„Panie, Panowie: Młynarski” - Wystawa w Muzeum Literatury

Muzeum Literatury w Warszawie zaprasza na wystawę poświęconą zmarłemu przed rokiem Wojciechowi Młynarskiemu. Ekspozycja rękopisów, maszynopisów i zdjęć z prywatnego archiwum potrwa od 15 marca do 31 maja 2018 roku.

Miłe Panie i Panowie bardzo mili…” – słowami Wojciecha Młynarskiego Muzeum Literatury zaprasza na otwarcie pokazu z archiwum zmarłego rok temu Poety, Pieśniarza, a w zasadzie – „Tekściarza”. Bo przecież wszyscy je znamy: „Róbmy swoje”, „W Polskę idziemy”, „Jeszcze w zielone gramy” i wiele, wiele innych.

Teksty zawsze na czasie, nie tracące nic ze swej aktualności, na wystawie w Muzeum Literatury będzie można nie tylko usłyszeć, ale również zobaczyć.

Rękopisy i maszynopisy z odręcznymi poprawkami Wojciecha Młynarskiego, materiały filmowe, i oczywiście zdjęcia… Ogromna ilość fotografii z prywatnego archiwum zaprezentuje Wojciecha Młynarskiego, zarówno w domowej scenerii, w roli syna, ojca, dziadka i brata, jak również w świecie kabaretów, teatrów, w środowisku artystów i niezwykle barwnych postaci polskiej estrady.

Podczas wernisażu o tych różnych obliczach Bohatera wystawy opowie Agata Młynarska w rozmowie z Jarosławem Klejnockim, dyrektorem Muzeum Literatury.

15 marca 2018 r., godzina 18.00, Muzeum Literatury, Rynek Starego Miasta 20 w Warszawie.

Wstęp wolny!

Autorzy wystawy:Agnieszka Papieska, prof. Andrzej St. Kowalczyk
Komisarz: Agnieszka Papieska
Projekt plastyczny: Joanna Dymmel
Projekty graficzne: Zuzanna Rosińska-Waś

Pokaz czynny od 15 marca do 31 maja 2018 r.

informacja prasowa Muzeum Literatury

Janusz Krasiński – przeciw milczeniu. Wystawa Muzeum Literatury zrealizowana we współpracy z Narodowym Centrum Kultury Kordegarda

13 października Muzeum Literatury i Narodowe  Centrum Kultury Kordegarda zapraszają na wystawę poświęconą Januszowi Krasińskiemu w 10. rocznicę śmierci pisarza. 

Janusz Krasiński, urodzony 5 lipca 1928 roku w Warszawie, zmarły tragicznie 14 października 2012 roku. Wybitny prozaik, dramatopisarz, autor słuchowisk radiowych i słynnych adaptacji teatralnych.

Od 1941 roku Janusz Krasiński był członkiem Szarych Szeregów. W czasie Powstania Warszawskiego trafił wraz z matką do obozu przejściowego w Pruszkowie, a stamtąd oboje zostali wywiezieni do Auschwitz-Birkenau, gdzie Zofia Krasińska straciła życie. Później pisarz był więziony w Hersbruck pod Norymbergą, skąd dotarł „marszem śmierci” do Dachau. W kwietniu 1945 roku Krasiński doczekał się wyzwolenia, aby po dwóch latach, po powrocie do Polski, usłyszeć w sfingowanym procesie wyrok piętnastu lat więzienia. Przebywał w zakładach karnych m.in. w Warszawie na Mokotowie, w Rawiczu i we Wronkach.

Janusz Krasiński Warszawa, 4 sierpnia 2010, fot. Mariusz Kubik 

Krasińskiego zwolniono z więzienia po dziewięciu latach, w maju 1956 roku. Po opublikowaniu na łamach tygodnika „Po Prostu” (nr 39/1956) wiersza Karuzela, pisarz tworzy kolejne dzieła, w których w literacko znakomitej formie, daje świadectwo tragicznym doświadczeniom polskich patriotów. W centrum wszystkich jego utworów jest sumienie człowieka poddawane najtrudniejszym próbom. Pięciotomowy cykl, na który składają się powieści: Na stracenie, Twarzą do ściany, Niemoc, Przed agonią i Przełom, to dzieło niezwykłe, dające wgląd w historię Polski na przestrzeni kilkudziesięciu lat.

Wystawa, którą otwieramy w przeddzień 10. rocznicy śmierci pisarza, przybliża jego życie i – co najistotniejsze – ma zachęcić do czytania jego powieści oraz przyczynić się do powrotu na sceny teatralne stworzonych przez niego dramatów. Na wystawie w Kordegardzie i planszach przed nią przedstawiamy biografię i osiągnięcia twórcze autora Przełomu, prezentując okładki pierwszych wydań jego książek, afisze i programy teatralne, a także dokumenty świadczące o jego zaangażowaniu w życie literackie i społeczne. Dominantą jest „potrójny portret” – powiększona fotografia więzienna Krasińskiego z czasów młodości. Obok odnajdziemy litografie Jana Lebensteina ze zbiorów Muzeum Literatury; ilustracje do Folwarku zwierzęcego George’a Orwella. Wyżej został zaaranżowany „teatr na górze”, znak twórczej wyobraźni rodzącej się w głowie więźnia, przyszłego pisarza, składający się z wybranych kadrów spektakli zrealizowanych na podstawie dramatów autora (Czapa, Wkrótce nadejdą bracia, Filip z prawdą w oczach) i jego adaptacji teatralnych (Obłęd, Wesele raz jeszcze). Poniżej, w nawiązaniu do radiowej działalności Janusza Krasińskiego, zostały umieszczone stanowiska ze słuchawkami. Możemy tu usłyszeć fragment wypowiedzi pisarza dla Muzeum Literatury z roku 2012 oraz cytat z powieści Na stracenie czytany przez Wojciecha Sikorę. Archiwalia pokazane na wystawie pochodzą w głównej mierze z domowego archiwum Barbary Krasińskiej oraz ze zbiorów Muzeum Literatury, a także z Instytutu Teatralnego i innych instytucji oraz od osób prywatnych.

Jednym z najważniejszych dokumentów na wystawie jest film autorstwa Joanny Żamojdo zatytułowany Cenzurowany życiorys. Autorka zanurza swojego bohatera w przeżytym przez niego dramacie, wydobywając z historycznego tła mocno przemawiającą do odbiorcy indywidualną linię losu. 

Wymiar symboliczny ekspozycji został dopełniony poprzez płaskorzeźbę Jana Kuracińskiego zatytułowaną OPUS14, stanowiącą artystyczne dopowiedzenie przedstawionej w dokumentach drogi życia twórcy, który po wielu przeżytych dramatach i rozczarowaniach mógł jednak powiedzieć o sobie: „Pięknie było żyć dla pisania prawdy”. 

Koncepcja i scenariusz – Maria Dorota Pieńkowska

Konsultacje – Barbara Krasińska

Kuratorka – Maria Dorota Pieńkowska

Projekt plastyczny wystawy w Kordegardzie – Anna Nowak-Kacprzak

Projekt plastyczny wystawy planszowej – Anna Maria Bauer

Projekt materiałów graficznych do wystawy – Anna Maria Bauer

Koordynacja – Anna Lebensztejn, Izabela Zychowicz (ML), Katarzyna Haber (NCK) / (NCC)

Opieka konserwatorska – Urszula Więch-Jędras

Przekład na język angielski – Agnieszka Pokojska

Tłumaczenie wiersza Karuzela – Aleksandra Niemirycz

Wystawę dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza jest finansowane ze środków Ministerstwa

Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorządu Województwa Mazowieckiego

Janusz Krasiński – przeciw milczeniu

Wystawa Muzeum Literatury zrealizowana we współpracy z Narodowym Centrum Kultury

Kordegarda. Galeria Narodowego Centrum Kultury, 13 października – 13 listopada 2022

Wystawa „August Zamoyski. Myśleć w kamieniu” w Muzeum Literatury

Od 6 stycznia 2020 roku Muzeum Literatury zaprasza na wystawę "August Zamoyski. Myśleć w kamieniu". Po raz pierwszy na tak szeroką skalę zaprezentowana zostanie sylwetka i dorobek artystyczny jednego z najwybitniejszych polskich rzeźbiarzy, tworzącego przede wszystkim na emigracji – we Francji i w Brazylii.

Ja […] poza czasem poświęconym rzeźbie – używam życia!!! Trenuję muskuły, biegam, robię skakankę, tańczę, wspinam się po górach, jeżdżę na nartach i śpię na śniegu! Poza rzeźbą nie znam wyższej przyjemności, większej możliwości użycia życia, jak sport: cała rzeźba we własnym ruchu ciała… […] – fragment wywiadu, którego udzielił August Zamoyski krakowskiej „Zwrotnicy” w 1922 roku, bardzo dobrze oddaje jak nietuzinkową postacią był ten artysta. Utalentowany rzeźbiarz, wyklęty przez rodzinę arystokrata, założyciel szkoły rzeźby w São Paulo, hodowca krów pod Rio de Janerio, zapalony sportowiec: bokser, narciarz, rowerzysta, przyjaciel Witkacego, sprawca wielu skandali obyczajowo-artystycznych.

Koncepcja ekspozycji zakłada prezentację archiwum Artysty na tle blisko stu rzeźb, będących odzwierciedleniem wszystkich okresów twórczych Zamoyskiego – od czasów formizmu, kiedy jego prace są najbardziej eksperymentalne, poprzez okres klasycyzujący – gdzie osiąga pełnię dojrzałości i indywidualizm, aż do tzw. nowego ekspresjonizmu, który przynosi ostre deformacje, dotąd nieobecne w jego twórczości.

