Wszystkie posty spełniające kryteria zapytania Łazienki Królewskie, posortowane według daty. Sortuj według trafności Pokaż wszystkie posty
Wszystkie posty spełniające kryteria zapytania Łazienki Królewskie, posortowane według daty. Sortuj według trafności Pokaż wszystkie posty

środa, 30 lipca 2025

2025 Rokiem Wojciecha Jerzego Hasa

Z inicjatywy Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, a także dyrektora Narodowego Centrum Kultury Filmowej w Łodzi – Rafała Syski oraz dyrektora Narodowego Centrum Kultury – Roberta Piaskowskiego, rok 2025 został ogłoszony Rokiem Wojciecha Jerzego Hasa. Obchody, związane z przypadającym w tym czasie stuleciem urodzin reżysera, są równie wielowymiarowe, co sama jego sylwetka i twórczość – to projekcje filmów, wystawy i prelekcje odbywające się w kraju i za granicą. Narodowe Centrum Kultury jest współorganizatorem i partnerem wielu z nich.

Inauguracją Roku Hasa były retrospektywy „Has. Kroniki wyobraźni”. To jedyne tego rodzaju ogólnopolskie wydarzenie, które prezentuje pełną filmografię reżysera na taką skalę. Cykl pokazów realizowany jest przez Stowarzyszenie Kin Studyjnych przy współorganizacji Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego (FINA) i wsparciu Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, a projekcje odbywają się od lutego do końca grudnia w 60 kinach Sieci Kin Studyjnych w całym kraju. Wszystkie 25 filmów można było obejrzeć w Kinie Iluzjon w jubileuszowym cyklu chronologicznym, poprzedzonym prelekcją i oryginalnymi zwiastunami. Pozostałe kina studyjne z SKS prezentują wybrane dzieła Hasa w ramach swojego repertuaru.

Dzięki działaniom Instytutu Adama Mickiewicza (IAM), twórczość reżysera jest dostępna na przestrzeni całego 2025 roku nie tylko dla widzów sal kinowych w Polsce. Ruchome obrazy mistrza wyobraźni publiczność zobaczy także na wielkich ekranach w Europie oraz Ameryce Południowej i Azji – zarówno podczas festiwali filmowych, jak i innych wydarzeń kulturalnych. IAM stworzył również specjalne wydanie serwisu culture.pl, gdzie zakładka dedykowana Hasowi zawiera obszerną biografię twórcy, filmografię oraz na bieżąco aktualizowane kalendarium wydarzeń zagranicznych.


Przeglądy, przedmioty i przestrzenie


Rok Hasa wykracza jednak poza filmografię, a odbywające się w ramach jubileuszu wydarzenia poszerzają artystyczną część życia reżysera o dodatkowe wątki. Wystawa „Has. Horyzonty czasu i przestrzeni” zaprosiła widzów do wejścia w życiorys i zapoznania się z jego codziennością, która rozpięta była pomiędzy Wrocławiem, Krakowem i Łodzią. Ekspozycja, zorganizowana przez Narodowe Centrum Kultury we współpracy z Narodowym Centrum Kultury Filmowej w Łodzi, miała swój wernisaż 26 marca 2025 roku w Senacie RP i przedstawiała sylwetkę reżysera nie tylko od strony twórczości, ale poprzez przedmioty osobiste: notatniki, listy i fotografie z archiwum rodzinnego i filmowego, a także wideo-eseje i przedmioty codziennego użytku – w tym charakterystyczną czapkę. W wydarzeniu otwierającym uczestniczyła Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, a także żona reżysera – Wanda Ziembicka-Has.

