Wystawa "Sztuka dawna, XIX wiek, modernizm, międzywojnie" /zdjęcia!/

DESA Unicum zaprasza 4 grudnia o godz. 18.00 na otwarcie wystawy "Sztuka dawna. XIX wiek: modernizm, międzywojnie". Podczas wernisażu odbędzie się panel dyskusyjny, którego gośćmi będą: Jacek Czeczot-Gawrak, Włodzimierz Kalicki, Robert Jaś.

Pochód z łupami - powrót z wyprawy wiedeńskiej, około 1883-84

Po raz pierwszy od lat na wystawie w Polsce pojawi się ponad 100 arcydzieł autorstwa największych mistrzów sztuki dawnej, takich jak: Tamara Łempicka, Maurycy Gottlieb, Józef Brandt, Władysław Czachórski, Wilhelm Kotarbiński, Aleksander Gierymski, Henryk Siemiradzki, Jan Matejko, Olga Boznańska i wielu innych.

Aleksander Gierymski, Piazza del Popolo w Rzymie, studium ("Pincio Roma"), 1899

Jan Matejko, "Tors figury męskiej", 1859

Olga Boznańska, W oranżerii, 1890 r.

Licytacja odbędzie się 12 grudnia 2019, godz. 19.00.

informacja prasowa

Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej w Muzeum Narodowym w Kielcach

15 października, po przeszło dwuletnim remoncie, do Dawnego Pałacu Biskupów Krakowskich powróci wystawa stała – Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej. Uroczystość poprzedzi monodram Doroty Landowskiej STRYJEŃSKA. Let's Dance, Zofia! w reż. Joanny Lewickiej.

Ekspozycja przeszła gruntowną modernizację w ramach projektu Pałac w muzeum, Muzeum w Pałacu realizowanego z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Wystawę, która mieści się w XVIII-wiecznym skrzydle północnym Dawnego Pałacu Biskupów Krakowskich w Kielcach, tworzą, prezentowane w układzie symultanicznym, najcenniejsze zabytki malarstwa i rzemiosła artystycznego, plasujące kieleckie zbiory w rzędzie najciekawszych kolekcji w Polsce. Zwiedzający znajdą tu licznie reprezentowany portret, pejzaż, malarstwo rodzajowe, martwą naturę, weduty, sceny batalistyczne, przedstawienia alegoryczne czy symboliczne malarzy tej rangi co: Józef Szermentowski, Józef Brandt, Maurycy Gottlieb, Aleksander Gierymski. Chlubą Galerii jest malarstwo młodopolskie z obrazami wielkich indywidualności tej epoki: Olgi Boznańskiej, Józefa Pankiewicza, Jacka Malczewskiego i Stanisława Wyspiańskiego.

Równolegle z malarstwem prowadzony jest pokaz najlepszych dzieł rzemiosła artystycznego. Wśród nich znajdują się porcelanowe naczynia dalekowschodnie z drezdeńskiej kolekcji Augusta II Mocnego, wyroby pierwszej europejskiej manufaktury w Miśni, a także wytwórni w Berlinie, Wiedniu, Korcu, Baranówce i licznie reprezentowana ceramika ćmielowska. Na uwagę zasługują szkła z hut czeskich, śląskich, niemieckich i polskich, tworzone od baroku po dwudziestolecie międzywojenne. Galerię rzemiosła uzupełniają meble i zegary
z prezentowanych epok.

Materiały prasowe Muzeum Narodowego w Kielcach

Uroczystemu otwarciu Galerii towarzyszy monodram Doroty Landowskiej STRYJEŃSKA. Let's Dance, Zofia! w reż. Joanny Lewickiej. Otwarcie Galerii jest głównym punktem Inauguracji Roku Kulturalnego i Sezonu Artystycznego 2019/2020.

W związku z wydarzeniem przygotowaliśmy specjalną akcję. W mieście widoczne są billboardy z wizerunkiem Elizy Pareńskiej. Ale postaci z galeryjnych portretów można znaleźć również w kilkunastu zaprzyjaźnionych miejscach i instytucjach kultury, np. Paganini w Filharmonii Świętokrzyskiej im. O. Kolberga, czy Portret aktorki Marii Strońskiej (Vanitas Vanitatum) w Teatrze im. S. Żeromskiego.

Uroczyste otwarcie Galerii Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej, Plac Zamkowy 1, Kielce, 15 października 2019, godz. 18.00

Więcej informacji: www.mnki.pl

informacja prasowa

Kim była muza Witkacego? Jej portret po raz pierwszy na wystawie!

Niekwestionowany mistrz portretu i jego egzotyczna muza – historia tej znajomości zawarta została w wizerunku Bogumiły Trzaskowskiej stworzonym przez Witkacego. Praca będzie pokazana po raz pierwszy publicznie!

Witkacy, Portret Bogumiły Trzaskowskiej, 1938

Ten wybitny przykład twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza z cyklu słynnych pasteli oraz wiele odkrytych na nowo dzieł wielkich mistrzów będzie można oglądać na wystawie Prace na Papierze: Sztuka Dawna już od 3 listopada. Wśród nich m.in. prace Stanisława Wyspiańskiego, Aleksandra Gierymskiego i Henryka Rodakowskiego. 

Przechowywany w rodzinie od momentu powstania, absolutnie nigdy nie pokazywany na publicznej wystawie – „Portret Bogumiły Trzaskowskiej” z 1938 roku to niecodzienne odkrycie dla historii sztuki oraz wybitny przykład sztuki portretowej Witkacego. Kryje w sobie tajemnicze piękno modelki, jak również jej nietuzinkową biografię. Do Zakopanego przyjechała w styczniu 1938 roku, aby pozostać tam do końca życia. Wówczas miała zastępować doktor Mieczysławę Skąpska, jedną z trzech dentystek w mieście, która wyjeżdżała za granicę. Skąpska posiadała gabinet przy Krupówkach, blisko skrzyżowania z ulicą Piłsudskiego, gdzie pracowała także młoda Trzaskowska. Tam też poznała Witkacego. Artysta zafascynowany postacią nieznajomej z Warszawy został jej pacjentem (miał powiedzieć, że „i tak patrzy ciągle na nową smarkulę”), a wkrótce obydwoje poznali się lepiej na gruncie towarzyskim. Postać Bogumiły Trzaskowskiej-Kurkowej i jej portrety autorstwa Witkacego opisała Joanna Siedlecka w książce „Mahatma Witkac”.