Wystawa "August Zamoyski. Myśleć w kamieniu", fot. materiały prasowe Muzeum Literatury

Na wystawie zobaczyć będzie można szeroki wybór z archiwum Augusta Zamoyskiego, m.in.: szkicowniki i intymne dzienniki, korespondencję z wybitnymi postaciami epoki, pamiątki zarówno osobiste, jak i np. XIX-wieczne rękopisy Ferenca Liszta i Roberta Schumanna oraz zdjęcia z nieznanego dotąd archiwum fotograficznego, dokumentującego karierę i eksperymenty teatralne Rity Sacchetto, tancerki o międzynarodowej sławie, prekursorki tańca nowoczesnego, pierwszej żony rzeźbiarza. Rewelacją na skalę światową z pewnością okażą się odnalezione w archiwum i przygotowane do prezentacji filmy kręcone przez Augusta Zamoyskiego amatorską kamerą wąskotaśmową (9,5 mm) Pathé-Baby z lat 1926–1929, z udziałem m.in. Witkacego – prezentującego słynne miny-maski, Artura Rubinsteina, a także te rejestrujące sceny z życia paryskiej bohemy na Montparnassie z udziałem m.in. Louisa Marcoussisa, Alicji Halickiej, Maxa Jacoba, Mojżesza Kislinga, Adolfa Loosa, młodego Marca Chagalla czy tańczącą w paryskim zaułku Jacqueline Goddard, słynną modelkę Mana Raya w towarzystwie Jeana Cocteau.

Nie będzie to zatem klasyczny muzealny pokaz, ale portret Zamoyskiego z historią w tle – panoramą miejsc, środowisk artystycznych i niezwykle interesujących przyjaciół otaczających rzeźbiarza. Tym samym wystawa w Muzeum Literatury stanie się próbą wglądu w intymny świat twórcy.

Wystawie towarzyszyć będzie dwutomowe wydawnictwo: monumentalny katalog wystawy „August Zamoyski. Myśleć w kamieniu” oraz książka August Zamoyski. Nie tylko z archiwum, która jest pierwszym, tak poważnym, naukowym opracowaniem archiwum rzeźbiarza pod red. Marii Śledzianowskiej. Wystawa "August Zamoyski. Myśleć w kamieniu" Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza.

Wystawę "August Zamoyski. Myśleć w kamieniu" można oglądać w siedzibie głównej Muzeum Literatury do 17 maja 2020 roku.

Wystawa objęta Honorowym Patronatem Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. dr hab. Piotra Glińskiego.

Autorka wystawy – dr Anna Lipa
Kuratorzy wystawy – dr Anna Lipa, dr Łukasz Kossowski
Koordynator i asystent wystawy – Jan Owczarek
Asystent wystawy –  Roksana Gawrońska
Menadżer wystawy – Grażyna Ryfka
Opieka konserwatorska– Urszula Więch-Jędras
Projekt plastyczny –  Atelier Tektura
Projekt graficzny katalogu i książki – Paweł Osial
Opracowanie graficzne materiałów promocyjnych – BlürbStudio

informacja prasowa

15. Międzynarodowy Festiwal OPOWIADANIA

Piętnasta edycja Festiwalu OPOWIADANIA odbędzie się we Wrocławiu w dniach 27 września–6 października 2019. W programie m.in. adaptacje sceniczne i czytania w językach oryginalnych, dyskusje, pokazy filmowe oraz premiera dziewiątego, dwujęzycznego numeru czasopisma „Opowiadanie”.

PROGRAM 

27 WRZEŚNIA 2019 (PIĄTEK)

15:00 | Otwarte czytanie uczestników warsztatów aktorskich, reż. Katarzyna Dudzic-Grabińska.
Miejska Biblioteka Publiczna we Wrocławiu, Filia nr 3, ul. Morelowskiego 43

2 PAŹDZIERNIKA 2019 (ŚRODA)

18:00 | Kristen Roupenian „Kociarz”, reż. Marcin Liber, dramaturgia Agnieszka Wolny-Hamkało, przekład Magdalena Sommer, występują: Maja Pankiewicz, Jakub Klimaszewski.
Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Sala Teatru Laboratorium, Przejście Żelaźnicze

19:00 | Taras Szewczenko, Adam Mickiewicz, Agnieszka Wolny-Hamkało „Pan Kobziarz, czyli Szewczenko versus Mickiewicz”, reż. Sebastian Majewski, przekład Piotr Kupryś, występują: Sergii Kulchevych, Adam Rosa, Antoni Rychłowski, Magdalena Walkiewicz, Sebastian Wiertelak.
Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Sala Teatru Laboratorium, Przejście Żelaźnicze

20:00 | „O literaturze w teatrze”, dyskusja, udział biorą: Marcin Liber, Martyna Majewska, Sebastian Majewski, Agnieszka Wolny-Hamkało, prowadzenie Jakub Skurtys.
Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Sala Teatru Laboratorium, Przejście Żelaźnicze

3 PAŹDZIERNIKA 2019 (CZWARTEK)

11:00-16:30 | Fake News – warsztaty z Przemkiem Witkowskim i spotkanie z Ondřejem Kundrą, prowadzenie Magda Piekarska, zapisy/organizator Fundacja Kukatko, www.kukatko.pl (wydarzenie towarzyszące).
Kino Popiół i Diament, Muzeum Pana Tadeusza, Rynek 6

17:00 | Thomas Bernhard „Claus kupuje sobie spodnie i idzie ze mną na obiad”, reż. Martyna Majewska, dramaturgia Agnieszka Wolny-Hamkało, przekład Sława Lisiecka, z towarzyszeniem studentów „Słabego roku”.
Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Sala Teatru Laboratorium, Przejście Żelaźnicze

18:00 | Spotkanie z Magdaleną Parys, prowadzenie Magda Piekarska.
Miejska Biblioteka Publiczna we Wrocławiu, Filia nr 7, ul. Suwalska 5

19:00 | Spotkanie z Adamem Kaczanowskim, tegorocznym laureatem Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius, wokół premiery jego prozatorskiej książki „Czego boją się rodzice” (Disastra Publishing), prowadzenie Jakub Skurtys (wydarzenie towarzyszące).
Proza – klub Wrocławskiego Domu Literatury, Przejście Garncarskie 2

4 PAŹDZIERNIKA 2019 (PIĄTEK)

10:00-12:00 | Warsztaty dla szkół, prowadzenie Adam Kaczanowski.
Biblioteka Grafit, ul. Namysłowska 8

16:00 | „Moja wspaniała kariera” (1979), reż. Gillian Armstrong, 100 min., kuratorka przeglądu Adriana Prodeus.
Kino Popiół i Diament, Muzeum Pana Tadeusza, Rynek 6

18:00 | Czytają Maciej Bielawski, Matěj Hořava, Gunnhild Øyehaug, Magdalena Parys, prowadzenie Rafał Bryndal.
Proza – klub Wrocławskiego Domu Literatury, Przejście Garncarskie 2

20:00 | Nagroda Conrada na Opowiadaniach, dyskusja z udziałem nominowanych do nagrody, prowadzenie Szymon Kloska (Kraków Miasto Literatury UNESCO).
Proza – klub Wrocławskiego Domu Literatury, Przejście Garncarskie 2

21:00 | Czytają Ha Chang-soo, Dora Kaprálová, Tadeusz Pióro, prowadzenie Rafał Bryndal.
Proza – klub Wrocławskiego Domu Literatury, Przejście Garncarskie 2

5 PAŹDZIERNIKA 2019 (SOBOTA)

10:00-16:00 | Warsztaty pisania z Adamem Kaczanowskim (grupa zamknięta)

14:00 | Spotkanie z Biancą Bellovą („Jezioro”), prowadzenie Julia Różewicz (Wydawnictwo Afera), tłumaczenie Anna Radwan-Żbikowska.
Księgarnia Popiół i Diament, Muzeum Pana Tadeusza, Rynek 6

15:00 | Spotkanie z Gunnhild Øyehaug („Czekaj, mrugaj”), prowadzenie Anita Musioł (Wydawnictwo Pauza), tłumaczenie Grzegorz Piątkowski.
Księgarnia Popiół i Diament, Muzeum Pana Tadeusza, Rynek 6

16:00 | „Orlando” (1992), reż. Sally Potter, 93 min.
Kino Popiół i Diament, Muzeum Pana Tadeusza, Rynek 6

18:00 | Czytają Bianca Bellová, Assaf Gavron, Olga Hund, Adam Kaczanowski, prowadzenie Rafał Bryndal.
Proza – klub Wrocławskiego Domu Literatury, Przejście Garncarskie 2

20:00 | „Autocenzura”, dyskusja, udział biorą: Agata Bielik-Robson, Karolina Felberg, Eliza Kącka, prowadzenie Agnieszka Wolny-Hamkało.
Proza – klub Wrocławskiego Domu Literatury, Przejście Garncarskie 2

21:00 | Czytają Çiler İlhan, Ana Malagon, Piotr Paziński; wręczenie nagród w konkursach i prezentacja nagrodzonych tekstów, prowadzenie Rafał Bryndal.
Proza – klub Wrocławskiego Domu Literatury, Przejście Garncarskie 2

6 PAŹDZIERNIKA 2019 (NIEDZIELA)

10:00-16:00 | Warsztaty pisania z Adamem Kaczanowskim (grupa zamknięta).

16:00 | „Morvern Callar” (2002), reż. Lynne Ramsay, 97 min.
Kino Popiół i Diament, Muzeum Pana Tadeusza, Rynek 6

18:00 | „Wniebowstąpienie” (1977), reż. Łarisa Szepitko, 111 min.
Kino Popiół i Diament, Muzeum Pana Tadeusza, Rynek 6

Na wszystkie wydarzenia wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona, wejściówki na filmy do odbioru w kasach Muzeum Pana Tadeusza. Nie prowadzimy rezerwacji.

Szczegółowe informacje:
www.opowiadanie.org

informacja prasowa

Opolski wernisaż wystawy "Poeci podziemia. Słowo i czyn"

1 września 2025 r. o godz. 12.00 w opolskiej siedzibie Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych przy ul Minorytów 3 odbył się wernisaż wystawy "Poeci podziemia. Słowo i czyn".