Dwa miesiące później, 26 maja 2025 roku, publiczność miała okazję doświadczyć jednego z najbardziej rozpoznawalnych filmów Hasa „Rękopis znaleziony w Saragossie” w zupełnie nowy, dwuwymiarowy sposób. Projekcja filmu została połączona z muzyką na żywo – kompozycje Krzysztofa Pendereckiego zostały wykonane przez Pawła Romańczuka i zespół Małe Instrumenty z towarzyszeniem orkiestry kameralnej Sinfonietta Cracovia pod batutą Katarzyny Tomali-Jedynak. Wydarzenie miało miejsce w ramach Festiwalu Muzyki Filmowej i Krakowskiego Festiwalu Filmowego i było częścią programu kulturalnego polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Partnerem koncertu była Wytwórnia Filmów Fabularnych i Dokumentalnych.

Od 4 do 31 sierpnia w Galerii Plenerowej Łazienek Królewskich w Warszawie trwać będzie wystawa „Has na nowo” – prezentacja 30 plakatów Andrzeja Pągowskiego, inspirowanych filmami Wojciecha Jerzego Hasa. Będzie to znakomita okazja, by sprawdzić, w jaki sposób liternictwo z czołówek filmów reżysera, uniwersum i szerzej imaginarium filmowe, czy tematyka dokumentalnych filmów propagandowych inspirowała wyobraźnię plakacisty. Co ważne, wystawa będzie dostępna także w angielskiej wersji językowej i jest wydarzeniem towarzyszącym 29. Międzynarodowego Biennale Plakatu w Warszawie. Organizatorami wydarzenia są Narodowe Centrum Kultury oraz Muzeum Łazienki Królewskie. Narodowe Centrum Kultury Filmowej jest partnerem merytorycznym projektu.


Wystawa monograficzna poświęcona filmowi „Lalka”, którą zaplanowano na jesień w Kordegardzie, Galerii Narodowego Centrum Kultury, to ekspozycja stanowiąca swego rodzaju opowieść o procesie powstawania filmu. Zobaczymy tam elementy scenograficzne autorstwa Jerzego i Lidii Skarżyńskich, kostium tytułowej „Lalki”, czyli Izabeli Łęckiej, w którą wcieliła się Beata Tyszkiewicz, multimedia z fragmentami filmów, plakaty filmowe, a także nagrody i odznaczenia przyznane reżyserowi. W osobnej części galerii będzie można posłuchać muzyki do filmu skomponowanej przez Wojciecha Kilara.  Wystawa monograficzna „Lalki” nie mogłaby się odbyć bez wsparcia EC1 – Miasta Kultury w Łodzi, Narodowego Centrum Kultury Filmowej, Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie, a także Wytwórni Filmów Fabularnych we Wrocławiu.

Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu we współpracy z wytwórnią GAD Records, uzupełniła wydarzenia odbywające się w ramach Roku Hasa muzyczną premierą. Płyta „Reżyseria: Wojciech Jerzy Has" to kompilacja zawierająca archiwalne, niepublikowane wcześniej, nagrania muzyki filmowej Hasa z jego kluczowego, wrocławskiego okresu twórczości.


Wizjoner, współtwórca, pedagog


Filmy Hasa, współtworzone z równie wizjonerskimi jak on twórcami, do dziś wyróżniają się w historii polskiej kinematografii. Twórczość Wojciecha Jerzego Hasa nie byłaby tak wielowymiarowa, gdyby nie zaangażowanie równie wybitnych postaci z pokrewnych filmowi dziedzin, których zapraszał do realizacji swoich wizji. Scenografie pełne symboli, odniesień do historii i kultury projektowali Jerzy i Lidia Skarżyńscy. Wśród twórców pracujących na planie znajdziemy też znakomitych autorów zdjęć – Mieczysława Jahodę, Witolda Sobocińskiego i Grzegorza Kędzierskiego.

Has traktował muzykę jako równoprawny element narracji, stąd niepowtarzalną ścieżkę dźwiękową do swoich filmów powierzył Krzysztofowi Pendereckiemu, Jerzemu Maksymiukowi czy Wojciechowi Kilarowi. Całość dopełniali aktorzy polskiego kina, spośród których to między innymi: Gustaw Holoubek, Tadeusz Janczar, Barbara Krafftówna, Zbigniew Cybulski i Tadeusz Fijewski.

