Michael Willmann: Opus magnum. Monograficzna wystawa śląskiego Rembrandta w Muzeum Narodowym we Wrocławiu /relacja/

Od 22 grudnia 2019 roku do 26 kwietnia 2020 roku mamy wyjątkową okazję podziwiania blisko stu dzieł Michaela Willmanna we wrocławskim Muzeum Narodowym. Taka gratka nie zdarza się często, szczególnie że jest wśród nich wiele obrazów dotychczas niedostępnych. Na uwagę zasługuje także sposób prezentacji - w Pawilonie Czterech Kopuł, w sąsiedztwie sztuki współczesnej oraz w niebanalnym entourage`u, z wykorzystaniem nowoczesnych technik. 

Wejście na wystawę "Michael Willmann. Opus magnum", fot. B. Lekarczyk-Cisek

Większość prezentowanych prac Willmanna powstała w opactwie cysterskim w Lubiążu, jednak obecnie znajdują się one w kościołach, klasztorach i muzeach w Polsce i za granicą. Wystawa pozwala nie tylko zobaczyć je ponownie w jednym miejscu, w cyklach i w takim sąsiedztwie, jakie miały pierwotnie. Wyobrażenie to wspomaga także odpowiednia aranżacja wystawy, jej scenografia i multimedia. Przechodząc przez całą tę rozbudowaną, a zarazem celowo zaprojektowaną przestrzeń Pawilonu Czterech Kopuł, mamy możliwość zatrzymania się i kontemplowania poszczególnych obrazów i całych cykli, aby na koniec znaleźć się w wirtualnym świecie cysterskiego klasztoru w Lubiążu i dzięki współczesnej technice "zobaczyć' te same dzieła w ich naturalnym otoczeniu, które powstaje i rośnie na naszych oczach. Prowokuje to również do refleksji nad tym, jaką rolę ma do spełnienia to miejsce dzisiaj i w przyszłości, będąc bez wątpienia prawdziwą perłą minionych czasów. Kontemplowaniu obrazów sprzyja towarzysząca dyskretnie piękna muzyka z epoki - zarówno sakralna, jak i świecka.

Autoportret Michaela Willmanna, 1682, własność Muzeum Narodowego we Wrocławiu, 
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Michael Willmann, mistrz barokowego malarstwa, określany często mianem śląskiego Rembrandta, nie pochodzi bynajmniej ze Śląska, lecz z Królewca, gdzie przyszedł na świat w 1630 roku w rodzinie protestanckiej, jako czwarte dziecko zamożnego mieszczanina i malarza, Christiana Petera Willmanna oraz Marii, córki szlachcica Fabiana Dirschowa. Wraz ze starszym bratem Tobiasem kształcił się najpierw w warsztacie ojca, co było częstą praktyką w rodzinnych malarskich pracowniach. Michael szybko objawił niepospolity talent, toteż około roku 1650 wyjechał do Amsterdamu, by kształcić swoje umiejętności. Do wyjazdu z rodzinnego domu przyczynił się także fakt, że ojcowską pracownię odziedziczył starszy brat. Jednakże nie stać go było na opłacenie nauki u takiego mistrza jak Rembrandt. Aby się utrzymać, musiał zarabiać na życie, starał się także rozwijać swoje malarskie umiejętności. W jaki sposób? Otóż zakupił kolekcję miedziorytów znanych artystów włoskich i niderlandzkich i na ich podstawie prowadził samodzielne ćwiczenia rysunkowe. W ten sposób uczył się kompozycji, studiował zarówno rysunek pojedynczych postaci, jak i kilkuosobowych scen. Niekiedy łączył ze sobą kilka takich pierwowzorów, tworząc własne przedstawienia tematu. Ten sposób komponowania obrazu stał się jego metodą pracy także i później. Dodajmy, że Willmann podróżował po Europie Środkowej prawie dziesięć lat, starając się poznać zbiory malarstwa m. in. w Polsce, Niemczech oraz w Czechach. Na Śląsk przybył w połowie lat 50. XVII wieku i już w 1656 roku przyjął pierwsze zlecenie od Arnolda Freibergera - opata Cystersów w Lubiążu. Z tego właśnie okresu pochodzą obrazy: Koronacja Marii, Ukrzyżowanie Chrystusa oraz Pejzaż ze św. Janem Chrzcicielem.

Michael Willmann, Koronacja Marii, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Prace te wykonał Willmann w stylistyce malarstwa holenderskiego, co bynajmniej nie wzbudziło entuzjazmu opata Freibergera, toteż niebawem artysta udał się do Pragi w poszukiwaniu nowego mecenasa, ale także po to, by na podstawie obejrzanego tam malarstwa lepiej dostosować się do oczekiwań ewentualnych zleceniodawców z kręgu Kościoła katolickiego. W rezultacie nie tylko lepiej poznał malarstwo włoskie, ale także katolicką ikonografię, co zaowocowało w 1660 roku stałą współpracą z klasztorem cystersów w Lubiążu.

Willmann rodzinnie 

Tam też artysta poślubił wdowę po malarzu - Helenę Reginę Lischkę. W 1663 roku przeszedł na katolicyzm, a jego późniejsze życie pobożnego człowieka wskazywałoby na to,że konwersja nie była podyktowana koniunkturalizmem, lecz miała głębokie podłoże. Helena miała z pierwszego małżeństwa syna, który okazał się w przyszłości bardzo zdolnym malarzem, zaś Willmannowi urodziła pięcioro dzieci: Marię Magdalenę, Annę Elisabeth, Michaela Leopolda, Annę Sophię oraz Helenę Reginę.Wszystkie przeszły tradycyjnie edukację malarską. Bardzo utalentowaną okazała się być Anna Elisabeth, ale nie poszła w ślady ojca, lecz wstąpiła do zakonu. Nadzieje Willmanna zawiódł także jedyny syn - jego imiennik, który najpierw - miast poświęcić się malarstwu - wolał romansować, skutkiem czego urodziło mu się nieślubne dziecko i ojciec musiał zapłacić spore alimenty. Opłacił także swemu marnotrawnemu kosztowny wyjazd do Włoch, skąd młody Michael wrócił po trzech latach i ożenił się. Jednak jego rodzinne szczęście nie trwało długo, bowiem trzy lata później zmarł, prawdopodobnie na skutek choroby wenerycznej, której nabawił się we Włoszech. Nie bardzo poszczęściło się też najstarszej córce Willmanna, Marii Magdalenie, którą wydano za mąż za malarza pracującego na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu. Mimo że urodziła mu czworo dzieci, popełnił samobójstwo, a wkrótce potem zmarła także Maria. Osierocone potomstwo trafiło na wychowanie członków rodziny, w tym do Willmanna, który zaopiekował się wnukiem Georgiem Wilhelmem. Z kolei córka Anna Sophia wyszła za mąż za bogatego kupca z Głogowa, urodziła mu siedmioro dzieci, ale również zmarła przedwcześnie. Wreszcie najmłodsza córka poszła w ślady siostry i wstąpiła do klasztoru urszulanek we Wrocławiu. Poza sutym posagiem malarz podarował klasztorowi dwa obrazy: Męczeństwo św. Urszuli i Wizję św. Franciszka Ksawerego.

Michael Willmann, Wizja św. Franciszka Ksawerego, 1694-1695,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Pracownia malarza

Interesującym jest zawsze miejsce i okoliczności, w jakich powstaje dzieło, szczególnie tak wybitnego malarza. Zbigniew Herbert  w zbiorze esejów Martwa natura z wędzidłem tak opisuje obraz Malarz w swojej pracowni Adraena van Ostade:

„ Obszerna izba, dość mroczna, chociaż po lewej stronie jest wielkie sklepione okno. Przez grube kawałki szkła oprawione w ołów sączy się do wnętrza leniwe światło dnia.(...) W głębi izby, położonej wyżej niż reszta pracowni (wchodzi się tam po schodkach), pod mroczniejącą ścianą uczeń rozciera barwniki”.

I komentuje:

„A więc to tak rodzi się sztuka? W niejasnym wnętrzu, wśród kurzu pajęczyn i nieopisanego bałaganu przedmiotów bez wdzięku i urody. (...)Nie ma w tym obrazie ani cienia tajemniczości, czarnoksięstwa, uniesienia. (...) Wszystkie subtelne gusta, wyobrażenia pięknoduchów muszą doznać zawodu i cofnąć się przed gęstą materialnością dzieła”.

A jak rodziła się sztuka Willmanna? Z zachowanych opisów posiadłości malarza wnosimy, że jego pracownia znajdowała się na piętrze rodzinnego domu, w pokoju o sześciu oknach, a więc dobrze oświetlonym, najwyraźniej tak zaplanowanym, aby było w nim dobre światło. "Być może wnętrze tego przydomowego atelier przypominało to uwiecznione na zaprojektowanym przez samego Willmanna miedziorytniczym wizerunku bł. Joachima z Fiore - rozważa w swojej książce o Michaelu Willmannie wybitny znawca jego twórczości Andrzej Kozieł. W tle przedstawienia błogosławionego cystersa widzimy bowiem fragment pracowni, a w niej siedzącego malarza z paletą  i pędzlem w dłoniach, który pracuje nad obrazem ustawionym przed nim na sztaludze. Artyście doradza stojący obok sztalug  zakonnik w habicie, a za nim uwija się pochylony pomocnik mistrza".  Być może tak wyglądała pracownia mistrza, który ikonografię swoich obrazów uzgadniał z zakonnikami, którzy je u niego zamawiali. Jednak wiemy też, że obrazy wielkoformatowe - a jest ich niemało - powstawały w większej przestrzeni. Była nią prawdopodobnie wysoka na ok. 7 metrów szopa lub stodoła na terenie posiadłości Willmanna. O tym, co mogło znajdować się w takiej pracowni, możemy dowiedzieć się e spisanego w 1706 roku testamentu malarza. A zatem były tam spore zapasy farby (zapewne wydzielającej intensywny zapach), księgi o sztuce, teki z rysunkowymi pierwowzorami, nieukończone obrazy, a także miedziorytnicze odbitki. Zachowała się także oryginalna paleta mistrza, którą możemy zobaczyć na wystawie "Opus magnum". Wygląda skromnie, ale to autentyk i robi wrażenie...

Paleta malarska Michaela Willmanna, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Willmann był człowiekiem oczytanym - posiadał bogatą bibliotekę, która uległa rozproszeniu, ale wiemy z całą pewnością, że znajdowało się w niej m. in. dwutomowe dzieło Joachima von Sandrarta Teutsche Academie, pierwsze niemieckie kompendium wiedzy o malarstwie, grafice, rzeźbie i architekturze, posiadające bogatą szatę graficzną i liczne miedziorytnicze ilustracje wysokiej jakości. Z niej właśnie czerpał Willmann informacje z historii sztuki, wiadomości o żywotach artystów - od starożytności po współczesność. Księga zawierała także tłumaczenie Metamorfoz Owidiusza oraz ikonografię mitologiczną.

