Tytuł bloga powstał z inspiracji prozą Brunona Schulza, w której wielokrotnie, w różnych kontekstach, pada to tajemniczo brzmiące słowo, znaczące o wiele więcej niż „składniki”, bo mające rangę metafory, symbolu…
Kulturalne Ingrediencje nie jest blogiem monotematycznym, np. książkowym czy filmowym. Łączę w nim wszystkie moje pasje w jedną całość. Znajdują się tu teksty dotyczące literatury, filmu, muzyki i sztuk plastycznych. Ponadto rozmowy z artystami i własne zapiski.To także moje archiwum.
Program 3 Polskiego Radia zaprasza na premierę części II słuchowiska „Adam Mickiewicz w Pałacu w Śmiełowie” autorstwa i w reżyserii Tomasza Mana. Na „Scenie Teatralnej Trójki” usłyszymy aktorskie znakomitości: Marię Pakulnis, Andrzeja Mastalerza i Małgorzatę Rożniatowską. Emisja w najbliższą niedzielę, 27 listopada, na antenie radiowej Trójki. Początek o godz. 22.05.
W niedzielę, 27 listopada o godz. 22.05 na antenie radiowej Trójki odbędzie się premiera części II słuchowiska „Adam Mickiewicz w Pałacu w Śmiełowie” Tomasza Mana.
Akcja toczy się po wojnie w 1947 roku, kiedy to do dewastowanego pałacu Gorzeńskich oraz Chełkowskich przyjeżdża przedwojenna właścicielka posiadłości - Maria Chełkowska, która nie godzi się, by pałac popadł w ruinę, zacierając ślady, jakie pozostawił w nim Adam Mickiewicz. Poeta (o czym opowiadała cz. I słuchowiska wyemitowana na antenie Trójki 13 listopada) zatrzymał się w Śmiełowie, próbując przedostać się przez pobliską granicę między zaborami do Królestwa Polskiego, z zamiarem przyłączenia się do powstania listopadowego. Powstanie upada, a Mickiewicz powraca na emigrację.
Więcej do (nieistniejącej na mapie) Polski nie przyjechał, ale epizod wielkopolski wpłynął na dwa jego największe dzieła: „Dziady cz. III” oraz „Pana Tadeusza”.
Obsada: Maria Pakulnis (przedwojenna właścicielka pałacu – Maria Chełstowska), Andrzej Mastalerz (mężczyzna) i Małgorzata Rożniatowska (garderobiana).
Słuchowisko stanowi jeden z elementów obchodów Roku Romantyzmu Polskiego. Cz. II słuchowiska została zarejestrowana w pałacu w Śmiełowie oraz w przypałacowym parku 11 listopada.
„Adam Mickiewicz w Pałacu w Śmiełowie”; autorstwo i reżyseria – Tomasz Man; reżyseria dźwięku – Andrzej Brzoska; muzyka – Marek Otwinowski.
Słuchowisko powstało we współpracy z Instytutem Książki. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Trójka i Stowarzyszenie Autorów ZAiKS ogłaszają drugą odsłonę konkursu na dramat radiowy „NASŁUCHIWANIE” – tym razem pod hasłem: „GOŚCINNOŚĆ”. Wyróżnione słuchowiska zastaną zaprezentowane na antenie Programu 3, a w poniedziałek 3 czerwca w audycji „Do południa” o idei konkursu będą mówić wiceprezes ZAiKS-u Michał Komar i przewodniczący jury prof. Jacek Kopciński.
Pierwsza, ubiegłoroczna edycja konkursu dramaturgicznego Trójki „NASŁUCHIWANIE: NIEPODLEGŁOŚĆ” cieszyła się dużym zainteresowaniem (nadeszło 135 prac), a jury pod przewodnictwem prof. Jacka Kopcińskiego z Instytutu Badań Literackich PAN i redaktora naczelnego miesięcznika „Teatr” uhonorowało główną nagrodą tekst „Nie-miejsce” Marcina Teodorczyka. Zwycięskie słuchowisko oraz cztery pozostałe, wyróżnione dramaty zostały wyemitowane na antenie Trójki. Zauważono je także na festiwalach. Odtwórczyni głównej roli w „Nie-miejscu”, aktorka Monika Pikuła, za swoją kreację została w tym roku nagrodzona na festiwalu „Dwa teatryTeatry”, a wyróżniony dramat „Matka dziecko wojna” autorstwa Tomasza Mana znalazł się w finale Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej, zbierającej najważniejsze polskie sztuki.