Bogumiła Trzaskowska, fot. organizatorów wystawy

Na wystawie Prace na Papierze: Sztuka Dawna znajdzie się również cały szereg absolutnych unikatów najważniejszych polskich mistrzów malarstwa. Wśród nich m.in. „Portret żony na koniu” z 1868 roku autorstwa Henryka Rodakowskiego. Ten wielki malarz – którego portret matki sam Delacroix nazwał prawdziwym arcydziełem – w wieku osiemnastu lat poznał miłość swojego życia. W roku 1841 zakochał się bez wzajemności w Kamilli von Salzgeber, córce urzędnika ministerialnego. Ich ścieżki przecinały się w kolejnych latach w Wiedniu, lecz Rodakowski musiał czekać na rękę wybranki wiele lat. W czerwcu 1846 roku Kamilla wyszła za mąż za bankiera Augusta Blühdorna. Para należała do wiedeńskiej elity połowy XIX wieku, a profesja męża pozwalała żyć Kamilli dostatnio. W 1859 roku przeżyła jednak tragedię – jej mąż zmarł i została sama z trójką dzieci. Wtedy przyjechała z Paryża i według rodzinnej romantycznej legendy pierwszą osobą, którą spotkała był Henryk. 28 listopada 1861 odbył się ich ślub w paryskim kościele św. Magdaleny.

Aleksander Gierymski, Szkic chłopa do obrazu `Trumna Chłopska`, 1894 r.

Ponadto na wystawie będzie można zobaczyć znakomite prace największych polskich artystów. Wśród nich szkic Aleksandra Gierymskiego do jego najsłynniejszego obrazu „Trumna chłopska”, szkic do witrażu autorstwa Stanisława Wyspiańskiego oraz cykl akwarel Józefa Brandta.

Stanisław Wyspiański, Anioł grający na trąbie - projekt witraża, 1899 r.

Aukcja Prace na Papierze: Sztuka Dawna 13 listopada godz. 19.00, Dom Aukcyjny DESA Unicum, ul. Piękna 1A, Warszawa

Wystawa Prace na Papierze: Sztuka Dawna 3-13 listopada, godz. 11-19 (poniedziałek-piątek) i godz. 11-16 (sobota), Dom Aukcyjny DESA Unicum, ul. Piękna 1A, Warszawa, wstęp wolny

Więcej informacji o aukcji oraz katalog aukcyjny w wersji elektronicznej dostępne są na stronie DESA Unicum.

informacja prasowa,

"Moc Muzeum" - wystawa online w Muzeum Narodowym w Krakowie

MOC MUZEUM to eksperymentalna wystawa dla tych, którzy choć raz przyszli do muzeum – po czym się nim zachwycili albo je znienawidzili lub pozostali obojętni. My również to przeżyliśmy. Co się wtedy z nami działo? Jaki wpływ miały na to nasze zmysły, nasze zakotwiczenie w kulturze? A jak zadziałało samo muzeum?

MOC MUZEUM to opowieść o różnych czynnikach, które oddziałują na nasz odbiór świata. Mówi o sile muzeum i o nas wszystkich – zwiedzających.

Pomysł narodził się w zespole Działu Edukacji Muzeum Narodowego w Krakowie. Przez wiele lat pracowaliśmy wspólnie z widzami i obserwowaliśmy, jak sposób eksponowania dzieł na wystawach oddziałuje na ich odbiór. Na naszej wystawie postanowiliśmy przyjrzeć się dokładniej, jak zmienia się percepcja w zależności od predyspozycji, umiejętności poznawczych i wrażliwości zwiedzających. Zastanowiła nas również rola sposobu prezentacji dzieł – ich zestawienia, oświetlenia, a nawet liczby obiektów prezentowanych na wystawach. O tym jest nasza wystawa.

Galeria prezentowanych tutaj fotografii również wymaga wyjaśnienia. Dzieła, które wybraliśmy, wydają się nietypowe. Dla niektórych będą ciekawe, może śmieszne, a nawet kuriozalne. Co je łączy? Jaki jest klucz do ich zrozumienia? Mamy nadzieję, że ten wybór zaintryguje Was na tyle, abyście zechcieli odwiedzić samą wystawę i zobaczyć te eksponaty w zaskakującej odsłonie, poddane sile przekazu kuratorskiego – tajemniczej mocy, która drzemie w muzeum.

Na wystawie znajdą się między innymi dzieła takich artystek i artystów, jak: Olga Boznańska, Alina Szapocznikow, Maria Pinińska-Bereś, Jan Matejko, Aleksander Gierymski, Jacek Malczewski, Wojciech Kossak, Józef Pankiewicz, Stanisław Witkiewicz, Jerzy Nowosielski, Jonasz Stern, Julian Jończyk, Francisco de Goya, Henri de Toulouse-Lautrec, a także wielu artystów mniej znanych oraz wiele prac rzadko pokazywanych. 

Zespół kuratorski: Anna Grzelak, Dorota Jędruch, Danuta Macheta, Katarzyna Mrugała, Filip Skowron, Joanna Zaguła (współpraca: Marta Graczyńska, Izabela Stawarz)

Aranżacja: LATALA design studio (Dagmara Latała, Jacek Latała, Szymon Zakrzewski)

Koordynacja: Katarzyna Pawłowska

informacja prasowa

Literackie obrazy miast: Londyn, Petersburg, Warszawa

W wyobraźni czytelników utrwaliły się opisy miast, które zawdzięczamy wybitnym pisarzom. Można więc mówić o Londynie Dickensa, Paryżu Balzaca, Petersburgu Dostojewskiego czy Warszawie Prusa. Nie istnieje więc obiektywny portret miasta, ponieważ zawsze jest on uwarunkowany problematyką powieści, światopoglądem epoki, osobowością pisarza... Miasta w tych powieściach nie odgrywają bynajmniej roli tła, ale występują często jako pierwszoplanowi bohaterowie. Dzięki temu lepiej rozumiemy motywację powieściowych postaci, a także łatwiej nam zrozumieć związki, między człowiekiem a otoczeniem, w którym żyje.

Leadenhall Street w londyńskim City. Grawer J. Hopkins, 
wg rysunku Thomasa Hosnera Sheperda, 1837, fot. Wikipedia 

Każde miasto posiada swoją własną, ukrytą często sferę symboliczną, począwszy od powstania, czyli tzw. mitu założycielskiego. Jest ono modelem kosmosu, więc przestrzeń miasta ma swój specyficzny porządek oparty na schemacie koła i kwadratu. Ważną rolę odgrywa również mit założycielski, który wyjaśnia okoliczności powstania miasta, a także zawiera symboliczne przesłanie dotyczące jego charakteru i przyszłości. W micie podstawowym bohater pokonuje potwora i na pamiątkę tego zdarzenia zakłada miasto. Istotnym znakiem wizualnym miasta jest herb. Jego symbolika zawiera ukryty program. Istotną sprawą jest również położenie miasta. Istnieją miasta idealne położone w centrum świętego kręgu, jak np. Rzym. Ale są teżThomasa Hosmera Shepherda. Opublikowany 1837, fot. Wikipedia miasta usytuowane na skraju przestrzeni sakralnej, przez co są skazane na zagładę. Pierwszy typ utożsamiany jest z Jerozolimą jako świętym miastem, a drugi - ze starożytnym Babilonem jako uosobieniem zepsucia i grzechu.

