Tytuł bloga powstał z inspiracji prozą Brunona Schulza, w której wielokrotnie, w różnych kontekstach, pada to tajemniczo brzmiące słowo, znaczące o wiele więcej niż „składniki”, bo mające rangę metafory, symbolu…
Kulturalne Ingrediencje nie jest blogiem monotematycznym, np. książkowym czy filmowym. Łączę w nim wszystkie moje pasje w jedną całość. Znajdują się tu teksty dotyczące literatury, filmu, muzyki i sztuk plastycznych. Ponadto rozmowy z artystami i własne zapiski.To także moje archiwum.
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Zamek Królewski w Warszawie. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Zamek Królewski w Warszawie. Pokaż wszystkie posty
Od 6 lipca do 8 sierpnia 2026 roku Dziedziniec Wielki Zamku Królewskiego w Warszawie ponownie stanie się jedną z najbardziej wyjątkowych letnich scen muzycznych stolicy. 26. Festiwal Ogrody Muzyczne przyniesie 17 koncertów na żywo oraz 14 projekcji operowych i filmowych, a wśród gwiazd tegorocznej edycji znajdą się m.in. Artur Ruciński, TAKE 6, Urszula Dudziak, Krzesimir Dębski, Rafaela Carrasco oraz pianiści Hyuk i Hyo Lee. Na festiwalowej scenie przeplatać się będą opera, muzyka klasyczna i filmowa, jazz, gospel, a nawet flamenco.
Program festiwalu tradycyjnie połączy operę, muzykę klasyczną i filmową, jazz, gospel, flamenco oraz widowiska multimedialne. Festiwal otworzy koncert „AMERICANA 250. Ravel i Gershwin” z udziałem braci Lee i Polskiej Orkiestry Sinfonia Iuventus pod dyrekcją Wojciecha Rodka. W programie zabrzmi m.in. kultowa „Błękitna Rapsodia” George’a Gershwina.
Jednym z najważniejszych wydarzeń będzie recital Artura Rucińskiego – światowej sławy barytona występującego regularnie na scenach Metropolitan Opera, Covent Garden czy Staatsoper Berlin. Po raz pierwszy na Ogrodach Muzycznych wystąpi również legendarna amerykańska grupa TAKE 6 – dziesięciokrotni laureaci Grammy, mistrzowie wokalnych harmonii łączących jazz, gospel, soul i pop. Festiwal po raz pierwszy w Polsce gościć będzie także wybitną hiszpańską tancerkę flamenco i choreografkę Rafaelę Carrasco, laureatkę Premio Nacional de Danza.
Fot. materiały prasowe
W programie nie zabraknie wydarzeń pełnych nostalgii i humoru. Widowisko „Wielka sława to żart”,inspirowane postacią Bogusława Kaczyńskiego, przypomni najpiękniejsze operetkowe przeboje, a koncert „Prysły zmysły” zabierze publiczność do świata Kabaretu Starszych Panów. Finałowe „Amore Italiano” z udziałem Vincenza Capezzuto i Soqquadro Italiano stanie się muzyczną podróżą przez cztery wieki włoskich pieśni o miłości.
Silnym nurtem tegorocznej edycji będzie muzyka filmowa.Krzesimir Dębski zaprezentuje koncert „Ogniem i Muzyką” z najsłynniejszymi kompozycjami ze swojej twórczości filmowej. Publiczność usłyszy także muzykę Howarda Shore’a z „Władcy Pierścieni” i „Milczenia owiec”, a Orkiestra Nowej Filharmonii wykona kompozycje Wojciecha Kilara, Jerzego „Dudusia” Matuszkiewicza, Waldemara Kazaneckiego, Adama Walacińskiego i Przemysława Gintrowskiego. Powróci również uwielbiana Heroes Orchestra z muzyką z gier komputerowych.
Na festiwalu wystąpią także wybitni pianiści: Piotr Pawlak, Aleksandra Świgutz fortepianową wersją „Święta wiosny” Strawińskiego oraz Illia Ovcharenko. Wyjątkowym wydarzeniem będzie również spotkanie Agnieszki Wilczyńskiej i Urszuli Dudziak.
Fot. materiały prasowe
Tradycyjnie ważną częścią Ogrodów Muzycznych pozostaną projekcje najgłośniejszych światowych realizacji operowych i koncertowych. W repertuarze znajdą się m.in. „Carmen” z Arena di Verona, „Faust” z Opery Wiedeńskiej, „Cyganeria” Pucciniego oraz „Czarodziejski flet” z Wiener Staatsoper.
Od ponad dwóch dekad Ogrody Muzyczne pozostają jednym z najważniejszych wydarzeń letniego kalendarza kulturalnego Warszawy, łącząc najwyższy poziom artystyczny z wyjątkową atmosferą letnich wieczorów w historycznej przestrzeni Zamku Królewskiego.
Organizatorem Festiwalu Ogrody Muzyczne jest Fundacja Ogrody Muzyczne, współorganizatorem ORFEO Fundacja im. Bogusława Kaczyńskiego, a partnerem strategicznym wydarzenia — Zamek Królewski w Warszawie.
Szczegółowy program 26. Festiwalu Ogrody Muzyczne dostępny jest na stronie:
Obrazy sygnowane takimi nazwiskami jak Bernardo Bellotto, zwany Canalettem, Marcello Bacciarelli czy Angelika Kauffmann, cenne okazy porcelany miśnieńskiej, zabytkowe meble, srebra, militaria… Łącznie 130 najważniejszych nabytków, starannie wyselekcjonowanych spośród niemal pięciuset, które wzbogaciły kolekcję Zamku Królewskiego w Warszawie w latach 2021–2022, można podziwiać w ramach wyjątkowej wystawy czasowej.
Wyjątkowej z uwagi na bogactwo i różnorodność prezentowanych obiektów – zarówno pod względem dziedziny sztuki, jak i czasu oraz miejsca powstania, a także tematyki, motywów, odniesień oraz związanych z nimi zagadnień.
W latach 2021–2022 kolekcja Zamku Królewskiego w Warszawie wzbogaciła się o blisko 500 wysokiej klasy dzieł sztuki, wybranych spośród bogatej oferty prestiżowych europejskich galerii i antykwariatów, a także znalezionych na aukcjach, zarówno polskich, jak i zagranicznych.
Część nabytków uzupełniła wystrój historycznych wnętrz: Apartamentów Królewskich oraz Apartamentu ks. Józefa Poniatowskiego w pałacu Pod Blachą, część znalazła swe miejsce w Galerii Arcydzieł. Ich zakup wpisuje się w konsekwentnie realizowaną przez Zamek Królewski w Warszawie misję pozyskiwania na nowo obiektów, które kiedyś miały swoje stałe miejsce w jego murach lub związane są z rezydującymi w Zamku w XVIII wieku władcami, a także zakupu nowych – wpisujących się w profil zamkowej kolekcji ze względu na swoje walory artystyczne i/lub określony rodowód historyczny.
Na wystawie prezentowanych jest około 130 najważniejszych i najcenniejszych spośród zakupionych w ostatnich latach dzieł sztuki. To unikatowe zestawienie malarstwa, rysunku i grafiki, mebli, sreber, ceramiki oraz militariów podzielone jest na trzy spójne zespoły tematycznie: pierwszy – związany z dworem królów dynastii saskiej: Augusta II i Augusta III, drugi – związany z mecenatem króla Stanisława Augusta, i trzeci – związany z osobą księcia Józefa Poniatowskiego.
Wystawa czynna w środy, soboty i niedziele w godzinach pracy Zamku
Wstęp bezpłatny na podstawie wejściówek do pobrania w kasie Zamku.
Obowiązuje konserwatorski limit wejść.
Trzeci w serii „Crème de la crème” katalog nabytków prezentuje najważniejsze zamkowe zakupy z lat 2021–2022.
O tym, że kolekcja Zamku w tym czasie wzbogaciła się w sposób wyjątkowy, przekonują same nazwiska twórców: Bassano, Kauffman czy Vernet. W katalogu nie zabraknie też nowo zakupionych mebli, zegarów, porcelany i grafiki. Wszystkie publikowane obiekty opatrzone są notami katalogowymi przygotowanymi przez zamkowych kustoszy.