"Wrzesień 1939 roku był jednym z najstraszniejszych polskich miesięcy" napisał po latach w powieści "Kamienie na szaniec" Aleksander Kamiński, odnosząc się do dramatu całego narodu, dla którego rozpoczął się wtedy czas naznaczony cierpieniem, strachem o jutro, rozłąką z najbliższymi, walką o przetrwanie. W centrum zainteresowania A. Kamińskiego było szczególnie pokolenie ludzi urodzonych w II Rzeczypospolitej, dopiero wkraczających w dorosłe życie, z planami i marzeniami. I to o nich opowiada przede wszystkim najnowsza wystawa czasowa pt. "Poeci Podziemia. Słowo i czyn". Ekspozycja przygotowana przez Muzeum Armii Krajowej w Krakowie we współpracy z Muzeum Literatury w Warszawie, przenosi nas w świat, mimo całego ogromu zła, naznaczony nadzieją i wielkim pragnieniem życia.

Autorką wystawy jest Maria Dorota Pieńkowska z Muzeum Literatury, a autorką projektu ekspozycji Anna Nowak-Kacprzak.

Pierwotnie wystawę prezentowano w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie (od 5 czerwca do 27 października 2024 r.).

Na wystawie zostaną zaprezentowane postacie o znanych wszystkim nazwiskach: Baczyński, Gajcy, Herbert, Pilecki (tak, on też miał zacięcie literackie!). Razem z nimi są Krystyna Krahelska i Józef Szczepański, których utwory na stałe wpisały się w naszą pamięć o powstaniu warszawskim czy Władysław Sebyła, Zygmunt Rumel, Teresa Bogusławska, Janusz Krasiński. I to, czego doświadczyli: Pawiak, Katyń, Wołyń, powstańcza Warszawa oraz Stalag 344 Lamsdorf. Losy poetów podziemia zostaną przedstawione także poprzez pamiątki, np. czapkę szkolną Tadeusza Gajcego. Pochodzą ze zbiorów z Muzeum Literatury w Warszawie, Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Dom Rodziny Pileckich, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego i Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz zbiorów prywatnych.

Ekspozycję będzie można zwiedzać do końca lutego 2026 r., od poniedziałku do piątku w godz. 8.00-17.00 w opolskiej siedzibie Muzeum przy ul. Minorytów 3.

informacja prasowa

„Planeta Lem” – nowy dom dla literatury i języka w Krakowie

W Krakowie powstanie pierwsze w Polsce centrum poświęcone literaturze i językowi. Budowę Centrum Literatury i Języka „Planeta Lem” w dawnym Składzie Solnym na Zabłociu ogłosiło Miasto Kraków podczas konferencji prasowej w dniu 6 września 2018 r. Konferencji towarzyszyło ogłoszenie międzynarodowego konkursu architektoniczno-urbanistycznego na koncepcję Centrum.

Planeta LEM - Stanisław Lem , 1966 rakieta, fot. archiwum spadkobiercy

Patronem Centrum będzie Stanisław Lem.  To najpoczytniejszy i najpopularniejszy polski autor, pisarz podejmujący uniwersalne i aktualne także dla dzisiejszego czytelnika tematy. Planeta Lem będzie miejscem szeroko prezentującym literaturę i dziedzictwo językowe i stanie się symbolem Krakowa Miasta Literatury UNESCO  – mówi Jacek Majchrowski, Prezydent Miasta Krakowa. Prace nad szczegółową koncepcją centrum trwały przez wiele lat i uczestniczyły w nich wszystkie środowiska literackie naszego miasta - i nie tylko. Na 5-lecie tytułu Miasta Literatury UNESCO dla Krakowa z dumą prezentujemy Państwu dojrzałą wizję miejsca opartego na idei wielopokoleniowej edukacji literackiej i językowej. Chcemy godnie zagospodarować na cele społeczne tę ważną lokalizację ¬– w jej szczególnym kontekście na styku trzech dzielnic i w kontekście innych instytucji kultury Podgórza i Zabłocia – dodaje Prezydent.

Inwestycja powstanie na należącej do miasta działce o powierzchni ok. 1 hektara przy ul. Na Zjeździe 8, w sąsiedztwie innych instytucji kultury na prawym brzegu Wisły – Fabryki Emalia Oskara Schindlera, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK i Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka, w pobliżu estakady kolei aglomeracyjnej, Muzeum Podgórza i terenów zielonych Bulwarów Wiślanych. W ten sposób powstanie miejsce w sposób szczególny dowartościowujące dzielnicę kultury, jaką w ostatnich latach staje się Zabłocie i Podgórze. Nie bez znaczenia pozostaje także kontekst pobliskiego Placu Bohaterów Getta, a także sukcesywny rozwój Zabłocia, w którym w ostatnich latach przybyło znacząco mieszkańców, rodzin z dziećmi – poszukujących dla siebie tzw. trzeciego miejsca – miejsca spędzania czasu wolnego, edukacji, odpoczynku.

Stanisław Lem patronem literackiego domu Krakowa

Planeta LEM - Mural Skład Solny, fot. Michał Ramus 

Historyczny budynek Składu Solnego od wielu lat był brany pod uwagę jako przyszła przestrzeń kultury. Rozważano w tym miejscu umieszczenie siedzib kolejno: Krakowskiego Biura Festiwalowego, Sinfonietty Cracovii, Muzeum Podgórza i Biblioteki Kraków. Przedmiotem międzynarodowego konkursu na wizję „Planety Lem” jest rewitalizacja XVIII-wiecznego budynku magazynu solnego i dobudowa nowego obiektu po jego wschodniej stronie. Całość będzie stanowić miejsce wielofunkcyjne, otwarte dla wszystkich grup wiekowych, miejsce edukacji literackiej i zarazem wizytówkę pierwszego słowiańskiego miasta literatury UNESCO, którym od 2013 r. jest Kraków. 
Sercem inwestycji będzie nowoczesna wystawa dedykowana uniwersum tematycznemu powieści Stanisława Lema – futurologa, powieściopisarza, najczęściej tłumaczonego i wydawanego polskiego pisarza. W tym miejscu pielęgnowana będzie także pamięć o dorobku twórczym innych wybitnych mistrzów słowa, przede wszystkim tych związanych z Krakowem, m.in.: Czesława Miłosza, Wisławy Szymborskiej, Stanisława Wyspiańskiego, Josepha Conrada, Sławomira Mrożka, a także wybitnych tłumaczy, ilustratorów, autorów książki dziecięcej.

Wielofunkcyjna i innowacyjna przestrzeń dla literatury

Koncepcję wystawy głównej przygotowało studio Tengent, którego twórcy byli związani m.in. z sukcesami uznanej grupy Platige Image. Wizja powstała według pomysłu Jacka Dukaja, jednego z najważniejszych współczesnych polskich powieściopisarzy. Narracja wystawy jest zbudowana wokół kluczowych dla Lema zagadnień postępu technologicznego, przypadku, ewolucji, obcości i granicy poznania. Będzie zarazem skierowana do szerokiej publiczności, w tym przede wszystkim do odbiorcy w młodym wieku i dzieci, wciągając uczestników w interaktywną grę z wykorzystaniem innowacyjnych technologii.

We współpracy z Fundacją na Rzecz Muzeum Języka Polskiego powstała także koncepcja dodatkowej wystawy stałej, poświęconej językowi (w tym w szczególności języka polskiego we wszystkich jego odmianach) i ogólnie rozumianej komunikacji. Planowane są ekspozycje ruchome, przypominające wybitne postaci literackiego Krakowa, nowoczesne, modułowe sale wielofunkcyjne z przeznaczeniem na festiwale i inne wydarzenia literackie (w tym Festiwal Conrada, Festiwal Miłosza, Festiwal Non-Fiction, Festiwal Literatury dla Dzieci, Festiwal Komiksu) oraz szereg innych inicjatyw literackich realizowanych przez przyszłych partnerów centrum), a także mediatekę, kawiarnio-księgarnię i przestrzeń coworkingową dla literackich i kreatywnych środowisk Krakowa. Obiekt uzupełni przyległy ogród, dzięki czemu poprzemysłowe Zabłocie wzbogaci się o nową przestrzeń zieloną. Inwestycja domyka program rewitalizacji Zabłocia, tworząc wspólny dom dla różnorodnych inicjatyw literackich i wszystkich podmiotów, które od lat budują literacki Kraków. Nasze miasto potrzebuje takiego miejsca i od dawna wspólnie ze środowiskami literackimi naszego miasta, a także Radą Honorową Miasta Literatury UNESCO, rozmawiamy o takiej pojemnej i włączającej różnorodne fenomeny literackiego Krakowa koncepcji – mówi Prezydent Majchrowski. Realizacja „Planety Lem” to wypełnienie najważniejszej deklaracji Krakowa z aplikacji o przyjęcie do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO. Operatorem obiektu będzie Krakowskie Biuro Festiwalowe, które w imieniu Miasta prowadzi proces inwestycyjny.

Realizację inwestycji poparły nie tylko różnorodne środowiska literackie Krakowa, w tym pisarze skupieni wokół Rady Honorowej Krakowa Miasta Literatury UNESCO, przedstawiciele Rady Języka Polskiego i koalicja polskich językoznawców reprezentowana przez Fundację na rzecz Muzeum Języka Polskiego, reprezentanci Miast Literatury UNESCO z całego świata, ale także liczni goście krakowskich festiwali literackich, księgarze, wydawcy i tłumacze.

