zorganizowania wystawy jest 20. rocznica śmierci Jerzego Tchórzewskiego, która przypada 24 grudnia. Ekspozycja będzie spotkaniem i refleksją nad sztuką awangardowego artysty, który dziś jest już klasykiem. Przybliży jego dzieła i „inne spojrzenie” na pojawiające się u twórcy motywy.

Jedna wystawa zorganizowana w dwóch przestrzeniach – Kordegardzie (od 4 grudnia 2019 do 12 stycznia 2020 r.) i Muzeum Archidiecezji Warszawskiej (od 5 grudnia 2019 r. do 1 marca 2020 r.) umożliwiła prezentację dużej liczby prac artysty i przyjrzenie się wielkim tematom jakim są ciało i duch.

W Kordegardzie zostaną pokazane zmysłowe prace artysty. Wczesne obrazy to kobiety pełne erotyzmu i pewności siebie. Boginki wyłaniające się z mrocznych krajobrazów. Wraz z upływem czasu pędzel artysty zaczyna deformować ciało. Interesuje go nie tyle zewnętrze, co wewnętrzne natężenia, emocje szukające ujścia. Wraz z upływem lat, po bolesnym doświadczeniu śmierci ukochanej żony, wraz z powracającymi wspomnieniami z czasów wojny, ciało jako temat malarski ulega rozpadowi, atrofii.

Natomiast w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej zostanie zaprezentowany człowiek w perspektywie duchowej - zmagający się ze światem, doświadczony, szukający odkupienia. Duch jest udręczony ciałem. Fizyczność i duchowość dopełniają się w dwóch wielkich artystycznych narracjach.

Wystawa „Jerzy Tchórzewski. Inne spojrzenie. Prace z kolekcji prywatnych” jest ostatnią w tym roku wystawą prezentowaną przez Narodowe Centrum Kultury oraz w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej.

Postać twórcy przybliża film zrealizowany dzięki programowi dotacyjnemu NCK „Interwencje”, który będzie można również zobaczyć w Kordegardzie.

Jerzy Tchórzewski

Jerzy Tchórzewski, materiały prasowe

Urodzony 24 kwietnia 1928 r. w Siedlcach, zmarł 24 grudnia 1999 r. w Warszawie.
Jako młody chłopak został boleśnie dotknięty wojną – stracił ukochanego ojca w Oświęcimiu, wstąpił do AK, brał udział w walkach partyzanckich.

Po wojnie studiował na krakowskiej ASP, był członkiem II Grupy Krakowskiej. Uczestniczył w kilkuset wystawach zbiorowych i ponad 30 indywidualnych na całym świecie. Jedne z ważniejszych wystaw, podczas których były pokazywane prace Tchórzewskiego, to: Ogólnopolska Wystawa Młodej Polski w 1955 roku, udział w Biennale Sztuki w Paryżu, Sao Paulo czy Wenecji czy wystawy w Zachęcie, Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie. W 1981 artysta otrzymał nagrodę Krytyki Artystycznej im. Cypriana Kamila Norwida. W kolejnych latach zdobył nagrodę Kulturalną “Solidarności”, nagrodę im. Jana Cybisa i prestiżową nagrodę im. J.G. von Herdera w Wiedniu. 1960 roku jego wystawa podbiła Paryż i zyskała uznanie papieża surrealistów – Andre Bretona.

Przyjaciel Tadeusza Różewicza, Zbigniewa Herberta, Tadeusza Kantora, Aliny Szapocznikow, Jonasza Sterna, Marii Jaremy i wielu innych ważnych twórców. W latach osiemdziesiątych związany z opozycją demokratyczną wystawiał swoje prace w kościołach. Znakomity pedagog – od 1954 roku zatrudniony na warszawskiej ASP. Pisał też wiersze i wspomnienia.

Kuratorzy wystawy:

Agnieszka Bebłowska Bednarkiewicz, NCK
Krzysztof Tchórzewski
Organizatorzy wystawy: Narodowe Centrum Kultury, Muzeum Archidiecezji Warszawskiej

Współorganizator: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego


KORDEGARDA – Galeria Narodowego Centrum Kultury, Krakowskie Przedmieście 15/17, Warszawa,kordegarda.org
Wernisaż: 4 grudnia 2019, g. 18:00
Wystawa czynna do 12 stycznia 2020

Muzeum Archidiecezji Warszawskiej
Dziekania 1, 00-279 Warszawa
maw.art.pl
Wernisaż: 5 grudnia 2019, g. 17:00
Wystawa czynna do 1 marca 2020

informacja prasowa

Jerzy Kalina: "W niebo stąpanie" - wystawa w Kordegardzie

28 sierpnia 2019 r. Galeria Narodowego Centrum Kultury Kordegarda w Warszawie zaprasza na wystawę rzeźb Jerzego Kaliny: "W niebo stąpanie". Ekspozycja składa się z 14 figur naturalnej wielkości, trzymających w rękach symbole religijne wypieczone z chleba. Artysta umieszcza też w przestrzeni, choć osobno, rzeźbę chłopca otoczoną ziemniakami. To powidok zdjęć i opowieści gehenny dziecka w czasie II wojny światowej.