"Tworzenie kolekcji dzieł sztuki jest zawsze niewiadomą i zdarza się, że po okresie niepewności pojawia się niespodziewane i ekscytujące arcydzieło. W istocie mamy bowiem do czynienia z długim i cierpliwym, a niekiedy także żmudnym poszukiwaniem odpowiednich obiektów, co zawsze musi trwać, a ostateczny wynik tego działania nigdy nie jest z góry znany. Proces zbierania wyjątkowych dzieł sztuki wymaga spokojnego namysłu i dużej specjalistycznej wiedzy wspartej współpracą wielu ekspertów z różnych dziedzin. Historyk sztuki na bieżąco konsultuje się z konserwatorem, równolegle znawca dawnych kolekcji ustala proweniencję obrazu lub rzeźby, na końcu kolegium kuratorów dyskutuje nad dopasowaniem do wnętrza i posiadanych już dzieł sztuki znalezionego płótna lub mebla. W istocie w ten sposób powstaje niezwykłe puzzle, które powinno łączyć wszystkie elementy i na każdym etapie pracy pozostawać atrakcyjne".
prof. dr hab. Wojciech Fałkowski
Wystawie towarzyszy katalog wydany nakładem zamkowego wydawnictwa Arx Regia/
Wystawa zorganizowana przez Zamek Królewski w Warszawie we współpracy z Litewskim Muzeum Narodowym w Wilnie i w partnerstwie z Muzeum Wojska Polskiego zaprasza na wystawę z okazji 160 rocznicy powstania styczniowego. Prezentowane są dzieła sztuki: obrazy, grafiki i rysunki takich artystów jak Artur Grottger, Maksymilian Gierymski czy Jacek Malczewski, a także artefakty z epoki: fotografie, stroje cywilne i mundury, broń, biżuteria patriotyczna, przedmioty osobiste. Wystawa zostanie zaprezentowana w Pałacu Pod Blachą od 24 stycznia do 19 kwietnia 2023 roku.
Powstanie styczniowe było największą i najdłużej trwającą insurekcją niepodległościową w okresie rozbiorów. Zryw ten w walce z rosyjskim zaborcą zjednoczył Polaków, Litwinów, Białorusinów i Ukraińców, na zawsze odciskając się piętnem we wspólnej pamięci i stając się inspiracją dla kolejnych pokoleń bohaterów walk o wolność.
W 160. rocznicę tego doniosłego wydarzenia zapraszamy na wystawę, która pozwala lepiej zrozumieć zarówno jego historyczne znaczenie, jak i osobisty, ludzki wymiar.
W szeregach powstańców styczniowych na różnych etapach zmagań walczyło łącznie ponad 200 tysięcy osób, zaś ciężar rosyjskich represji odczuła znaczna część społeczeństwa. Jest to niewątpliwie jedna z najtragiczniejszych kart w historii walk narodowowyzwoleńczych w Europie Środkowo-Wschodniej, jednak jej pokłosiem były nie tylko mogiły i złamane życiorysy.
Duchowa scheda powstania styczniowego położyła podwaliny pod nowoczesną tożsamość kilku narodów, wzmocniła solidarność międzystanową, na nowo zdefiniowała poczucie wspólnoty i patriotycznego obowiązku. Stała się także mitem założycielskim dwóch państw, które wybiły się na niepodległość w 1918 roku – II Rzeczypospolitej i Republiki Litewskiej.
Wystawa zorganizowana przez Zamek Królewski w Warszawie we współpracy z Litewskim Muzeum Narodowym w Wilnie i w partnerstwie z Muzeum Wojska Polskiego przybliża powstanie styczniowe w ogólnej perspektywie jego przyczyn, przebiegu i następstw poprzez ukazanie historii ludzi – konkretnych, ukazanych z twarzy i wymienionych z imienia i nazwiska. To właśne w indywidualnych losach najpełniej odsłania się wola walki i ofiarność wspólnoty, która stanęła do walki o niepodległość.
Na wystawie prezentowane są dzieła sztuki: obrazy, grafiki i rysunki takich artystów jak Artur Grottger, Maksymilian Gierymski czy Jacek Malczewski, a także artefakty z epoki: fotografie, stroje cywilne i mundury, broń, biżuteria patriotyczna, przedmioty osobiste. Celem ekspozycji jest nie tylko utrwalenie wiedzy o powstaniu, ale także pobudzenie wyobraźni historycznej, umożliwiającej przywołanie towarzyszących zrywowi zbiorowych i indywidualnych emocji. Eksponaty pochodzą z muzeów w Polsce, Litwie i Ukrainie.
Szczególnie istotnym elementem ekspozycji są przedmioty odnalezione w toku prac archeologicznych na Górze Giedymina w Wilnie. W 2017 roku podczas prac mających na celu ratowanie osuwających się zboczy góry przypadkowo odkryto ludzkie szczątki, które po zbadaniu okazały się należeć do powstańców styczniowych straconych w 1864 roku na placu Łukiskim w ramach publicznych egzekucji. Uroczysty pochówek zidentyfikowanych szczątków odbył się w obecności prezydentów i najwyższych władz Litwy i Polski na wileńskim cmentarzu na Rossie w listopadzie 2019 r.
Wystawie towarzyszą:
publikacja zbioru esejów historycznych związanych z tematyką wystawy
program edukacyjny
gra miejska zorganizowana przez Zamek Królewski w Warszawie we współpracy z Domem Spotkań z Historią.
Terminy gry:
Dla szkół (od VI kl.) 6-19 lutego 2023 r.
Dla rodzin z dziećmi: 5, 12, 19, 26 lutego 2023 r., godz. 12:00–14:00
Zapisy pod adresem e-mail: j.urban@dsh.waw.pl
lub pod numerem telefonu: 22 255 05 25
Liczba miejsc ograniczona
Cyfrowy awatar Ignacego Łukasiewicza, wyposażony w technologie sztucznej inteligencji, rozpoczął dziś swoje publiczne życie. Pierwsza w historii cyfrowa rekonstrukcja postaci polskiego wynalazcy została zaprezentowana na Zamku Królewskim w Warszawie. To przedsięwzięcie unikalne na skalę europejską.
Awatar Ignacego Łukasiewicza
Ożywieniem swojego patrona Sieć Badawcza Łukasiewicz postanowiła uczcić 200. rocznicę jego urodzin. We współpracy z polskim studiem Juice pracownicy Łukasiewicza zbudowali obszerną bazę wiedzy dla Ignacego. Zespół animatorów i ekspertów od uczenia maszynowego przez wiele miesięcy pracował nad wizerunkiem, głosem i charakterem powstającej postaci.
– W Sieci Badawczej Łukasiewicz lubimy eksperymentować, a rezultaty naszych spotkań ze sztuczną inteligencją są w tym przypadku bardzo satysfakcjonujące. Ignacy był postacią zupełnie nietuzinkową – człowiekiem, który z wielkim sukcesem połączył naukę z biznesem. Współpracownicy Johna Rockefellera przyjeżdżali na Podkarpacie, żeby poznawać know-how Łukasiewicza w obszarze wydobycia i destylacji ropy naftowej. Cieszę się, że to właśnie on jest pierwszym Polakiem, który zyskał drugie, cyfrowe życie – powiedział Piotr Dardziński, prezes Sieci Badawczej Łukasiewicz.
Pokaz awatara na Zamku Królewskim w Warszawie
Awatar jest prezentowany na ekranie wielkości dorosłego człowieka. Jego rozmówca może usiąść w fotelu naprzeciwko i zadawać mu pytania, na które Ignacy stara się znaleźć odpowiedzi. W odróżnieniu od spotykanych w muzeach wideonarratorów, Ignacy udziela odpowiedzi w czasie rzeczywistym i potrafi rozmawiać na wiele tematów. Został wytrenowany do tego, by umieć rozmawiać o swoich osiągnięciach naukowych i biznesowych, życiu prywatnym czy historii, ale także o świecie współczesnym.
W pracach nad awatarem zastosowano technologie rozpoznawania mowy i zaawansowany proces trenowania głosu postaci w oparciu o bazę wiedzy, rozwijaną przez sieci neuronowe. Użyte technologie do automatycznego rozpoznawania mowy umożliwiają przetworzenie każdej wypowiedzi użytkownika na tekst, który następnie jest przetwarzany przez silnik Conversational AI na kontekstowe odpowiedzi słyszane przez rozmówcę.
Pokaz awatara na Zamku Królewskim w Warszawie
Ciągłość rozmowy i celność skojarzeń postaci została osiągnięta dzięki komponentom do rozpoznawania intencji użytkownika (Intent Detection) stworzonym na bazie przetwarzania maszynowego. W tym celu została wytrenowana sieć neuronowa, która potrafi rozpoznawać 400 tematów rozmowy, w tym również wariantów, które nie zostały przewidziane podczas przygotowań. W ramach projektu użyto rozwiązania typu Closed-Domain Chatbot. Oznacza to, że cyfrowa istota odpowiada wyłącznie w przewidziany w ramach kreacji sposób. Nie ma zatem ryzyka odpowiedzi napastliwej, wulgarnej lub obrażającej ludzkiego rozmówcę.
Realistyczny charakter postaci został osiągnięty również dzięki warstwie wizualnej, opartej na historycznym wizerunku Łukasiewicza, a także dzięki animacji twarzy i gestów oraz specjalnie wytrenowanemu neutralnemu głosowi. Zastosowane rozwiązania technologiczne pozwalają na elastyczne rozwijanie wiedzy i możliwości interakcji postaci, dając w tym obszarze niemal nieograniczone możliwości.