Istotną rolę odgrywa także nazwa miasta. Odnosi się ona zarówno do mitu założycielskiego, czyli okoliczności zakładania miasta, jak i jego przeznaczenia. Przykład Petersburga pokazuje, że nazwy miast mogą się zmieniać na różnych etapach jego historii. Nazwa miasta często upodabnia je do osoby. Z psychologicznego punktu widzenia inaczej odbiera się miasto, którego nazwa jest rodzaju męskiego, a inaczej - gdy żeńskiego. Miasta mają także swój duchowy wymiar. Budując je człowiek radykalnie zerwał z naturą i podjął ryzyko życia w sztucznym świecie. Często płaci za to wysoką cenę. 

 Przedmiotem moich rozważań będą miasta, które degradują człowieka pod każdym względem. Wyzwalają w nim najgorsze cechy i nie pozwalają rozwinąć się dobru.

Londyn - miasto pieniądza w Kordianie Juliusza Słowackiego

Negatywny obraz XIX-wiecznego Londynu zawarł romantyczny poeta Juliusz Słowacki w swoim dramacie zatytułowanym Kordian. Otóż w akcie II tego utworu bohater wędruje przez  Londyn, ucieka od tłumu, hałasu i brudu, a także licznych sklepów do James Parku. Miejsce to wydaje mu się czarodziejskim ogrodem, pełnym cudów Bożych i ludzkich. Obcowanie z naturą i cisza wyzwala w nim marzenia, w których wspomina inne miejsca i miasta, będące przedmiotem porównań. Rozważania te przerywa jednak Dozorca, który żąda zapłaty za krzesło. W toku rozmowy Kordian dowiaduje się od niego, że w Londynie kupić można właściwie wszystko: tytuł szlachecki, stanowisko, miejsce pochówku w Katedrze Westminsterskiej - wśród królów i innych zasłużonych osób. Ujawnia również ukryty sens herbu miasta, tłumacząc, że dwie wieże symbolizują więzienie, w którym siedzą dłużnicy. Jeśli więc potraktować herb jako ukryty program i historię miasta, a także jego przyszłość,  możemy się przekonać, że Londyn jest miastem zła. Nie liczy się człowiek, lecz pieniądz. Ludzie popadają w tarapaty finansowe, a wówczas bez skrupułów zamyka się ich w Tower. Potwierdza to choćby historia Karola Dickensa, którego ojciec został osadzony w więzieniu za długi, skutkiem czego rodzina popadła w nędzę, a przyszły pisarz musiał pracować będąc dzieckiem. Kordian ucieka więc od tego miasta na skałę zwaną „skałą Szekspira”, dając w ten sposób do zrozumienia, że odrzuca filozofię pieniądza, którą kieruje się Londyn w jego czasach. Wybiera ponadczasową mądrość i geniusz Szekspira - jego znajomość ludzkiej natury. 

Petersburg - miasto cierpienia i zbrodni ("Zbrodnia i kara")

Targ w Petersburgu, drzeworyt nieznanego autora, 1895

Miastem, które niszczy mieszkających w nim ludzi , jest także Petersburg, ukazany w powieści Fiodora Dostojewskiego Zbrodnia i kara. Metropolia ta została zbudowana kosztem tysięcy ofiar. Miasto nie ma więc u swoich podstaw mitu założycielskiego, w którym dobro zwyciężyłoby zło, przeciwnie -  jego fundament stanowi zbrodnia masowa.  Nie ma więc przesady w słowach Adama Mickiewicza, że car :

„Rozkazał wpędzić sto tysięcy palów

I wdeptać ciała stu tysięcy chłopów .

Potem na palach i ciałach Moskalów

Grunt założywszy, inne pokolenia 

Zaprzągł do taczek, do wozów, okrętów”.

(Adam Mickiewicz, Dziady, Ustęp)

 Wybór herbu był starannie przemyślany. Nawiązuje on do herbu Watykanu, podobnie jak nazwa miasta nawiązuje do osoby św. Piotra. Car chciał uczynić z Petersburga wieczne miasto, potęgę, która nie przeminie. Petersburg Dostojewskiego jest miastem kapitalistycznym, czyli opartym na wyzysku człowieka. Dostojewski uczynił go miastem cierpienia - symbolem okrutnej męki niewinnych ludzi, która domaga się zadośćuczynienia. 

Zbrodnia Raskolnikowa ma swoje korzenie w wyglądzie i funkcjonowaniu stworzonego przez Piotra I miasta – molocha. Pożera ono ludzi, jest brzydkie i brudne. Wyszynki, traktiernie i domy publiczne, podrzędne hoteliki oraz ulice i podwórza tworzą rodzaj labiryntu, w którym porusza się główny, doprowadzony do rozpaczy, bohater – Rodion Raskolnikow. Obok niego widzimy ludzi pogrążonych w nędzy, alkoholizmie, prostytucji. Jedni wykorzystują drugich w sposób bezwzględny. Należy do nich przede wszystkim stara lichwiarka Alona Iwanowna. To ona decyduje o tym, czy ktoś będzie miał pieniądze na jedzenie, czy będzie głodował. Ludzie od niej zależni oddają pod zastaw rodzinne pamiątki, a więc pozbywają się przedmiotów szczególnie cennych. 

Charakterystyczny jest dla tego miasta  brak ładu moralnego, który w efekcie prowadzi do cierpienia i zbrodni. 

Warszawa - miasto nędzarzy, zniewolone przez zaborcę ("Ludzie bezdomni")

Aleksander Gierymski, „Nad Wisłą” verso: studium do obrazu „Przystań na Solcu”,
1882-1883, tusz, gwasz, ołówek, papier, Muzeum Narodowe w Warszawie 

Warszawa opisana przez Stefana Żeromskiego  w powieści Ludzie bezdomni jest miastem brzydkim i bardzo biednym w porównaniu z Paryżem, o którym mowa jest  w  I rozdziale, zatytułowanym Wenus z Milo. Nie znaczy to, ze nie ma ona pozytywnego mitu założycielskiego oraz herbu, który byłby jej ”zwiniętą fabułą”. Jednak pisarz przedstawia przede wszystkim miasto zniewolone przez zaborcę, a także wczesnokapitalistyczne, podobnie jak czyni to Dostojewski w Zbrodni i karze. 