Michael Willmann, Orfeusz  grający zwierzętom, ok. 1670,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Willmann był cenionym artystą i często zamawiano u niego obrazy. Malował je głównie na lnianym płótnie o odpowiedniej do formatu gęstości. W pracach wielkoformatowych, jak Męczeństwo św. Piotra, wykorzystywał płótno o rzadkim splocie.Wynikało to nie tylko z chęci pomniejszenia kosztów, ale z uwagi na to, że dzięki temu monumentalne obrazy nie były aż tak bardzo ciężkie. Podobrazie o odpowiedniej wielkości zazwyczaj przygotowywali pomocnicy. Zszywali kilka płócien, dbając o to, aby szwów było jak najmniej, bo wtedy obrazy były mniej narażone na rozciąganie. Zdarzały się w związku z tym błędy w sztuce. Namalowany w 1693 roku obraz Wizja św. Antoniego został zszyty aż z siedmiu kawałków, na dodatek źle, co później skutkowało uszkodzeniami części malowidła.
Następnie na naciągnięte na krosnach płótno nakładano kilka warstw kleju glutynowego dla zaimpregnowania i wyrównania powierzchni podobrazia. Po wyschnięciu szlifowano i nakładano szpachlą zaprawę, która zapewniała odporność na zginanie i elastyczność. Malarz pracował w tym czasie nad kompozycją. Gdy była ona bardziej skomplikowana, szkiców było więcej. Przykładem może być obraz Męczeństwo św. Wawrzyńca z serii Męczeństwo Apostołów, najbardziej oryginalnego, a zarazem wstrząsającego cyklu tematycznego. Ułożenie ciała św. Wawrzyńca nastręczało pewnych trudności kompozycyjnych, dlatego też powstało więcej szkiców tej postaci.

Michael Willmann, Męczeństwo św. Wawrzyńca, 1663, detal, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Czasami artysta wykonywał olejne szkice wprost na płótnie., czego przykładem jest inny obraz z tego cyklu - Męczeństwo św. Jakuba Młodszego.

Michael Willmann, Męczeństwo św. Jakuba Młodszego, ok. 1700, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Andrzej Kozieł uważa, że "większość obrazów Willmanna stanowią kompozycyjne kopie, kompilacje lub parafrazy wzorców z jego warsztatowego banku "prototypów". Przykładem może być obraz Ukrzyżowanie Chrystusa, będący niejako kopią "piętrową" - z miedziorytu Egidiusa Sadelera, będącego kopią ryciny Agostina Carracciego według obrazu Tintoretta Ukrzyżowanie Chrystusa z 1565 roku. Willmann malował szybko i dużo, toteż najczęściej nie tworzył całej kompozycji przedstawienia, lecz tylko pierwszy plan. "Kładąc kryjąco grubą warstwę farby, artysta budował modelunkową strukturę figuralnej sceny, w której wyraźnie były zaznaczone jasne partie "świateł" i ciemne partie "cieni" - objaśnia metodę pracy Willmanna Kozieł. Kolory kładł artysta poczynając od tła, a następnie przechodził do pierwszego planu. Willmann był pod tym względem prawdziwym mistrzem - kładł farbę mocnymi pociągnięciami pędzla o różnej grubości. Dzięki temu możemy podziwiać na jego obrazach wspaniale namalowane detale.

Michael Willmann, Męczeństwo św. Tomasza, 1662, detal, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Najwybitniejsze

Dla samego malarza i dla jego kariery najważniejsze były niewątpliwie obrazy z cyklu Męczeństwo Apostołów. Cykl monumentalnych, wstrząsających swoją wymową obrazów rozpoczął malować w 1661 roku, zakończył zaś w 1700 roku. Olbrzymie płótna 4x3 metry znajdowały się w klasztornej świątyni, w prezbiterium, transepcie i w nawie głównej. Cechuje je niezwykła ekspresja i realizm.

M. Willmann, Męczeństwo św. Jana Ewangelisty, 1662, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Z pewnością do szczególnych osiągnięć malarskich Willmanna należy także - obok Wniebowzięcia - obraz Oczekiwanie na Marię, przedstawiający Boga Ojca, Chrystusa i św. Józefa w wieńcami kwiatów, oczekujących wraz z Duchem Świętym pod postacią gołębicy na Marię niesioną przez anioły do nieba.

M. Willmann, Oczekiwanie na Marię, ok. 1681, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Mnie urzekł także świetny portret św. Moniki o natchnionym spojrzeniu. Niewielka paleta barw: odcienie czerni, bieli i brązu, a ileż wyrazu...

M. Willmann, św. Monika, 1660-1670, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Chodząc po wystawie zwróciłam także uwagę na znakomity, ekspresyjny portret św. Bernarda, epatujący mocną czerwienią - symbolem męczeństwa.

M. Willmann, Św. Bernard ze swoimi przyjaciółmi przed opatem z C^teaux, po 1701,
fot. B. Lekarczyk-Cisek

Sądzę, że możliwość obcowania z tyloma autentykami stanie się dla każdego prawdziwą ucztą duchową. Muzeum Narodowe wykorzystało także współczesne technologie, aby wesprzeć zwłaszcza młodego widza. Możemy zatem zamyślić się nad przemijaniem takich kulturotwórczych ośrodków jak wspaniałe lubiąskie opactwo, oglądając multimedialne widowisko rekonstruujące jego przeszłość.

Prezentacja multimedialna, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Możemy też stanąć przed słynnym obrazem Raj i podjąć interakcję z najnowszymi technologiami IBM, aby dowiedzieć się tego, o co może obawialibyśmy się zapytać wprost :-)

M. Willmann, Raj, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Wystawie towarzyszy niezwykle starannie wydany album ze wspaniałymi reprodukcjami obrazów Willmanna, do którego teksty napisało czterdzieści wybitnych osobistości współczesnego świata kultury i nauki, a wśród nich m.in. Maja Komorowska, Ewa Kuryluk, Małgorzata Szejnert, Agnieszka Glińska, Agnieszka Franków-Żelazny, Jacek Dehnel i Waldemar Krzystek.
Kuratorem wystawy jest prof. Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

To prawdziwe wydarzenie, którego nie można zignorować.

Pisząc ten tekst korzystałam z książki Andrzeja Kozieła Michael Willmann (1630-1706) - śląski mistrz malarstwa barokowego, wydanej przez Via Nova.

Film o wystawie M. Willmanna, realizacja - Michał Stenzel

Willmann. Opus minor w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej

30 kameralnych dzieł Michaela Willmanna ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu pokazywanych będzie na wystawie „Willmann. Opus minor” w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej. Zostanie ona otwarta w rocznicę wernisażu wielkiej ekspozycji „Willmann. Opus magnum” i jest swoistym uwieńczeniem całego projektu wystawienniczego poświęconego temu malarzowi.

Michael Willmann, autoportret, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

 „Chodziło nam o zaprezentowanie mniejszych form artystycznych Michaela Willmanna, jak i jego wszechstronnego talentu” – wyjaśnia Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu. „Okazuje się, że Willmann potrafił malować obrazy ogromnych formatów farbami olejnymi i temperowymi na płótnie i desce, tworzył monumentalne polichromie ścienne i sklepienne, ale też znajdował ukojenie i okazję do popisu swojej mistrzowskiej maniery w technikach i formatach znacznie bardziej subtelnych – niewielkich rysunkach, studiach czy wreszcie miedziorytach i akwafortach. Dodatkową atrakcją tej wystawy jest także prezentacja siły oddziaływania sztuki Willmanna. Jego kompozycje były powielane i kopiowane przez licznych artystów mu współczesnych, jak i późniejszych. Willmann stał się – dzisiaj byśmy rzekli – już za swojego życia skrajne »opiniotwórczy«, a przede wszystkim »stylotwórczy«. Ta rozpoznawalna, bardzo indywidualna stylistyka Willmanna była niezwykle popularna i stała się też aktualna na długie stulecia”.

Michael Willmann, św. Monika, 1660-1670, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Wśród obrazów pokazywanych na wystawie „Willmann. Opus minor” znajdą się m.in. „Autoportret”, „Raj”, Święta Monika”, „Męczeństwo świętej Apolonii”.

To druga wystawa Michaela Willmanna w Warszawie. 1 grudnia w Mt 5,14 Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego otwarta została ekspozycja „Willmann encore. Męczeństwa apostołów”, na której zaprezentowano słynny cykl Michaela Willmanna „Męczeństwa apostołów” pochodzący z kościoła klasztoru w Lubiążu. Po przeszło 75 latach został scalony i pokazany po raz pierwszy na wrocławskiej wystawie „Willmann. Opus magnum”.

Michael Willmann, Ukamienowanie św. Szczepana, ok. 1770,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Cykl „Męczeństwa apostołów" (1661–1700) to jedno z najwybitniejszych dzieł środkowoeuropejskiego malarstwa barokowego. Obrazy malowane specjalnie dla opactwa w Lubiążu zdobiły ściany lubiąskiego kościoła do 15 października 1943 r. W roku 1952 trafiły do warszawskich kościołów, gdzie zastąpiły dzieła zniszczone w czasie II wojny światowej. Cykl stał się sławny jeszcze za życia artysty, był wymieniany jako wyjątkowa atrakcja Lubiąża, inspirował wielu ówczesnych i późniejszych artystów.

Wystawom warszawskim towarzyszy bogato ilustrowany katalog, którego współautorem jest Marek Pierzchała z MNWr.

„Jedną z najważniejszych powinności, jaka spoczywa na Muzeum Narodowym we Wrocławiu, jest ta, która nakazuje nam promować dorobek artystyczny najwybitniejszego śląskiego malarza czasów nowożytnych – Michaela Leopolda Willmanna (1630–1706)” – mówi Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu. „Dwie warszawskie wystawy to kolejny dowód naszej fascynacji i zauroczenia tym artystą. Obydwa pokazy mają pogłębić wiedzę i ugruntować podziw dla twórczości tego wybitnego artysty; sprawić, że zdobędzie on szerokie uznanie – i to zwłaszcza w tych miejscach, w których dzisiaj tak dużo jego dzieł się znajduje. A w efekcie, że stać nas będzie w przyszłości na stworzenie takich warunków, w których hołd dla tego malarza będzie mu oddawany w miejscu do tego najstosowniejszym. W Lubiążu, tam gdzie tworzył przez blisko 50 lat, tam gdzie powstały jego najwybitniejsze obrazy, i wreszcie tam, gdzie do dzisiaj spoczywa. Bo upowszechnianie mistrzowskiej sztuki Willmanna i jego przyszłe muzeum w Lubiążu to cele, które przyświecają wszystkim naszym poczynaniom”.