Prezentacji cyfrowego Łukasiewicza na Zamku Królewskim towarzyszyła również dyskusja przedstawicieli środowisk zajmujących się sztuczną inteligencją oraz świata kultury i edukacji. O przyszłości „cyfrowych osób” w obszarze rozrywki, usług oraz przy wspieraniu procesów uczenia rozmawiali: Tomasz Rożek, założyciel fundacji „Nauka. To lubię.”, Aleksandra Przegalińska-Skierkowska, ekspertka ds. AI oraz prorektor Akademii L. Koźmińskiego, Krzysztof Wróbel, CEO firmy Virbe oraz Maciej Szymkowski, ekspert ds. badań i projektowania rozwiązań IT w Łukasiewicz – Poznańskim Instytucie Technologicznym.
Dla uczczenia jubileuszu 300. rocznicy urodzin Bernarda Bellotta, zwanego Canalettem, Staatliche Kunstsammlungen w Dreźnie oraz Zamek Królewski w Warszawie – dwie placówki muzealne, które posiadają w swoich kolekcjach najwięcej dzieł artysty – wspólnie organizują wystawę przedstawiającą drogę twórczą i dorobek jednego z najsłynniejszych weducistów XVIII w.
Odsłony wystawy, która została pokazana najpierw w Gemäldegalerie Alte Meister w Dreźnie, a obecnie prezentowana jest w Zamku Królewskim w Warszawie (do 8 stycznia 2023 r.), różnią się zawartością, jakkolwiek pewien wybór dzieł pokazany został w obu muzeach. Na wystawie znajdują się obrazy, grafiki i rysunki najbardziej charakterystyczne dla poszczególnych okresów twórczości Canaletta.
Pierwszą ich część stanowią prace z czasu młodości spędzonej w Wenecji i z okresu podróży do innych miast włoskich: Florencji, Mediolanu, Rzymu, Werony. Druga poświęcona jest pobytowi artysty w Dreźnie, gdzie pracował dla dworu Wettinów ponad dwadzieścia lat – z przerwą, kiedy po wybuchu wojny siedmioletniej w Europie musiał szukać zatrudnienia w Wiedniu i Monachium. Ostatni okres życia i twórczości malarza przypadł na Warszawę, gdzie artysta pracował dla króla Stanisława Augusta i przedstawicieli arystokracji.
Bernardo Bellotto, „Widok Warszawy od strony Pragi” – animacja
W Zamku Królewskim w Warszawie, w sali zaprojektowanej na zamówienie polskiego króla, do dzisiaj można podziwiać zespół 22 wedut Warszawy i okolic, stanowiący największą istniejącą serię obrazów Bellotta.
Na wystawie w Warszawie znajdują się dzieła Bernarda Bellotta, między innymi z National Gallery i British Museum w Londynie, Kunsthistorisches Museum w Wiedniu, J.P. Getty Museum w Los Angeles, Fitzwilliam Museum w Cambridge, Manchester Gallery of Art, Museo Capodimonte w Neapolu, Pinacoteca del Castello Sforzesco w Mediolanie, Musei Reali w Turynie oraz Gemäldegalerie Alte Meister w Dreźnie.
O wystawie „Bernardo Bellotto. W 300. rocznicę urodzin malarza”
Wystawie towarzyszy obszerny naukowy katalog zawierający eseje przygotowane przez najlepszych znawców twórczości Bellotta, a także noty omawiające poszczególne dzieła, przygotowane przez kuratorów/właścicieli. Katalog posiada trzy wersje językowe: angielską, niemiecką i polską. Można go nabyć w zamkowym sklepie oraz e-sklepie.
Świat Bellotta – film edukacyjny
informacja prasowa
Kuratorzy wystawy: dr Artur Badach, Magdalena Królikiewicz, Zamek Królewski w Warszawie
Wystawie towarzyszą:
program edukacyjny
katalog przygotowany przez zamkowe wydawnictwo Arx Regia (do nabycia w zamkowym sklepie oraz e-sklepie)
Jeszcze niedawno hucznie witaliśmy na Zamku Królewskim arcydzieła Caravaggia i Rubensa (wciąż prezentowane w ramach wystawy i pokazów czasowych), a już niecierpliwie wyczekujemy przybycia kolejnej perły europejskiego malarstwa. Tym razem w Galerii Arcydzieł zagości Madonna z Dzieciątkiem Paola Uccella, jednego z najznamienitszych przedstawicieli quattrocenta.
Paolo Uccello – Madonna z Dzieciątkiem, fot. Muzeum Zamek Królewski
Obraz wyeksponowany zostanie w bliskim sąsiedztwie pochodzących z zamkowej kolekcji dzieł czterech innych włoskich mistrzów z okresu średniowiecza i wczesnego renesansu. Paolowi Uccellowi towarzyszyć będą: Taddeo Gaddi, Rossello di Jacopo Franchi, Pietro Lorenzetti, Andrea di Nerio,Rossello di Jacopo Franchi. Pokaz obrazu Uccella wpisze się w dłuższy cykl spotkań z arcydziełami europejskiego malarstwa, który w najbliższych latach będzie się odbywał pod hasłem "Arcydzieła na Zamku".
Tło historyczne
W późnym średniowieczu struktura polityczna kontynentu europejskiego powoli przekształcała się z małych, burzliwych lenn w większe, bardziej stabilne państwa. We Włoszech powstały ośrodki miejskie (comune) zamieszkane przez klasy kupieckie i handlowe. Quattrocento, czyli wiek XV, jest postrzegany jako przejście ze średniowiecza do epoki renesansu. Bogata Florencja, której władza spoczywała od lat 30. XV w. w rękach Medyceuszy, stała się centrum kulturalnym i intelektualnym epoki. Twórczość florenckich artystów, architektów i naukowców znacząco wpłynęła na rozwój renesansu w Europie.
Portret Uccello anonimowego autora
Paolo Uccello
Jednym z najbardziej interesujących artystów tworzących w epoce quattrocenta był Paolo Uccello. Uczeń Lorenza Ghibertiego i przyjaciel Donatella cieszył się sławą wirtuoza perspektywy. Była ona dla niego jednym ze środków, za pomocą których wykonywał barwne i fantastyczne przedstawienia świata zawieszone między realizmem a abstrakcją, wyjątkiem a regułą, nieładem a porządkiem, gotykiem a renesansem.
Tworzył we Florencji, Wenecji, Bolonii oraz Padwie. Malował freski i obrazy tablicowe, projektował mozaiki i intarsje. W wieku 10 lat pracował pod okiem Ghibertiego przy dekoracji drugich drzwi do Baptysterium florenckiego.
Uccello (wł. ptak) to pseudonim używany przez malarza co najmniej od 2. poł. lat 30. XV w., wiążący się z jego zamiłowaniem do rysowania zwierząt. Jednym z najbardziej znanych dzieł artysty jest monumentalne malowane epitafium z iluzjonistycznym pomnikiem konnym kondotiera Sir Johna Hawkwooda, wykonane we florenckiej katedrze w 1436 r. Fresk, naśladujący rzeźbę z marmuru, jest doskonałym przykładem wykorzystania perspektywy dla osiągnięcia zachwycającego efektu. Wśród arcydzieł mistrza należy także wymienić trzy duże sceny upamiętniające bitwę pod San Romano z 1432 r., w której Florentyńczycy starli się z wojskami Sieny. Malowidła te, zamówione przez Medyceuszy, ozdobiły ich florencką rezydencję. Twórczość Uccella wywarła wpływ na wielu słynnych malarzy, takich jak Piero della Francesca, Albrecht Dürer czy Leonardo da Vinci.
Madonna z Dzieciątkiem
Na obrazie Madonna z Dzieciątkiem zaskakująco oszczędne płaszczyzny architektoniczne tronu w ciekawy sposób kontrastują z bogactwem i złożonością szat oraz oryginalnością póz postaci. To upodobanie do abstrakcji geometrycznej łączone z wpływami sztuki późnego gotyku jest swoistym znakiem rozpoznawczym Paola Uccella.
Madonna siedzi na kredowobiałym, skąpo zdobionym tronie, w pozie frontalnej, choć prawa noga jest odsunięta na bok, aby lepiej podtrzymywać Jezusa. Dzieciątko, którego bose stópki mocno opierają się na małym, czerwonym przedmiocie, otwartym jak książka, wydaje się zainteresowane ptaszkiem, którego trzyma Madonna. Twarz Marii jest wyabstrahowana, przesiąknięta melancholijną słodyczą. Uwagę zwracają młodzieńcze rysy i ogromne, wzniesione ku górze oczy. Typowa dla stylu młodego Paola Uccella jest lewa ręka Madonny, o zwężających się palcach i chudym, giętkim nadgarstku, który wysuwa się z małego, zbyt mocno skróconego mankietu. Jej ciało spowija obfity, bogaty w fałdy płaszcz. Warto przyjrzeć się bliżej tej organicznej i złożonej draperii, która wykracza poza proste ujęcie późnogotyckie.
Uccello początkowo namalował Dzieciątko zupełnie nagie. Dopiero później zdecydował się ubrać je w tunikę z rękawami, co z kolei wymusiło zmianę ułożenia dłoni Madonny. Przetarta powierzchnia farby odsłoniła tu pentimento, czyli zmianę wykonaną przez artystę podczas malowania obrazu. Dzięki temu można zobaczyć pierwotnie namalowaną rękę Marii, której palce bezpośrednio podtrzymują pośladki Dzieciątka.