Po powrocie z Paryża główny bohater pragnie odwiedzić brata, mieszkającego w rodzinnym domu przy ulicy Ciepłej. Dzięki temu widzimy fragment robotniczej Warszawy, opisanej z faktograficzną i naturalistyczną dokładnością. Uderza panująca wszędzie nędza, brud i brzydota. Tuż za Żelazną Bramą rozpoczyna się strefa handlowa: najpierw nędzarze sprzedający swój towar wprost z trotuaru, następnie rzędy niewielkich sklepików, w których oprócz handlu toczy się życie rodzinne. Na podłodze, na kupce gnoju pełzają dzieci okryte brudnymi łachmanami. Ich rodzice wyglądają równie żałośnie i sprawiają wrażenie chorych. Dalej rozpościerają się biedne warsztaty rzemieślników, skąd również dobiega smród i które wyglądają równie odrażająco. Nie jest to jedyna dzielnica nędzy. Kiedy Judym odchodzi w stronę przedmieścia, mija  po drodze niskie drewniane budynki, które nie przypominają ani chałup wiejskich, ani dworów, a za to obwieszone są jaskrawymi szyldami i zbryzgane błotem. Od frontu mieszczą się tam głównie sklepiki, w których obok nędznych kiełbas sprzedaje się liche trumny. Ulicami miasta toczą się wozy z towarami. Wszędzie widać skrajną biedę, smutek i cierpienie. 

W porównaniu z literackimi obrazami Londynu i Petersburga, Warszawa Żeromskiego pokazana jest jako miasto, które na skutek zaborów przeżyło upadek zarówno w sferze społecznej, jak i moralnej. Przyczynił się do tego również wczesny kapitalizm.

We wszystkich przedstawionych przypadkach miasto jest przestrzenią degradującą człowieka. Londyn w dramacie Juliusza Słowackiego jest miastem brudnym, hałaśliwym, w którym panują bezwzględne prawa. Łatwo popaść w długi i znaleźć się w więzieniu. Liczy się wyłącznie pieniądz, a nie człowiek. Równie bezwzględnym, a może jeszcze bardziej okrutnym, jest Petersburg w powieści Fiodora Dostojewskiego. Miasto powstało na zbrodni ludobójstwa i nadal niszczy ludzi fizycznie i moralnie. Również XIX-wieczna Warszawa degraduje ludzi, którzy na wskutek polityki zaborców i dzikiego wczesnego kapitalizmu żyją w nędzy, co ukazuje Stefan Żeromski w powieści pod wymownym tytułem Ludzie bezdomni.

Wystawy w Muzeum Narodowym we Wrocławiu / wrzesień - grudzień 2025

Od września do grudnia 2025 Muzeum Narodowe we Wrocławiu zaprasza na wystawy: "Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania" i Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki. II Wrocławskie Triennale w Pawilonie Czterech Kopuł, "Skarb Średzki. Korona – symbol panowania" w gmachu głównym Muzeum, a także "Jan Giejson. Od nowa" i "Najpiękniejsza szopka betlejemska 2025"  w Muzeum Etnograficznym. Oto szczegóły.

Korona kobieca, początek XIV w. Muzeum Narodowe we Wrocławiu, fot. prasowa

Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania

28 września 2025 – 18 stycznia 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej 

Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Wystawa z okazji 70. rocznicy otwarcia Arsenału (22.07.1955) i 100. rocznicy urodzin artysty (6.10.1926). Kuratorka: Anna Chmielarz

Wielka wystawa poświęcona legendarnemu malarzowi i rysownikowi Waldemarowi Cwenarskiemu (1926–1953) zorganizowana w 100. rocznicę jego urodzin i 70. otwarcia Ogólnopolskiej Wystawy Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale (1955), gdzie prace artysty spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem. 

Twórczość Cwenarskiego zasługuje na najwyższe uznanie nie tylko jako przykład niezależnej sztuki powojennej, wyjątkowo przejmujący zapis dramatycznych czasów pokolenia naznaczonego piętnem II wojny światowej, ale również jako uniwersalna, pełna emocji opowieść o potrzebie bliskości, miłości, ochrony tego, co w życiu najcenniejsze. Ekspresyjna technika malowania, niezwykłe wyczucie koloru, stosowanie ciekawych skrótów perspektywicznych, dążenie do syntezy przy zachowaniu maksymalnej siły wyrazu stanowią świadectwo wielkiej wrażliwości i indywidualności tego artysty.

Prace Waldemara Cwenarskiego zaprezentowane zostaną po raz pierwszy w szerokim kontekście sztuki polskiej i zagranicznej: w kontekście możliwych inspiracji (dzieła Witolda Wojtkiewicza, Tadeusza Makowskiego, Georgesa Rouaulta, Käthe Kollwitz, Fransa Masereela), prac współczesnych mu twórców z tzw. pokolenia „Arsenału” (Andrzej Wróblewski, Marek Oberländer, Jan Lebenstein, Jerzy Panek), prac profesorów PWSSP we Wrocławiu (Eugeniusz Geppert, Stanisław Dawski), przyjaciół z uczelni (Józef Hałas, Krystyna Cybińska, Alina Rogalska-Kaćma, Kazimierz Wadowski), sztuki tzw. „Nowych Dzikich” (Zdzisław Nitka, Ryszard Grzyb, Anka Mierzejewska). W sumie pokazanych zostanie blisko 160 dzieł wykonanych w różnych technikach (malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba, ceramika), powstałych na przestrzeni ostatnich 120 lat. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

Zapona z kameą, ok. 1260, południowe Włochy, fot. materiały prasowe

Skarb Średzki. Korona – symbol panowania

1 października – 30 grudnia 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu 

Kurator: Jacek Witecki

Jeden z najcenniejszych skarbów odnalezionych w Europie w XX w. przez ostatnie trzy miesiące roku można będzie oglądać w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Królewska korona ślubna z XIV w. – najcenniejszy zabytek skarbu – będzie główną bohaterką tegorocznej prezentacji. Zwiedzający dowiedzą się, jakie było symboliczne znaczenie koron, jakie ceremoniały i obyczaje związane były z ich noszeniem. Poza prezentacją zabytków złotniczych i monet skarbu, wystawa przedstawi historie słynnych średniowiecznych koron, znanych dziś często jedynie z opisów i źródeł wizualnych, oraz przybliży związane z nimi intrygujące historie. 

Jan Glejson, fot. M. Derejczyk, M. Lorek

Jan Giejson. Od nowa 

25 października – 30 grudnia 2025

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Emilia Jeziorowska 

Indywidualna wystawa Jana Giejsona to prezentacja rzeźb artysty znajdujących się w kolekcji wrocławskiego Muzeum Etnograficznego, a także najnowszych realizacji.

Mieszkający w Bardzie Jan Giejson (rocznik 1947) jest rzeźbiarzem-samoukiem, członkiem Stowarzyszenia Twórców Ludowych od 1974 r. W jego twórczości dominują tematy religijne, głównie sceny biblijne i postaci świętych czy aniołów, często pojawiają się także sceny rodzajowe. Artysta jest laureatem konkursów i przeglądów, od wielu lat prowadzi też autorską galerię, stanowiącą jeden z najbardziej charakterystycznych punktów na mapie Barda.