Ponieważ założeniem konkursu jest, aby każda edycja miała inne hasło przewodnie, po ubiegłorocznej „NIEPODLEGŁOŚCI” czas na „GOŚCINNOŚĆ”.
– Gościnność to pojęcie głęboko zakorzenione w polskiej kulturze, obyczajowości i mentalności. W dawnej Polsce gościnność była cnotą, zobowiązaniem i przywilejem, a wizyta gościa największym świętem, o czym przypominało znane przysłowie „Gość w dom, Bóg w dom”. Przez wieki szczyciliśmy się gościnnością, ale czy serdeczność i życzliwość wobec przybysza nadal nas wyróżnia pośród innych narodów? Czy potrafimy być gościnni? Jak przejawia się nasza gościnność w życiu codziennym? Co oznacza gościnność w świecie współczesnym? – mówi przewodniczący jury prof. Jacek Kopciński.
– Celem konkursu jest rozwój polskiej dramaturgii radiowej, dlatego ważnym kryterium oceny będzie oryginalna poetyka tekstów przeznaczonych do realizacji dźwiękowej – dodaje Mariusz Cieślik, juror i zastępca dyrektora Trójki.
– ZAiKS wspiera cenne inicjatywy dramatopisarskie. Doskonale wiemy, że autorzy – zarówno ci z dużym dorobkiem, jak i ci, którzy stawiają pierwsze kroki – potrzebują zachęty, pretekstu, motywacji i inspiracji. Inicjowanie procesów twórczych jest ważną misją ZAiKS-u, największego stowarzyszenia autorów w Polsce – podsumowuje Michał Komar, pisarz i publicysta, wiceprezes ZAiKS-u.
Na teksty inspirowane pojęciem gościnności organizatorzy czekają do końca sierpnia. Pod koniec października jury ogłosi nazwiska laureatów. Wręczenie nagród odbędzie się podczas maratonu „NASŁUCHIWANIE” w Instytucie Teatralnym w Warszawie, a wyróżnione słuchowiska będą prezentowane na antenie Trójki. Zostaną udostępniane również na stronie polskieradio.pl/trojka – w formie podcastów. Na laureatów czekają nagrody pieniężne: 10 tys. zł za I miejsce, 7 tys. zł za II miejsce, 5 tys. zł za III miejsce oraz dwa wyróżnienia po 3 tys. zł.
Oprócz prof. Jacka Kopcińskiego, w skład jury konkursu weszli: Dominika Kluźniak – aktorka Teatru Narodowego; Małgorzata Semil – krytyczka teatralna i tłumaczka utworów dramatycznych, przewodnicząca Sekcji Autorów Dzieł Dramatycznych ZAiKS-u; Małgorzata Sikorska-Miszczuk – najczęściej wystawiana polska dramatopisarka, wiceprzewodnicząca Sekcji Autorów Dzieł Dramatycznych ZAiKS-u; Krzysztof Czeczot – aktor i reżyser nagrodzony Prix Europa 2013 za słuchowisko „Andy”; Wawrzyniec Kostrzewski – reżyser teatralny i twórca telewizyjnego programu „La La Poland”; Mariusz Cieślik – zastępca dyrektora Programu 3 Polskiego Radia.
Partnerem głównym konkursu jest Stowarzyszenie Autorów ZAiKS
Szczegóły i regulamin na stronie: nasluchiwanie.polskieradio.pl.
Z okazji przypadającej na 5 maja 200. rocznicy urodzin Stanisława Moniuszki Program 3 Polskiego Radia przygotował specjalne audycje poświęcone życiu i twórczości wybitnego kompozytora. Oczywiście tego dnia na antenie Trójki nie zabraknie również relacji z odbywającego się na dziedzińcu Pałacu Prezydenckiego uroczystego koncertu „Wiwat Moniuszko!”.