Michael Willmann, Męczeństwo św. Jana Ewangelisty, 1662,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

„Willmann encore. Męczeństwa apostołów” 

Mt 5,14 (Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego), pl. Bankowy 1 

Termin: 1 XII 2020 – 24 I 2021

Kuratorzy: Piotr Oszczanowski, dyrektor MNWr; Piotr Dmitrowicz, dyrektor Mt 5,14

„Willmann. Opus minor” 

Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, ul. Dziekania 1 

Termin: 21 XII 2020 – 14 II 2021

Kuratorzy: Marek Pierzchała, MNWr; ks. Mirosław Nowak, dyrektor MAW

 

Organizatorzy: 

Muzeum Narodowe we Wrocławiu 

Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego w Warszawie

Muzeum Archidiecezji Warszawskiej

Wystawy WILLMAN W WARSZAWIE dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu

informacja prasowa

Willmann odzyskany /relacja z wystawy/

Muzeum Narodowe we Wrocławiu odzyskało kolejnych siedem płócien Michaela Willmanna, które wzbogacą liczącą dotąd czterdzieści obrazów kolekcję dzieł najwybitniejszego śląskiego malarza.

Michael Willmann, Autoportret, fot. MN

Z końcem minionego roku do wrocławskiego Muzeum Narodowego powróciły płótna wybitnego malarza okresu polskiego baroku - Michaela Willmanna. Inicjatorem ich przekazania jest Muzeum Narodowe w Warszawie, do którego trafiło wiele obiektów z przedwojennych kolekcji muzealnych Wrocławia. Proces przekazywania dzieł rozpoczął się już w latach 70. ubiegłego wieku. Odzyskano w ten sposób nie tylko arcydzieła sztuki średniowieczne i nowożytnej, ale również dwadzieścia sześć obrazów Michaela Willmanna. Siedem kolejnych płócien śląskiego Rembrandta powiększy liczącą obecnie czterdzieści malowideł kolekcję tego malarza. Odzyskane płótna mogliśmy oglądać przez kilka dni w Pawilonie Czterech Kopuł, który już niebawem stanie się miejscem ekspozycji sztuki współczesnej, znajdującej się w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Kim był śląski Rembrandt

Michael Lucas Leopold Willmann - bo tak brzmiało pełne nazwisko malarza - przyszedł na świat w niezbyt zamożnej rodzinie wyznania kalwińskiego. Jego ojciec, Peter Willmann, był lokalnym malarzem i to właśnie u niego niego pobierał nauki w początkowej fazie swojej kariery. Około 1650 roku udał się do Amsterdamu, nie było go jednak stać na opłacenie nauki w którymś z renomowanych warsztatów. Zmuszony był więc do samodzielnego studiowania dzieł mistrzów, przede wszystkim obrazów Rembrandta, a także Petera Paula Rubensa i Antona van Dycka. Ich dzieła oglądał prawdopodobnie w dostępnych amsterdamskich kolekcjach lub też w pracowniach malarskich miejscowych artystów. Szkicował również obrazy włoskie, które uważał za podstawę swojej edukacji. Sposób malowania, szkicowy i mocno nasycony światłem, wyniósł jednak przede wszystkim od Rembrandta.

Męczeństwo św. Barbary, fot. B. Lekarczyk-Cisek

Po trwających dziesięć lat studiach, w 1660 roku przybył do Lubiąża na zaproszenie Arnolda Freibergera, opata klasztoru cystersów, który stał się wieloletnim mecenasem artysty. Pod wpływem Freibergera, a przede wszystkim śląskiego mistyka Angeliusa Silesiusa, Willmann przeszedł w 1663 roku konwersję na katolicyzm. 

Obrazy dla kościoła klasztornego w Lubiążu Michael Willmann malował niemal przez całe swoje życie i stworzył bogaty zbiór malowideł, zróżnicowanych pod względem rozmiarów, tematyki i artystycznego charakteru. W prezbiterium i nawie głównej kościoła w Lubiążu znalazł się jego opus magnum:  czternaście ogromnych płócien z cyklu "Męczeństwa apostołów", które w transepcie dopełniały trzy obrazy przedstawiające "Ukrzyżowanie Chrystusa" oraz wyobrażenie "Wizji św. Augustyna". Natomiast w obejściu, nawach bocznych i kaplicach umieszczony został cały szereg ołtarzy bocznych z kameralnymi obrazami o tematyce odwołującej się do kultu świętych: Benedykta, Bernarda, Barbary, Katarzyny, Jana Ewangelisty, Józefa oraz aniołów stróżów. Całość dopełniały wiszące na ścianach naw bocznych i kaplicach liczne obrazy olejne, a także freski.

Pierwszy upadek Chrystusa pod krzyżem, ok. 1682, foto Jerzy Dudzik

Obrazy Willmanna tworzyły wspaniałą Biblię pauperum i miały  służyć wzrostowi pobożności. Doceniano też ich walory artystyczne. Na terenie zdominowanym przez protestantów pełniły także funkcję propaganda fidei.

W latach 70. i 80. XVII wieku Michael Willmann był już znanym malarzem ze sporym dorobkiem artystycznym. Styl śląskiego malarza był innowacyjny i jedynie w ogólnych założeniach nawiązywał do szkoły Rembrandta.

Willmann w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Wrocławskie Muzeum Narodowe zgromadziło dotychczas czterdzieści prac artysty. Wśród nich, poza autoportretem malarza, znajdują się m.in. "Koronacja Marii" - jedna z pierwszych prac Willmanna, wykonanych na zamówienie opata klasztoru w Lubiążu, Arnolda Freibergera, ponadto: "Ostania Wieczerza", monumentalny "Raj", monochromatyczna "Wizja św. Bernarda", kontemplacyjno-mistyczny obraz "Chrystus przy kolumnie", inna wersja "Śmierci św. Barbary". Należące do Muzeum Narodowego dzieła Willmanna są wyeksponowane czasowo w Muzeum Piastów Śląskich na zamku w Brzegu, a także na zamku w Książu oraz (czasowo) w Muzeum Archidiecezjalnym.

Michael Willmann, Pierwszy upadek, fot. MN

Prezentowane w Pawilonie Czterech Kopuł odzyskane obrazy pochodzą z różnych okresów twórczości Willmanna. Wśród nich mogliśmy podziwiać wspaniały tryptyk pochodzący z ok. 1682 roku, przedstawiający sceny pasyjne: "Pierwszy upadek Chrystusa pod krzyżem" "Chrystus i niewiasty jerozolimskie" oraz "Przybicie Chrystusa do krzyża".  Niestety, Droga Krzyżowa nie zachowała się w całości. Ponadto zaprezentowano obraz artysty - "Męczeństwo św. Barbary" z 1682 roku, "Świętą Rodzinę - pocałunek św. Józefa" z 1689 roku oraz "Pejzaż z powołaniem Mateusza" z 1675 roku. Spośród zaprezentowanych obrazów wyróżniał się owalnym kształtem i portretową kompozycją "Św. Mikołaj" z 1702 r.

Artykuł ukazał się pierwotnie na portalu Kulturaonline w 2016 roku.

Wydarzenia w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i jego oddziałach /16-21.12.2025/

 Oprowadzanie kuratorskie z tłumaczeniem na polski język migowy po nowej wystawie czasowej „Mikroświaty”, prezentującej najmniejsze prace ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, to pierwsza z propozycji weekendowych wydarzeń w Gmachu Głównym MNWr. Można również wybrać się na jeden z trzech wykładów. Justyna Chojnacka w cyklu „Jakie to amerykańskie!” opowie o Anselu Adamsie – twórcy ikonicznych fotografii krajobrazowych i jednym z najważniejszych orędowników ochrony amerykańskiej przyrody. Agata Stasińska w trakcie wykładu z cyklu „Kurs historii sztuki” omówi architekturę i rzeźbę gotycką. Z kolei wykład dr Beaty Lejman dotyczyć będzie trójki wybitnych malarzy – Rubensa, Rembrandta i Willmanna.

Mikroświaty, fot. A. Podstawka

Muzeum Etnograficzne zaprasza na warsztaty rodzinne, w trakcie których będzie można wykonać świąteczne ozdoby z wiórów.

W Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej zaplanowano wydarzenia towarzyszące Ogólnopolskiemu Przeglądowi Sztuki Książki. II Wrocławskiemu Triennale, wśród nich: wykład dra Jakuba Łubockiego o miejscu książki artystycznej w sztuce wydawniczej, oprowadzanie kuratorskie, comiesięczne spotkanie dla seniorów oraz warsztaty integracyjne– z audiodeskrypcją i z tłumaczeniem na polski język migowy.

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

20.12, g. 12:00

Śladami Ansela Adamsa: parki narodowe w USA. Wykład Justyny Chojnackiej w ramach cyklu „Jakie to amerykańskie!”

Pierwsze zdjęcia Ansel Adams (1902–1984) wykonał w Yosemite National Park w Kalifornii w 1916 aparatem Kodak „Brownie”, który otrzymał od ojca. To wydarzenie zapoczątkowało drogę artysty jako twórcy ikonicznych fotografii krajobrazowych i jednego z najważniejszych orędowników ochrony amerykańskiej przyrody.

W 1927 roku powstało jego pierwsze portfolio, zawierające słynny Monolit, Half Dome z parku Yosemite. W kolejnych latach Adams utrwalił na negatywach jedne z najpiękniejszych i najbardziej zróżnicowanych parków narodowych USA, wśród nich m.in.: Yellowstone, Grand Canyon, Grand Teton, Glacier, Rocky Mountain, Zion, Mesa Verde, Carlsbad Caverns, Death Valley i Crater Lake w Oregonie.

Wyruszymy śladami Adamsa, przyglądając się miejscom, które fotografował – ich wyjątkowej topografii oraz przyrodniczemu bogactwu i różnorodności. Omówimy także, w jaki sposób można je odkrywać i doświadczać osobiście, dzięki czemu całość stanie się jednocześnie praktycznym przewodnikiem po wymienionych parkach narodowych USA.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

20.12, g. 13:00

„Mikroświaty. Obrazy w małych formatach ze zbiorów MNWr” – oprowadzanie kuratorskie [PJM]. Prowadzenie: Anna Jezierska, Małgorzata Macura, tłumaczenie na polski język migowy: Elżbieta Resler

Niewielki format – to cecha, która łączy wszystkie obrazy pokazywane na wystawie „Mikroświaty…” – żaden nie przekracza wymiarów 40 × 40 cm! Zazwyczaj ukryte przed okiem widzów, w większości przechowywane są w magazynach ze względu na swoiste „niedopasowanie” do koncepcji galerii wystaw stałych. Jednocześnie wiele z tych dzieł prezentuje doskonały poziom artystyczny oraz zaskakuje rozbudowaną, a nawet monumentalną kompozycją zamkniętą w niewielkim formacie.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

21.12, g. 11:00

Architektura i rzeźba gotycka – w pogoni za światłem. Wykład Agaty Stasińskiej w ramach cyklu „Kurs historii sztuki”

Grube i przysadziste mury, a może strzeliste wieże i wielkie witrażowe okna… ale, czy tylko? Wykład będzie okazją do przyjrzenia się różnym obliczom średniowiecznej architektury, poznanie jej najważniejszych cech oraz pokrótce prześledzenia towarzyszącym rozwojowi zmianom. Omawiane budowle staną się również tłem dla historii rzeźby – zaprezentowane zostaną bowiem wybitne przykłady średniowiecznej rzeźby kamiennej integralnie związane z architekturą, jak też dzieła snycerskie stanowiące jej nierzadko niezwykle bogate wyposażenie.