W zbiorach Działu Sztuki Muzeum Etnograficznego Oddziału Muzeum Narodowego we Wrocławiu znajduje się 15 rzeźb autorstwa Jana Giejsona. Część z nich zakupiono jeszcze w latach 70. XX w., natomiast latem 2024 r. udało się poszerzyć kolekcję o kolejne 10 rzeźb artysty.

W trakcie tragicznej powodzi jesienią 2024 r. poważnemu uszkodzeniu uległy dom i pracownia artysty, a część prac została zniszczona. W ramach stypendium Marszałka Województwa Dolnośląskiego przygotowany został projekt „Między niebem a ziemią – 60 lat sztuki ludowej w twórczości Jana Giejsona z Barda”.

Wystawa w Muzeum Etnograficznym Oddziale Muzeum Narodowego we Wrocławiu będzie okazją do zaprezentowania najnowszych rzeźb zrealizowanych w ramach projektu stypendialnego, dzieł artysty z kolekcji Muzeum, a także samego procesu odbudowywania kolekcji po jej uszczupleniu przez powódź. Tytuł wystawy – „Od nowa” – odnosi się więc z jednej strony do procesu przywracania kolekcji do jej pierwotnego stanu, a z drugiej do samego aktu twórczego, podczas którego artysta mierzy się z realizacją dzieła za każdym razem od nowa.

Na ekspozycji pojawią się ujęcia tematów typowe dla twórczości Jana Giejsona – m.in. rzeźby scen biblijnych, przedstawienia świętych, sceny obyczajowe i związane z historią lokalną – szczególnie Matka Boska Bardzka, św. Jan Nepomucen i Chrystus Frasobliwy w wielu twórczych adaptacjach i przetworzeniach, także w formie kapliczek, płaskorzeźb czy krucyfiksów.

Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki. II Wrocławskie Triennale

16 listopada 2025 – 15 lutego 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej 

Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

(wystawa zorganizowana we współpracy z Akademią Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu)

Kuratorzy: dr hab. Magdalena Wosik. prof. ASP (ASPWr), dr Jakub Maciej Łubocki (MNWr)

Wystawa pokonkursowa II Ogólnopolskiego Przeglądu Sztuki Książki prezentująca wykonane w ostatnich trzech latach obiekty nawiązujące do idei książki, nadesłane w odpowiedzi na open call organizatorów triennale. Spośród prac jury wybierze zwycięzców nagrody Przeglądu, a zwiedzający będą mogli wybrać laureata nagrody publiczności.

Temat przewodni tegorocznej edycji to „Zasięgi”. Wychodząc od tezy, że współczesny człowiek jest niewolnikiem zasięgów – objawiających się dostępem do telefonii komórkowej i internetu, sukcesem mediów społecznościowych mierzonym liczbą obserwujących, nadprodukcją treści i szumem informacyjnym – organizatorzy stawiają pytania: jak w tak ukształtowanej epoce znajduje się sztuka książki? Czy książka generuje zasięg lub znajduje się w czyichś zasięgach? Czy niesie treści, za którymi podążą czytelnicy? A może stanowi symbol oporu przed pochłonięciem zasięgami?

Fot. Magdalena Lorek

Najpiękniejsza szopka betlejemska 2025 

6 grudnia 2025 – 18 stycznia 2026 

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorki: Joanna Burda (MDK Śródmieście), Joanna Kurbiel i Emilia Jeziorowska (ME)

XXXIII edycja Wojewódzkiego Konkursu Rzeźbiarskiego „Najpiękniejsza Szopka Betlejemska 2025” dla dzieci i młodzieży, organizowanego przez Galerię Twórczości Plastycznej Młodych działającą w Młodzieżowym Domu Kultury „Śródmieście”.

Co roku uczniowie z Dolnego Śląska mierzą się z tematem, proponując różnorodne i często zaskakujące oryginalnością pomysły interpretacyjne przedstawienia miejsca Narodzenia Pańskiego. Szopki wykonane są z różnych materiałów i w różnych technikach: ceramiczne, ze szkła, tektury, papier mâché, plasteliny, materiałów naturalnych jak drewno, liście, kora, mech, kamienie, ale także z chleba, makaronu, ciastek czy wszelkiego rodzaju materiałów recyklingowych jak np. butelki czy płyty CD. Wyobraźnia twórców jest nieograniczona, co przyczynia się do powstania w każdej edycji konkursu nadzwyczajnych prac.

Mikroświaty. Obrazy w małych formatach ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu

9 grudnia 2025 – 22 marca 2026 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorki: Małgorzata Macura, Anna Jezierska

Niewielki format – to jedyna cecha, która łączy wszystkie obrazy, które będą pokazywane na tej wystawie. Żaden z nich nie przekroczy wymiarów 40 × 40 cm!

Zazwyczaj ukryte przed okiem widzów, w większości przechowywane są w magazynach ze względu na swoiste „niedopasowanie” do koncepcji galerii wystaw stałych. Jednocześnie wiele z tych dzieł prezentuje doskonały poziom artystyczny oraz zaskakuje rozbudowaną, a nawet monumentalną kompozycją zamkniętą w niewielkim formacie. Obrazy te dowodzą, że mała powierzchnia nie ograniczała ekspresji twórczej artystów kojarzonych z płótnami o tradycyjnych wymiarach. Na wystawie będzie można zobaczyć dzieła znanych twórców, takich jak Artur Grottger, Jan Matejko, Aleksander Gierymski, Bolesław Biegas, Eugeniusz Geppert, Henryk Stażewski czy Pierre-Paul Prud’hon. Inne z kolei wyszły spod pędzla znakomitych, choć dziś nieco zapomnianych artystów, jak np. Émile De Cauwer, Marie Spieler, Odo Dobrowolski, Stanisław Dębicki, Stanisław Janowski czy ostatnio odkrywana Maria Dulębianka.

Interesującym uzupełnieniem ekspozycji będą przedmioty z innych kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, które również zaskoczą widzów niewielkimi rozmiarami.

informacja prasowa

Plany wystawiennicze Muzeum Narodowego we Wrocławiu na rok 2025

Dziś w hotelu The Bridge podczas pierwszej w tym roku konferencji prasowej podsumowano rok 2024, poznaliśmy też plany wystawiennicze Muzeum Narodowego we Wrocławiu na obecny rok.   Wśród wydarzeń roku 2025 m. in. wystawa fotografii Zdzisława Beksińskiego, ekspozycja prezentująca wpływ  fascynacji sztuką Petera Paula Rubensa na ziemiach historycznego Śląska oraz jubileuszowa wystawa w Panoramie Racławickiej, na której zagoszczą m. in. potomkowie malarzy, którzy stworzyli Panoramę.