Jerzy Kalina, fot. Kordegarda

Instalacja „W niebo stąpanie” składa się z 14 figur naturalnej wielkości, trzymających w rękach symbole religijne wypieczone z chleba. Artysta umieszcza też w przestrzeni, choć osobno, rzeźbę chłopca otoczoną ziemniakami. To powidok zdjęć i opowieści gehenny dziecka w czasie II wojny światowej.  Chłopca niosącego pod koszulą ziemniaki, zatrzymanego w drodze do domu. Postacie symbolicznie reprezentują ofiary II wojny światowej. To cywile – dzieci, kobiety, osoby starsze, które zostały brutalnie pozbawione życia. Niczym dybuki cały czas są obecne w przestrzeni świata realnego. W dłoniach dzierżą wypieczone z ciasta chlebowego macewy, krzyże prawosławne, grekokatolickie, katolickie, symbole łemkowskie. Los zamordowanych jest wspólny bez względu na wyznawana wiarę. Liczą na zbawienie. Na sprawiedliwość. Na pamięć. Chleb nawiązują do bogatej symboliki łamania się chlebem. Gestu solidarności, wspólnoty, bliskości.

Wystawa rozpoczyna się jeszcze w sierpniu, chwilę przed kolejną rocznica wybuchu II wojny światowej. Jest mocną próbą przypomnienia o wielokulturowości, dziedzictwie, ale i stracie. Staje się symbolem potencjału różnorodności, ale i zniszczenia jakiego dokonała wojna.

Jerzy Kalina, fot. Niezależna

Jerzy Kalina ukończył Wydział Malarstwa na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (1971). Jeden z wybitniejszych i najbardziej wszechstronnych współczesnych artystów. Rzeźbiarz, twórca instalacji, akcji, scenograf teatralny i filmowy, spektakli teatralnych, autor filmów animowanych i dokumentalnych, jeden z pierwszych polskich performerów. Jak wspomina oficjalny biogram artysty: „od 40 lat jest wierny zasadniczej idei uprawianej przez siebie sztuki – ciągłemu poszukiwaniu, ostrej prowokacji, ekspresji społecznej, politycznej, religijnej i osobistemu wyznaniu”.

Jerzy Kalina, Przejście, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Jerzy Kalina jest autorem m.in. projektu ekspozycji i narracji plastycznej w Muzeum Katyńskim w Warszawie (2014), instalacji rzeźbiarskiej „Przejście” we Wrocławiu (2005), pomnika Katyńskiego „Kalwarie Polskie” w Podkowie Leśnej (1990), projektu ołtarza papieskiego (współpraca: inż. arch. Rafał Szczepański i inż. arch. Andrzej Krawczyk) na pl. Defilad w Warszawie (1987), grobowca księdza Jerzego Popiełuszki przy kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie (1986), akcji „Przystanek Taxi” z udziałem Milo Kurtisa grającego na flecie (Wrocław, pl. Solny, październik 1972) i wielu innych.



Wystawa: Jerzy Kalina „W niebo stąpanie”
28 sierpnia – 29 września 2019
Spotkanie z artystą (w ramach wernisażu): 28.08, 18:00

Diana - mroczna łowczyni w Galerii NCK Kordegarda

Wystawa jest zorganizowana w ramach cyklu "Utracone-Odzyskane", który prezentuje odzyskane przez Polskę dobra kultury, zagrabione podczas II wojny światowej. 

Działania restytucyjne, prowadzone przez Wydział Strat Wojennych w Departamencie Dziedzictwa Kulturowego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zaowocowały w ostatnich latach powrotem do polskich instytucji kultury wielu dzieł sztuki, wśród których znajdują się rzeźby i obrazy dawnych mistrzów i znamienitych polskich malarzy.

Francesco Guardi, "Schody Gigantów na dziedzińcu Pałacu Dożów", fot. Narodowe Centrum Kultury

Pierwszym odzyskanym obiektem kultury, prezentowanym przez NCK w ramach cyklu "Utracone-Odzyskane" w Galerii Kordegarda w 2015 roku, był obraz Francesco Lazzaro Guardiego pt. "Schody Gigantów na dziedzińcu Pałacu Dożów" (lata 70. XVIII w., olej). Następnie w 2016 roku Kordegarda udostępniła publiczności "Murzynkę" pędzla Anny Bilińskiej-Bohdanowicz (1884, olej/płótno) oraz trzy obrazy Aleksandra Gierymskiego: "Żydówka z pomarańczami" (1880-1881, olej/płótno), "Popiersie mężczyzny w renesansowym stroju" (1882, olej/deska mahoniowa) oraz "Chłopiec w słońcu" (ok. 1895, olej/płótno).