Bilety w cenie 15 zł

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

21.12, g. 15:00

Rubens – Rembrandt – Willmann. Wykład dr Beaty Lejman na pożegnanie wystawy „Rubens na Śląsku” oraz w szóstą rocznicę wernisażu „Willmann. Opus magnum”

Sława i powodzenie Rubensa skłoniły wielu artystów do naśladowania jego metod pracy i organizacji warsztatu. W ślady mistrza z Antwerpii poszedł w Amsterdamie Rembrandt van Rijn, a na Śląsk przeniósł te wzory Michael Willmann. Na czym polegała ta znakomita, nośna recepta na sukces w zawodzie malarza?

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Ozdoby z wiórów, fot. B. Caturian

Muzeum Etnograficzne

21.12, g. 12:00

Przedświąteczna tajemnica – ozdoby z wiórów. Warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Etno w południe”, prowadzenie: Barbara Caturian

Zapraszamy dzieci na chwilę wytchnienia w przedświątecznym zgiełku! Wspólnie zanurzymy się w ciszy, pozwolimy wyobraźni popłynąć i stworzymy wyjątkowe choinkowe ozdoby z drewnianych wiórów – delikatne, lekkie i pełne uroku. Warsztaty to idealny czas, by na moment zatrzymać się i poczuć magię grudniowego wyciszenia. Każde dziecko zabierze ze sobą własnoręcznie wykonany drobiazg, który wprowadzi w dom odrobinę świątecznej atmosfery.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

16.12, g. 14:00

Narracje bez słów. Integracyjne warsztaty z audiodeskrypcją w ramach cyklu „Dotknij Muzeum”, prowadzenie: Kinga Łaska

Z pewnością będą to wyjątkowe zajęcia, podczas których odkrywać będziemy książkę artystyczną jako przestrzeń do opowiadania historii poprzez dotyk. Uczestnicy warsztatów poznają różnorodne faktury, materiały i kształty, a następnie wykorzystają je do stworzenia własnych dotykowych „stron”, które można czytać palcami – bez użycia słów i obrazów.

Bilety w cenie 20 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

19.12, g. 11:00

Przystanek: Pawilon. Przedpołudniowe warsztaty dla seniorów, prowadzenie: Justyna Oleksy

Leporello, kodeks, zwój. Żywe rośliny, interaktywne instalacje, kartki z kalendarza. Ile mieści się w formule książki? Grudniowe warsztaty będą wyjątkowe. Zapraszamy Uczestniczki i Uczestników, by przynieśli ze sobą książkę. Książkę ważną, ulubioną, wielokrotnie przeczytaną lub przeciwnie – przeczytaną raz i noszoną w pamięci jak skarb. A może taką, której forma graficzna wyjątkowo przyciąga? A może taką, z którą wiąże się ważne wspomnienie? Wyposażeni w istotne dla nas publikacje wejdziemy na wystawę Ogólnopolskiego Przeglądu Sztuki Książki. II Wrocławskiego Triennale, która niezwykłymi artystycznymi publikacjami wypełnia dziedziniec Pawilonu Czterech Kopuł. Przyglądając się pracom, podejmiemy dyskusję o formach książki i o tym, jak wypełniają one przestrzeń i naszą wyobraźnię.

Bilety w cenie 15 zł, z Wrocławską Kartą Seniora – 3 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

20.12, g. 12:00

Miejsce książki artystycznej w sztuce wydawniczej. Wykład dr. Jakuba M. Łubockiego w ramach wydarzeń towarzyszących wystawie Ogólnopolskiego Przeglądu Sztuki Książki. II Wrocławskiego Triennale

Wciąż otwarte pozostaje pytanie o granice między „tylko” pięknie wydaną książką tradycyjną (sztuką książki, art of the book) a książką jako wypowiedzią artystyczną, czyli książką artystyczną (sztuką książkową, book art). Pojęcie sztuki wydawniczej, mimo upływu półwiecza od jego powstania, także nadal toruje sobie drogę do pełnego obywatelstwa w nauce o sztuce (historii sztuki) i nauce o książce (księgoznawstwie). Dlatego z pomocą muzealiów ze zbiorów Działu Sztuki Wydawniczej Muzeum Narodowego we Wrocławiu w trakcie wykładu spróbujemy ustalić, czym są te rodzaje sztuki, a następnie stworzyć inwentarz podobieństw, by móc spisać protokół ewentualnych rozbieżności.

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki, fot. A. Podstawka

20.12, g. 13:00

Ogólnopolski Przegląd Sztuki Książki. II Wrocławskie Triennale – oprowadzanie kuratorskie. Prowadzenie: dr hab. Magdalena Wosik, prof. ASP (ASPWr), dr Jakub M. Łubocki (MNWr)

O tym, czym może być książka i jak różne formy przybiera, przekonają się widzowie wystawy, na którą złożyły się najnowsze realizacje polskich twórców książek artystycznych, uczestników II Wrocławskiego Triennale. Obok tradycyjnych kodeksów, harmonijek i zwojów, zwiedzający obejrzą np. książkę-budowlę, „rękopis” wyszyty nićmi, a nawet przestrzenny ogród zen… Przez cały czas trwania ekspozycji widzowie mogą oddawać głosy na ich zdaniem najlepsze prace, laureat nagrody publiczności ogłoszony zostanie 17 lutego 2026 r.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

20.12, g. 13:00

Niewyczerpane [PJM]. Integracyjne warsztaty sensoryczne w ramach cyklu „Ramię w ramię” z audiodeskrypcją oraz tłumaczeniem na polski język migowy. Prowadzenie: Kinga Łaska, tłumaczenie PJM: Agata Mazieńczuk

Twórcze spotkanie będzie okazją do samodzielnie wykonania autorskich arkuszy, które mogą stać się początkiem książki artystycznej, ilustracji, listu lub małego dzieła sztuki. Uczestnicy warsztatów spróbują różnych technik zdobienia: barwienia, zatapiania roślin czy drobnych elementów strukturalnych, które nadadzą papierowi wyjątkowy charakter. To doskonała okazja, by doświadczyć, jak z pozornie prostych składników powstaje coś absolutnie unikatowego. Spotkanie dostępny dla każdego – nie wymaga wcześniejszego doświadczenia, wystarczy chęć eksperymentowania, odrobina cierpliwości i otwartość na proces, który łączy tradycję z artystyczną swobodą. Każdy uczestnik będzie mógł zabrać do domu własnoręcznie wykonane arkusze – gotowe do dalszych twórczych działań lub jako samodzielne piękne obiekty.

Bilety w cenie 20 zł, bilet specjalny 3 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

20.12, g. 16:00

Pomiędzy ostrą kreską, cienką linią i płynącą farbą. Spotkanie w formule autorskiego oprowadzania po wystawie „Waldemar Cwenarski. Czułość. Powroty i poszukiwania”, prowadzenie: Barbara Przerwa

Obrazy Cwenarskiego mają niesamowitą fakturę, przestrzenną, chropowatą, pulsującą życiem. Artysta pracował pełnymi rozmachu ruchami pędzla, czasami nakładał też farbę dłońmi i pozwalał jej spływać w dowolnym kierunku, czasami pocierał po papierze prawie już suchym pędzlem, tworząc ślady malarskie pełne emocji. Przyjrzymy się także, jak nakładali farbę Witold Wojtkiewicz, Tadeusz Makowski, Marek Oberlander, Jan Lebenstein, Anka Mierzejewska czy Hubert Bujak. Zapraszamy do podziwiania faktury obrazów, przenikających się plam barwnych, ostrych kresek i płynnych linii, gestu malarskiego pełnego ekspresji.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

informacja prasowa

"Silesia rediviva" - wystawa śląskiej sztuki barokowej w Pekinie

Arcydzieła i sztandarowe dzieła wczesnego baroku pokaże Muzeum Narodowe we Wrocławiu na wystawie w Stołecznym Muzeum w Pekinie. Po raz pierwszy Chińczycy będą mieli okazję podziwiać ekspresję i wyrafinowany kunszt obrazów Michaela Leopolda Willmanna i rzeźb Matthiasa Steinla, artystów już za swojego życia uznanych za wybitnych, darzonych uznaniem i powszechnie podziwianych.

Matthias Steinl, Archanioł Michał, ok. 1700

"Silesia rediviva" (Śląsk odrodzony) to wystawa prezentująca dzieła wybitnych indywidualności artystycznych regionu położonego w centrum Europy i na skrzyżowaniu najważniejszych szlaków
handlowych. Wystawione zabytki powstały w drugiej połowie XVII w. – okresie, w którym Śląsk po wojnie trzydziestoletniej (1618–1648) bardzo intensywnie odbudowywał potencjał artystyczny. Dzięki sprzyjającym okolicznościom – ambitnemu i świadomemu mecenatowi elit szlacheckich / mieszczańskich, a także ostatnich przedstawicieli książąt z rodu Piastów oraz duchowieństwa katolickiego – stał się regionem, który utalentowani i podziwiani artyści wybierali na miejsce swojego życia i pracy.

Michael Lucas Leopold Willmann, Autoportret, 1682

„Pokażemy wybitne dzieła śląskiego Rembrandta, czyli Michaela Leopolda Willmanna: m.in. podobizny opatów cysterskich i autoportret malarza, znakomite przedstawienia tajemniczego i groźnego świata przyrody (Powołanie św. Mateusza i Ucieczka do Egiptu), obrazy o tematyce mitologicznej (Porwanie Persefony i Orfeusz grający zwierzętom), bohaterów ikonografii religijnej czasów kontrreformacji (Śmierć św. Urszuli i Święta Katarzyna)” – mówi Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Michael Lucas Leopold Willmann, Orfeusz grający zwierzętom, ok. 1670

Silesia rediviva. Barok na Śląsku – kolekcja sztuki i rzemiosła artystycznego z Muzeum Narodowego we Wrocławiu
Termin prezentacji: 18 grudnia 2018 – 24 marca 2019
Miejsce ekspozycji: Stołeczne Muzeum Chin, Pekin (Capital Museum / 首都博物馆)

Matthias Steinl, Putto grające na skrzypcach oraz Putto grające na ręcznych organach (fragment), 1676-1696

informacja prasowa

W głębi obrazu II - nowa wystawa czasowa w Muzeum Narodowym we Wrocławiu

Jakie skojarzenia z wojną może nasunąć "Raj" Michaela Willmanna? Czy dawne znaki herbowe mogą przypominać dadaistyczne kolaże? Po raz kolejny współcześni artyści zapraszają widzów w podróż w głąb obrazów dawnych mistrzów, odkrywając nieoczekiwane skojarzenia i zapraszając do spojrzenia na znane dzieła z innej perspektywy.