Konferencja prasowa w Hotelu Bridge, od lewej: dr Barbara Banaś, Maria Derejczyk,
dyr. Piotr Oszczanowski oraz Iwona Dorota Bigos, fot. Wojciech Rogowicz 

Ponad 750 000 widzów odwiedziło Muzeum Narodowe we Wrocławiu i oddziały w 2024. Działania zostały docenione w licznych konkursach, m.in. w prestiżowym konkursie oceniającym działania promocyjne „Muzeum Widzialne” Zorganizowano 18 wystaw czasowych i blisko 2000 zajęć edukacyjnych.

A oto, jakie wystawy zobaczymy w Muzeum Narodowym i jego oddziałach w tym roku:

1. 

Moda. Historia osobista

Profesor Irena Huml (1928-2015)

25 lutego – 18 maja 2025

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

(wystawa upamiętniająca prof. dr hab. Irenę Huml w 10. rocznicę śmierci)

Kuratorka: dr Małgorzata Możdżyńska-Nawotka

Modowa biografia profesor Ireny Huml (13.11.1928–19.05.2015), wybitnej polskiej historyczki i krytyczki sztuki, niezwykle zasłużonej w badaniach nad polskimi sztukami stosowanymi, w tym tkaniną i biżuterią artystyczną; współinicjatorki legnickiego Festiwalu Srebra; kobiety, której styl i elegancja były w środowisku legendarne.

Zaprezentowana na wystawie garderoba Ireny Huml obejmuje ponad cztery dekady – od lat 50. do początku lat 90. XX w. – praktycznie całą historię PRL-u, a zarazem znaczną część życia właścicielki. Wśród ubrań znajdą się te związane z ważnymi etapami kariery zawodowej i życia prywatnego, kreacje noszone do pracy i na wieczór, w mieście i na wczasach, latem i zimą, ubrania gotowe i unikatowe artystyczne kreacje szyte na miarę.

Wystawa odnosi się nie tylko do indywidualnej biografii, ale także rzuca światło na historię ubioru w PRL-u, zagadnienia związane z rolą i funkcjonowaniem kobiety w tej rzeczywistości, inspiruje pytania o trwałość przedwojennych inteligenckich postaw w nowej rzeczywistości, o emancypację, funkcjonowanie kobiet w świecie akademickim i artystycznym, o rodzimą recepcję trendów międzynarodowych i o rolę mody w procesach modernizacyjnych.

Pokazywane obiekty pochodzą ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Okręgowego w Koninie, Muzeum Mazowieckiego w Płocku oraz ze zbiorów prywatnych. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

2. 

Pisanki i palmy wielkanocne

11 marca – 27 kwietnia 2025 

(kiermasz: 12 kwietnia 2025) do sprawdzenia

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Agnieszka Szepetiuk-Barańska

Pisanki, palmy, stroiki, kartki świąteczne i inne ozdoby wielkanocne pokazane zostaną na dorocznej wystawie przygotowanej przez Muzeum Etnograficzne. Zwiedzający zobaczą pisanki zdobione różnymi technikami, m.in. batikową, rytowniczą i aplikacyjną, a także te wykonane na motywach huculskich, suwalskich, opolskich czy rzeszowskich. To opowieść o niecodziennym czasie wielkanocnego świętowania i zaproszenie w podróż do źródeł zwyczajów związanych z obchodzonymi na wiosnę świętami.

3. 

Monety i banknoty z daru Narodowego Banku Polskiego

18 marca – 31 sierpnia 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorka: Magdalena Karnicka

Prezentacja srebrnych monet kolekcjonerskich z 2022 i 2023 r. przekazanych Muzeum Narodowemu we Wrocławiu przez Narodowy Bank Polski. Darowizna jest kontynuacją przekazów NBP zainicjowanych w latach 60. XX w. 

W 2024 r. do zbiorów MNWr trafiły m.in.: monety o nominale 50 zł wybite z okazji 550. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika, monety z serii „Skarby Stanisława Augusta” upamiętniające Augusta II Mocnego, Stanisława Leszczyńskiego i Augusta III; dwudziestozłotówka wybita z okazji 100. rocznicy powstania portu Gdynia i moneta o nominale 10 zł okazji 250. rocznicy powołania Komisji Edukacji Narodowej.

4.

FENOMENalny. Beksiński 

Nowe spojrzenie na twórczość mistrza polskiej fotografii

13 kwietnia – 24 sierpnia 2025 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

(21.02.2025 – 20. rocznica śmierci Zdzisława Beksińskiego)

Kuratorka: Aleksandra Szwedo

W 2025 r. minie 20 lat od tragicznej śmierci Zdzisława Beksińskiego. Muzeum Narodowe we Wrocławiu przygotowuje wystawę poświęconą mniej znanemu, lecz niezwykle istotnemu aspektowi jego twórczości – fotografii. 

Ekspozycja będzie próbą osadzenia artysty w szerszym kontekście, w którym pojawi się nie tylko jako twórca „przerażający” i „mroczny”, ale także jako pionier i poszukiwacz nowych form wyrazu, walczący z ograniczeniami współczesnej fotografii.

Beksiński zajmował się fotografią w latach 50. i na początku lat 60. XX w., ale już w 1958 r. uznał to medium za pozbawione artystycznej wartości i zdecydował się je porzucić. Jego refleksje stały się punktem wyjścia do głębszej analizy natury i roli fotografii w kontekście wyzwań współczesności. Dziś pytanie o autentyczność zdjęć nabiera nowego wymiaru. Czy współczesna fotografia generowana przez sztuczną inteligencję rzeczywiście przestaje być sztuką? Te pytania stawiane przez Beksińskiego 67 lat temu dziś wciąż wywołują niepokój i wymagają głębszej refleksji.

Eksponowane na wystawie fotografie są częścią bogatej kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, jednej z największych w Polsce. W 1977 r. została ona wzbogacona o darowiznę Zdzisława Beksińskiego, który przekazał prace uznawane przez niego za kluczowe dla własnego dorobku. Po raz pierwszy przedstawione zostaną w tak dużym wyborze. Uzupełnią je wypożyczenia z Muzeum Historycznego w Sanoku – nieprezentowane wcześniej ujęcia z okresu, gdy młody Beksiński tworzył setki autoportretów oraz wizerunków ukochanej żony Zofii.

Wystawa zaprezentuje również twórczość artysty w relacjach z ważnymi postaciami polskiej fotografii jak Jerzy Lewczyński czy Bronisław Schlabs. Ważnym elementem będzie także specjalnie przygotowana na wystawę realizacja związanego z Beksińskim, chociaż dużo od niego młodszego artysty, Normana Leto „Bryła życia” – symbolizująca pełne tragedii, emocjonalnych zawirowań i artystycznych poszukiwań życie Beksińskiego. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

5. 