Pierwsze w Polsce Centrum Literatury i Języka

Centrum literackie w Składzie Solnym będzie pierwszym w kraju miejscem poświęconym nowoczesnej refleksji nad językiem. Utworzenie Centrum zgodnie poparły Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN oraz wszystkie liczące się środowiska językoznawcze w Polsce. Idea nowoczesnego centrum dla języka wynika z przekonania o niezmienności jego znaczenia w życiu kultur i społeczeństw. Na całym świecie istnieją interdyscyplinarne placówki wykorzystujące w swojej misji najnowocześniejsze technologie, interaktywne instalacje i obiekty przestrzenne pozwalające na przedstawianie zagadnień językowych w sposób przystępny dla szerokiego grona odbiorców. Swoje własne muzea mają już m.in. język hiszpański (Casa del lector w Madrycie oraz Museo del Libro y de la Lengua w Buenos Aires), portugalski (Museu da Língua Portuguesa w São Paulo) czy litewski (Lietuvių Kalbos Muziejus w Wilnie).
Ogromne, lecz ciągle mało znane i często niedoceniane bogactwo historii polszczyzny i różnorodność zjawisk zachodzących we współczesnym języku polskim może być punktem wyjścia do narracji włączającej nie tylko rodzimych użytkowników języka, ale społeczności polonijne na całym świecie i wszystkich zainteresowanych poznawaniem i zgłębianiem języka jako najdoskonalszego narzędzia komunikacji.

Międzynarodowy konkurs architektoniczny

Ogłoszenie inwestycji zbiega się z inauguracją międzynarodowego konkursu architektoniczno-urbanistycznego na koncepcję Centrum, zorganizowanego we współpracy z Stowarzyszeniem Architektów Polskich oddział Kraków. Dwuetapowy konkurs skierowany do pracowni z całego świata obejmuje rewitalizację dawnego budynku Składu Solnego i realizację nowej bryły lub zespołu budynków po jego wschodniej stronie.
W sądzie konkursowym pod przewodnictwem Piotra Lewickiego zasiądą architekci doświadczeni w realizacjach w dziedzinie kultury, w tym m.in. Alberto Veiga ze studia Barrozzi/Veiga (Filharmonia w Szczecinie, Auditorio Águilas, sale koncertowe w Monachium i Edynburgu, Muzeum Sztuk Pięknych w szwajcarskim Chur) czy Zbigniew Maćków (rewitalizacja dworca PKP we Wrocławiu, odpowiedzialny za głośny projekt Kościół. Piękno i Kicz w ramach programu obchodów Europejskiej Stolicy Kultury 2016 Wrocław). Na 28 września wyznaczono termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w konkursie, w marcu 2019 zostaną ogłoszone jego wyniki.

Inwestycja będzie realizowana w latach 2019-2022. Otwarcie obiektu zaplanowane na 2022 rozpocznie nowy rozdział w popularyzacji dzieła Stanisława Lema i dopełni projekt kulturalno-edukacyjny Lem 2021 realizowany pod auspicjami programu Kraków Miasto Literatury UNESCO w związku z przypadającą na rok 2021 setną rocznicą urodzin pisarza.

Inwestycja powstanie w większej części ze środków miejskich, organizatorzy deklarują jednak starania o pozyskanie funduszy zewnętrznych, m.in. z planowanego naboru do Funduszy Norweskich. „Planeta Lem” spełnia wszystkie wymagania stawiane inwestycjom o charakterze społecznym i kulturotwórczym. Za wzór stawiamy sobie analogiczne centra literackie i kreatywne funkcjonujące z powodzeniem od lat na świecie – Federation Square w Melbourne, Casa del lector w Madrycie, Writers’ Centre w Norwich, niemieckie domy literatury. Jesteśmy przekonani, że Kraków jako miasto o szczególnej literackiej tożsamości, a także jedna z kolebek języka polskiego, zasługuje na miejsce będące należytym podkreśleniem tych tradycji, a zarazem przestrzenią dalszej popularyzacji literatury i rozwoju wiedzy o języku – konkluduje Prezydent Majchrowski.

informacja prasowa

Wystawa internetowa „Rycerze. Dzieci Niepodległej” w Muzeum Literatury

Muzeum Literatury w Warszawie zaprasza do obejrzenia wirtualnej wystawy „Rycerze. Dzieci Niepodległej” - przygotowanej dla uczczenia 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej 1920 roku, jednego z ważniejszych wydarzeń, które odmieniły losy świata. Ekspozycja jest próbą ukazania polskiej historii współczesnej poprzez pryzmat losów dziewiętnastu postaci – poetów, poetek i prozaików walczących piórem i czynem. 

Ich drogi były różne, tak jak różnorodna jest dwudziestowieczna epopeja polskiej walki o wolność, a jednocześnie – na tym głębokim poziomie, do którego prowadzi drogowskaz niepodległości – tożsame. 

 Wystawa Rycerze. Dzieci Niepodległej

Wydawnictwem towarzyszącym wystawie jest książka poświęcona jednemu z jej bohaterów, poległemu w Powstaniu Warszawskim studentowi podziemnej polonistyki Wojciechowi Menclowi, którego rękopiśmienne archiwum zostało przekazane przez rodzinę poety w darze dla Muzeum Literatury. Publikacja powstała we współpracy z Uniwersytetem Warszawskim. Wyboru utworów i napisania słowa wstępnego podjął się dr Michał Friedrich.

Książka Zbigniew Mencel Utwory zebrane

Dzięki kooperacji ze Stowarzyszeniem Muza Dei w ramach programu „Kultura w sieci” został zrealizowany spektakl „Noc świata. Sebyła”, poświęcony kolejnemu bohaterowi wystawy, zamordowanemu w 1940 roku w Charkowie przez NKWD wszechstronnemu artyście: poecie, malarzowi i muzykowi, Władysławowi Sebyle.

Spektakl Noc światła

Projekt “Noc świata. Sebyła” to realizacja telewizyjna na potrzeby internetu fragmentów twórczości Władysława Sebyły, według scenariusza Marii Doroty Pieńkowskiej i reżyserii Dariusza Kowalskiego. Tytuł zaczerpnięty został z młodzieńczego, do dziś pozostającego w ineditach dramatu Władysława Sebyły zatytułowanego „Bunt ludzi”, w którym młody autor zawarł profetyczną wizję przyszłości świata. Ten niezwykły twórca, poeta, malarz i muzyk, jednocześnie bojownik walczący o polskość w powstaniu śląskim i wojnie polsko-bolszewickiej, w 1939r. został zmobilizowany do walki w kampanii wrześniowej. Po agresji ZSRR na Polskę został aresztowany przez sowietów. Był przetrzymywany w obozie starobielskim. W 1940 wraz z pozostałymi jeńcami osadzonymi w Starobielsku został przewieziony do Charkowa i 11 kwietnia 1940 rozstrzelany.

W ramach projektu zrealizowany został jeden spektakl teatralny oraz przygotowany specjalny film, będący relacją z projektu. Ponadto w ramach działań promocyjnych przybliżaliśmy osobę i twórczość Władysława Sebyły.

Cele projektu „Noc Świata. Sebyła.” dotykają równolegle kilku dziedzin życia społecznego i kulturalnego. Sięgnięcie bowiem po spektakl Władysława Sebyły i ukazanie jego osoby w spektaklu jest uczczeniem polskiego poety (jednego z wielu wybitnych polskich artystów), ale też oddaniem hołdu ofierze poległej pod Katyniem. Ma ono szczególne znaczenie w 80. Rocznicę zbrodni katyńskiej. Polska sztuka i polska historia tak długo będą obecne w sercach i świadomości odbiorców, jak długo trwać będzie o nich pamięć. Wychodząc z tego zasadniczego założenia, pragnęliśmy właśnie tę pamięć utrwalać poprzez odtworzenie i przeniesienie spektaklu o artyście, napisanego przez Marię Dorotę Pieńkowską do sieci – tak, aby był on dostępny dla jak najszerszej publiczności.

Te trzy dzieła tworzą całość wpisującą się w kontekst polskich dróg ku wolności. Ich premiera na stronie internetowej Muzeum Literatury została przygotowana w przeddzień Bożego Narodzenia 2020 roku.

Wystawa Rycerze. Dzieci Niepodległej

Koncepcja i scenariusz: Maria Dorota Pieńkowska

Współpraca: Magdalena Durko-Stępień, Małgorzata Wichowska

Zdjęcia dokumentów i retusz fotografii: Anna Kowalska

Korekta: Grażyna Grochowiakowa

Realizacja: Andrzej Kordas

Książka: Wojciech Mencel Utwory wybrane

Wybór i wstęp: Michał Friedrich

Projekt graficzny i łamanie: Anna Bauer

Redakcja: Maria Dorota Pieńkowska, Małgorzata Wichowska

Współpraca: Magdalena Durko-Stępień i Anna Kowalska

Korekta: Grażyna Grochowiakowa

Spektakl: Noc świata

Scenariusz: Maria Dorota Pieńkowska

Reżyseria: Dariusz Kowalski

Wykonawcy: Halina Rowicka, Dariusz Kowalski

Producent: Muza Dei

Prace komisaryczne i koordynacja realizacji projektów: Maria Dorota Pieńkowska

informacja prasowa

Zbigniew Herbert w Muzeum Literatury

29 października 2018 r. w dniu urodzin Poety Muzeum Literatury zaprasza na trzecią odsłonę wystawy „W hołdzie Zbigniewowi Herbertowi. 1924-1998”.

Wystawa peregrynuje po Warszawie. Po raz pierwszy, dzięki współpracy ze Stowarzyszeniem „Wspólnota Polska”, stanęła na Krakowskim Przedmieściu, następnie trafiła do Senatu RP (zobacz), aby wrócić do miejsca skąd wyruszyła – na Stare Miasto do głównej siedziby Muzeum Literatury.

Tutaj wystawa zaistnieje w wersji wzbogaconej o rękopisy pochodzące wyłącznie z naszych zbiorów. Tak więc będą mogli Państwo przeczytać listy do Jerzego Zawieyskiego, Julii i Artura Międzyrzeckich, Konstantego Jeleńskiego, Klausa Staemmlera, Jerzego Andrzejewskiego, księdza Józefa Maja i innych, a także dołączone do korespondencji autografy utworów. Zobaczymy również wywiad z Poetą oraz usłyszymy wiersze w autorskiej interpretacji.