Trójka już od poniedziałku 29 kwietnia nadaje codziennie o godz. 7.40 muzyczny cykl Piotra Metza z pieśniami skomponowanymi przez Stanisława Moniuszkę. Natomiast w niedzielę 5 maja sporą część ramówki stacji z ul. Myśliwieckiej zajmą wydarzenia rocznicowe oraz specjalne audycje poświęcone Stanisławowi Moniuszce (1819-1872). Przypomnijmy – uchwałą Sejmu RP 2019 rok ustanowiony został Rokiem Moniuszki.
Kulminacją zorganizowanej z tej okazji, ogólnopolskiej i zainicjowanej przez Parę Prezydencką akcji „Narodowe Granie”, będzie otwarty dla publiczności koncert „Wiwat Moniuszko!”. W niedzielę 5 maja w godz. 12.00-18.00 na dziedzińcu Pałacu Prezydenckiego wystąpią artyści reprezentujący różnorodne style i gatunki muzyczne, inspirowane twórczością XIX-wiecznego kompozytora. Zagra m.in. Polska Orkiestra Radiowa pod dyrekcją Michała Klauzy, a wystąpią: Joanna Moskowicz (sopran), Sławomir Naborczyk (tenor), Adam Kruszewski (baryton), Aleksander Teliga (bas). W programie: Mazur, Aria Miecznika, Intrada, Aria Hanny, Recytatyw, aria Stefana (z kurantem) i Aria Skołuby z opery „Straszny Dwór”, Uwertura do opery „Paria”, Uwertura do opery „Verbum Nobile”, Tańce góralskie z opery „Halka”. Relacje w tego koncertu Trójka nada w serwisach.
O godz. 19.05 rozpocznie się wieczór z twórczością Stanisława Moniuszki w Trójce. W „Kwestii Kultury” (19.05-20.00) gośćmi Mariusza Cieślika będą: prof. Jacek Kowalski – znawca kultury staropolskiej i laureat prestiżowej Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza (za książkę „Sarmacja. Obalanie mitów”) oraz prof. Radosław Okulicz-Kozaryn – edytor listów Moniuszki. W audycji fragmenty najsłynniejszego wykonania „Strasznego Dworu” (w obsadzie m.in. Andrzej Hiolski).
O godz. 20.05 koncert prof. Jacka Kowalskiego z zespołem w Muzycznym Studiu im. Agnieszki Osieckiej. W repertuarze pieśni Stanisława Moniuszki oraz inne utwory z epoki w nowych opracowaniach.
Głównym tematem „Magazynu Bardzo Kulturalnego” Barbary Marcinik (godz. 21.05-22.00) będzie premiera w Operze Bałtyckiej opery „Hrabina” w reżyserii Krystyny Jandy.
Natomiast w poniedziałek 6 maja Trójka wyemituje o godz. 18.45 reportaż Eweliny Karpacz-Oboładze o ulicach Moniuszki (jest ich w Polsce około 800) i ich mieszańcach.
Przypomnijmy, że z okazji Roku Moniuszki Polskie Radio stworzyło specjalny serwis o życiu i twórczości kompozytora, który można znaleźć pod adresem: www.polskieradio.pl/384.
23 kwietnia mija dokładnie 50 lat od śmierci Krzysztofa Komedy – kompozytora i pianisty jazzowego, autora muzyki do 65 filmów. Chcąc upamiętnić życie i dorobek słynnego artysty radiowa Trójka przygotowała kilka poświęconych mu audycji. Nie zabraknie również muzyki Komedy – w jego autorskim wykonaniu oraz w interpretacji innych artystów.
Krzysztof Komeda, prasowe
Już w porannym „Zapraszamy do Trójki” (godz. 6.00-9.00) było można wysłuchać rozmowy Michała Margańskiego z Janem Ptaszynem Wróblewskim – przyjacielem Komedy i muzykiem jego zespołów – o życiu i twórczości tego niezwykłego artysty.