Tron jest minimalistyczny i dość nietypowy. Uderza artykulacja smukłych powierzchni, których płaszczyzny podkreśla gra światła. Tył tronu jest stosunkowo niski, dzięki czemu głowa Dziewicy wyróżnia się na złoconym tle. Stojące na jej prawym udzie Dzieciątko, z perspektywicznie oddaną aureolą jest doskonale wpisane w górną krawędź zaplecka. Dekoracja tronu przywodzi na myśl ornamentykę popularną w regionie Veneto ok. 1400 r. Można zatem przypuszczać, że Madonna z Dzieciątkiem została namalowana po powrocie mistrza z Wenecji do Toskanii ok. 1430 r.
Taddeo Gaddi - Tronująca Madonna z Dzieciątkiem w otoczeniu świętych, ok. 1300 r.
Pozostałe Madonny
W ramach pokazu arcydziełu Paola Uccella towarzyszą następujące dzieła, pochodzące z kolekcji zamkowej:
Taddeo Gaddi – Matka Boska Tronująca z Dzieciątkiem w otoczeniu świętych
Rossello di Jacopo Franchi – Matka Boska z Dzieciątkiem i aniołami
Pietro Lorenzetti (przypisywany) – Matka Boska z Dzieciątkiem na tronie, ze św. Katarzyną Aleksandryjską i św. Janem Chrzcicielem
Andrea di Nerio – Madonna z Dzieciątkiem
Wystawa włączona w stałą trasę zwiedzania w ramach biletu do Galerii Arcydzieł, dostępnej od 25 stycznia 2022 r. (z przerwą konserwatorską od 15 do 18 lutego) od wtorku do niedzieli w godz. 10.00–17.00 (ostatnie wejście o godz. 16.00).
W Zamku Królewskim w Warszawie trwają intensywne prace nad przygotowaniem wystawy Caravaggio i inni mistrzowie. Arcydzieła z Fundacji Roberta Longhiego, którą będzie można oglądać od 10 listopada 2021 r do 10 lutego 2022 r. Na ekspozycji znajdzie się obraz Caravaggia "Chłopiec gryziony przez jaszczurkę", a także 40 płócien artystów z Włoch i Europy Północnej XVI i XVII w. Wśród prezentowanych obrazów znajdą się dzieła takich twórców jak m.in. Lorenzo Lotto, Battista del Moro, Domenico Fetti, Dircka van Baburena, Matthiasa Stomera czy Jusepe de Ribera.
Caravaggio, Chłopiec ugryziony przez jaszczurkę, ok. 1596-1597, Fondazione Roberto Longhi, fot. Wikipedia
Wszystkie płótna pochodzą z kolekcji zgromadzonej przez Roberta Longhiego (1890-1970), włoskiego historyka sztuki, autora fundamentalnych opracowań na temat twórczości Caravaggia i kuratora wystaw jej poświęconych, jednego z najwybitniejszych znawców tematu. Obecnie kolekcja jest własnością Fundacji Historii Sztuki Roberta Longhiego (Fondazione di Studi di Storia dell’Arte Roberto Longhi) z siedzibą we Florencji.
Caravaggio był nie tylko prekursorem baroku, ale także kimś, kto przestawił zwrotnicę rozwoju sztuki na tory wiodące ku nowoczesności. Po ponad czterech wiekach od owianej tajemnicą śmierci Michelangelo Merisi, lepiej znany pod przydomkiem Caravaggio, nie przestaje fascynować. Każda wizyta jego obrazów poza granicami Włoch to wielkiej rangi wydarzenie kulturalne w kraju gospodarzy. Tym razem dzieło mistrza zagości w Zamku Królewskim w Warszawie, a towarzyszyć mu będzie ponad czterdzieści płócien innych artystów z Włoch i Europy Północnej.
Kontrowersyjny innowator
Choć sam nie był święty, skrzydła swojego talentu najpełniej rozwinął na gruncie sztuki sakralnej. Morderca, awanturnik, niepokorna dusza, ale nade wszystko geniusz pędzla, twórca jednych z najwspanialszych dzieł malarskich w dziejach. Swoimi obrazami tyleż zachwycał, co oburzał sobie współczesnych, odważnie wykraczając poza schematy formalne i naruszając obyczajowe tabu.
W drodze na szczyt odbijał się od dna, znał więc życie jak mało kto – zarówno jego blaski, jak i mroki. Być może dlatego tak lubił je zestawiać. Jego znakiem rozpoznawczym stał się charakterystyczny sposób operowania światłem i cieniem, oparty na ostrych kontrastach. Nie idealizował świata. Portretował nędzarzy, ludzi zniszczonych życiem, o pospolitych fizjonomiach. Jako modelki służyły mu prostytutki, które na płótnach wcielały się w role świętych. W swych artystycznych poszukiwaniach zapuszczał się na dziewicze terytoria, pociągając za sobą rzesze naśladowców i dostarczając natchnienia wielu wybitnym twórcom późniejszej daty.
Główne dzieło na wystawie
Dzieło Caravaggia, które będzie okazja podziwiać na wystawie w Zamku Królewskim w Warszawie, to Chłopiec gryziony przez jaszczurkę. Obraz datowany jest na lata 1596-1597, a więc reprezentuje rzymski, jeszcze młodzieńczy okres twórczości artysty. W tym czasie jego geniusz uwidacznia się już wyraźnie, ale styl znajduje się dopiero we wstępnej fazie krystalizacji.
Na płótnie widać młodego mężczyznę o dość androgynicznej aparycji. W momencie sięgania po owoce zostaje on ukąszony przez skrytego między nimi małego gada. Na twarzy chłopca maluje się niezwykła ekspresja bólu i zaskoczenia, a sama scena stwarza wiele możliwości symbolicznego odczytania. Najpowszechniejsze spośród nich odnoszą się do idei utraty niewinności, zderzenia młodzieńczej naiwności z twardą rzeczywistością, bolesnego uświadomienia sobie dwoistości świata, w którym przyjemność nieuchronnie okupiona jest cierpieniem.
Dzieła innych mistrzów
Oprócz obrazu Caravaggia, na wystawę złoży się ponad czterdzieści obrazów autorstwa innych mistrzów włoskich i północnoeuropejskich. Prace takich malarzy jak m.in. Lorenzo Lotto (przedstawienia świętych) czy Battista del Moro (Judyta z głową Holofernesa) pokażą, jak z przedstawianiem głębokiego światłocienia radzili sobie malarze starsi od Caravaggia.
Battista del Moro (1514-1573/75), Judyta z głową Holofernesa, ok. 1550-1555, Fondazione Roberto Longhi,
Największą grupę spośród eksponowanych dzieł stanowić będą prace tzw. caravaggionistów – artystów, na których styl zasadniczy wpływ miały rozwiązania artystyczne wypracowane przez geniusza z Mediolanu. Podziwiać będzie można powstałe na przestrzeni niemal całego XVII stulecia płótna pochodzących z różnych ośrodków włoskich mistrzów, jak m.in. Domenico Fetti (Pokutująca Maria Magdalena), Carlo Saraceni (Znalezienie Mojżesza i Judyta z głową Holofernesa), Giovanni Battista Caracciolo (Złożenie do grobu), Mattia Preti (Zuzanna i starcy) czy Filippo di Liagno (Nocny biwak).
Mniej liczny, ale równie interesujący pod względem artystycznym jest zespół malowideł autorstwa odwołujących się do stylu Caravaggia artystów z krajów leżących na północ od Alp – Francji i Holandii. W grupie tej znajdą się obrazy m.in. Valentina de Boulogne (Zaparcie się św. Piotra), Dircka van Baburena (Pojmanie Chrystusa), Matthiasa Stomera (dwie sceny z historią Tobiasza) i Gerrita van Honhorsta (Czytający mnich).
Spuścizna Roberta Longhiego
Prezentowane dzieła pochodzą z kolekcji zgromadzonej przez Roberta Longhiego (1890-1970), włoskiego historyka sztuki, autora fundamentalnych opracowań na temat twórczości Caravaggia i kuratora wystaw jej poświęconych, jednego z najwybitniejszych znawców tematu. Obecnie kolekcja jest własnością Fundacji Historii Sztuki Roberta Longhiego (Fondazione di Studi di Storia dell’Arte Roberto Longhi) z siedzibą we Florencji.
Wystawie towarzyszył będzie naukowy katalog zawierający eseje i noty opracowane przez badaczy związanych z Fundacją Historii Sztuki Roberta Longhiego.
Wystawa potrwa od 10 listopada 2021 r.. do 10 lutego 2022 r.
dr Artur Badach i Zuzanna Potocka-Szawedro – kuratorzy wystawy
Żaneta Govenlock – autorka scenografii
Paweł Martosz – kierownik Działu Organizacji Wystaw
W tym roku obchodzimy wielkie muzyczne święto – XVIII Konkurs Chopinowski. Tworzy ono wspaniały kontekst dla wystawy czasowej poświęconej postaci Fryderyka Chopina, przygotowanej przez Zamek Królewski w Warszawie. Zobaczymy na niej m.in. obraz Henryka Siemiradzkiego "Chopin w salonie księcia Antoniego Radziwiłła w 1829 roku" oraz autograf Chopina z polimetrią utworu Lento con gran espressione w tonacji cis-moll. Wystawie towarzyszyć będą recitale w wykonaniu wybitnych pianistów: Szymona Nehringa, Nikolaya Khozyainova i Philippe’a Giusiano.