Otwarcie wystawy uświetnił spektakl „Aria Pożegnalna” w wykonaniu Jerzego Zelnika i Grzegorza Bożewicza .

Wystawę będzie można oglądać w Muzeum Literatury do końca Roku Herberta.


Autorka wystawy/ Maria Dorota Pieńkowska
Komisarz/ Piotr Prasuła
Projekt plastyczny/ Magdalena Heliasz

informacja prasowa

Refleksje o wystawie "Zanim stał się epopeją" w Muzeum Pana Tadeusza

Tylko do końca maja można zwiedzać unikalną wystawę zatytułowaną "Zanim "Pan Tadeusz" stał się epopeją". Wprawdzie "rękopisy nie płoną", ale nie można ich zbyt długo naświetlać. I to takie rękopisy! Oprócz manuskryptu mickiewiczowskiego arcydzieła, na wystawie w Muzeum Pana Tadeusza zgromadzono cenne eksponaty, które wypożyczono z Muzeum Narodowego w Krakowie, Biblioteki Polskiej w Paryżu, Ośrodka Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II oraz z Centralnego Archiwum Historycznego Ukrainy we Lwowie. Rękopisom poematu oraz listom poety i przyjaciół Adama Mickiewicza towarzyszą osobiste pamiątki, m. in. tabakierka, szkło powiększające, kałamarz, pierścień i zegarek, który poeta miał ze sobą w chwili śmierci. TAKĄ ekspozycję trzeba odwiedzić obowiązkowo!

Hebanowa szkatuła, w której rodzina Tarnowskich przechowywała manuskrypt "Pana Tadeusza" w Dzikowie, oprawa wykonana w 1940 przez Aleksandra Semkowicza, manuskrypt epopei ze zbiorów Biblioteki Ossolineum, Oddziału ZNiO, fot. Piotr Jamski

Wystawa, będąca częścią stałej ekspozycji Muzeum Pana Tadeusza, opowiada przede wszystkim o okolicznościach, w jakich powstawał poemat. Dowiadujemy się o tym z listów poety do i od przyjaciół, a także z ich relacji spisanych po latach. Dzięki listom Adama Mickiewicza do Antoniego Edwarda Odyńca, brata Franciszka, Bohdana Zaleskiego do syna poety czy wspomnieniom Ignacego Domeyki możemy odtworzyć atmosferę i proces powstawania epopei, a także źródła inspiracji. Rękopisom towarzyszą zdjęcia i portrety.

Adam Mickiewicz pisał „Pana Tadeusza” w latach 1932-34. Początkowo zakładał, że będzie to dziełko niewielkie, rodzaj sielanki. W liście do przyjaciela Antoniego Edwarda Odyńca oznajmia w grudniu 1832:

Piszę teraz poema szlacheckie w rodzaju „Herman i Dorothea”, już ukropiłem tysiąc wierszy. Podoba  się bardzo szlachcie powstańskiej. Duch poetycki czuję w sobie. 

Duch poetycki nieprędko go opuścił, skoro w liście z maja 1833 roku,   adresowanym do poety i przyjaciela Stefana Garczyńskiego, napisze żartobliwie:

Skończyłem trzecią pieśń „Pana Tadeusza”. Zanosi się na długą chryję; dotąd dosyć dobrze udaje się.

Fragm. autografu Księgi I "Pana Tadeusza" z kolekcji Ambrożego Grabowskiego ze zbiorów Centralnego Państwowego Historycznego Archiwum Ukrainy we Lwowie, fot.-Mirek-Koch

W lipcu zaś  informuje swego brata Franciszka, że sprzedał rękopis nowego poematu za 4 tys. franków swemu wydawcy Aleksandrowi Jełowieckiemu, choć poemat był dopiero częściowo napisany.  W tym czasie Mickiewicz jedzie do  Bex w Szwajcarii i opiekuje się umierającym na suchoty Garczyńskim. Nie jest to z pewnością czas sprzyjający pisaniu. Wątek związany z tym nieco już zapomnianym poetą również odnajdziemy na wystawie. 

Roboty moje całkiem teraz przerwane. Łatwo zgadniesz, iż przy odgłosie kaszlu i patrząc ciągle na cierpienia Stefana nie podobna myślić o pisaniu, a nawet czytaniu  – donosi w liście do Ignacego Domejki. Po śmierci Stefana Garczyńskiego we wrześniu 1833 r. równie trudno mu było powrócić do pisania, odchorował bowiem cierpienia i śmierć przyjaciela:

Byłem od przyjazdu z Szwajcarii często chory. Wiesz smutek wielki, który mię spotkał  – napisze w liście do brata Franciszka. Ale już wkrótce wraca do pracy pisarskiej, która ma błogosławiony wpływ na jego samopoczucie:

Przybyłem do Paryża z chorobą – napisze do Antoniego Edwarda Odyńca w liście z 13 listopada 1833 r. – która mi przez kilka miesięcy dokuczała (…) jestem znowu zdrów i świeży. Wziąłem się do roboty, wychodzę rzadko, piszę a piszę. Piątą pieśń „Tadeusza” skończyłem.

Kałamarz z brązu należący do Adama Mickiewicza. Własność: Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, fot. Piotr Jamski

I tak, obcując z oryginałami listów i relacji oraz towarzyszącym im portretami i osobistymi pamiątkami, wchodzimy głębiej w świat, w którym powstawało arcydzieło. Oczywiście, wtedy tak o "Panu Tadeuszu" nie myślano. Świadczą o tym historie związane z korektą dzieła. Otóż zanim dotarł do rąk oficjalnego korektora Bogdana Jańskiego, był odczytywany w obecności przyjaciół. Przywołajmy znowu Zaleskiego:

Adam z piórem w ręku sam czytał „Pana Tadeusza”, księgę po księdze, a kiedy uczuwał zmęczenie, odsuwał rękopis ku Witwickiemu albo ku mnie do czytania. Z początku branie inicjatywy tej cenzorskiej szło twardo; ten to ów bąkał jednak uwagi, które Adam po krótkim namyśle, uznawał za niesłuszne lub też słuszne i natychmiast własnoręcznie mazał lub podkreślał poprawki: a czynił to z nieocenioną skromnością i nawet z pokorą. Nieraz w czasie czytania, wyrywał mi rękopis i przekreślał piękne wiersze bezlitośnie. Wypraszaliśmy je jak najwymowniej od śmierci.

Podczas pisania epopei Mickiewicz pomieszkiwał u Ignacego Domeyki, który widząc, że część autografu została przepisana „na czysto”, brudnopis „odkradł Adamowi”. Co więcej, część tej wersji brudnopisu rozdał przyjaciołom...

Książka-kucharska, którą Adam Mickiewicz zabrał z sobą na emigrację,własność ZNiO,
fot.-Karolina-Okrzesik

Wystawa prezentuje także dzieje rękopisu "Pana Tadeusza", w szczególności wątek dzikowski, ponieważ manuskrypt na dłużej znalazł się w posiadaniu rodziny Tarnowskich. W roku 1871 został sprzedany przez syna Poety Stanisławowi Tarnowskiemu, profesorowi i rektorowi Uniwersytetu Jagiellońskiego, historykowi literatury. Pod jego pieczołowitą opieką rękopis zyskał ozdobną szkatułkę, w której go przechowywano. Została wykonana na zamówienie w 1873 roku przez lwowskiego artystę Józefa Brzostowskiego, a na wystawie znajduje się obecnie jej oryginał w towarzystwie samego manuskryptu (na co dzień w Muzeum udostępnia się kopie). We wrześniu 1939 roku autograf „Pana Tadeusza” przekazał jako depozyt Zakładowi Narodowemu im. Ossolińskich we Lwowie syn Zdzisława - Artur, ostatni właściciel kolekcji dzikowskiej. 

Rękopis przyszedł do Lwowa w bardzo ciężkim momencie, w momencie walk i ostrzeliwań, kiedy do Biblioteki trafiło szereg rozmaitych przesyłek (…) – wspomina Janina Kelles-Krauz, kierowniczka Działu Czasopism Biblioteki ZNiO. Między innymi przybyła i paczka dzikowska, niepozorna, rękopis opakowany był w poduszki pokryte skórą, tak że nie wiedziało się, co się w niej znajduje.

W ten sposób rękopis znalazł się we Wrocławiu. Jeszcze wcześniej, w styczniu 1940 roku został poddany konserwacji i oprawiony przez Aleksandra Semkowicza. Ponadto władze sowieckie rękopis znacjonalizowały i przekazały na własność Zakładowi Narodowemu. Pod koniec 1949 roku, kiedy znajdujące się już we Wrocławiu Ossolineum zostało podporządkowane bezpośrednio Urzędowi Rady Ministrów, Pełnomocnikiem Rządu do Spraw Ossolineum został ponownie Jerzy Borejsza.

Srebrna tabakiera należąca do Adama Mickiewicza, własność: Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, fot. Piotr Jamski

Antoni Knot – dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich od 1947 roku – wspomina, że w momencie odnalezienia autografu jego sytuacja prawna była dość skomplikowana, toteż nie od razu podano fakt jego odnalezienia do publicznej wiadomości. Stało się tak dlatego, że zbiory dzikowskie zostały przyznane Bibliotece Jagiellońskiej. Prof. Knot rozpoczął starania, skutkiem których Decyzją Rady Ministrów autograf „Pana Tadeusza” został przyznany Ossolineum. 

Sprawa rękopisu „Pana Tadeusza” ożyła 5 listopada 1999 roku. Tego dnia bowiem Jan Artur Tarnowski – prawowity właściciel rękopisu – podpisał akt notarialny, na mocy którego rękopis został sprzedany miastu Wrocław, a następnie przekazany na własność Zakładowi Narodowemu im. Ossolińskich. Jan Tarnowski wycenił bezcenny rękopis za sumę 600 tysięcy dolarów, z czego miasto zapłaciło 200 tysięcy, resztę rodzina Tarnowskich potraktowała jako darowiznę.