W popołudniowym „Zapraszamy do Trójki”, około godz. 18.40, wyemitowany zostanie reportaż Jakuba Tarki pt. „Sam jazz”. – Krzysztof Trzciński ukończył studia medyczne i pracował w Klinice Laryngologicznej w Poznaniu. Już wtedy, pod pseudonimem Komeda, rozpoczął największą przygodę – z muzyką jazzową. Grał w różnych zespołach. Do momentu, gdy w 1956 r. założył – wspólnie z m.in. Janem Ptaszynem Wróblewskim – Komeda Sextet, który wzbudził ogromne zainteresowanie na 1. Festiwalu Jazzowym w Sopocie. Największy, międzynarodowy rozgłos przyniosła mu muzyka filmowa, dziś będąca już częścią historii Dziesiątej Muzy. Jaki był prywatnie, jak był odbierany w środowisku? – opowiedzą o tym Marek Gaszyński i pasierb Komedy – Tomasz Lach – mówi autor reportażu.
O godz. 20.00 koncert EABS, czyli Electro-Acoustic Beat Sessions z Muzycznego Studia im. Agnieszki Osieckiej. Wrocławska supergrupa pod wodzą Marka Pędziwiatra zaprezentuje materiał z debiutanckiego albumu „Repetitions (Letters to Krzysztof Komeda)” – w całości poświęconemu twórczości legendy jazzu. Znalazły się na nim wyselekcjonowane i nowocześnie zinterpretowane (jest tu hip-hop, jungle i drum’n’bass) utwory Komedy do etiud baletowych, filmów fabularnych, krótkich metraży, dokumentów, animacji oraz kompozycji ilustrujących wiersze polskich poetów. Za tę płytę EABS otrzymali nagrodę Mateusza Trójki 2017 w kategorii: „Wydarzenie jazzowe”.
A wreszcie o godz. 21.05 w „Klubie Trójki” nadany zostanie, we fragmentach, archiwalny wywiad z 1967 roku Magdaleny Konopki z Krzysztofem Komedą o jego drodze do środowiska jazzowego, początkach muzykowania i pierwszych publicznych występach. Autorka pytała w nim artystę m.in. dlaczego wybrał jazz nowoczesny, a nie tradycyjny i o problemy ze skompletowaniem kolejnych zespołów jazzowych. Nie zabrakło również takich wątków, jak współpraca z reżyserami Romanem Polańskim, Andrzejem Wajdą, Jerzym Skolimowskim i jego spojrzenia na rolę muzyki w filmie. W tej audycji również rozmowa Katarzyny Borowieckiej z Michałem Margańskim oraz Mariuszem Gradowskim – muzykologiem i dziennikarzem radiowej Dwójki, znawcą twórczości Komedy.
Ponadto przez cały dzień w Trójce będzie można usłyszeć wypowiedzi współczesnych polskich muzyków na temat Komedy, które nagrał i opracował Michał Margański.
Przypominamy, że w sklepie Polskiego Radia (sklep.polskieradio.pl/) dostępne są, wydane przez Agencję Muzyczną Polskiego Radia płyty z wyjątkowej serii „Komeda w Polskim Radiu” oraz dedykowany mu album z cyklu „Polish Radio Jazz Archives”.
1 kwietnia Program 3 Polskiego Radia obchodzi 57. urodziny. By uświetnić tę rocznicę, stacja zaplanowała serię muzycznych atrakcji w Studiu im. Agnieszki Osieckiej.
Rozpocznie je – już w sobotę 30 marca – młody, ale zdolny i coraz bardziej popularny angielski wokalista Sam Fender. A to dopiero początek jubileuszowych koncertów przy Myśliwieckiej 3/5/7, gdzie wystąpią również: Stanisław Sojka, John Porter i Wojtek Mazolewski w duecie, supergrupa Archive oraz Sophie Zelmani ze Szwecji. Wejściówki do zdobycia na antenie Trójki, która przygotowała dla słuchaczy również inne niespodzianki, w tym premierowy album „Zapraszamy do Trójki”.