Wojciech Jerzy Has dzielił się wizją z innymi twórcami, także tymi młodymi – zapisał się w historii polskiej kinematografii również jako ceniony pedagog, związany przez wiele lat z łódzką Szkołą Filmową, gdzie pełnił funkcje wykładowcy, dziekana i rektora, jak również był założycielem Studia Filmowego „Indeks”. Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna w Łodzi (PWSFTViT) również włączyła się w obchody Roku Hasa. W dniu przypadającym na 100. rocznicę urodzin reżysera – 1 kwietnia – przygotowała dwa wydarzenia: konferencję naukową „Ludzie Hasa" z udziałem badaczy z Polski i zagranicy oraz wydarzenie artystyczne „Labirynt Hasa", obejmujące wspomnienia studentów, których obejmował swoją opieką merytoryczną i artystyczną, a także działania performatywne.

Życiorys Wojciecha Jerzego Hasa to nieoczywista ścieżka edukacji, kariery zawodowej, a także wielokrotnie występujące okoliczności uniemożliwiające mu pracę nad filmami. Może dlatego tworzył skomplikowane światy, z zapętlonymi liniami czasu, wielowymiarowymi przestrzeniami i splątanymi losami bohaterów. I właśnie teraz, w 100. rocznicę urodzin reżysera – rok 2025 zaprasza, by zajrzeć na nowo do światów Hasa. Uczcijmy więc ten rok poznając jego filmy i imaginarium.


"Has na nowo" – wystawa plakatów Andrzeja Pągowskiego w Łazienkach Królewskich

Już od 4 sierpnia w Galerii Plenerowej Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie będzie można oglądać wyjątkową wystawę „Has na nowo”. Prezentacja 30 plakatów autorstwa Andrzeja Pągowskiego, inspirowanych filmami Wojciecha Jerzego Hasa, potrwa do 31 sierpnia 2025 r. Wernisaż wystawy odbędzie się w poniedziałek, 4 sierpnia o godz. 13:00.

To niezwykła okazja, by zobaczyć, jak współczesny mistrz plakatu interpretuje świat jednego z najoryginalniejszych polskich reżyserów. Projekt obejmuje plakaty do wszystkich 25 filmów Hasa – od wczesnych etiud dokumentalnych, przez filmy krótkometrażowe, aż po dzieła fabularne, takie jak „Sanatorium pod klepsydrą”, „Lalka” czy „Rękopis znaleziony w Saragossie”. Nie zabrakło też miejsca dla najsłynniejszego niezrealizowanego projektu reżysera – „Osła grającego na lirze”.

Andrzej Pągowski wraca w tej serii do estetyki swoich malarskich prac z lat 80., posługując się ręcznym liternictwem i nawiązując do stylistyki epoki, z której pochodzą filmy. W swoich plakatach sięga m.in. po liternictwo z oryginalnych czołówek filmowych i konwencje graficzne plakatów propagandowych, co nadaje projektowi spójny i nostalgiczny charakter.

Wystawa „Has na nowo” to wydarzenie towarzyszące 29. Międzynarodowemu Biennale Plakatu w Warszawie. Jej organizatorami są Narodowe Centrum Kultury i Muzeum Łazienki Królewskie. Partnerem merytorycznym projektu jest Narodowe Centrum Kultury Filmowej. Ekspozycja dostępna będzie także w wersji angielskiej.

Zapraszamy do wspólnej podróży przez filmowe uniwersum Wojciecha Jerzego Hasa – oczami Andrzeja Pągowskiego.



wtorek, 10 czerwca 2025

Tańcząc Fridę Kahlo /recenzja baletu "Frida" w Operze Wrocławskiej/

7 i 8 czerwca 2025 uczestniczyłam w niezwykłym wydarzeniu, które miało miejsce w Operze Wrocławskiej –  w premierze baletu zatytułowanego "Frida", będącego opowieścią o życiu i twórczości meksykańskiej malarki Fridy Kahlo. Cóż to była za urzekająca opowieść! Taniec wyobrażał miłość, cierpienie, umieranie, a także sztukę, która była dla Fridy próbą wyrażenia własnych doświadczeń za pomocą malarstwa. We wrocławskim spektaklu wszystko to zostało opowiedziane za pomocą choreografii, kostiumów, plastyki teatralnej, świateł... Powstało widowisko znakomite, jakiego dawno nie dane nam było oglądać.