Wędrując po wystawie w towarzystwie Ewy Benesz, od lat 70. recytującą "Pana Tadeusza", którego zna na pamięć (robiła to także we Włoszech – po włosku!), jej asystenta Vincenzo Pennella, który napisał o jej "Panu Tadeuszu" pracę magisterską oraz pracującej w Muzeum adiunkt Magdy Sudoł, która była naszym cicerone, czułam, że uczestniczę w czymś, co można by nazwać spełnieniem losu. Wszystko było "tak jak trzeba": rękopis, mimo burzliwych dziejów, spoczywał bezpiecznie w gablocie muzeum, które stało się jego nowym domem. 

Album Jadwigi Wolskiej z wpisami znanych pisarzy z lat 1849-1858, z wklejoną kartą "Pana Tadeusza", Zbiory Muzeum Literatury, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

P.S. Wystawa została przygotowana z okazji ogłoszenia przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Roku Józefa Maksymiliana Ossolińskiego oraz Roku Ossolineum ogłoszonego przez Radę Miasta Wrocławia.

Zanim "Pan Tadeusz" stał się epopeją
30 kwietnia 2026–31 maja 2026

wernisaż: 30 kwietnia 2026, godzina 17.00

kuratorka: Justyna Zimna

aranżacja i scenografia: Magdalena Subocz

Wydarzenia w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i Oddziałach 1–6.04.2025

 „Styl trubadurów” obecny w modzie zachodnioeuropejskiej XVIII stulecia będzie tematem wykładu z cyklu „Galeria mody” dr Małgorzaty Możdżyńskiej-Nawotki. Prelegentka oprowadzi także po wystawie „Moda historia osobista” przybliżając niezwykłą garderobę prof. Ireny Huml. W Muzeum Etnograficznym odbędzie się spotkanie autorskie z Hanną Gollą, autorką publikacji „Stroje regionalne osadników na Dolnym Śląsku”. Zaplanowano także wydarzenia towarzyszące wystawie „Pisanki i palmy wielkanocne” – oprowadzanie z audiodeskrypcją, warsztaty wycinankarskie oraz wykład o dawnych i współczesnych formach świętowania Wielkiej Nocy.

Wystawa "Moda. Historia osobista"

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

5.04, g. 11:00

Moda naszych babć. Warsztaty plastyczne Karoliny Rzepki dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach wydarzeń towarzyszących wystawie „Moda – historia osobista”

Oglądając stare zdjęcia naszych bliskich, często zwracamy uwagę na ich stroje, fryzury czy eleganckie dodatki. Czy Twoja babcia lub ciocia była fanką power dressingu, zwiewnych haftowanych sukienek, a może to zwierzęce wzory królowały w jej szafie? Podczas zwiedzania wystawy czasowej „Moda – historia osobista” porozmawiamy o trendach w modzie lat 70. i 80. oraz wielkiej kreatywności naszych babć (oraz bohaterki wystawy, prof. Ireny Huml) w zdobywaniu wymarzonych kreacji i materiałów w trudnych czasach PRL-u.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

5.04, g. 13:00

Kartki wielkanocne. Przedświąteczne warsztaty artystyczne dla młodzieży i dorosłych, prowadzenie: Aida Domisiewicz | Studio scrapbookingu „13 arts”

W trakcie 2-godzinnego spotkania stworzymy unikatową, warstwową kartkę wielkanocną oraz pasującą ozdobę – minitamborek do powieszenia na drzwi, okno lub ścianę. Kartka będzie opakowana w eleganckie pudełko z szybką, z miejscem na życzenia oraz drobny upominek. Do realizacji projektu posłużą ozdobne papiery z kolekcji „Pastel Spring”, kolorowe tusze i inne dodatki artystycznej marki „13 arts”. Wszystkie materiały dostępne będą na miejscu.

Bilety w cenie 20 zł do nabycia online

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

6.04, g. 11:00

Sztuka klasycyzmu. Wykład Izabeli Trembałowicz-Chęć w ramach cyklu „Kurs historii sztuki”

Pod koniec XVIII w. Europa na nowo odkryła i zachwyciła się klasyczną estetyką starożytnych Greków oraz Rzymian. Stawiane w miastach, ale i w sielskich zakątkach budynki nawiązywały formą do greckich świątyń z ich kolumnadami i trójkątnymi tympanonami. Dominował kolor biały, odcienie szarości, kontur, czysta linia, matematycznie wyliczone piękno. Co spowodowało, że na nowo pokochano helleńsko-rzymską spuściznę?

Bilety w cenie 15 zł

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

6.04, g. 13:00

„Moda – historia osobista” – oprowadzanie kuratorskie. Prowadzenie: dr Małgorzata Możdżyńska-Nawotka

Wystawa czasowa „Moda – historia osobista. Profesor Irena Huml (1928–2015)” nie tylko odnosi się nie tylko do indywidualnej biografii zmarłej 10 lat temu prof. Ireny Huml, ale także rzuca światło na historię ubioru w PRL-u, zagadnienia związane z rolą i funkcjonowaniem kobiety w tej rzeczywistości, a także inspiruje pytania o trwałość przedwojennych inteligenckich postaw w nowej rzeczywistości, o emancypację, funkcjonowanie kobiet w świecie akademickim i artystycznym, o rodzimą recepcję trendów międzynarodowych czy o rolę mody w procesach modernizacyjnych.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

6.04, g. 15:00

Telimena i inne, czyli „styl trubadurów” i modowa epifania. Wykład dr Małgorzaty Możdżyńskiej-Nawotki w ramach cyklu „Galeria mody”

W ostatniej dekadzie XVIII stulecia w modzie zachodnioeuropejskiej pojawił się nowy nurt historyzujący odwołujący się do romantycznej wizji średniowiecza. Jego miłośniczką była Telimena, jedna z najbarwniejszych, a także najbardziej zainteresowanych modą i strojami kobiecych postaci polskiej literatury. Dowodzi tego – subtelnie, lecz niepodważalnie – opisany przez Mickiewicza jej „ubiór galowy zbyt wykwintny na wieś i na dzień powszedni”, w którym pojawia się na kolacji w Soplicowie w księdze I „Pana Tadeusza”. Telimena nie była w swoim guście odosobniona, a poznanie tajemnic „stylu trubadurów” pozwala lepiej zrozumieć wiele dzieł literatury i malarstwa.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

Wydarzenia wielkanocne w Muzeum Etnograficznym

Muzeum Etnograficzne

1.04, g. 16:00

Spotkanie autorskie z Hanną Gollą, autorką publikacji „Stroje regionalne osadników na Dolnym Śląsku”, prowadzenie: Marta Derejczyk

Katalog „Stroje regionalne osadników na Dolnym Śląsku” przedstawia kolekcję Działu Tkanin i Strojów Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu liczącą prawie 500 zabytków i obejmującą bardzo różnorodne, głównie odświętne, stroje tradycyjne przywiezione na Dolny Śląsk po 1945 r. Jest to część tego typu zbiorów wrocławskiego muzeum, która związana jest z osadnikami przesiedlonymi spoza terytorium współczesnej Polski – w większości z Kresów Wschodnich, z województw jakie istniały w okresie II Rzeczypospolitej: stanisławowskie, tarnopolskie, lwowskie, wołyńskie, poleskie, nowogródzkie i wileńskie oraz z Bukowiny rumuńskiej i Bośni. Najpiękniejsze z przedstawionych w publikacji ubiorów prezentowane były na wystawie czasowej „Strojni Kresowiacy” (16 listopada 2024 – 2 marca 2025).

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Etnograficzne

5.04, g. 13:00

„Pisanki i palmy wielkanocne” – oprowadzanie z audiodeskrypcją. Oprowadzanie dla osób z niepełnosprawnością wzroku po wystawie czasowej „Pisanki i palmy wielkanocne”, prowadzenie: Olga Budzan

Prezentowane na wystawie pisanki, palmy i pająki wielkanocne wykonane zostały przez aktywnie działających twórców. Wystawa jest okazją do obserwowania rozwoju, kierunku zmian i artystycznych trendów tworzenia rekwizytów i ozdób wielkanocnych. Dział Edukacji Muzeum Etnograficznego przygotował pomoce dotykowe przeznaczone dla osób biorących udział w oprowadzaniu.

Bilety w cenie 3 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl, 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne

5.04, g. 14:00

Niecodzienna codzienność – czas wielkanocnego świętowania. Wykład Agnieszki Szepetiuk-Barańskiej towarzyszący wystawie „Pisanki i palmy wielkanocne”

Zapraszamy w podróż do źródeł zwyczajów związanych z obchodzonymi na wiosnę świętami. Opowieść poświęcona zostanie dawnym i współczesnym formom świętowania oraz zmieniającym się okolicznościom i zachowaniom. Będzie też mowa o przeganianiu złych mocy, pomnażaniu energii, hałasie i ucztowaniu. Wykład zakończy się zwiedzaniem wystawy czasowej „Pisanki i palmy wielkanocne”, na której obejrzeć można poruszające wyobraźnię przedmioty współczesnej plastyki obrzędowej.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Miejsce: Muzeum Etnograficzne

6.04, g. 12:00

Zajączki, kogutki i drzewka. Warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Etno w południe”, prowadzenie: Olga Budzan

Wielkanoc wycinanką stoi! Zbliżające się święta są świetną okazją do wzięcia udziału w warsztatach wycinankarskich. Podczas spotkania w muzeum będzie można wykonać wycinankę z tradycyjnymi motywami wielkanocnymi takimi jak kogutki, zajączki i drzewka. Umieścimy je tam, gdzie ich miejsce – pośród wyciętych z papieru kwiatów. Przy okazji będzie można dowiedzieć się nieco o symbolice związanej z najważniejszym świętem w roku obrzędowym. 