– Oto znakomici wykonawcy, nasi długoletni przyjaciele, którzy często goszczą – zawodowo lub prywatnie – pod najlepszym radiowym adresem, czyli przy Myśliwieckiej 3/5/7. A teraz uświetnią swoimi koncertami 57-lecie Trójki. Jest wśród nich Sam Fender – nowa, wschodząca gwiazda muzyki, której repertuar jest wręcz w naturalny sposób „trójkowy”. Ale do naszego urodzinowego cyklu koncertów zaprosiliśmy również naszego redakcyjnego kolegę, Wojtka Mazolewskiego, który prowadzi audycję „Jazz fajny jest”. Tym razem zagra on w nowym, nieoczywistym duecie z Johnem Porterem. Nie zabraknie również wielkich muzycznych osobowości z kraju i zagranicy – kochanych i szanowanych przez słuchaczy naszej stacji. Takich, jak Sophie Zelmani, Stanisław Sojka, a wreszcie grupa Archive – darzona wręcz kultem przez fanów Programu 3 – mówi jego muzyczny szef Piotr Metz. Oprócz występów plejady sław muzyki, na antenie Trójki nie zabraknie na przełomie marca i kwietnia także specjalnych materiałów urodzinowych, w tym unikatowych dźwięków z archiwum. – Praktycznie przez całą sobotę 1 kwietnia, a więc dokładnie w dniu powstania Trójki, zaplanowaliśmy na naszej antenie rocznicowe atrakcje dla słuchaczy. Prezentować będziemy utwory z płyty winylowej wydanej z okazji 50. urodzin Trójki, a w porannym i popołudniowym wydaniu „Zapraszamy do Trójki” zaprosimy słuchaczy do konkursu pt. „Prezent marzeń”, w którym do wygrania będą atrakcyjne nagrody rzeczowe. Tego dnia rozdawać będziemy również płytę „Zapraszamy do Trójki”, która ukaże się 29 marca nakładem Agencji Muzycznej Polskiego Radia – mówi Wiktor Świetlik, dyrektor Programu 3.
We wtorek 18 września Program 3 Polskiego Radia rozpoczął prezentację najważniejszych dzieł polskiej literatury opublikowanych po 1918 roku. Akcji „100 książek na stulecie Niepodległości” towarzyszy głosowanie słuchaczy. To oni wskażą tę jedną, najważniejszą książkę.
100 polskich książek napisanych po 1918 roku redakcja radiowej Trójki zaprosiła wybitnych literaturoznawców: Macieja Urbanowskiego z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krzysztofa Dybciaka z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Dariusza Nowackiego z Uniwersytetu Śląskiego, dyrektora warszawskiego Muzeum Literatury i wykładowcę Uniwersytetu Warszawskiego Jarosława Klejnockiego oraz Krzysztofa Koehlera – dyrektora programowego Instytutu Książki. Każdy z zaproszonych podał swoje typy i w ten sposób powstała okrągła setka tytułów, które zostaną przedstawione w cyklu „100 książek na stulecie Niepodległości”.
– Na tej liście znalazły się bodaj wszystkie najważniejsze nazwiska polskiej literatury XX i początków XXI wieku oraz książki, bez których nie sposób sobie wyobrazić intelektualnego krajobrazu ostatniego stulecia, takie jak: „Noce i dnie” Dąbrowskiej, „Transatlantyk” Gombrowicza, „Tango” Mrożka, pełna kolekcja najważniejszych tytułów Miłosza, Herberta, Iwaszkiewicza, Szymborskiej czy Herlinga-Grudzińskiego. Od skamandrytów po Świetlickiego i od Żeromskiego po Myśliwskiego. W tym zestawie nie brakuje jednak dowodów na to, że literacki kanon wciąż ulega przewartościowaniu. Zaskoczeniem może obecność wśród najważniejszych książek stulecia tytułów wciąż słabo znanych, czyli „Nadberezyńców” Floriana Czarnyszewicza, czy opowiadań Zygmunta Haupta z tomu „Pierścień z papieru”. Są też inne niespodzianki, bo nie wszyscy popularni i cenieni autorzy współcześni znaleźli się na naszej liście – mówi Mariusz Cieślik, wicedyrektor radiowej Trójki i pomysłodawca przedsięwzięcia.
Wybrane pozycje będą prezentowane na antenie Programu 3 Polskiego Radia codziennie – od poniedziałku do czwartku – aż do 11 listopada. Omówienia pojawią się w porannych i popołudniowych wydaniach „Zapraszamy do Trójki” oraz w paśmie „Do południa”.