Dolny Śląsk pnie się w górę. Rzemiosło i przemysł wzdłuż Śląskiej Kolei Górskiej 

17 maja – 17 sierpnia 2025 

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

(wystawa zorganizowana we współpracy z Muzeum Śląskim w Görlitz)

Kuratorki: Joanna Kurbiel, Emilia Jeziorowska

Śląska Kolej Górska uruchomiona w 1867 r. połączyła Görlitz i Węgliniec z Wałbrzychem, umożliwiając rozwój przemysłu i włączając Dolny Śląsk w europejską sieć kolejową. Wystawa składać się będzie z plansz zawierających widoki i mapy dawnego Dolnego Śląska oraz teksty i podpisy zarówno w języku polskim, jak i niemieckim. Wśród eksponatów pokazywanych na wystawie znajdą się modele lokomotyw i powozów, przedmioty i artykuły produkowane w miejscowościach, przez które przejeżdżała Śląska Kolej Górska: porcelana z Wałbrzycha, składane stoły z Olszyny, blaudruki z Gryfowa Śląskiego, koronki z Jeleniej Góry czy chusteczki do nosa z Lubania. Rozbudowa kolei przyczyniła się również do rozwoju turystyki górskiej. Powstawały liczne szlaki turystyczne, schroniska, hotele i restauracje, narodził się przemysł pamiątkarski oraz zwyczaj wysyłania pocztówek, a figurka Liczyrzepy – bohatera najpopularniejszej w regionie legendy – stała się produktem reklamowym Karkonoszy.

6.

Rubens na Śląsku 

31 maja – 30 listopada 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

(30 maja 2025 r. przypada 385. rocznica śmierci Petera Paula Rubensa)

Kuratorzy: dr hab. Piotr Oszczanowski, dr Aurelia Zduńczyk

To pierwsza w historii wystawa prezentująca wyrazy fascynacji sztuką genialnego malarza flamandzkiego doby baroku Petera Paula Rubensa na ziemiach historycznego Śląska.

Badania nad recepcją sztuki Rubensa prowadzone są od lat, dotychczas nie udało się jednak w kompleksowy i koherentny sposób przeanalizować i zebrać wszystkich śladów popularności artysty, którego nieposkromiona wyobraźnia odmieniła oblicze sztuki nie tylko w Europie, ale i na innych kontynentach.

Po trwających kilka lat badaniach i przeprowadzonych przez kuratorów kwerendach archiwalnych, źródłowych i terenowych okazuje się, że fascynacje sztuką tego najwybitniejszego malarza czasów baroku znaczyły na ziemiach Śląska setki, jeśli nie tysiące dzieł sztuki i przedmiotów rzemiosła artystycznego. Od swoistej perły w koronie, jaką był obraz samego mistrza znajdujący się w prywatnej kolekcji śląskiej, poprzez rysunki, ryciny tworzone w Antwerpii przez uczniów zatrudnionych w Szkole graficznej Rubensa, kopie, naśladownictwa malarskich oryginałów rozsiane w kolekcjach państwowych, prywatnych, bibliotekach i zbiorach kościelnych, aż po tkaniny artystyczne, kielichy, patery etc.

Wraz z zachowaną dokumentacją dzieł zaginionych/utraconych/niezachowanych tworzą one niezwykle ciekawy i różnorodny krajobraz potwierdzający bezprecedensową siłę oddziaływania sztuki Rubensa na Śląsku. Wystawa złożona będzie zarówno z eksponatów pochodzących ze zbiorów własnych MNWr, jak i równie reprezentacyjnych dzieł użyczonych z kolekcji innych muzeów oraz zasobów kościelnych. Pojawią się na niej również dzieła z kolekcji zagranicznych niepokazywane dotąd w kraju, które dowodzą, jak ogromny wpływ na artystów śląskich i na Śląsku działających miała spuścizna malarskiego i graficznego warsztatu antwerpskiego mistrza. Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

7. 

Od szkicu do panoramy. 40-lecie udostępnienia Panoramy Racławickiej we Wrocławiu

14 czerwca – 12 października 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorka: Natalia Sienkiewicz

Pierwszy szkic do malarskiego portretu Tadeusza Kościuszki czy żartobliwy rysunek przedstawiający dwóch pojedynkujących się artystów stojących na rusztowaniach „Panoramy Racławickiej” to tylko dwie prace z kilkudziesięciu pokazywanych na wystawie szkiców, rysunków koncepcyjnych i przygotowawczych ukazujących proces twórczy stojący za monumentalną „Panoramą Racławicką” Jana Styki i Wojciecha Kossaka. 

Najważniejszym punktem wystawy, wokół którego zbudowana zostanie cała narracja, będzie „Mała Panorama Racławicka”, która zostanie wypożyczona z prywatnej kolekcji. Olejny „prototyp” wielkiej „Panoramy” powstał przede wszystkim jako narzędzie pomocnicze dla artystów, umożliwiające precyzyjne zaplanowania kompozycji, perspektywy oraz rozmieszczenia postaci i scen batalistycznych na pełnowymiarowym płótnie. Idea stworzenia dzieła zdolnego porwać odbiorcę rozmachem i narracją nie miałaby prawa zaistnieć bez wcześniejszych, realizowanych z ogromną pieczołowitością prac przygotowawczych.

Celem wystawy będzie także przypomnienie twórców biorących udział w realizacji tego niezwykłego dzieła: Jana Styki, Wojciecha Kossaka, Ludwiga Bollera, Tadeusza Popiela, Zygmunta Rozwadowskiego, Teodora Axentowicza, Michała Sozańskiego, Włodzimierza Tetmajera, Wincentego Wodzinowskiego. Zaprezentowane zostaną również prace podejmujące temat bitwy pod Racławicami, ale namalowane przez artystów nie biorących udziału w powstawaniu „Panoramy”, m.in Jana Matejki czy Józefa Chełmońskiego.

Wystawie towarzyszyć będzie katalog zawierający fotografie eksponowanych dzieł oraz teksty przybliżające historię i proces powstawania „Panoramy Racławickiej”.

8.

40-lecie „Panoramy Racławickiej” we Wrocławiu 

13 czerwca – 31 sierpnia 2025 

Wystawa plenerowa przed wejściem do Muzeum „Panorama Racławicka” prezentująca obecność Panoramy Racławickiej we Wrocławiu.

9. 

Galeria sztuki nieprofesjonalnej (nowa ekspozycja stała)

6 września 2025 – otwarcie

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorka: Marta Derejczyk

Prace artystów samouków związanych z Dolnym Śląskiem, takich jak m.in. Anna Binkuńska, Jarosław Furgała, Józef Lurka, Józef Mączyński, Brunon Podjaski, Władysław Sałdyka, można będzie zobaczyć na stałej wystawie sztuki nieprofesjonalnej, którą otworzy w 2025 r. Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu. 