Wszystko w nim było wzniosłe, zachwycające, nawet wszystkie jego dziwactwa czyniły go duszą wybranych towarzystw, toteż dosłownie wyrywano go sobie, gdyż szlachetność jego charakteru, bezinteresowność, poczucie godności osobistej, jego duma, daleka od wszelkiej niesmacznej próżności i bezczelnej reklamy, dystynkcja i delikatność w obejściu czyniły z niego przyjaciela równie miłego jak godnego zaufania – pisała o Fryderyku ChopinieGeorge Sand w Dziejach mojego życia.
Wystawa nawiązuje do ważnej w życiu społecznym XIX wieku instytucji, jaką był salon – przestrzeń wyrafinowanego gustu, przychylna nowym zjawiskom i nurtom w sztuce. Zrozumienie ich jest niezbędne dla uchwycenia specyfiki epoki. To tam mogli debiutować i rozwijać się młodzi artyści, znajdując wśród elit życzliwych odbiorców i możnych mecenasów.
Całe życie kompozytora, zarówno w Polsce, jak i po jej opuszczeniu, toczyło się przede wszystkim w salonach, wśród ludzi, którzy mieli wpływ na rozwój kultury i sztuki, kształtowali politykę. To tutaj dał się poznać jako wirtuoz koncertujący w ramach kształtującej się wówczas formuły recitalu – mówi Aleksandra Buszta-Bąk, kuratorka wystawy.
W Paryżu bywał Chopin w salonach polskiej arystokracji, jak chociażby L`Hôtel Lambert, ale także w pałacach francuskiej elity. Wysoka pozycja towarzyska, jaką osiągnął w Paryżu, pozwoliła mu nawiązać kontakty i przyjaźnie z największymi artystami epoki, wśród których znaleźli się m.in. Hector Berlioz, Franciszek Liszt, Gioacchino Rossini, Robert Schumann, Eugène Delacroix.
Jako stały bywalec i ulubieniec miejsc gromadzących paryską arystokrację, który świetnie zdawał sobie sprawę z tego, jak ważna jest towarzyska pozycja artysty, był Chopin jednocześnie uważnym obserwatorem życia salonowego, które błyskotliwie, a czasami ironicznie opisywał w listach do przyjaciół. Jednak przestrzenią, w której najpełniej rozkwitał, były spotkania w węższym gronie, podczas których goście mogli być świadkami jego mistrzowskiej gry.
Henryk Siemiradzki, "Chopin w salonie księcia Antoniego Radziwiłła w 1829 roku"
Na wystawie znajdzie się 47 dzieł, pochodzących ze zbiorów m.in. Zamku Królewskiego w Warszawie, Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, kolekcji Boutroux-Ferrà Cela nr 2 w Valldemossie, a także zbiorów prywatnych. Wśród nich znalazły się obrazy, listy, manuskrypty muzyczne oraz pamiątkowe przedmioty związane z postacią Chopina. Na szczególną uwagę zasługuje dziewięć autografów muzycznych kompozytora, a wśród nich autograf z polimetrią utworu Lento con gran espressione w tonacji cis-moll. Te wyjątkowe świadectwa procesu twórczego dokumentują krystalizowanie się pomysłów muzycznych i proces przelewania ich na papier nutowy.
Wybrane na wystawę obrazy to m.in. portrety kompozytora autorstwa m.in. Teofila Kwiatkowskiego (ok. 1843 r.), Gottfrieda Engelmanna wg rysunku Pierre-Roche'a Vignerona (1833 r.). Z tematem salonu romantycznego szczególnie związany jest obraz Henryka Siemiradzkiego „Chopin w salonie księcia Antoniego Radziwiłła w 1829 roku (1887 r.)”, który przez ponad 130 lat nie był prezentowany w Polsce, jednak dzięki inicjatywie Fundacji Trzy Trąby Michała Radziwiłła i wsparciu Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu został sprowadzony do kraju i mógł stać się ważnym eksponatem naszej wystawy – mówi Aleksandra Buszta-Bąk.
Wśród pamiątek po Chopinie, wypożyczonych z kolekcji Boutroux-Ferrà Cela nr 2, mieszczącej się w murach starego klasztoru kartuzów w Valldemossie, w którym Chopin wraz z Georges Sand spędzili kilka miesięcy na przełomie 1838 i 1839 r. znajdą się kamizelka od stroju wizytowego, którą miał na sobie podczas swojego ostatniego koncertu w Paryżu 16 lutego 1848 r., będąca jedynym zachowanym do dziś elementem stroju Fryderyka Chopina, pukiel włosów kompozytora, przechowany przez jego partnerkę oraz jego grzebyk z kości słoniowej.
Recitale towarzyszące wystawie:
18 września, godz. 18.00 – Szymon Nehring
25 września, godz. 18.00 – Nikolay Khozyainov
26 września, godz. 18.00 – Philippe Giusiano
Spotkania na wystawie:
22 września, godz. 18.00 – Woli wysokie salony niż wysokie góry. O wizerunku Chopina w sztuce. Prowadzenie: dr Sylwester Kuter, kurator Muzeum Fryderyka Chopina;
20 października, godz. 18.00 – Rola mecenatu artystycznego polskiej arystokracji na przykładzie rodów Czartoryskich i Radziwiłłów
Prowadzenie: Maciej Radziwiłł, założyciel Fundacji Trzy Trąby.
Zasady zwiedzania:
Wystawa dostępna w stałej trasie zwiedzania (Trasa Królewska), od wtorku do niedzieli w godz. 11.00 – 17.00 (ostatnie wejście o godzinie 16.00).
Bilety dostępne w kasach Zamku oraz online: https://bilety.zamek-krolewski.pl/
Ceny biletów na Trasę Królewską: normalny 30 zł, ulgowy 20 zł; młodzież od 7 do 16 roku życia za okazaniem legitymacji szkolnej – 1 zł.
W środy wstęp bezpłatny (darmowe wejściówki do pobrania w kasie Zamku).
Bilety na recitale: normalny 50 zł, ulgowy 30 zł, na spotkania: 10 zł,
To bezpłatne wydarzenie, zorganizowane z okazji 50. rocznicy podjęcia decyzji o odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie, kierowane jest zarówno do dzieci, młodzieży, jak i dorosłych. Wśród atrakcji znalazły się koncerty, spektakle, pokazy, warsztaty, quizy i niecodzienne propozycje!
●Koncerty – Walce wiedeńskie w wykonaniu zespołu Amabile, a także gwiazda wieczoru: Bilon i Nowa Ferajna, prezentujący premierowy materiał z najnowszej płyty Warszawski Rapton, która wkrótce ukaże się w sprzedaży.
●Pokazy – fechtunku i broni historycznej, sztuki florystycznej, mody i etykiety XVIII w.
●Lot balonem nad Zamkiem Królewskim.
●Atrakcje dla rodzin – spektakl Legendy warszawskie Teatru Lalka oraz happening Motyle Teatru Akt, a także inne pokazy plenerowe i zabawy z wykorzystaniem: balonów, baniek mydlanych, szachów, puzzli i klocków XXL oraz udziałem animatorów i szczudlarzy.
●Spotkanie z dziennikarzami Polskiego Radia Dzieciom: warsztaty radiowe, quiz historyczny z nagrodami i możliwość udziału w audycjach plenerowych.
Szczegółowy program: www.zamek-krolewski.pl
•Zapraszamy także na bezpłatne zwiedzanie Zamku Królewskiego specjalną trasą prowadzącą przez Apartamenty Wielki i Królewski w godz. 11.00–17.00 (ostatnie wejście o 16.30).
Piknik jubileuszowy
Jak mówi Elżbieta Ofat, zastępca dyrektora Zamku Królewskiego w Warszawie ds. marketingu: Piknik Jubileuszowy to szczególna okazja do wspólnego świętowania. Przypomina nam o 50. rocznicy odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie, zniszczonego w czasie II wojny światowej. Dzięki zaangażowaniu, ofiarności i poczuciu wspólnoty wielu Polaków, w 1971 roku ruszyły prace nad przywróceniem narodowego symbolu. Dziś Zamek jest nie tylko symbolem, ale również tętniącym życiem miejscem spotkań, kultury, sztuki i nauki. Dlatego z okazji Jubileuszu zachęcamy do poznania na nowo Zamku Królewskiego w Warszawie, który pozostaje niezmiennie otwarty dla wszystkich.
Piknik jubileuszowy
Piknik Jubileuszowy z okazji 50-lecia podjęcia decyzji o odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie to propozycja przyjemnego i wartościowego spędzenia wrześniowej niedzieli w gronie przyjaciół i rodziny. To również okazja, by odkryć na nowo Zamek Królewski w Warszawie oraz poznać jego ofertę kulturalno-edukacyjną.