"Frida", fot. Wojciech Palacz


Fridy Kahlo życie w obrazach


Frida Kahlo stała się rodzajem ikony przede wszystkim za sprawą filmu Julie Taymor, zrealizowanego na podstawie książki Haydena Herrery Frida: A Biography of Frida Kahlo. W Polsce miał swoją premierę w  2003 roku i święcił triumfy na całym świecie. Pamiętam, jak występująca w roli tytułowej  Salma Hayek, amerykańska aktorka pochodzenia meksykańskiego, tak bardzo zaangażowała się w jego powstanie, że partycypowała w kosztach produkcji, a przede wszystkim z wielkim zaangażowaniem wcieliła się w postać Fridy, czemu służyć miały także oryginalne stroje malarki. To była dla Hayek rola jej życia. Nie był to wprawdzie pierwszy film biograficzny, bo już w 1983 odbyła się premiera filmu „Frida, naturaleza viva”, który także odniósł wielki sukces i wzbudził kolejne fale zainteresowania dla twórczości malarki. Oryginalna, pełna życiowej prawdy twórczość Fridy Kahlo została dzięki filmowi spopularyzowana także na fali feminizmu. Zaczęły pojawiać się kolejne biografie, a Fridą zainteresowali się również twórcy teatralni i muzycy W 1991 w Filadelfii wystawiono operę pt. „Frida” zaaranżowaną przez Roberta Xaviera Rodrigueza. W 1994 amerykański muzyk James Newton wydał płytę pt. „Suite for Frida Kahlo”, a 21 czerwca 2001 twarz Fridy pojawiła się na amerykańskim znaczku pocztowym. Zaczęto organizować wystawy. W 2005 w Londynie zgromadzono 87 prac Fridy. Z kolei wystawa „Frida Kahlo and Diego Rivera: Masterpieces from the Gelman Collection”, obejmująca prace Fridy i Diego, zaprezentowana została w 2011 w Pallant House Gallery w Chichester (West Sussex) i zgromadziła w jednym miejscu dzieła dwóch centralnych postaci meksykańskiego modernizmu. Również w Polsce prezentowano jej prace, m. in. w 2017/2018 w CK Zamek w Poznaniu miała miejsce wystawa „Frida Kahlo i Diego Rivera. Polski kontekst”, a w 2023 roku Muzeum Łazienki Królewskie zaprezentowało wystawę "Kolor życia. Frida Kahlo".

"Frida", fot. Wojciech Palacz

W 2008 na największym festiwalu sztuki w Edynburgu (Edinburgh Festival Fringe) przedstawiono sztukę o życiu Fridy pt. „Frida Kahlo: Viva la vida!”, której autorem był Meksykanin Humberto Robles. W Polsce natomiast w 2017 roku,  w 110. rocznicę urodzin artystki, odbyła się prapremiera sztuki teatralnej Jakuba Przebindowskiego "Frida. Życie Sztuka Rewolucja". To wszystko obrazuje rosnącą popularność artystki, która wciąż inspiruje artystów różnych dzie3dzin sztuki, także sztuki baletowej.

Dla belgijsko-kolumbijskiej tancerki baletowej i choreografki Annabelle Lopez Ochoa, która stworzyła choreografię do baletu "Frida" w Operze Wrocławskiej, źródłem inspiracji był przede wszystkim film z Salmą Hayek:

Od momentu, gdy około 20 lat temu po raz pierwszy obejrzałam film "Frida"  –  możemy przeczytać w programie  – czułam potrzebę opowiedzenia tej historii przez taniec. To dzieło nie jest klasyczną biografią, lecz portretem meksykańskiej artystki, rozwijającym się poprzez podróż jej obrazów.