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl, 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne

Warsztaty w Pawilonie Czterech Kopuł

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

5.04, g. 11:00

Sygnał malarski. Zajęcia plastyczno-ruchowe Barbary Przerwy dla dzieci w wieku 6–10 lat w ramach cyklu „Muzealne poruszenie”

Czym jest akcent barwny? Co to znaczy, że barwy ze sobą kontrastują? I dlaczego Alfred Lenica twierdził, że kolor jest muzyką obrazu? Zapraszamy do zabawy wśród wszystkich barw tęczy! Będziemy tańczyć z kolorowymi tkaninami i tworzyć wielobarwne kolaże!

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

5.04, g. 12:00

Performance w muzeum. Wykład Justyny Oleksy w ramach cyklu „Kurs historii sztuki. Klasycy nowoczesności”

Wykład o performansach w muzeum będzie próbą analizy zjawiska, w którym performer wkracza w muzealną przestrzeń. Wychodząc od różnych definicji performansu, próbując pochwycić performatywne momenty w tradycyjnych spektaklach teatralnych, spróbujemy przyłapać i opisać ten szczególny rodzaj uwagi, który jest charakterystyczny dla obecności performera w muzeum.

Bilety w cenie 15 zł

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

5.04, g. 13:00

Pragnę ubrać na siebie obraz. Integracyjne warsztaty sensoryczne w ramach cyklu „Ramię w ramię” z audiodeskrypcją oraz tłumaczeniem na polski język migowy. Prowadzenie: Barbara Przerwa, tłumaczenie PJM: Elżbieta Resler

Zapraszamy na warsztaty projektowania mody w oparciu o wybrane dzieła sztuki. Z prac Marii Jaremy zapożyczamy delikatność i przewiewność. Z obrazów Józefa Hałasa geometryczne figury. U Alfonsa Mazurkiewicza i Konrada Jarockiego poszukamy plisów i falban. Obrazy Stefana Gierowskiego to już modowa klasyka, czarno-czerwony zestaw oraz szarość z akcentem barwnym. Czy malarstwo może stać się natchnieniem do projektowania mody? Przekonajcie się sami!

Bilety w cenie 20 zł (bilet specjalny w cenie 3 zł)

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

5.04, g. 14:00

Sztuka z serca. Integracyjne warsztaty rodzinne dostosowane do potrzeb osób w spektrum. Prowadzenie: dr Agata Iżykowska-Uszczyk

Zastanawialiście się kiedyś, na jakiej wysokości jest Wasze serce? Edward Krasiński, jeden z artystów prezentowanych na wystawie stałej w Pawilonie Czterech Kopuł, zadał sobie to pytanie. Obejrzymy jego prace „Interwencje”, a przy okazji dowiemy się, jaki był ulubiony kolor artysty oraz co tak naprawdę znaczy sztuka konceptualna.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

5.04, g. 18:00

Prawdopodobieństwo nieprawdopodobne. Warsztaty tańca intuicyjnego dla dorosłych w ramach cyklu „Co mnie porusza w sztuce współczesnej”, prowadzenie: Barbara Przerwa

To będzie gra w kości z samym sobą! Pod wpływem natchnienia płynącego z prac Stanisława Dróżdża i Ryszarda Winiarskiego będziemy poszukiwać połączeń pomiędzy prawdopodobieństwem i przypadkiem. Wartością stałą i niezmienną będzie nasz szkielet, rzuty kośćmi do gry wyznaczą kierunek naszych improwizacji!

Bilety w cenie 20 zł 

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

informacja prasowa

Wydarzenia w Muzeum Narodowym i oddziałach 23-28.01.2024

Wykłady o chińskim malarstwie starych mistrzów, o starożytnych miastach Majów i o malarstwie gotyku, to propozycje Muzeum Narodowego we Wrocławiu na nadchodzący weekend. Zaplanowano również spacer po galeriach szlakiem książek w kompozycjach malarskich i rzeźbiarskich. Muzeum „Panorama Racławicka” zaprasza na wyjątkowe spotkanie z twórcami filmu o Tadeuszu Kościuszce „Kos” – reżyserem Pawłem Maśloną i aktorem wcielającym się w postać Ignaca, Bartoszem Bielenią. Co ponadto?

Na szlaku starożytnych Majów, fot. Michał Pieczka, MNWr

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

24.01, g. 12:00 i 14:00

Jak na bal – warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Ferie w muzeum”, prowadzenie: Karolina Rzepka

Powitaniu nowego roku towarzyszą huczne bale i zabawy, a co za tym idzie – odświętne stroje. Każdy bez skrępowania może dać wyraz swojej ekspresji. Jedni chcą się wyróżnić i wystroić jak nigdy wcześniej, inni skrywają twarze pod maskami albo wcielają się w postaci z popkultury. Podczas zajęć zanurzymy się w świecie błyskotek i koronek, przyglądając się modzie sprzed wieków oraz tworząc własne projekty.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

26.01, g. 12:00 i 14:00

W kolorach zimy – warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Ferie w muzeum”, prowadzenie: Grzegorz Wojturski

Czy śnieg jest biały, a niebo szare lub błękitne? Czy słońce świeci na żółto? Okazuje się, że niekoniecznie, a wszystko zależy od światła i wrażliwości oczu obserwatora. Uczestnicy warsztatów obejrzą zimowe pejzaże Chełmońskiego oraz Fałata i tropem odkrywców prawdziwych kolorów zimy.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

27.01, g. 12:00

Tajemniczy Jukatan. Na szlaku starożytnych miast Majów – wykład Michała A. Pieczki w ramach cyklu „Ze sztuką przez świat”

Meksykański półwysep Jukatan to fascynujący i wciąż kryjący wiele tajemnic obszar na mapie świata. W trakcie spotkania poświęconego architekturze, rzeźbie i rękodziełu Majów – jego rdzennych mieszkańców – przybliżona zostanie słuchaczom historia oraz dzieje budowy najważniejszych miast majańskich, m.in.: Chichen Itza, Tulum, Uxmal czy Palenque.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

27.01, g. 15:00

Nie trzeba czytać, by się zachwycać! – spacer po muzealnych galeriach towarzyszący wystawie „50 na 50. Jubileusz 50-lecia Działu Sztuki Wydawniczej MNWr”, prowadzenie: Grzegorz Wojturski

Liczne przykłady książek w kompozycjach malarskich i rzeźbach prezentowanych w muzeum będą pretekstem do przyjrzenia się specyfice ksiąg dawnych – zarówno od strony technicznej, jak i formalnej: kształtom ich opraw, funkcjom atrybucyjnym, symbolicznym w przedstawieniach postaci świętych, scenach biblijnych, portretach oraz scenach rodzajowych czasów średniowiecza i nowożytności.

Wstęp wolny

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

28.01, g. 11:00

Sztuka gotyku – malarstwo – wykład Izabeli Trembałowicz-Chęć w ramach cyklu „Kurs historii sztuki”

Dlaczego rok 1420 uznaje się za początek nowego stylu? Gdzie i dlaczego pojawiły się pierwsze jego oznaki? Jak bardzo realizacje architektoniczne różniły się między sobą w zależności od czasu i miejsca powstania oraz wiedzy i kreatywności architekta – artysty? Na te i inne pytania padną odpowiedzi w trakcie wykładu, a jego uczestnicy będą mogli zapoznać się z najbardziej charakterystycznymi przykładami renesansowej architektury oraz sylwetkami ich twórców.

Bilety w cenie 10 zł

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

28.01, g. 13:00

Chiny – malarstwo starych mistrzów, ich status społeczny i cechy stylu – wykład dr Beaty Lejman w ramach cyklu „Wyjątkowe zjawiska w sztuce pozaeuropejskiej”

W Chinach już w starożytności sztuka obrazowania była traktowana z wielką atencją, a malarz zajmował pozycję równą natchnionemu poecie. Tak wysoki status osiągnęli w Europie dopiero najwięksi mistrzowie renesansu. Prelegentka opowie o powodach i konsekwencjach tak różnych postaw wobec twórczych osiągnięć artystów na Wschodzie i na Zachodzie.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, s. 116

Fragm. Panoramy Racławickiej, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Muzeum Panorama Racławicka

23.01, g. 9:15

Ferie z Panoramą – edukacyjny spacer dla dzieci w wieku 6–12 lat, prowadzenie: Izabela Trembałowicz-Chęć

Wtorkowy poranek z Panoramą to zimowe spotkanie edukacyjne połączone z seansem w Małej i Dużej Rotundzie. Przed wejściem na platformę widokową uczestnicy spaceru poznają okoliczności powstania „Panoramy Racławickiej”, sylwetki głównych bohaterów malowidła Styki i Kossaka, a także anegdoty wiele mówiące o charakterze twórców tego dzieła. Obejrzą jeden z filmów edukacyjnych w Małej Rotundzie, a następnie udadzą się na seans. 