Piknik Jubileuszowy Zamku Królewskiego w Warszawie – rodzinne świętowanie!
Ogrody Zamku Królewskiego w Warszawie/Arkady Kubickiego
Dwa słynne obrazy Rembrandta, pochodzące z kolekcji Zamku Królewskiego w Warszawie, jego ryciny, dzieła innych holenderskich mistrzów ze zbiorów polskich i zagranicznych, a także cenne artefakty rodem z XVII-wiecznych Niderlandów można podziwiać w ramach wystawy przybliżającej historyczno-kulturowy kontekst twórczości jednego z największych artystów w historii światowego malarstwa.
Dziewczyna w ramie obrazu i Uczony przy pulpicie pędzla Rembrandta van Rijna to dwa najcenniejsze obiekty z zamkowej kolekcji i zarazem jedne z kilku najcenniejszych obrazów w polskich zbiorach. Choć oba dzieła są stałym elementem zamkowej ekspozycji, tym razem zostaną wyeksponowane w sposób specjalny – jako koronna część wystawy czasowej przybliżającej niezwykłe uniwersum, jakim była Holandia w XVII stuleciu, a więc w okresie swojego wielkiego kulturowo-ekonomicznego rozkwitu, zwanego „Złotym wiekiem”. W historii sztuki okres ten zaznaczył się jako osobny, szczególny rozdział, a Rembrandt – przy całej swojej wybitności i niepowtarzalności – był jego emblematycznym reprezentantem.
Aby głębiej i pełniej odebrać arcydzieło, warto zanurzyć się w towarzyszący mu historyczno-kulturowy kontekst. To właśnie jego wielostronnemu naświetleniu służyć będzie ekspozycja, na której poza dziełami malarskimi Rembrandta znajdą się jego ryciny, a także około 200 innych obiektów, w tym obrazy holenderskich mistrzów z polskich i zagranicznych kolekcji, ciekawe artefakty z epoki: broń, ceramika delfcka, mapy, meble i inne wytwory rzemiosła oraz niedostępne na co dzień starodruki.
Rembrandt, Dziewczyna w ramie obrazu, 1641, fot. Muzeum Zamek Królewski w Warszawie
Artyści
Holandia w XVII wieku to światowe centrum handlu i obrotu pieniądza, w którym ton życiu społecznemu nadaje zamożna warstwa kupiecka. Siły społeczne, które w innych krajach odgrywają główną rolę w stymulowaniu rozwoju sztuk pięknych, w Holandii znajdują się w defensywie. Możnych rodów jest niewiele, a Kościół katolicki po reformacji jest politycznie i ekonomicznie osłabiony. Mogłoby się wydawać, że taka sytuacja poskutkuje kulturalną stagnacją. Nic bardziej mylnego. Nobliwi mieszczanie szybko odkrywają dzieła sztuki jako doskonałą lokatę kapitału, a zarazem symbol statusu, artyści zaś odpowiadają na ich potrzeby, odwzorowując świat wartości bliskich sercu swych mecenasów. Życiem artystycznym rządzi rynek, efektem czego jest prawdziwa eksplozja kreatywności. Ocenia się, że w Holandii "wieku Rembrandta" powstaje około pięciu milionów obrazów.
Mieszczanie
Ucieleśnieniem ideałów zamożnych kupców jest dom miejski. Dobrze utrzymane, schludne wnętrza to wizytówka właściciela, który w ten sposób zaświadcza o przymiotach swego charakteru, przedstawiając się jako osoba godna zaufania. Doświadczenia wielu dekad zaciętych walk o niepodległość Niderlandów od panowania Habsburgów sprawiają, że w wyobraźni Holendrów silnie obecne są także motywy militarne. Z kolei emocjonalna więź ze świeżo wywalczoną ojczyzną wyraża się w upodobaniu do krajobrazów – zarówno panoram miejskich, jak i widoków piaszczystych dróg, morskich wybrzeży czy łąk z wypasającym się bydłem oraz wielu przedstawień rzek i kanałów, tak charakterystycznych dla tego zakątka Europy.
Rembrand van Rijn, Uczony przy pulpicie, 1641, fot. Muzeum Zamek Królewski w Warszawie
Odkrywcy
Jako że Holendrzy w tym czasie stanowią potęgę w morskim handlu, przemierzając szlaki od Ameryki Północnej i Południowej poprzez wybrzeża Afryki aż do krajów Azji Południowo-Wschodniej, także pejzaże egzotyczne i scenki z życia mieszkańców odległych krain przewijają się jako popularny motyw w ówczesnym malarstwie. Bujnie rozwija się także sztuka portretowa. Dzięki niezliczonym wizerunkom osób prywatnych możemy poznać nie tylko fizjonomie przedstawicieli wiodącej warstwy społecznej, ale także modę, jaka ówcześnie w jej kręgach panowała. Prócz oblicz statecznych kupców uwieczniane są także ich rodziny, pogrążone w zajęciach życia codziennego, a nawet służba i osoby z gminu.
Wszystkie wyżej wspomniane oraz wiele innych motywów przewijających się w sztuce holenderskiej XVII w. będzie można odnaleźć w dziełach, które znajdą się na wystawie. Zapraszamy na jedyną w swoim rodzaju artystyczno-kulturoznawczą podróż w czasie i przestrzeni, dzięki której fenomen geniuszu Rembrandta stanie się nie tylko zachwycający, ale także znacznie lepiej zrozumiały.
Wystawie towarzyszy katalog, zawierający teksty eseistyczne oraz zdjęcia i reprodukcje dzieł sztuki, a także linia pamiątek zawierających motywy związane z tematyką ekspozycji – do nabycia w sklepie muzealnym stacjonarnym (czynnym od wtorku do soboty w godz. 11.00–17.00) oraz internetowym.
Kurator wystawy Alicja Jakubowska
"Świat Rembrandta. Artyści. Mieszczanie. Odkrywcy" / Andrzej Dragan
Już w czerwcu na Zamku Królewskim w Warszawie odbędzie się pierwszy Festiwal Muzyki Barokowej. Tegoroczny repertuar w całości wypełnią utwory najwybitniejszego przedstawiciela włoskiego baroku w muzyce Antonia Vivaldiego.
Usłyszymy m.in. Koncert na czworo skrzypiec i wiolonczelę h-moll op. 3 nr 10 RV 580, Koncert na flet, smyczki i basso continuo g-moll op. 10 nr 2 RV 439 La notte, Koncert na 2 lutnie G-dur RV 532 i Koncert na dwa oboje, dwa klarnety i orkiestrę smyczkową C-dur RV 560 w wykonaniu uznanych artystów: Agaty Szymczewskiej, Jadwigi Kotnowskiej, Anny Radziejewskiej, Jakuba Jakowicza, Marka Niewiedziała i innych.
Główne motywy koncertów skrzypcowych z cyklu Cztery pory roku zna każdy. Należą do ścisłego kanonu standardów muzyki klasycznej. Nie wszyscy jednak wiedzą, że te urzekające melodie są zaledwie kroplą w morzu, jeśli chodzi o dorobek Antonia Vivaldiego, największego z włoskich przedstawicieli muzycznego baroku. Był on twórcą niezwykle płodnym, a liczba samych tylko skomponowanych koncertów oscyluje wokół pięciuset. Do tego dochodzą liczne sonaty, suity i opery. Choć znaczna część tej niebagatelnej spuścizny zaginęła, wiele spośród zachowanych utworów Vivaldiego stale przewija się w repertuarze filharmonii i oper na całym świecie.
Antonio Vivaldi / Wikipedia
Antonio Lucio Vivaldi, do którego z powodu rudych włosów przylgnął przydomek Il Prete Rosso (Rudy Ksiądz), urodził się w 1678 roku w Wenecji jako syn skrzypka z orkiestry bazyliki św. Marka. Wprawdzie jako jedyny z dziewięciorga rodzeństwa przyjął święcenia kapłańskie, jednak to muzyka, poznawana dzięki ojcu, stać się miała jego prawdziwym powołaniem. Był dla włoskiego baroku tym, kim Jan Sebastian Bach dla baroku niemieckiego. Genialny Niemiec nigdy zresztą nie odżegnywał się od inspiracji utworami Vivaldiego i wiele z jego utworów osobiście transkrybował na instrumenty klawiszowe.
Los nie rozpieszczał Rudego Księdza. Przez całe życie borykał się z wątłym zdrowiem, a po stosunkowo krótkim okresie dobrej passy czekała go gorycz utraty popularności i łask możnych mecenasów. Zmarł w biedzie, a jego twórczość popadła w zapomnienie, i to na bardzo długo, bo aż do lat dwudziestych XX w.. Wtedy to bowiem odnaleziono i poddano pogłębionym studiom dużą część rękopisów kompozytora.