Ponadto Mariusz Cieślik i Hirek Wrona w środowym wydaniu „Do Południa” oraz Agnieszka Szydłowska i Agnieszka Obszańska w sobotnim „Radiowym Domu Kultury” zaproszą słuchaczy do literackiej zabawy, której zwycięzcy otrzymają atrakcyjne nagrody książkowe.
Najważniejsze będzie jednak głosowanie słuchaczy. Redakcja radiowej Trójki chce, aby to oni, spośród 100 najważniejszych książek wskazanych przez fachowców wybrali tę, która jest im najbliższa.
W najbliższą niedzielę, 9 września, w Muzycznym Studiu Polskiego Radia im. Agnieszki Osieckiej wystąpi Stanisława Celińska. Podczas koncertu w Trójce znakomita śpiewająca aktorka zaprezentuje m.in. materiał ze swojego najnowszego, wydanego w maju, albumu „Malinowa…”.
Stanisława Celińska, materiały PR
„Malinowa…” to nowa, studyjna płyta, wyczekiwana przez wielbicieli artystki od wydania i sukcesu „Atramentowej…” z 2015 roku – płyta zainspirowana spotkaniami z fanami i im dedykowana. Na tym albumie wybitna aktorka filmowa, telewizyjna i teatralna Stanisława Celińska wraca do docenionej już przez publiczność roli doskonałej, dojrzałej i świadomej piosenkarki, która wie, jak przyciągnąć słuchacza wykorzystując pełnię dźwięków i emocji.
Nowy album nawiązuje oczywiście do „Atramentowej…”, został jednak poszerzony o brzmienia i utwory w innych niż dotychczas klimatach. Materiał jest w pełni autorski – prawie wszystkie teksty napisała Celińska. Powstały one pod wpływem rozmów i historii opowiedzianych przez fanów na spotkaniach po koncertach. Przy ich pomocy artystka chce pomóc słuchaczom w różnych ważnych chwilach i rozterkach życiowych.
Za muzykę, aranżacje i produkcję – podobnie jak przy poprzednich płytach – odpowiedzialny jest Maciej Muraszko, a gościnnie można usłyszeć tu Piotra Fronczewskiego oraz Marcina Wyrostka. „Malinowa…” to 14 pięknych utworów w nastrojowych, pięknych aranżacjach z pogranicza popu i piosenki poetyckiej wzbogaconej szczyptą latynoskich klimatów.
Początek koncertu i transmisji na antenie Trójki w niedzielę 9 września od godz. 19.05.
W tym roku, 14 sierpnia, świętowałaby okrągłe, osiemdziesiąte urodziny... Zmarła o wiele za wcześnie, 14 grudnia 1991 roku, mając raptem 53 lata.
Tak wiele Jej zawdzięczam i tak mało o Niej wiem. A mimo to od jakiegoś czasu czuję wewnętrzny imperatyw, aby napisać wspomnienie. Przede wszystkim dlatego, że nikt tego do tej pory nie zrobił, a przynajmniej nic mi o tym nie wiadomo. Wiem tylko, że zespół Green Grass nagrał "Blues dla Majki" i że jest także patronką Blues Museum, założonego przez Fundację Rolling Stone of Blues. No, to już jest coś, ale o samej osobie prawie nic nie wiemy. A przecież Majka, jak Ją nazywano, odegrała ogromną rolę w propagowaniu bluesa w czasach, gdy mieszkaliśmy za żelazną kurtyną i nawet nam się nie śniło, że możemy posłuchać oryginalnych płyt z tą muzyką, która jakimś trafem stała się w Polsce kultową. W głównej mierze za sprawą Marii Jurkowskiej, która pracowała w nowo powstałym Programie III Polskiego Radia i prowadziła najpierw audycje jazzowe: "Wiek jazzu", "Z jazzowego archiwum", "Śladami jazzowych legend", a później również moją ukochaną: "Blues wczoraj i dziś".