Łukasz Huculak, Dada, 2022

„W głębi obrazu II” jest kontynuacją prezentowanego w roku ubiegłym projektu, w ramach  którego w sąsiedztwie wybitnych dzieł z kolekcji Muzeum Narodowego we Wrocławiu można było oglądać dzieła artystów współczesnych.  W tym roku do Jadwigi Sawickiej i  Łukasza Huculaka dołączyli doktoranci Uniwersytetu Rzeszowskiego i Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu: kolektyw artystyczny Bezimienny, Magdalena Franczak i Paweł Korbus. 

Formuła wydarzenia zakłada działania, które aktualizują i przedstawiają w nowym kontekście obiekty pochodzące z kolekcji muzealnej. Artyści stworzyli prace inspirowane wybranymi obrazami prezentowanymi na wystawie „Sztuka śląska XVI–XIX w.” i nadali dawnym dziełom nowe znaczenia, nie unikając przy tym kontekstu przeżywanych aktualnie ogólnoświatowych kryzysów. Kierując uwagę widzów na wybrane detale i wątki renesansowych czy manierystycznych malowideł, dyskretnie dialogują z problemami współczesności. Zapraszając do uważniejszego spojrzenia na dzieła muzealne, zabierają odbiorców w podróż w głąb obrazu. Jest to swoista „wizualna” archeologia, która pozwala odkryć nieoczekiwane związki łączące  przeszłość ze współczesnością.

„W głębi obrazów z przeszłości szukamy fragmentów, które w naszym odczuciu nawiązują do tego, co przeżywamy teraz” – wyjaśniają artyści. „Wiele obiektów historycznych jest wyjątkowych nie tylko z uwagi na wykonawczą maestrię, ale również dlatego, że wyrażały stan ducha epoki, której burzliwość dziś wcale nie wydaje się tak egzotyczna”.

„Jest to rodzaj obrazowo-werbalnej „powieści” przygodowej, także fantastycznonaukowej, którą wspólnie tworzą – malują i werbalizują – artysta i historyk sztuki” – mówi Piotr Oszczanowski, dyrektor MNWr i kurator wystawy. „Wraz z Łukaszem Huculakiem i Jadwigą Sawicką oraz ich utalentowanymi doktorantami ponownie wkraczamy w świat nieznany, odkrywamy coś do tej pory niedostrzeganego, niezauważonego, pomijanego... To wyprawa doprawdy »w głębię obrazu«, ku jego antypodom i limesom wszelakim. 

Czyż nie tego nam trzeba właśnie teraz, kiedy świat okazuje się ponownie tak brutalny, tak bezwzględny i okrutny? Czy to zwrócenie się ku temu, co przecież mieliśmy »od zawsze«, ale tego nie dostrzegaliśmy – nie jest pewną nauką? Czego nauczyła nas pandemia, czego uczą zagrożenia wojenne? Może odpowiedzi na te pytania dostarczają nam artyści? Zaufajmy im, ich wrażliwości i intuicji!”.

Grupa Bezimienny, Księżniczka

Dzieła z kolekcji MNWr, które zainspirowały artystów: 

Michael Willmann,  Raj, ok. 1672

Bóg z rajem Adama i Ewy, epitafium Nicolausa Jenckwitza-Posadowskiego, obraz namalowany przez anonimowego malarza wykształconego w południowych Niderlandach, ok. 1537

Malarz śląski, Portrety Lorenza i Clary Heuglów, ok. 1520

Portret kobiety z maską, ok. 1750

Antoni Jörg (?), Archanioł Michał, lata 20. XVIII w.

Artyści uczestniczący w wystawie:

Łukasz Huculak (ur. 1977) – profesor sztuk pięknych związany z wrocławską ASP im. E. Gepperta, gdzie prowadzi pracownię malarstwa i kieruje studiami doktoranckimi. Laureat Festiwalu Malarstwa w Szczecinie i Festiwalu Malarstwa Bielska Jesień. Członek wrocławskiej Akademii Młodych Uczonych i Artystów.

Jadwiga Sawicka (ur. 1959) – doktor habilitowana, prof. UR, pracuje w Instytucie Sztuk Pięknych Uniwersytetu Rzeszowskiego, prowadząc pracownię dyplomującą. Tworzy obrazy, fotografie, obiekty, instalacje tekstowe, również w przestrzeni publicznej. 

Doktoranci Uniwersytetu Rzeszowskiego i Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu:

kolektyw artystyczny Bezimienny

Magdalena Franczak

Paweł Korbus

Kurator wystawy: Piotr Oszczanowski

W głębi obrazu II

– wystawa czasowa

31.05–31.07.2022

informacja prasowa

28. Wrocławskie Targi Dobrych Książek - program

Od 5 do 8 grudnia 2019 roku trwać będą 28.  Wrocławskie Targi Dobrych Książek. Będzie to okazja nie tylko do zaopatrzenia się w dobrą literaturę, ale także spotkania ulubionych autorów, dyskusje, warsztaty (m. in. detektywistyczne i o miłości, a także kreatywnego pisania) i wiele innych atrakcji.

CZWARTEK, 5 GRUDNIA


12.00–13.30 | Sala Zielona | Booktalking, czyli czytelnik ma głos – międzyszkolny konkurs dla szkół wrocławskich
Finał konkursu dla wrocławskich uczniów VII i VIII klas szkół podstawowych i szkół średnich na najciekawsze zaprezentowanie i zareklamowanie wybranej książki. Wydarzenie poprowadzi Bożena Hołownia z Zespołu Szkół Teleinformatycznych i Elektronicznych we Wrocławiu. Wstęp wolny.

13.00–14.30 | Sala Czerwona | Chcę być kimś! Czyli jak osiągać cele w czasach, gdy wszyscy dookoła mają wywalone
Michał Zawadka zaprasza młodzież do odkrycia mocy i znaczenia poczucia własnej wartości, poznania sztuki wyznaczania i osiągania celów, zdobycia wiedzy, jak zyskać minimum 50 godzin miesięcznie na realizację swoich marzeń i jak radzić sobie z hejterami, a także poznania trzech kroków do odniesienia sukcesu. Spotkanie skierowane jest do młodzieży w wieku 12–19 lat. Zaprasza Wydawnictwo Mind&Dream.

13.00–14.45 | Sala Niebieska | Co knują wydawcy? O nowych książkach dziecięcych – dla bibliotekarzy i księgarzy
Co za chwilę pojawi się na półkach księgarni? O jakich tytułach będzie głośno? Jakie książki przydadzą się bibliotekarzom do zajęć z dziećmi? Spotkanie adresowane do księgarzy, bibliotekarzy, nauczycieli, blogerów, animatorów czytelnictwa i wszystkich miłośników dobrej literatury dziecięcej oraz młodzieżowej. Spotkanie poprowadzą Małgorzata Gałysz-Wróbel i Kinga Kowalska. Zapisy: kinga@wydawnictwodwiesiostry.pl Udział w spotkaniu jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona. Zapraszają wydawnictwa: Babaryba, Dwie Siostry, Format, Poławiacze Pereł i Tako.

14.00–15.00 | Sala Zielona | Emigrancka odyseja – Indiańską ścieżką
Spotkanie o Kanadzie, kulturze rdzennych Indian i życiu na emigracji poprowadzi podróżniczka i poetka – Katarzyna Georgiou. Nie zabraknie pokazu slajdów, opowieści o kraju Klonowego Liścia, możliwości obejrzenia ubrań i biżuterii indiańskiej oraz ceremonialnego okadzania szałwią. Spotkanie skierowane jest do dzieci i młodzieży w wieku 10+. Zaprasza Wrocławski Odział Stowarzyszenia Autorów Polskich.

15.00–16.00 | Sala Czerwona | Balticarium, czyli rejs po Bałtyku
Dlaczego Bałtyk jest zimny i słonawy? Co to jest fitobentos? Jak wygląda omułek i ostrygojad? Kto wymyślił kosz plażowy? Zapraszamy na rejs po Morzu Bałtyckim. Odwiedzimy miasta, plaże i warte uwagi miejsca nadbałtyckich państw, poznamy bałtyckie rośliny, zwierzęta i tajemnice skryte na dnie. Poznajmy nasze morze i doceńmy jego niepowtarzalny urok. Szczególnie teraz, gdy Bałtyk i cała planeta woła o pomoc. Spotkanie poprowadzi Magdalena Kłos-Podsiadło. Spotkanie skierowane jest do dzieci w wieku 7+. Zapisy: wytwornia@wytwornia.com. Udział w spotkaniu jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona. Zaprasza Wydawnictwo Wytwórnia.

16.00–17.00 | Sala Niebieska | Ponad granicami. Historia pięknej przyjaźni
Spotkanie z autorami książki Ponad granicami. Historia Solidarności Polsko-Czechosłowackiej. To opowieść o idei, która połączyła m.in. Adama Michnika, Antoniego Macierewicza i Václava Havla. O nielegalnych spotkaniach na szlakach pogranicza polsko-czechosłowackiego. O niedużym – w założeniu – festiwalu, który stał się, według słów Havla, uwerturą Aksamitnej Rewolucji 1989 roku. W spotkaniu udział weźmie Łukasz Kamiński i Grzegorz Majewski. Poprowadzi je Katarzyna Uczkiewicz. Zaprasza Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”.

16.00–18.00 | Sala Zielona | Friederike von Reden – kobieta w ogrodzie krajobrazowym. A także – co opowiadają nam dawne ratusze, arsenały i bramy miejskie?
W wykładach-prezentacjach nowości z serii Studia z Historii Kultury Europy Środkowej wezmą udział: redaktor serii prof. Jan Harasimowicz oraz autorki książek dr Urszula Bończuk-Dawidziuk (Działalność kulturalna hrabiny Friederike von Reden – 1774–1854) i dr Klara Kaczmarek-Löw (Świecka architektura publiczna w miastach Korony Czeskiej około 1500 roku jako przejaw reprezentacji). Zaprasza Oficyna Wydawnicza Atut.

17.00–18.00 | Sala Czerwona | Fenomen miejsca – Dolny Śląsk
Spotkanie z Małgorzatą Lutowską i Przemysławem Żuchowskim – zwykłymi autorami niezwykłych książek. Autorka książki Śląskie przypadki. To nie mogło się zdarzyć gdzie indziej to nauczycielka i przewodniczka, regionalistka, wychowała się u podnóża Karkonoszy, a jej książka to zapis niezwykłych wydarzeń i historia skarbu ze Środy Śląskiej, który do dziś rozbudza wyobraźnię. Twórca Drogi do domu. Księgi Trzeciej to miłośnik gór i turysta, który przyjechał w Karkonosze i zakochał się w nich, jak wielu, ale jak niezwykle, skoro powstała już trzecia księga. Spotkanie poprowadzi Bożena Danielska, kierowniczka oddziału Muzeum Karkonoskiego w Szklarskiej Porębie. Zaprasza Wydawnictwa „Ad Rem” Karkonosze.