Artystka znana jest z tego, że lubi, aby tancerze "opowiadali historię", ale w przeciwieństwie do Piny Bausch, która obserwowała swoich tancerzy i z nich czerpała budując role, Annabelle Lopez Ochoa inspiruje przede wszystkim sztuka i muzyka, o czym mogliśmy się przekonać oglądając balet i słuchając muzyki skomponowanej przez Petera Salema. 

"Frida", fot. Wojciech Palacz


Tańcząc Fridę


Scenografia "Fridy" Dieuweke Van Reij jest prosta i funkcjonalna (czarny kub, który po otwarciu staje się staje się tłem wielu scen), za to kostiumy – bajecznie kolorowe jak jej postaci, zainspirowane folklorem Meksyku i nade wszystko jej konkretnymi obrazami: "Ranny jeleń", "Strzaskana kolumna", autoportrety, w tym "Dwie Fridy"...

Poszczególne sceny są znakomicie i bardzo precyzyjnie skomponowane  – nie ma w tym przedstawieniu żadnej przypadkowości, a precyzja ta dotyczy wszystkich elementów spektaklu: tańca, ruchu scenicznego, aktorów drugiego planu, tła i rekwizytów. Spaja je także muzyka. Kompozytor Peter Salem poznawał na różne sposoby biografię Fridy Kahlo, oglądając, czytając (także jej książkę kucharską! 😊), zgłębiając zarówno meksykański folklor, jak też wykorzystując elementy muzyki jazzowej w epizodzie nowojorskim.

Uważam, że w sztuce baletowej muzyka i ruch to duet, w którym łączą się historia i emocje  –  twierdzi w rozmowie z Janem Płonką  – ta pierwsza wyrażana poprzez dźwięki, a ta druga  – poprzez niesamowitą ekspresję ciał tancerzy. (...) Kolor i żywiołowość są obecne w orkiestracji, podobnie jak brak kolorów w chwilach tragedii i rozpaczy.

W kompozycji muzyki do spektaklu, nawiązującej (bynajmniej nie dosłownie) do muzyki meksykańskiej, znalazły się także trzy piosenki przyjaciółki Fridy  –  Chaveli Vargas (mogliśmy ją zobaczyć i posłuchać w filmie Julie Taymor). Mnie skojarzyły się także się z filmami Almodovara, w których śpiew pojawia się rzadko, niosąc jednak wielkie emocje, jak choćby w "Volver" czy w "Wysokich obcasach". Piękne i poruszające, niezapomniane momenty...

"Frida", fot. Wojciech Palacz


Boski taniec


O tym, że taniec symbolizuje coś więcej niż ludzkie uczucia i problemy egzystencjalne, świadczy napisany w 1865 roku wiersz C. K. Norwida: „Do słynnej tancerki rosyjskiej – nieznanej zakonnicy”. Utwór ten skierowany został do Marty Nikołajewny Murawiewej, której sztuką poeta był zafascynowany. W jego utworach literackich pojawiają się na różnych etapach  – w juweniliach i w twórczości dojrzałej, liczne i wieloznaczne obrazy tańca. Poeta wykorzystuje metaforę tańca, aby dokonać filozoficznego czy moralnego uogólnienia, a także, by zawrzeć w nim istotne przesłanie. Taniec jest sztuką będącą nie tylko widomym znakiem harmonii, doskonałości i pełni ludzkich możliwości. Widok jego piękna jest przeżyciem estetycznym, ale ma również, zdaniem poety, wartość moralną. Widząc tak boskie piękno, tak wysublimowaną duchowość, człowiek doznaje uczuć najwyższego wzruszenia – jak w przeżyciu mistycznym. 