Choć pojedyncze nieznane dzieła słynnego Wenecjanina odkrywane są po dziś dzień, także te od dawna znane warto odkrywać wciąż na nowo. Okazją do tego niech będzie tegoroczny Festiwal Muzyki Barokowej, po raz pierwszy organizowany przez Zamek Królewski w Warszawie. Wystąpią w nim znakomici polscy soliści: Agata Szymczewska, Jadwiga Kotnowska, Lilianna Stawarz, Anna Radziejewska, Jakub Jakowicz, Marek Niewiedział z towarzyszeniem orkiestr kameralnych: Arte dei Suonatori Orchestra, Orkiestry Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, Royal Baroque Ensemble oraz zespołu instrumentów dętych Warsaw Harmony.
Program kolejnych koncertów wypełni muzyka skrzypcowa, lutniowa, wokalna oraz pisana na solowe instrumenty dęte (flet, klarnet, fagot, obój). Pojawią się w nich koncerty solowe, podwójne i poczwórny, co nie jest często spotykaną praktyką.
Program i poziom artystyczny proponowanych Państwu koncertów z pewnością zaspokoi gusta i oczekiwania najbardziej wyrafinowanych melomanów.
Carraccio, Święty Jan Chrzciciel
Festiwalowi towarzyszyć będzie prezentacja najnowszych nabytków malarskich Zamku Królewskiego w Warszawie. Każdy koncert rozpocznie się od prezentacji jednego ze świeżo zakupionych cennych obrazów, a będą to kolejno:
13 czerwca (niedziela) – Kogut, kura z kurczętami i gołębie, mal. Melchior de Hoendecoert, Amsterdam, po 1663 r.
16 czerwca (środa) – Święty Jan Chrzciciel, mal. Giovanni Battista Caracciolo, zwany Battistellem Caracciolem, Neapol, przed 1610 r.
20 czerwca (niedziela) – Diana i Akteon, mal. Hans Speeckaert, druga poł. XVI w.
23 czerwca (środa) – Krajobraz z podróżnymi, mal. Jan Frans van Bloemen zwany L’Orizzonte, Rzym, przed 1700 r.
Od 24 marca 2021 roku Zamek Królewski w Warszawie zaprasza na niezwykłą wystawę z okazji stulecia urodzin św. Jana Pawła II. Od 23 marca dostępna będzie w trybie online, a po zniesieniu ograniczeń pandemicznych będzie można ją zwiedzać w Zamku Królewskim w Warszawie do 13 czerwca 2021 r. Na wystawie zostanie zaprezentowanych siedem arcydzieł, dotychczas nieeksponowanych w Polsce, specjalnie użyczonych Zamkowi Królewskiemu przez Muzea Watykańskie.
To przede wszystkim: Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Dominikiem i Katarzyną AleksandryjskąFra Angelica, Święty Mateusz z aniołem Guida Reniego, Uczynki miłosierdzia Olivuccia di Ciccarellego, Odkupiciel Antonia Allegriego, zwanego Correggiem, Święta Trójca z martwym Chrystusem Ludovica Carracciego, Madonna z Dzieciątkiem Giovanniego Battisty Salviego, zwanego Sassoferratem i Obserwacje astronomiczne Donata Cretiego.
Opis siedmiu arcydzieł malarstwa z Muzeów Watykańskich
Fra Angelico – Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Dominikiem i Katarzyną Aleksandryjską
Obraz powstał ok. 1435 r. jako nastawa ołtarzowa i określany jest mianem „dzieła autorskiego, nacechowanego atmosferą zabarwioną mistycyzmem”. Przedstawia Matkę Boską w chwale z Dzieciątkiem stojącym na Jej kolanach, w otoczeniu aniołów, z klęczącymi u Jej stóp adorantami – św. Dominikiem i św. Katarzyną Aleksandryjską. To wysokiej klasy malowidło, nasycone jasnymi, żywymi kolorami, złożone jest z drobnych dotknięć nałożonych czubkiem pędzla na złote tło, pokryte reliefowym ornamentem kwiatowym, i przywodzi na myśl wzorce stosowane w malarstwie miniaturowym.
Olivuccio di Ciccarello – Uczynki miłosierdzia. Spragnionych napoić i Podróżnych w dom przyjąć
Dzieło to powstało w 1404 r. w Ankonie prawdopodobnie dla tamtejszego kościoła Santa Maria della Misericordia jako część poliptyku. Na tle miejskiej scenerii przedstawione są uczynki miłosierdzia czynione względem ubogich i pielgrzymów wyróżnionych złotymi aureolami. Styl malarski artysty jest pełen świeżości, ma w sobie cechy bajkowości i ludowości, świadczące o zamiłowaniu do tego co fantastyczne i irracjonalne.
Antonio Allegri, zwany Correggiem – Odkupiciel
Obraz powstał w latach 1525–1530 jako zwieńczenie Tryptyku miłosierdzia, którego wykonanie zleciło artyście Bractwo Matki Boskiej Miłosiernej w Correggio dla kościoła pod tym samym wezwaniem. Rękę artysty wyróżnia niezwykłe użycie światła emanujące z oblicza Chrystusa oraz miękkie i pełnoplastyczne przedstawienie puttów u Jego stóp. Całość osadzona jest w poświacie tonów ciepłego złota przechodzącego do perłowego różu.
Ludovica Carracciego – Święta Trójca z martwym Chrystusem
Obraz datowany na lata ok. 1591–1592 odwołuje się do ikonografii Tronu Łaski, tematu rzadko podejmowanego w okresie kontrreformacji, za to charakterystycznego dla średniowiecznego przedstawiania zagadnienia Trójcy Świętej – z tronującym Bogiem Ojcem, który podtrzymuje w ramionach martwe ciało Syna i gołębicą – symbolem Ducha Świętego. W dziele Carracciego to przedstawienie jest dynamiczne, a kompozycja nowatorska, bardzo emocjonalna i niemal drastyczna: postać Boga Ojca trzymającego w ramionach martwe ciało Syna otaczają anioły trzymające w dłoniach atrybuty Męki Pańskiej, u góry zaś dostrzec można wyobrażenie Ducha Świętego w postaci gołębicy. Obraz uznawany jest za jedno z tych dzieł, które zapoczątkowały reformę malarstwa w Bolonii, dokonaną przez braci Carraccich, co położyło podwaliny pod sztukę baroku.
Guido Reni – Święty Mateusz z aniołem
Dzieło pochodzi z ok. 1620 r. i przedstawia ujętego z profilu apostoła patrzącego w twarz zwróconego ku niemu anioła i w pełnym skupieniu piszącego w księdze, którą trzyma przed sobą. Rękę mistrza potwierdza wyszukana i jednocześnie bezbłędna kompozycja, precyzyjne i niemal kaligraficzne linie rysunku brody apostoła, księgi i pióra, które trzyma, oraz uchwycona ekspresja i napięcie emocjonalne w spojrzeniu między ewangelistą i aniołem.
Giovanni Battista Salvi, zwany Sassoferratem – Madonna z Dzieciątkiem
Obraz pochodzi z ok. 1650 r. i przedstawia wizerunek Maryi zasiadającej na obłokach z półksiężycem pod stopami i czule przytulającej Dzieciątko, otoczonej chórem cherubinów. Jego inny tytuł brzmi Niepokalane Poczęcie. Dzieło nasycone jest uczuciowością, a jego świetlisty koloryt sprawia, że zaliczane jest do najpiękniejszych przedstawień dewocyjnych w dorobku artysty.
Donato Creti – Obserwacje astronomiczne
Cykl ośmiu niewielkich obrazów z 1711 r. namalowanych w guście pastoralnym przedstawia sceny obserwacji siedmiu znanych wówczas planet i komety. Artysta, uznany boloński pejzażysta stworzył dzieło nastrojowe, przepojone miękkim kolorytem, z pełnymi elegancji postaciami, w idyllicznym i pełnym wyrafinowania nastroju. Był to dar dla papieża Klemensa XI, który zainspirowany malowidłem utworzył Instytut Nauk w Bolonii, a przy nim pierwsze we Włoszech obserwatorium astronomiczne dostępne dla publiczności.
Taddeo Gaddi - Tronująca Madonna z Dzieciątkiem w otoczeniu świętych Jana Chrzciciela, Piotra, Pawła i Zenobiusza (?) oraz dwóch aniołów i donatorów
Po raz pierwszy zostanie też pokazany najnowszy i zarazem jeden z najcenniejszych nabytków zamkowej kolekcji – obraz pt. Tronująca Madonna z Dzieciątkiem w otoczeniu świętych Jana Chrzciciela, Piotra, Pawła i Zenobiusza (?) oraz dwóch aniołów i donatorów autorstwa Taddeo Gaddiego, najbardziej znanego ucznia i wieloletniego współpracownika słynnego Giotta di Bondone.
Data powstania: ok. 1300 r. Technika: tempera na desce, tło złocone. Wymiary: 38,4 x 19,4 cm
Autor obrazu Taddeo Gaddi (notowany od 1330, zm. 1366) był najbardziej znanym uczniem i wieloletnim współpracownikiem słynnego Giotta di Bondone. Związany z Toskanią, to tam, we Florencji, Pistoi czy Pizie pozostawił swoje liczne realizacje – zarówno malowidła ołtarzowe, jak i freski.