Zaprezentowane zostaną najciekawsze współczesne obiekty z Działu Sztuki Ludowej ME, w zbiorach którego znajdują się prace malarskie, grafiki, rzeźby i płaskorzeźby, makiety, obiekty nawiązujące do ruchomych zabawek i plastyki obrzędowej. Kolekcja ma przede wszystkim charakter regionalny, obejmując zasięgiem obecne województwo dolnośląskie. W mniejszym zakresie reprezentowane będą też zabytki z Opolszczyzny, województwa lubuskiego, okolic Częstochowy oraz Górnego Śląska.

Otwarcie tej wystawy będzie nawiązaniem do historii instytucji – to właśnie we wrocławskim Muzeum Etnograficznym w 1981 r. otwarta została pierwsza w Polsce stała Galeria Sztuki Nieprofesjonalnej, prezentująca ok. 150 prac kilkunastu autorów.

10. 

Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania

28 września 2025 – 18 stycznia 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Wystawa z okazji 70. rocznicy otwarcia Arsenału (22.07.1955) i 100. rocznicy urodzin artysty (6.10.1926)

Kuratorka: Anna Chmielarz

Wielka wystawa poświęcona legendarnemu malarzowi i rysownikowi Waldemarowi Cwenarskiemu (1926–1953) zorganizowana w 100. rocznicę jego urodzin i 70. otwarcia Ogólnopolskiej Wystawy Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale (1955), gdzie prace artysty spotkały się z entuzjastycznym przyjęciem. 

Twórczość Cwenarskiego zasługuje na najwyższe uznanie nie tylko jako przykład niezależnej sztuki powojennej, wyjątkowo przejmujący zapis dramatycznych czasów pokolenia naznaczonego piętnem II wojny światowej, ale również jako uniwersalna, pełna emocji opowieść o potrzebie bliskości, miłości, ochrony tego, co w życiu najcenniejsze. Ekspresyjna technika malowania, niezwykłe wyczucie koloru, stosowanie ciekawych skrótów perspektywicznych, dążenie do syntezy przy zachowaniu maksymalnej siły wyrazu stanowią świadectwo wielkiej wrażliwości i indywidualności tego artysty.

Prace Waldemara Cwenarskiego zaprezentowane zostaną po raz pierwszy w szerokim kontekście sztuki polskiej i zagranicznej: w kontekście możliwych inspiracji (dzieła Witolda Wojtkiewicza, Tadeusza Makowskiego, Georgesa Rouaulta, Käthe Kollwitz, Fransa Masereela), prac współczesnych mu twórców z tzw. pokolenia „Arsenału” (Andrzej Wróblewski, Marek Oberländer, Jan Lebenstein, Jerzy Panek), prac profesorów PWSSP we Wrocławiu (Eugeniusz Geppert, Stanisław Dawski), przyjaciół z uczelni (Józef Hałas, Krystyna Cybińska, Alina Rogalska-Kaćma, Kazimierz Wadowski), sztuki tzw. „Nowych Dzikich” (Zdzisław Nitka, Ryszard Grzyb, Anka Mierzejewska). W sumie pokazanych zostanie blisko 160 dzieł wykonanych w różnych technikach (malarstwo, rysunek, grafika, rzeźba, ceramika), powstałych na przestrzeni ostatnich 120 lat. 

Wystawie towarzyszyć będzie katalog.

11. 

Skarb Średzki. Korona – symbol panowania

1 października – 30 grudnia 2025 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu 

Kurator: Jacek Witecki

Jeden z najcenniejszych skarbów odnalezionych w Europie w XX w. przez ostatnie trzy miesiące roku można będzie oglądać w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Królewska korona ślubna z XIV w. – najcenniejszy zabytek skarbu – będzie główną bohaterką tegorocznej prezentacji. Zwiedzający dowiedzą się, jakie było symboliczne znaczenie koron, jakie ceremoniały i obyczaje związane były z ich noszeniem. Poza prezentacją zabytków złotniczych i monet skarbu, wystawa przedstawi historie słynnych średniowiecznych koron, znanych dziś często jedynie z opisów i źródeł wizualnych, oraz przybliży związane z nimi intrygujące historie. 

12.

II Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki

16 listopada 2025 – 15 lutego 2026 

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

13. 

Najpiękniejsza szopka betlejemska 2025 

6 grudnia 2025 – 18 stycznia 2026 

Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Kuratorki: Joanna Burda (MDK Śródmieście), Joanna Kurbiel i Emilia Jeziorowska (ME)

XXXIII edycja Wojewódzkiego Konkursu Rzeźbiarskiego „Najpiękniejsza Szopka Betlejemska 2025” dla dzieci i młodzieży, organizowanego przez Galerię Twórczości Plastycznej Młodych działającą w Młodzieżowym Domu Kultury „Śródmieście”.

Co roku uczniowie z Dolnego Śląska mierzą się z tematem, proponując różnorodne i często zaskakujące oryginalnością pomysły interpretacyjne przedstawienia miejsca Narodzenia Pańskiego. Szopki wykonane są z różnych materiałów i w różnych technikach: ceramiczne, ze szkła, tektury, papier mâché, plasteliny, materiałów naturalnych jak drewno, liście, kora, mech, kamienie, ale także z chleba, makaronu, ciastek czy wszelkiego rodzaju materiałów recyklingowych jak np. butelki czy płyty CD. Wyobraźnia twórców jest nieograniczona, co przyczynia się do powstania w każdej edycji konkursu nadzwyczajnych prac.

14. 

Mikroświaty. Obrazy w małych formatach ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu

9 grudnia 2025 – 22 marca 2026 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Kuratorki: Małgorzata Macura, Anna Jezierska

Niewielki format – to jedyna cecha, która łączy wszystkie obrazy, które będą pokazywane na tej wystawie. Żaden z nich nie przekroczy wymiarów 40 × 40 cm!

Zazwyczaj ukryte przed okiem widzów, w większości przechowywane są w magazynach ze względu na swoiste „niedopasowanie” do koncepcji galerii wystaw stałych. Jednocześnie wiele z tych dzieł prezentuje doskonały poziom artystyczny oraz zaskakuje rozbudowaną, a nawet monumentalną kompozycją zamkniętą w niewielkim formacie. Obrazy te dowodzą, że mała powierzchnia nie ograniczała ekspresji twórczej artystów kojarzonych z płótnami o tradycyjnych wymiarach. Na wystawie będzie można zobaczyć dzieła znanych twórców, takich jak Artur Grottger, Jan Matejko, Aleksander Gierymski, Bolesław Biegas, Eugeniusz Geppert, Henryk Stażewski czy Pierre-Paul Prud’hon. Inne z kolei wyszły spod pędzla znakomitych, choć dziś nieco zapomnianych artystów, jak np. Émile De Cauwer, Marie Spieler, Odo Dobrowolski, Stanisław Dębicki, Stanisław Janowski czy ostatnio odkrywana Maria Dulębianka.

Interesującym uzupełnieniem ekspozycji będą przedmioty z innych kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu, które również zaskoczą widzów niewielkimi rozmiarami.

informacja prasowa