Nagrywałam wszystkie te audycje na magnetofonie szpulowym, wielokrotnie słuchałam, spisywałam teksty, bo były one wówczas jedynym źródłem wiedzy o bluesie. Z żalem muszę wyznać, że kiedy magnetofony szpulowe odeszły do lamusa, zgromadzone latami nagrania także nie przetrwały próby czasu, ale noszę je w sercu i w pamięci. Mój studencki pokoik na Noakowskiego we Wrocławiu zawsze rozbrzmiewał bluesami. Nagrania się nie zachowały, ale przechowałam rzecz bardzo cenną: korespondencję, która szczęśliwie ocalała, mimo wielokrotnych przeprowadzek.
Moje pierwsze zetknięcie z Marią nastąpiło w 1971 roku, kiedy to wysłuchałam w radiu fantastycznej, pośmiertnie wydanej płyty Janis Joplin: "Pearl" i napisałam o tym list, nie licząc specjalnie na odpowiedź. Tymczasem, po upływie niemal roku, otrzymałam taki oto list:
To była elektryzująca wiadomość! Audycje Marii pięknie przybliżały zarówno teksty, jak i muzykę. Swoją drogą, ciekawe, czy można je odnaleźć w archiwach..?
Tymczasem w 1972 roku zdałam na polonistykę i przeprowadziłam się ze Świdnicy do Wrocławia. Nadal często pisałam listy, a Majka z rzadka mi odpisywała :-) Jakoś się jednak ze mną zżyła, bo w pewnym momencie zaproponowała, że będzie mi nagrywać ulubionych wykonawców bluesa, bylebym wysyłała jej czyste kasety. I tak się zaczęło.
Na listach się, rzecz jasna, nie skończyło. Miałam w zwyczaju spędzać część wakacji w Warszawie i oglądać spektakle w stołecznych teatrach. Podczas jednego takiego pobytu odwiedziłam także Marię. Drzwi otworzyła mi niewielka wzrostem, krucha i delikatna osoba. Czułam się tym bardziej onieśmielona. Maria posadziłam mnie na ławie, nad którą wisiała piękna, ogromna drewniana figura Chrystusa Frasobliwego. Ściany pokoju wypełniały niezliczone płyty. Poznałam wtedy także jej córkę Ewę - równie delikatną jak matka.
Podczas innych wakacji chciałam Majkę odwiedzić ponownie, ale była wtedy w sanatorium i gościł mnie serdeczny jej mąż, pan Adam. Nagrał mi co tam chciałam, a poza tym trochę narzekał na "młodzież", tzn. na Ewę, że nie pomaga mu uporządkować setek płyt, których ciągle przybywało. Była to istotnie imponująca kolekcja.
Czas mijał. Nadal słuchałam audycji "Wczoraj i dziś", a dzięki temu, że Jazz Forum opublikowało moją legitymację członkowską, poznałam także innych pasjonatów bluesa, m.in. Stefana Zondka, który napisał pracę magisterską o bluesie (jej fragmenty ukazały się w Jazz Forum). Poznałam wtedy także ... mojego przyszłego męża. Gdyby nie blues, nigdy byśmy się nie poznali, bo mieszkaliśmy na dwóch różnych krańcach Polski. Tak więc blues wpłynął w sposób istotny na moje życie :-)
Moje ostatnie spotkanie z Marią było rozmową telefoniczną. Był 1987 rok. Przyjechałam wtedy do Warszawy na Jazz Jamboree. Pierwszy dzień zwyczajowo miał bluesowy program - wystąpił Tadeusz Nalepa, a po nim jakiś "prawdziwek" z Delty Mississippi, którego nazwiska nie pamiętam. Część ludzi wyszła na korytarz i kopcili papierosy bez umiaru, ale kiedy zabrzmiały pierwsze dźwięki gitary i ów bluesman zaczął śpiewać, mnie wbiło w fotel, a wszyscy maruderzy natychmiast powrócili na salę. Koncert był wspaniały i zupełnie niekomercyjny. Korzystając z pobytu w stolicy, obejrzałam też debiut fabularny Waldemara Krzystka: "W zawieszeniu", a także znakomitą "Pokutę" Tengiza Abuładze. Piszę o tym, ponieważ rozmawiałyśmy z Majką ponad pół godziny i to nie tylko o koncercie, ale również o filmach, szczególnie o tym ostatnim. Nie byłam już nieśmiała - miałam wtedy dwoje dzieci i rozmawiało się nam tak, jakbyśmy się znały od stu lat... Bo tak też i było.