17.00–18.00 | Sala Niebieska | Spotkanie z Wojciechem Chądzyńskim, autorem książki Wrocław. Wydarzenia niezwykłe
Ceniony autor popularnych książek o Wrocławiu zaprezentuje swój kolejny tom opowieści o mieście i ludziach z nim związanych, od czasów średniowiecznych do współczesności. Wojciech Chądzyński wynalazł w dziejach Wrocławia wydarzenia nie zawsze zmieniające bieg jego historii, lecz przede wszystkim interesujące i zaskakujące. Ta fascynująca podróż przez stulecia w książce uatrakcyjniona jest licznymi ilustracjami, wśród nich starymi pocztówkami i archiwalnymi, unikalnymi fotografiami. Zaprasza Wydawnictwo Via Nova.

18.00–19.00 | Sala Niebieska | Spotkanie z prof. Andrzejem Koziełem, autorem książki Michael Willmann (1630–1706). Śląski mistrz malarstwa barokowego
Profesor Andrzej Kozieł, wieloletni badacz życia i twórczości Michaela Willmanna, w swojej nowej, bogato ilustrowanej książce zawarł aktualny stan wiedzy na temat tego najwybitniejszego śląskiego malarza. Mówi nie tylko o tym, jakie były najważniejsze realizacje malarza i na czym polegał kunszt tego artysty, ale również jak wyglądało jego życie rodzinne, jak funkcjonował warsztat, ile zarabiał na malowaniu obrazów i w jaki sposób budował swój prestiż i międzynarodową sławę. Zaprasza Wydawnictwo Via Nova.

18.00–19.00 | Sala Zielona | Mamy w głowie tysiąc książek
Podczas spotkania zaprezentowane zostaną realizacje studentów z Pracowni Książki Akademii Sztuk Pięknych im. E. Gepperta we Wrocławiu. Typowo użytkowe – jak książkowe kalendarze i inspirowane literackim tekstem – jak tom poezji w różnych odsłonach, bo odczytany przez różnych grafików, a także przykłady autorskich książek operujących wyłącznie obrazem czy jednocześnie obrazem i tekstem. Prezentowane książki powstały w jednym lub kilku egzemplarzach. Spotkanie poprowadzą Magdalena Wosik, Joanna Skrzypiec i Karolina Wiśniewska. Zapraszają Wrocławskie księgarnie / Pracownia Książki ASP Wrocław.

18.00–19.00 | Sala Czerwona | Śladami jednorożca – od traktatów naukowych po fantasy
Jednorożec funkcjonuje we współczesnej kulturze w wielu, bardzo odmiennych wyobrażeniach – od ciężkiego osła po srebrzystego konia. Różnorodność ta ma swoje korzenie nie tylko w opowieściach mitologicznych, ale również w naukowych traktatach biologicznych i medycznych, a magiczno-farmakologiczne właściwości rogu owego stworzenia stały się inspiracją dla wielu autorów. Wykład poprowadzi dr Edyta I. Rudolf. Zaprasza Związek Stowarzyszeń Fandom Polski i Nagroda im. Janusza A. Zajdla.

PIĄTEK, 6 GRUDNIA

11.00-20.00 | Strefa relaksu – stoisko nr 08 | Maraton pisania listów Amnesty International
Jak co roku w okolicach 10 grudnia, kiedy przypada Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka, Amnesty International mobilizuje ludzi na całym świecie do solidarnego przeciwstawienia się naruszeniom praw człowieka. Iskra odwagi jest w każdym z nas. Możemy zabrać głos w słusznej sprawie. Możemy wysłać tweeta. Możemy protestować. Możemy napisać list. Możemy działać razem ramię w ramię z obrońcami i obrończyniami praw człowieka, by walczyć z niesprawiedliwością i budować bardziej sprawiedliwy świat. Podczas Maratonu 2019 będziemy pisać w sprawie młodych osób z 10 państw, których prawa człowieka zostały złamane.

11.00–12.00 | Sala Wielofunkcyjna – Wrocławskie Centrum Kongresowe | Warsztaty dla dzieci z Magdaleną Kozieł-Nowak wokół książki Żółwik z oceanu. Tuli Tuli opowiada, kto gdzie mieszka
Podczas warsztatów plastycznych z Magdaleną Kozieł-Nowak dzieci sprzątną ocean tak, aby powstała w nim czysta rafa koralowa oraz wpuszczą do niego ryby, ośmiornice i innych mieszkańców. Warsztaty skierowane są do dzieci w wieku 4–7 lat. Zapisy: j.lawicki@nk.com.pl. Udział w warsztatach jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona. Zaprasza Wydawnictwo Nasza Księgarnia.

11.00–12.00 | Sala Zielona | Podróż do krainy marzeń z religiami świata w tle
Na świecie jest wiele religii. Prawda? Zapraszamy dzieci na interaktywną prezentację i do żywej dyskusji dotyczącej różnorodności świata w jego religijnym obrazie. Spotkanie ma celu przybliżyć cztery wielkie religie: buddyzm, hinduizm, chrześcijaństwo i islam. Prezentacja będzie oparta na przepięknych i bajkowych ilustracjach z książki pt. Mia Ziemianka. Spotkanie poprowadzi autorka książki, Anna K. Maciejowska. Spotkanie skierowane jest do dzieci w wieku 7+. Wstęp wolny. Zaprasza Droga Movie.

11.00–12.00| Sala Niebieska | Każdy ma prawo do własnego szczęścia – warsztaty dla dzieci inspirowane historią dwóch butów o odmiennych charakterach
Czym jest szczęście? Czy dla każdego oznacza to samo? Czy na świat trzeba patrzeć wyłącznie przez różowe okulary? Na te i wiele innych pytań dzieci spróbują odpowiedzieć podczas warsztatów z Anną Paszkiewicz, autorką książki Prawy i Lewy. Na spotkaniu poznają historię Prawego i Lewego i dowiedzą się, jakie niezwykłe rozmowy toczą się nocą w pewnej szafce na buty. Na koniec z materiałów plastycznych wyczarują „magiczne okulary”, by móc spojrzeć przez nie na świat na swój własny, niepowtarzalny sposób. Warsztaty skierowane są do dzieci w wieku 4+. Zapisy: warsztaty@wydawnictwo-widnokrag.pl Udział w warsztatach jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona. Zaprasza Wydawnictwo Widnokrąg.

11.00–12.30 | Sala Cesarska | Dzieci na tropie – warsztaty detektywistyczne
Grażyna Świderek i Ewelina Kubasik poprowadzą warsztaty detektywistyczne oparte na książkach: Biuro Detektywistyczne Lassego i Mai Martina Widmarka, Detektyw Pozytywka Grzegorza Kasdepke oraz Bolek i Lolek. Genialni detektywi Marcina Wichy. Podczas zajęć dzieci stworzą legitymację detektywa, będą zbierały odciski palców, rozwiążą zagadki i rebusy, zagrają w grę planszową i zabawią się w detektywów. Warsztaty skierowane są do dzieci w wieku 8–11 lat. Wstęp wolny.

12.00–13.00| Sala Czerwona | Z rodziną w rok dookoła świata. Opowieść Wojtka i Łucji Łopacińskich
Rodzina Łopacińskich, zatrzymując się w nieustającym pędzie życia, powiedziała „stop!” karierze i postanowiła pokazać dzieciom, jaki świat jest naprawdę. Spędzili rok w nieustającej podróży (łącznie 114 tys. przebytych km), korzystając przede wszystkim z ludzkiej gościnności, i objechali świat, odwiedzając 40 krajów. Podczas spotkania opowiedzą o pełnej przygód rodzinnej podróży dookoła świata i o tym, dlaczego warto realizować swoje marzenia. Zaprasza Łopacińskich Świat.

12.30–14.00| Sala Wielofunkcyjna – Wrocławskie Centrum Kongresowe| Spotkanie z Grzegorzem Kasdepke
Spotkanie z najchętniej czytanym polskim pisarzem książek dla dzieci, laureatem licznych nagród i wyróżnień, autorem około 50 książek oraz twórcą postaci Detektywa Pozytywki, Kacpra, Kuby i Buby poprowadzi dziennikarka Radia Tok FM – Małgorzata Waszkiewicz. Zaprasza Wydawnictwo Literatura i Wydawnictwo Nasza Księgarnia.

13.00–15.00| Sala Cesarska | Warsztaty komiksowe z Tomaszem Woroniakiem
Podczas warsztatów Tomasz Woroniak, autor komiksu Eden, reżyser animacji, layout artist i animator opowie o kadrowaniu w komiksie, inspiracjach filmowych w tworzeniu powieści graficznej oraz pokaże, jak dobierać perspektywę, układ i dynamikę kadrów, aby mieć kontrolę nad tempem opowiadanej historii. Spotkanie skierowane jest do osób w wieku 11+. Zapisy: tomek.woroniak@wp.pl. Zaprasza Timof Comics + Scream Comics.

14.00–14.30 | Strefa relaksu – stoisko nr 08 | Kici Nici i przepis na Święta – warsztaty dla dzieci
Mikołajkowe warsztaty dla dzieci poprowadzi Alina Przydatek, autorka książki Wielka Księga Kici Nici o niezwykłych przygodach sympatycznych, ręcznie wykonanych maskotek Soniulindy i Matildy. Zajęcia skierowane są do dzieci w wieku 5+. Zapisy: klub@kicinici.pl Udział w warsztatach jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona. Zaprasza kicinici.pl

14.30–15.00 | Strefa relaksu – stoisko nr 08 | Kici Nici i przepis na Święta – warsztaty dla dzieci
Mikołajkowe warsztaty dla dzieci poprowadzi Alina Przydatek, autorka książki Wielka Księga Kici Nici o niezwykłych przygodach sympatycznych, ręcznie wykonanych maskotek Soniulindy i Matildy. Zajęcia skierowane są do dzieci w wieku 5+. Zapisy: klub@kicinici.pl Udział w warsztatach jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona. Zaprasza kicinici.pl

14.00–15.00| Sala Niebieska | Spotkanie wokół książki Martina Widmarka i Heleny Willis Tajemnica diamentów
Zapraszamy do małego miasteczka Valleby. Poznamy jego mieszkańców oraz tajemnice. Działa tam Biuro Detektywistyczne Lassego i Mai, które przyjmuje ciekawe i niebezpieczne zlecenia. Tym razem mają do odkrycia zagadkę zniknięcia pięciu drogocennych diamentów. Czy im pomożecie? Spotkanie, podczas którego dzieci pobawią się w detektywów, poprowadzi aktorka Teatru Lalki i Aktora w Wałbrzychu, Karolina Bartkowiak. Spotkanie jest skierowane do dzieci w wieku 6–9 lat. Zaprasza Wydawnictwo Zakamarki. 14.00–15.00| Sala Czerwona | Gary Cooper znad Wisły – Jerzy Pichelski Spotkanie z Maciejem Bernatt-Reszczyńskim, autorem książki o polskim amancie filmowym i teatralnym oraz niezwykle barwnej i zasłużonej dla polskiego kina postaci – Jerzym Pichelskim. Spotkanie poprowadzi Jacek Antczak. Zaprasza Wydawnictwo Fabuła Fraza.