Prezentowane dzieło mogło stanowić pierwotnie część niewielkiego, przenośnego tryptyku, przeznaczonego do indywidualnej dewocji. Usytuowaną centralnie Madonnę z Dzieciątkiem na kolanach otaczają apostołowie Piotr i Paweł oraz święci Jan Chrzciciel i, być może, Zenobiusz. Dwaj ostatni są, jak można przypuszczać, patronami fundatorów obrazu, wyobrażonych w pozie klęczącej na pierwszym planie. Pole obrazu zamknięte jest od góry trójliściem. Ten typowy dla stylu gotyckiego kształt powtarza się na zaplecku tronu Maryi. W tej samej stylistyce utrzymana jest również dekoracja wysokiego oparcia tronu. Pod stopami Madonny dostrzec można natomiast cokół pokryty wielobarwnymi marmurem. Nie można nie zauważyć umiejętnego modelunku twarzy wyobrażonych osób, a także zróżnicowania ekspresji poszczególnych z nich. Obraz wyróżnia się ponadto piękną kolorystyką. Postacie noszą stroje uszyte z materii w kolorze złota, czerwieni, ciemnego błękitu i fioletu. W niektórych miejscach – przy brzegach, na rękawach czy pod szyją – zauważyć można delikatne złote wykończenia.
Program online towarzyszący wystawie:
23 marca, godz. 11.00 – Spotkanie online dotyczące wystawy; transmisja na zamkowych kanałach w serwisach Facebook oraz Youtube
Prowadzenie: Beata Gadomska, kurator wystawy, kierownik Archiwum Zamku Królewskiego w Warszawie; transmisja na zamkowych kanałach w serwisach Facebook oraz Youtube
Wykłady:
14 kwietnia, godz. 18.00 – Polska na Watykanie sub specie artistica
Prowadzenie: bp Michał Janocha
28 kwietnia, godz. 18.00 – Pielgrzymki Jana Pawła II do Polski
Prowadzenie: prof. Jan Żaryn
12 maja, godz. 18.00 – Komentarz malarza do Listu do artystów Jana Pawła II
Prowadzenie: prof. Tadeusz Boruta
26 maja, godz. 18.00 – Brat Albert – inspiracja dla Jana Pawła II
Prowadzenie: abp Grzegorz Ryś
9 czerwca, godz. 18.00 – Malarstwo w muzeach watykańskich
Prowadzenie: dr Artur Badach, kierownik Ośrodka Sztuki Zamku królewskiego w Warszawie
Transmisja wykładów na zamkowych kanałach w serwisach Facebook oraz YouTube.
Cykl filmów
FIlm ukazujący montaż wystawy:
Arcydzieła z Watykanu – siedem filmów poświęconych poszczególnym obrazom, które przyjechały na wystawę z Muzeów Watykańskich (początek emisji po 15 kwietnia)
Arcydzieła z Watykanu. Wystawa w stulecie urodzin Jana Pawła II – film o wystawie
Spotkanie online z cyklu Godzina ze sztuką:
18 kwietnia, godz. 12.00 – Simone Martini i włoskie malarstwo temperowe
Spotkanie biletowane dla dorosłych na platformie ZOOM (bilety w cenie 10 zł)
Spotkania dla rodzin z dziećmi:
10 kwietnia, godz. 11.00 – Małe państwo z wielką historią. Watykan jego dzieje i zbiory;
Zamkowa Akademia Młodego Eksploratora – zajęcia plastyczno-historyczne dla dzieci (7–12 lat). Spotkanie biletowane na platformie ZOOM (bilet 10 zł);
Arcydzieła z Watykanu – inspiracje – bezpłatne spotkania online:
17 kwietnia, godz. 12.00 – Fra Angelico – mistrz tempery jajowej
W Zamku Królewskim w Warszawie po raz pierwszy prezentowane są naczynia z serwisów „prezydenckich” oraz zastaw reprezentacyjnych, wykorzystywanych w urzędach państwowych, a także z kompletów konsularnych, używanych w placówkach dyplomatycznych.
Wernisaż wystawy "Porcelana z polskim Orłem"
Aranżacja wystawy nawiązuje do różnego rodzaju przyjęć dyplomatycznych organizowanych przez prezydenta Ignacego Mościckiego w Zamku Królewskim w Warszawie, będącym jego siedzibą w latach 1926-1939. Ekspozycja prezentowana jest w Sali Rycerskiej, przylegającej bezpośrednio do Sali Wielkiej, gdzie wspomniane spotkania odbywały się, a zdjęcia archiwalne przybliżają atmosferę rautów przy stołach zastawionych serwisem prezydenckim w czasach II Rzeczypospolitej. Dobrze widoczne, z rozpoznawalnym orłem, są naczynia do kawy i herbaty, używane podczas spotkań w mniejszym gronie w Gabinecie Ignacego Mościckiego.
Wystawa "Porcelana z polskim Orłem", fot. Zamek Królewski w Warszawie
Najważniejszym zespołem porcelany pokazywanej na wystawie są naczynia z pierwszego serwisu prezydenckiego, gdyż jest to połowa z 12 zachowanych do dziś, liczących po kilkaset elementów, kompletów: obiadowego, śniadaniowego i deserowego; do czarnej i białej kawy oraz herbaty. Zastawę dla Ignacego Mościckiego wykonano w 1930 r. w Fabryce Porcelany w Ćmielowie, wykorzystując dwa z kilkuset wzorów form opracowanych w pracowni modelarskiej, kierowanej przez Bronisława Wysockiego: „fason” Empire (na nóżce), z płaszczyznami w fasonie "Spała”, w dekoracji 3000 techniką inkrustacji oraz fason Lwów, który nieco zmodyfikowano (inny wykrój uchwytów). Dekorację zaprojektowaną i wykonaną przez Józefa Wysockiego w technice nakładania złota reliefowego stanowi godło Polski – orzeł w koronie i pas z reliefową wicią lauru przy krawędziach. Druga, niemal identyczna zastawa, przeznaczona dla prezydenta, różniła się jedynie reliefowym wzorem geometrycznym złożonym z rombów, który został nałożony na złoty pasek przy krawędzi. Serwis ten wykonano częściowo w fabryce ćmielowskiej, a częściowo we Francji, w wytwórni Charlesa Ahrenfeldta w Limoges i ozdobiono w malarni „Au Vase Etrusque” w Paryżu.
Zaproszenie na wystawę "Porcelana z polskim Orłem"
Zamówienia rządu polskiego na zastawy reprezentacyjne i konsularne przeznaczone do urzędów państwowych i polskich placówek dyplomatycznych za granicą realizowała oprócz fabryki w Ćmielowie również manufaktura porcelany w Sèvres, portugalska wytwórnia Vista Alegre czy pobliska czeska fabryka Nove Role. Na wystawie prezentowane są niemal w całości dekorowane godłem Rzeczypospolitej – białym orłem w koronie umieszczonym na tle czerwonej tarczy dwie reprezentacyjne zastawy stołowe z garniturem do deseru ze słynnej porcelany z manufaktury w Sèvres oraz ćmielowski konsularny serwis obiadowy wraz z zestawem naczyń do kawy i herbaty.
Wystawa "Porcelana z polskim Orłem", fot. Zamek Królewski w Warszawie
Prezentowane na wystawie zabytki pochodzą z kolekcji Zamku Królewskiego w Warszawie, z wyjątkiem talerza z inskrypcją: Taki serwis dostarczyła / Panu Prezydentowi R. P. / Krajowa wytwórnia porce- / lany w Ćmielowie ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Naczynia z zastawy prezydenta Mościckiego podarowały Zamkowi osoby prywatne, m.in. Irena Anders. Elementy z drugiego serwisu „prezydenckiego” pochodzą z przekazu Muzeum Narodowego w Warszawie w 1988 r., a tylko pojedyncze – z darów po 2000 r. Zastawy z sewrskiej porcelany, przechowywane po II wojnie światowej w Muzeum Narodowym w Warszawie, w 1983 r. przeszły na własność zamku. Natomiast część serwisów konsularnych wykonanych w Ćmielowie, m.in. wraz ze sztućcami w specjalnych skrzyniach tzw. kantynach i fragmentem zestawu szkieł z godłem Polski, przekazała do zbiorów zamku w 1992 r. Komisja Likwidacyjna Rządu Rzeczypospolitej na Uchodźctwie. Sztućce te, dopełniają ekspozycji, podobnie jak dwie żardiniery: dzieło Pierre’a Phillipe’a Thomire’a z 1 ćw. XIX w. oraz wykonana według niej w znanej warszawskiej wytwórni Braci Łopieńskich ok. 1930, które zdobiły stoły w czasie bankietów noworocznych w zamku, uwiecznionych na fotografiach.
Wystawa "Porcelana z polskim Orłem", fot. Zamek Królewski w Warszawie
Porcelana z polskim Orłem.
Serwisy Prezydenta Mościckiego i zastawy reprezentacyjne w czasach II Rzeczypospolitej.
.jpg)