pierwsza strona listu z marca 1976
Śmierć Marii była dla mnie zaskoczeniem. Była bardzo dyskretna i nie wspominała o problemach ze zdrowiem. I chociaż to było prawie 27 lat temu, a mnie zdarzyło się być kilka razy w Warszawie, jakoś nie miałam odwagi iść na Puławską i prosić, aby mnie zaprowadzono na jej grób... Mimo tej dość odległej znajomości, nadal uważam ją za pokrewną duszę, a przede wszystkim sądzę, że nie tylko ja, ale wielu pasjonatów jazzu i bluesa pozostało dłużnikami Majki. Gdyby nie jej wiedza i zapał, z jakim umiała się nią dzielić, tyle spraw w naszym, w moim życiu, nigdy by się nie zdarzyło...
druga strona listu z marca 1976
Dziękuję Ci Majko za wszystko i ufam, że kiedyś zaśpiewamy razem bluesa w niebieskich przestworzach, gdzie spotkamy naszych ulubionych wykonawców...
Black Snake Moan - Blind Lemon Jefferson
Sonny Terry & Brownie McGee - Drinkin' Wine
Lightnin' Hopkins - Woke Up This Morning
Bessie Smith, Nobody Knows You When You're Down And Out, 1929
18 kwietnia, nakładem wydawnictwa a5, ukaże się niezwykły zapis przyjaźni dwojga wybitnych poetów, czyli „Jacyś złośliwi bogowie zakpili z nas okrutnie. Korespondencja 1955-1996” Wisławy Szymborskiej i Zbigniewa Herberta. Radiowa Trójka emituje od 9 kwietnia, wybór tych listów w brawurowej interpretacji Grażyny Barszczewskiej i Adama Ferencego, z muzyką Łukasza Borowieckiego.
„Wisełka” i „Kochany Zbyszek” – niewielu wie, że łączyła ich bliska i serdeczna relacja. A że oboje byli mistrzami zwięzłej i pełnej humoru epistolografii – toteż książka prezentująca niepublikowane listy obojga to znakomita lektura, obficie zilustrowana nie tylko sławnymi już kolażami-wyklejankami Wisławy Szymborskiej, ale również reprodukcjami kart pocztowych i rysunkami Zbigniewa Herberta.
Wydawnictwo A5
Początek korespondencji to list Szymborskiej, która jako redaktorka krakowskiego tygodnika „Życie Literackie” prosi Herberta o przysłanie wierszy. Jest rok 1955, zaczęła się już odwilż, redakcja planuje przedstawienie kilku młodych poetów przed debiutem książkowym. Znajomość szybko zmieniła się w serdeczną przyjaźń, a wymiana listów przybrała postać towarzyskiej gry. Ostatni list pochodzi z roku 1996 – nagrodzona właśnie Noblem Szymborska, dziękując Herbertowi za gratulacje, pisze:„Zbyszku, Wielki Poeto! Gdyby to ode mnie zależało, to Ty byś teraz męczył się nad przemówieniem...”.
Brawurowy humor, błyskotliwość, dystans do siebie i do świata – korespondencja Wisławy Szymborskiej i Zbigniewa Herberta to niezwykły zapis ich przyjaźni. Oto książka – zredagowana i opracowanaedytorsko przez Ryszarda Krynickiego – którą czyta się z uśmiechem i wzruszeniem.
Do radiowej adaptacji tej lektury Trójka zaprosiła mistrzów.
– W rolę Wisławy Szymborskiej wcieliła się u nas Grażyna Barszczewska (wcześniej w tej roli czytała listy do Kornela Filipowicza). I zagrała tę rolę popisowo. Zbigniewem Herbertem jest u nas zdystansowany, ironiczny Adam Ferency. Muzykę przygotował, także świetnie radzący sobie jako autor ilustracji muzycznej, Łukasz Borowiecki – mówi Barbara Marcinik z Programu 3 Polskiego Radia.
Emisja „mini-serialu” w 5 odcinkach w radiowej Trójce od poniedziałku 9 kwietnia do piątku 13 kwietnia ok. godz. 11.50. informacja prasowa PR Trójka