15.00–16.00| Sala Czerwona | Fantastyka bez barier
Spotkanie trzech autorów literatury fantasy, Pawła Pławeckiego, Krzysztofa Piersy i Pawła Kopijera, którzy udowodnią, że fantastyka jest uniwersalnym źródłem rozwoju wyobraźni dla każdego pokolenia oraz że nie istnieją dla niej jakiekolwiek bariery. Pokażą też, w jaki sposób czytanie książek fantasy staje się kluczem to samorealizacji i spełniania największych marzeń w życiu. Zapraszają Autorzy Zaangażowani – Pławecki / Kopijer / Piersa.

15.00–16.00| Sala Niebieska | Pomniki Czasu – Monografia Artysty
Spotkanie z Tomaszem Domańskim, artystą multimedialnym i autorem tekstów w monografii Tomasz Domański. Pomniki Czasu. Działania twórcze Domańskiego zmuszają do stawiania pytań o miejsce i rolę człowieka w świecie natury, o przemijanie, trwanie w czasie, o wartości nadrzędne konstytuujące jednostkę, konkretny byt. Zaprasza Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu.

15.30–16.30 | Sala Cesarska | Warsztaty plastyczne z Martą Kisiel i Pauliną Wyrt
Autorka Marta Kisiel i ilustratorka Paulina Wyrt zapraszają na wesołe warsztaty plastyczne dla dzieci. Na warsztatach będzie można dowiedzieć się, jak się pisze i ilustruje książki, poznać techniki rysowania i posłuchać fragmentów książki Małe Licho i anioł z kamienia czytanych przez autorkę. Na uczestników czeka nielicha zabawa i konkurs z nagrodami. Warsztaty skierowane są do dzieci w wieku 9–12 lat. Zapisy: warsztaty@gwfoksal.pl. Udział w warsztatach jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona. Zaprasza Grupa Wydawnicza Foksal.

16.00–17.00| Sala Czerwona | Śladami wrocławskich Żydów. Promocja nowego Przewodnika po żydowskim Wrocławiu
Podczas spotkania autorzy Przewodnika po żydowskim Wrocławiu, Tamara Włodarczyk i Jerzy Kichler, opowiedzą o historii wrocławskich Żydów i zaprezentują trasy turystyczne promujące dziedzictwo żydowskie. Spotkanie poprowadzi licencjonowany przewodnik – Iwona Stec. Zaprasza Wydawnictwo „Ad Rem” Karkonosze.

16.00–17.00| Sala Zielona | Partia przeciw szkole. Geneza mitu „nauczyciela przedwojennego”
Wykład promujący książkę Nauczyciel przedwojenny. Narodziny i rozkwit mitu poprowadzi dr Krzysztof Uściński. Zaprasza Oficyna Wydawnicza Atut.

16.00–17.00| Sala Niebieska | W służbie Niepodległej – promocja trzech publikacji Instytutu Pamięci Narodowej
Spotkanie jest okazją do zapoznania się w najnowszymi publikacjami wydanymi przez Instytut Pamięci Narodowej. Są to wspomnienia wybitnego oficera Wojska Polskiego płk. dypl. Józefa Szostaka w opracowaniu dr. Daniela Koresia, pierwsza w literaturze naukowej pełna biografia gen. Romana Szymańskiego, żołnierza Pierwszej Kompanii Kadrowej i zdobywcy Monte Casino, autorstwa dr. Jerzego Kirszaka oraz historia żołnierza-fotografa Tadeusza Rożka autorstwa Zenona Harasyma. W spotkaniu wezmą udział autorzy książek. Zaprasza Instytut Pamięci Narodowej.

17.00–18.00| Sala Cesarska | Spotkanie z prof. Jerzym Bralczykiem wokół nowej książki Zwierzyniec
O tym, że Jerzy Bralczyk jest specjalistą od słów, wszyscy dobrze wiemy, ale to, że ma też wiele do powiedzenia na temat zwierząt, będzie dla większości czytelników niespodzianką. Podczas spotkania Profesor opowie m.in. o tym, jak w polszczyźnie funkcjonują różne żurawie, żbiki, żubry i żółwie, jaki potencjał znaczeniowy mają te nazwy i jak łączą się z innymi słowami. Zaprasza Wydawnictwo Agora.

17.00–18.00| Sala Niebieska | Opowieść o Barbarze Piaseckiej-Johnson – dziewczynie z Poznania
Spotkanie wokół książki Kwiat Paproci. Opowieść o Barbarze Piaseckiej-Johnson autorstwa wrocławianki Lili Dmochowskiej poprowadzi Agata Saraczyńska. Obie panie są absolwentami wrocławskiego Instytutu Historii Sztuki, który ukończyła również Barbara Piasecka-Johnson – znana w świecie kolekcjonerka dzieł sztuki, filantropka i wielka patriotka. Prelegentki spróbują odczarować porównanie do Kopciuszka, które narzucono Piaseckiej-Johnson w Ameryce i którego do końca swojego życia nie mogła się pozbyć. Zaprasza Wydawnictwo Universitas.

17.00–18.00| Sala Czerwona | Spotkanie z Karoliną Kuszyk wokół książki Poniemieckie
Poniemieckie to opowieść o losach domów, cmentarzy i rzeczy, od szaf po oleodruki. Karolina Kuszyk tropi ślady, wczytuje się we wspomnienia osadników i przesiedleńców, a przede wszystkim rozmawia – z przedstawicielami trzech pokoleń ludzi mieszkających w poniemieckich domach i korzystających z poniemieckich przedmiotów, ze zbieraczami i kolekcjonerami, z poszukiwaczami niemieckich skarbów, z regionalistami z ziem zachodnich i północnych odkrywającymi przedwojenną historię swoich małych ojczyzn. Podczas spotkania z okazji premiery książki autorka opowie Magdalenie Piekarskiej o doświadczeniach, również osobistych, z poniemieckim dziedzictwem. Zaprasza Wydawnictwo Czarne.

17.00–18.00| Sala Zielona | Spotkanie z Tomaszem Duszyńskim
Spotkanie z Tomaszem Duszyńskim, dziennikarzem, pisarzem oraz autorem powieści Impuls, Glatz oraz Toksyczni. Zaprasza Wydawnictwo SQN.

18.00–19.00| Sala Niebieska | Heidelberg – Saloniki – Wrocław – drogi naukowe Ludwika i Hanny Hirszfeldów
Spotkanie wokół książki Urszuli Glensk Hirszfeldowie. Zrozumieć krew, nominowanej do tegorocznej Nagrody Literackiej Nike, skupiające się na medycznej drodze Hirszfeldów: od Heidelbergu, przez Saloniki, aż po Wrocław. Spotkanie z autorką poprowadzi Grzegorz Gauden. Zaprasza Wydawnictwo Universitas.

18.00–19.00| Sala Czerwona | Mroczny wieczór we Wrocławiu, czyli nowi autorzy kryminałów: Mieczysław Gorzka i Miłosz Fryzeł
Spotkanie z debiutującymi w tym roku wrocławskimi autorami powieści kryminalnych opublikowanych przez Wydawnictwo Bukowy Las. Autorzy porozmawiają o literackich, filmowych i muzycznych inspiracjach, drodze do publikacji, Wrocławiu jako miejscu zbrodni oraz zaprezentują powieści Martwy sad, Iluzja i Marsz w mrok. Spotkanie prowadzi Bartosz Synowiec, dziennikarz Radia RAM i Radia Wrocław Kultura. Zapraszają Wydawnictwo Bukowy Las i Księgarnie Świat Książki.

18.00–19.00| Sala Zielona | Spotkanie z Adamem Pacholakiem, autorem książki Elektronowy mózg miasta. Idea nowoczesnego Wrocławia a budynek ZETO
Budynek wrocławskiego Zakładu Elektronicznej Techniki Obliczeniowej przy ulicy Ofiar Oświęcimskich, autorstwa Anny i Jerzego Tarnawskich, wzbudzał zachwyt mieszkańców Wrocławia w końcu lat 60. XX wieku, kiedy został zrealizowany, i szybko stał się symbolem rozwoju wrocławskiego przemysłu komputerowego. Adam Pacholak opowiada w swej książce o powojennym mieście, jego architekturze, odbudowie i zabudowie, uwikłaniach historycznych komunistycznego czasu, o kulturze Wrocławia i jego specyfice, o ludziach tu żyjących i tworzących, o ich ambicjach. Spotkanie z autorem poprowadzi prof. UWr dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos. Zaprasza Wydawnictwo Via Nova.

19.00–20.00| Sala Zielona | Spotkanie z dr Joanną Hytrek-Hryciuk, autorką książki Między prywatnym a publicznym. Życie codzienne we Wrocławiu w latach 1938–1944
Spotkanie z dr Joanną Hytrek-Hryciuk wokół jej prekursorskiej publikacji wnikliwie badającej czas, który stanowił tło dla późniejszego dramatu wojennego, fanatycznej obrony Festung Breslau. Autorka analizuje okres utrwalonego władztwa nazistowskiego w Stadt Breslau, mówi o przeobrażaniu się codzienności mieszkańców i intelektualnego klimatu Wrocławia od 1938 r., ostatniego czasu „normalnego” życia mieszkańców miasta, do jesieni 1944 r., po której nastąpiła zdeterminowana przez czynniki militarne jego samozagłada. Rozmowę o książce poprowadzi Kamilla Jasińska z Ośrodka „Pamięć i Przyszłość”. Zaprasza Wydawnictwo Via Nova.

19.00–20.00| Sala Czerwona | Kryminał na peryferiach – spotkanie z Przemysławem Semczukiem i Bernardetą Prandzioch
Bernadeta Prandzioch – publicystka, Ślązaczka od pokoleń, autorka kryminałów Terapeutka i Tabu oraz Przemysław Semczuk – dziennikarz, publicysta, autor powieści kryminalnych Tak będzie prościej i To nie przypadek porozmawiają z Jackiem Antczakiem o tym, czy kryminalna akcja musi się toczyć w dużym mieście. Zaprasza Wydawnictwo Rebis.

19.00–20.00| Sala Niebieska | Dawne kina we Wrocławiu
Wykład poświęcony dawnym kinom we Wrocławiu poprowadzi dr Andrzej Dębski, autor książki Nowoczesność, rozrywka, propaganda. Historia kina we Wrocławiu w latach 1919–1945. Zaprasza Oficyna Wydawnicza Atut.

NIEDZIELA, 8 GRUDNIA

11.00-20.00 | Strefa relaksu – stoisko nr 08 | Maraton pisania listów Amnesty International
Jak co roku w okolicach 10 grudnia, kiedy przypada Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka, Amnesty International mobilizuje ludzi na całym świecie do solidarnego przeciwstawienia się naruszeniom praw człowieka. Iskra odwagi jest w każdym z nas. Możemy zabrać głos w słusznej sprawie. Możemy wysłać tweeta. Możemy protestować. Możemy napisać list. Możemy działać razem ramię w ramię z obrońcami i obrończyniami praw człowieka, by walczyć z niesprawiedliwością i budować bardziej sprawiedliwy świat. Podczas Maratonu 2019 będziemy pisać w sprawie młodych osób z 10 państw, których prawa człowieka zostały złamane.