Wstęp z biletem rodzinnym na seans w Panoramie

Zapisy: edukacja@mnwr.pl, 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Panorama Racławicka

26.01, g. 10:30

Spotkanie z twórcami filmu „Kos” – reżyserem Pawłem Maśloną i aktorem wcielającym się w postać Ignaca, Bartoszem Bielenią

Uczestnicy wydarzenia będą mieli okazję poznać kulisy powstawania filmu, który zdobył aż dziewięć nagród na ubiegłorocznym Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, w tym Złotego Lwa. Wspólnie przeniesiemy się do roku 1794, by odnaleźć odpowiedź na pytanie, w jaki sposób historia inspiruje dzieła malarskie i fabularne.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Panorama Racławicka

Wystawa ""Zaklinacze czasu. Kolędniczy teatr obrzędowy", Muzeum Etnograficzne,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Muzeum Etnograficzne

23.01, g. 12:00

Nie taki diabeł straszny, jak go malują! – warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Ferie w muzeum”, prowadzenie: Anna Frania

Postać diabła od dawien dawna pojawia się tuż obok nas. Znacie go? Szczególnie okres przełomu roku i karnawału był czasem, kiedy wszędzie było go pełno. Czy aby na pewno był aż tak przerażający? Zapraszamy na muzealne tropinie jego przedstawień: spróbujemy stworzyć diabelski rysopis, dowiedzieć się, kim była postać diabła, czym się charakteryzowała, poznamy, kiedy się ujawniała i gdzie najczęściej. A może uda nam się go również namalować…

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl, 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne

26.01, g. 12:00

Zwierzęce zapusty – warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Ferie w muzeum”, prowadzenie: Anna Frania

Dawniej karnawał, zwany też zapustami, miał bardzo zwierzęce oblicze. Przebierano się za rozmaite postacie, ale to często zwierzęta grały główną rolę w tym prawdziwym teatrze. Pojawiały niedźwiedzie, kozy, konie, turonie, wielbłądy… Każde zwierzę symbolizowało co innego. A jak na maskaradę przystało, przebierańcy koniecznie musieli pozostać ukrytymi, bowiem byli postaciami nie z tego świata. Dla inspiracji podejrzymy, jak wyglądały kostiumy dawniej, po to by stworzyć własne zwierzęce maski. A może uda nam się stworzyć muzealną grupę kolędniczną?

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl, 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne

27.01, g. 18:00

„Wrocławski jidyszkajt. Pamięć o polskich Żydach” – premiera publikacji i spotkanie z autorką Tamarą Włodarczyk

To pierwsza na rynku wydawniczym publikacja zawierająca zbiorowy portret Żydów mieszkających po drugiej wojnie światowej we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku. Panorama losów żydowskich w XX wieku prezentująca historie dwóch generacji polskich Żydów – ocalałych z Holokaustu oraz przedstawicieli tzw. drugiego pokolenia – współtwórców reaktywacji życia żydowskiego po 1989 roku. Wspólnym mianownikiem tych opowieści jest Wrocław – w którym mieszkali, uczyli się, studiowali, pracowali i z którego emigrowali do Izraela, Stanów Zjednoczonych i Szwecji. Publikacja jest także barwnym portretem miasta i regionu dolnośląskiego, który po 1945 roku odegrał bardzo ważną rolę w historii polskich Żydów.

Książka powstała dzięki stypendium artystycznemu Prezydenta Wrocławia w dziedzinie literatury, wydana przez Wydawnictwo AD REM oraz Wrocławski Instytut Kultury w ramach Wrocławskiego Programu Wydawniczego, przy współudziale Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce. 

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Etnograficzne

28.01, g. 12:00

Zeszłoroczne wspomnienia – warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Etno w południe”, prowadzenie: Julia Szot

Niedawno żegnaliśmy rok 2023 – wykorzystajmy początek nowego roku, aby zastanowić się, co ważnego wydarzyło się dla nas w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Na zajęciach porozmawiamy o tym, czy dawniej ludzie też tak hucznie obchodzili wejście w kolejny rok. Czy tak samo jak my robili postanowienia noworoczne? W części plastycznej przyozdobimy ramkę, wewnątrz której będziemy mogli zachować wybrane przez nas wspomnienie z zeszłego roku w formie zdjęcia bądź rysunku.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl, 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne

Wystawa "Szaleństwo rokoka!": Ernst Wilhelm Bernhardi, Juliane von Hochberg,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

25.01, g. 11:00

Czarna dziura, czarny charakter, czarna owca! – warsztaty Justyny Oleksy dla dzieci w wieku 6–12 lat, w ramach cyklu „Ferie w Pawilonie”

Kiedy nie ma śniegu, zima wydaje nam się malować w ciemnych barwach. Jednak czy kolor czarny zawsze musi być kojarzony z czymś negatywnym? W trakcie warsztatów poszukamy różnych sposobów użycia koloru czarnego, kto wie, może znajdziemy jego pozytywne strony?

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

26.01, g. 16:00

O czwartej pod Kopułami – oprowadzanie po wystawie kolekcji w Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

A może by tak zacząć weekend od spotkania ze sztuką? Pawilon Czterech Kopuł zaprasza na oprowadzanie po ekspozycji stałej prezentującej kolekcję sztuki polskiej II połowy XX i XXI wieku. Spotkanie zawsze o tej samej porze – w piątek o czwartej – pod Kopułami. Tym razem będzie to oprowadzanie po wystawie kolekcji – z uwzględnieniem dzieł zakupionych w 2023 roku przez Muzeum Narodowe we Wrocławiu w ramach ministerialnego programu Narodowe Kolekcje Sztuki Współczesnej.

Wstęp z biletem na wystawę stałą

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

28.01, g. 11:00

Nie zniknąć w tłumie – rodzinne warsztaty Eveliny Kachynskiej dla rodziców i dzieci w wieku do lat 2, wydarzenie w ramach cyklu #muzealniaki_pod_kopułą

Tłum niemal identycznych i bezgłowych, bezbarwnych postaci – za pomocą zwielokrotnienia Magdalena Abakanowicz, jedna z ważniejszych polskich artystek XX wieku, bada kondycję współczesnego człowieka. Jak nie zniknąć w tłumie? Na to pytanie spróbujemy odpowiedzieć na ekspozycji, a potem zaprosimy maluszki do wspólnej zabawy z częściami ciała.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

28.01, g. 13:00

Ludziki bez głowy – rodzinne warsztaty Eveliny Kachynskiej dla rodziców i dzieci w wieku 3–5 lat w ramach cyklu „Sztuczki w Pawilonie”

Głowa, ramiona, kolana, kostki… Zaraz, zaraz, postacie stworzone przez Magdalenę Abakanowicz nie mają głów! Gdzie podziały się te głowy? Porozmawiamy też o tym, co można, a czego nie da się robić bez głowy. Każdy uczestnik stworzy własną postać, która na pewno wyróżni się z tłumu (i z pewnością będzie miała głowę!).

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl, tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

informacja prasowa

Słowacki w Libanie w Muzeum Literatury /zapowiedź wystawy/

10 czerwca o godz. 19:00 odbędzie się w Muzeum Literatury wernisaż wystawy "Słowacki w Libanie". O wystawie opowiedzą kuratorzy: Agnieszka Papieska i Jan Owczarek. W sobotę, 11 czerwca o 13.00 - podwójne oprowadzanie kuratorskie. Ekspozycja czynna w sobotę i w niedzielę w godzinach 11:00 - 18:00.

SŁOWACKI W LIBANIE

Rozpoczęta w stanie kryzysu egzystencjalnego podróż Juliusza Słowackiego na Bliski Wschód stanowi mało znany fakt w biografii poety. Jednak to właśnie wyprawa do Libanu odmieniła go jako człowieka i artystę. Wystawa „Słowacki w Libanie” opowiada historię wewnętrznej podróży i przemiany duchowej Juliusza Słowackiego, w tle której powstał poemat „Anhelli”.

Słowacki wyruszył w drogę w sierpniu 1836 roku z Neapolu. Jego trasa obejmowała Grecję, Egipt, Palestynę i Syrię. Do Libanu dotarł konno, obejrzał ruiny Baalbeku i dotarł do Bejrutu. Podczas podróży pisał i rysował. Szkice, obok rękopisów, zapełniły stronice dwóch notatników: „Album rysunkowego z podróży na Wschód” oraz „Raptularza wschodniego” – uważanego do niedawna za zaginiony – który stanowi rodzaj przewodnika po wystawie.

Juliusz Słowacki, rysunek Zenona Brzozowskiego

W lutym 1837 roku Słowacki przybył do klasztoru św. Antoniego w Ghazir (zwanego Betcheszban), gdzie wśród mnichów spędził kilka tygodni. To tam naszkicował pierwszą wersję poematu „Anhelli”, a z zasłyszanych z ust zakonników legend stworzył jedną z postaci utworu – anioła Eloe. W Ghazir powstały także rysunki i akwarele przedstawiające klasztor i okolice, które prezentujemy na wystawie.

W czerwcu 1837 roku podróż Słowackiego dobiegła końca. Rok później w Paryżu ukazał się „Anhelli”. Poemat inspirował wielu wybitnych artystów, w tym malarzy: Jacka Malczewskiego, Witolda Pruszkowskiego, Wlastimila Hofmana, których dzieła prezentujemy w ostatniej części wystawy.

Podróż na Bliski Wschód i pobyt w klasztorze Betcheszban – gdzie w jednej z cel mieści się dziś poświęcona Słowackiemu ekspozycja stała, zrealizowana przez Muzeum Literatury – okazały się czasem medytacji i duchowej transformacji. Ich efektem był nie tylko „Anhelli”, ale także poematy „Podróż do Ziemi Świętej z Neapolu” oraz „Król-Duch”, koronne dzieło Słowackiego.

Portret Juliusza Słowackiego w Fezie autorstwa Teofila Januszewskiego

---

Wystawa realizowana w ramach obchodów Roku Romantyzmu Polskiego. Projekt „Juliusz Słowacki w Libanie” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Kuratorzy: Jan Owczarek, Agnieszka Papieska

Konsultacja naukowa: dr hab. Olaf Krysowski

Koordynacja projektu: dr Anna Lebensztejn

Współpraca: Izabela Zychowicz

Aranżacja wystawy:

Kuba Maria Mazurkiewicz, współpraca Sara Francuz

Montaż: Dariusz Borowski, Leonid Butewicz, Robert Pławczyk, Krzysztof Prylewski, Grzegorz Szulc

Redakcja i korekta tekstów: Agnieszka Papieska

Przekład na język angielski: Alicja Rosé (wiersze Juliusza Słowackiego), Agnieszka Walulik

Opieka konserwatorska: Urszula Więch-Jędras

informacja prasowa