Anna Bilińska-Bohdanowicz, "Murzynka", fot. NCK

Tegoroczna wystawa w Kordegardzie pokazuje wyjątkową urodę popiersia Diany dłuta Jeana-Antoinea Houdona, które zachwyciło króla Stanisława Augusta Poniatowskiego - filozofa, zwolennika idei postępowych, a także wielbiciela kobiecej urody. Diana stała się perłą jego rzeźbiarskiej kolekcji. Była również jedną z najdroższych rzeźb zakupionych przez króla. W inwentarzu nadwornego malarza Marcello Bacciarellego w 1795 r. odnotowano, że stanowi część Królewskiej Kolekcji Rzeźby, eksponowanej w Pałacu na Wyspie.

Diana, Jean-Antoine Houdon, fot. Łazienki Królewskie

W 1940 r. rzeźba została zrabowana i wraz z 56 obrazami z Muzeum Narodowego w Warszawie trafiła do kwatery głównej Generalnego Gubernatora Hansa Franka. Od tamtej chwili miejsce jej przechowywania pozostawało tajemnicą. Po 70 latach od zaginięcia prywatny kolekcjoner zgłosił rzeźbę na licytację  w wiedeńskim domu aukcyjnym. Gdy informacja dotarła do Polski, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystąpiło o zwrot dzieła. W sprawę zaangażowała się m.in. ambasada RP w Wiedniu. Dotychczasowy posiadacz, w wyniku zawartego porozumienia, zgodził się przekazać Dianę Rzeczpospolitej.

Minimalistyczna ekspozycja w Kordegardzie, buduje narrację wokół popiersia Diany i pomaga w kontemplacji dzieła, wpisującego się w XVIII-wieczną architekturę galerii. Rzeźbie towarzyszą przedstawienia Diany, znajdujące się w zbiorach polskich. Zamysłem kuratorek jest poszerzenie perspektywy interpretacyjnej – spojrzenie na postać bogini oczami XVIII-wiecznych intelektualistów. Płasko ułożone grafiki, pochodzące ze zbiorów polskich, nie rozpraszają widza. Są pomocą w wejściu w świat znaczeń postaci Diany w kulturze, tak starożytnej jak i oświeceniowej, lecz nie zaburzają spojrzenia kierującego się na charakterystyczny skręt szyi nasłuchującej bogini. Pełnoplastyczne kubiki, na których prezentowane są towarzyszące rzeźbie grafiki, stanowią element współczesnego ogrodu, który porusza wyobraźnię i tęsknotę, splatając to co minione, z tym co współczesne.

Wystawa "Diana - mroczna bogini", fot. Galeria Kordegarda

Ekspozycja jest też pretekstem do zbadania granicy między pięknem a dzikością, brutalnością i erotyką. Stwarza możliwość poznania spuścizny antyku i jego nowożytnego odczytania. Okoliczności powstania rzeźby i dzieje jej pozyskania przez ostatniego króla Polski rzucają też światło na ówczesny obieg dzieł sztuki oraz aktywną obecność elit Rzeczpospolitej w tym procesie. Podążając śladami bogini księżyca poprzez media, epoki i dystanse geograficzne, zwiedzający mają szansę uczestniczyć w wielowymiarowej wędrówce obrazów, która ukaże skomplikowane zależności władzy, zmysłów i prestiżu.

Portret artysty z 1808 autorstwa Rembrandta Peale/fot. Wikipedia

Jean-Antoine Houdon był wybitnym francuskim rzeźbiarzem XVIII wieku. Jego rzeźbiarskie popiersia współczesnych znanych postaci Oświecenia: polityków, filozofów, naukowców oraz arystokratów, zdobiły niejeden arystokratyczny a nawet królewski salon. Urodził się w 1741 w Wersalu. Po skończeniu Królewskiej Akademii Malarstwa i Rzeźby w 1761 roku, udał się do Rzymu, by tam kontynuować studia nad antyczną rzeźbą. Po 10-letnim pobycie w Wiecznym Mieście powrócił na stałe do Paryża, szybko zyskując uznanie i popularność. Tworzył liczne rzeźby alegoryczne o tematyce mitologicznej oraz portrety. Te ostatnie były nie tylko wiernym oddaniem podobieństwa modela, ale też znakomitym uchwyceniem jego charakteru. Rzeźba Diany Łowczyni cieszyła się ogromną popularnością wśród współczesnych. Zamawiano jej kopie w marmurze, brązie i gipsie. Marmurowe wersje wybierali zwłaszcza europejscy władcy, w tym dwór francuski.

Wernisaż: 11 lipca 2019, godz. 18:00
11.07 - 25.08.2019

Kuratorki: dr Anna Rudek-Śmiechowska, Agnieszka Bebłowska Bednarkiewicz; Narodowe Centrum Kultury

Konsultacja historyczna: Aleksander Musiał, Princeton University

Organizatorzy: Narodowe Centrum Kultury, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Departament Dziedzictwa Kulturowego za Granicą i Strat Wojennych

informacja prasowa