11.00–12.00 | Sala Cesarska | Portret rodzinny – warsztaty plastyczne dla dzieci
Joanna Bartosik, ilustratorka książek dla dzieci i laureatka licznych nagród, zaprasza na warsztaty plastyczne, podczas których dzieci zajrzą do książki Moja mama, mój tata (Wydawnictwo Wytwórnia), przyjrzą się książkom z serii Raz, dwa, trzy i Dwa, trzy, cztery (Wydawnictwo Widnokrąg), a każdy uczestnik będzie mógł stworzyć rodzinny portret. Zajęcia skierowane jest do dzieci w wieku 5–7 lat. Zgłoszenia: wytwornia@wytwornia.com Udział w warsztatach jest bezpłatny, liczba miejsc ograniczona. Zaprasza Wydawnictwo Wytwórnia i Wydawnictwo Widnokrąg.

11.00–12.00| Sala Zielona | Mała wielka zmiana – warsztaty dla dzieci
Agnieszka Urbańska pokaże, jak duże znaczenie mają drobne gesty, słowa, uśmiechy, proste działania. Coś wielkiego może się zacząć od wrzucenia papierka leżącego na chodniku do kosza na śmieci, albo uśmiechu wymienionego ze staruszką za oknem. W tym wszystkim istotną rolę odegra Patrycja Iskierka. Spotkanie skierowane jest do dzieci w wieku 5+. Wstęp wolny. Zaprasza Wydawnictwo Adamada.

12.00–15.00 | Strefa relaksu – stoisko nr 08 | Warsztaty komiksowe dla dzieci
Warsztaty komiksowe poprowadzą studentki Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Marta Wojtaszek i Miriam Pieniek. Zaprasza Związek Stowarzyszeń Fandom Polski i Nagroda im. Janusza A. Zajdla.

12.00–13.00| Sala Czerwona | Spotkanie z Piotrem Hercogiem wokół książki Piotr Hercog. Ultrabiografia
Piotr Hercog, człowiek, dla którego polskie góry nie są wystarczająco wysokie, żeby po nich biegać. W 2017 r. był najszybszym obcokrajowcem na mecie maratonu, który miał miejsce na Mount Everest. Podróżnik opowie o swoich wyprawach, zaskakujących i dramatycznych sytuacjach, dążeniu do celu i realizowaniu marzeń. Spotkanie, z udziałem współautora książki Piotr Hercog. Ultrabiografia, Jacka Antczaka, poprowadzi Marek Dudziński, redaktor naczelny Runner's World Polska. Zaprasza Wydawnictwo SQN.

12.00–13.00| Sala Niebieska | Jak diabeł z pudełka – czyli jaką tajemnicę skrywa Anna Kańtoch?
Anna Kańtoch – autorka tekstów fantastycznych i kryminałów, pięciokrotna laureatka Nagrody im. Janusza A. Zajdla, otrzymała też Nagrodę Literacką im. Jerzego Żuławskiego i Nagrodę Specjalną im. Janiny Paradowskiej. Autorka, słynąca z oryginalnych pomysłów oraz umiejętności budowania atmosfery niepokoju, opowie o tajemnicach swego warsztatu. Spotkanie poprowadzi Edyta I. Rudolf. Zaprasza Związek Stowarzyszeń Fandom Polski i Nagroda im. Janusza A. Zajdla.

12.00–13.00 | Sala Zielona | Niewinność nikogo nie interesuje. Wokół książek Igora Brejdyganta
Tam, gdzie Igor Brejdygant pyta o granice naszej wolności, przekracza granice gatunku – tak o książkach autora Rysy i Układu pisze Mariusz Czubaj. W swoich książkach ceniony scenarzysta, znany m.in. z filmu Palimpsest, pokazuje, że aby złamać czyjąś karierę i zniszczyć jego życie prywatne, wystarczy zaledwie pomówienie. Jakie skutki niesie medialny samosąd? Czy w dobie post-prawdy jest jeszcze miejsce na domniemanie niewinności? I czy oczyszczenie z zarzutów ma jakiekolwiek znaczenie? Spotkanie z autorem poprowadzi Anna Fluder z Radia RAM. Zaprasza Grupa Wydawnicza Foksal.

13.00–14.00| Sala Czerwona | Spotkanie z Jakubem Małeckim
Spotkanie z Jakubem Małeckim, autorem książek Dygot, Rdza, Ślady i Horyzont, którzy tworzy absolutnie unikatowe i niełatwe do sklasyfikowania powieści i opisuje kameralne historie ludzi, w których objawia się chaos rządzący ludzkimi życiorysami. Zaprasza Wydawnictwo SQN.

13.00–14.00| Sala Zielona | Dokąd dziś nie zdążysz?
Transport publiczny w Polsce – zwłaszcza poza miastami – nie działa. Codzienne dojazdy do pracy, szkoły, lekarza, kina stają się wyzwaniem. Jak sobie radzą z tym wyzwaniem mieszkańcy mniejszych i większych ośrodków? Opowie o tym Olga Gitkiewicz, autorka reportażu Nie zdążę. Zaprasza Wydawnictwo Dowody na Istnienie.

13.00–14.30| Sala Niebieska | Spotkanie z jedną z najpopularniejszych pisarek czeskich Aleną Mornštajnovą
Rozmowę z czeską prozaiczką Aleną Mornštajnovą wokół powieści Hana, nagrodzonej tytułem Czeskiej Książki Roku 2018, poprowadzi dziennikarz Radia Tok FM, Łukasz Wojtusik. Spotkanie tłumaczył będzie autor przekładu, Tomasz Grabiński. Zaprasza Wydawnictwo Amaltea.

14.00–15.00| Sala Zielona |Spotkanie z Filipem Zawadą wokół książki Rozdeptałem czarnego kota przez przypadek
Muzyk, fotograf i pisarz Filip Zawada opowie o swojej najnowszej książce Rozdeptałem czarnego kota przez przypadek. Ta świeża i błyskotliwa proza sprawia, że zaczynamy widzieć, jak bardzo świat z naszych wyobrażeń różni się od tego, w którym żyjemy. Zaprasza Wydawnictwo Znak.

14.00–15.00| Sala Czerwona | Spotkanie z Wojciechem Chmielarzem wokół książki Rana
Wojciech Chmielarz, autor kryminałów, dziennikarz i laureat Nagrody Wielkiego Kalibru za książkę Przyjęcie, porozmawia z Jackiem Antczakiem o nowej powieści Rana, odsłaniającej najgłębiej skrywane tajemnice, o których nikt nie chce mówić. Zaprasza Wydawnictwo Marginesy.

14.00–16.00| Sala Cesarska | Montessori w twoim domu. Praktyczne warsztaty dla rodziców
Praktyczne warsztaty dla rodziców małych dzieci inspirowane książką Montessori w twoim domu autorstwa Simone Davies. Wprowadzenie do pedagogiki Marii Montessori i pozytywnej dyscypliny oraz zajęcia w podgrupach pokazujące na przykładach, jak urządzić dom i wychowywać swojego malucha w duchu Montessori, a jednocześnie być uważnym i spokojnym rodzicem. Spotkanie czarne poprowadzą nauczycielki Montessori, edukatorki rodziców Ewelina Donatti, Monika Borek i Paulina Sikorska. Wstęp wolny. Zaprasza Wydawnictwo Bukowy Las i Księgarnie Świat Książki.

14.30–16.00| Sala Niebieska | Salon zdobywców: Małgorzata Rejmer
W ramach cyklu spotkań z laureatami polskich nagród literackich przyznanych w 2019 roku zapraszamy na rozmowę z reportażystką Małgorzatą Rejmer, która za książkę Błoto słodsze niż miód otrzymała w tym roku Paszport „Polityki”. Spotkanie poprowadzi Michał Nogaś. Zaprasza Wrocławski Dom Literatury.

15.00–16.00| Sala Zielona | Spotkanie z Markiem Zychlą wokół książki Scheda gigantów
Marek Zychla opowie o swojej najnowszej powieści wypełnionej odległymi mitami, fantastycznymi krainami i celtyckimi fascynacjami. Spotkanie z autorem poprowadzi Magdalena Paluch. Zaprasza Wydawnictwo Alegoria.

15.00–16.00| Sala Czerwona | Spotkanie autorskie z Piotrem Zychowiczem wokół książki Wołyń zdradzony
Piotr Zychowicz, publicysta historyczny, autor książek Obłęd ’44 i Pakt Ribbentrop-Beck, opowie o swojej książce Wołyń zdradzony, w której w wydaniu rozszerzonym znalazły się m.in. sprawozdania i memoriały podziemia z Wołynia i Galicji Wschodniej do Komendy Głównej Armii Krajowej oraz władz cywilnych Rzeczypospolitej. Zaprasza Wydawnictwo Rebis.

16.00–17.00| Sala Cesarska | Kiedy śpiewał Cohen
Promocja zbioru wierszy Kiedy śpiewał Cohen… z udziałem autora Gabriela Leonarda Kamińskiego. Spotkanie poprowadzi Leszek Budrewicz. Zaprasza Wydawnictwo Atut.

16.00–17.00| Sala Niebieska | Rafała Wojaczka Listy miłosne i nie
Spotkanie wokół premiery unikatowej publikacji Wydawnictwa Warstwy, która jako pierwsze tego typu wydawnictwo scala niemal kompletną korespondencję listowną prowadzoną przez Rafała Wojaczka od lat młodzieńczych aż do momentu jego tragicznej śmierci. W rozmowie udział wezmą redagujący książkę prof. Stanisław Bereś oraz Dagna Cichoń. Spotkanie poprowadzi Łukasz Wojtusik. Zaprasza Wydawnictwo Warstwy.

16.00–17.00| Sala Zielona | Pisanie kreatywne – przydatne tricki
Spotkanie z sekcją literacką Logrus: Anną Kańtoch, Martą Magdaleną Lasik i Alicją Tempłowicz. Spotkanie poprowadzi Agnieszka Włoka. Zaprasza Związek Stowarzyszeń Fandom Polski i Nagroda im. Janusza A. Zajdla.

16.00–17.00| Sala Czerwona | Spotkanie z Hanną Kowalewską wokół książki Okna z widokiem na Weronę
Spotkanie z poetką i powieściopisarką Hanną Kowalewską wokół nowej powieści z bestsellerowego cyklu o Zawrociu. Okna z widokiem na Weronę to opowieść o zmaganiu się z rzeczywistością i splątaniu ludzkich losów oraz o tym, jak przeszłość nieodwracalnie wpływa na naszą teraźniejszość. Zaprasza Wydawnictwo Literackie.

Godziny otwarcia:

5 grudnia (czwartek) 12.00-19.00
6 grudnia (piątek) 11.00-20.00
7 grudnia (sobota) 11.00-20.00
8 grudnia (niedziela) 11.00-17.00

Adres:
Hala Stulecia, ul. Wystawowa 1

informacja prasowa