Nawiązałam do Norwida nie bez przyczyny. Uczestnicząc w obydwu premierowych przedstawieniach "Fridy" nie tylko sama poczułam głębokie poruszenie, ale mogłam je dostrzec także u innych uczestników tego wydarzenia. To się jakoś czuło "w powietrzu", że oto dzieje się coś niezwykłego. Z całą pewnością było to zasługą wymienionych już realizatorów, ale przede wszystkim artystów baletu. A nie mieli oni łatwego zadania! Nie "tylko" taniec, ale także gra aktorska, precyzyjny ruch ruch sceniczny, współpraca zespołowa... A przecież nie czuło się, że stoi za tym ciężka wielotygodniowa praca – widać było nade wszystko piękno i harmonię.

"Frida", fot. Wojciech Palacz

Olśniewające były Carola Minardo i Phoebe Anderssen, które wystąpiły w roli tytułowej, a dzielnie partnerowali im jako Diego Daniel Agudo Gallardo i Łukasz Ożga. Pierwsza z baletnic swoją dziewczęcą subtelnością i autentycznością już w momencie pojawienia się na scenie wprost elektryzowała. Oszałamiająca scena wypadku, gdy bohaterka traci grawitację i balansuje w deszczu złocistego pyłu (pamiętamy tę scenę z filmu, ktoś wiózł sproszkowane złoto, które przeznaczone było na pokrycie kościelnej rzeźby) – pełna dramatyzmu, a zarazem skończonego piękna. Równie dramatyczna, choć zaprezentowana zupełnie innymi środkami ekspresji, była końcowa scena I aktu, w której za pomocą licznych czerwonych nici realizatorzy nawiązali symbolicznie do obrazu "Szpital Henry Forda".  Przejmująca była także w scenie umierania, kiedy następuje przemiana w motyla, będącego symbolem transformacji i nadziei... Daniel Agudo Gallardo w roli otyłego Diego Rivery – również znakomity i jakże prawdziwy. Specjalny kostium powiększający jego sylwetkę i sposób poruszania się sprawiły, że "uwierzyliśmy" w jego pozorną ociężałość, a przecież sceny zagrane przez szczupłego baletmistrza wymagały, paradoksalnie, nie lada sprawności i aktorskiego talentu! 

"Frida", fot. Wojciech Palacz

Pięknie wypadły także sceny zbiorowe, w których pojawiają się "emanacje" Fridy oraz postacie z jej obrazów, szczególnie trzeba zauważyć rolę zagraną cudownie przez Laurę Flügel w roli Jelenia, niezwykle smukłą i wysoką, o wdzięku łani. Wspaniała była także rola nazwana od obrazu Kahlo Strzaskaną kolumną, w którą wcieliły się  Agata Załuska i Magdalena Kurilec-Malinowska.  Ponadto spektaklowi towarzyszył nieustannie element czarnego humoru, które wprowadzały szkielety męskie oraz bardziej subtelne szkielety żeńskie. Cudne były ponadto kolorowe Fridy: Zielona, Fioletowa, Czerwona, Żółta itd., wykreowane przez ... baletmistrzów. Wszystkich nie sposób wymienić, bo skład baletmistrzów był w tym przedstawieniu bardzo rozbudowany, z przewagą artystów niepolskich: włoskich, hiszpańskich, japońskich... stanowiących stały zespół baletowy Opery Wrocławskiej. Mamy bowiem w Operze Wrocławskiej znakomitych tancerzy, co jest w znacznej mierze zasługą kierowniczki baletu, Małgorzaty Dzierżon. Z takim zespołem można góry przenosić!

"Frida" okazała się baletem skończenie pięknym, o wiele piękniejszym i bogatszym w znaczenia niż film  z Salmą Hayek, który jest jednak typowo hollywoodzką produkcją. Spektakl baletowy tymczasem dotykał czegoś znacznie głębszego, co można by patetycznie nazwać duszą albo metafizyką, o ile nie boimy się patosu... 

poniedziałek, 17 czerwca 2024

VII Letni Festiwal Opery Królewskiej /program/

Premierą opery LA CENERENTOLA, która odbędzie się 22 czerwca w Teatrze Królewskim, rozpocznie się VII LETNI FESTIWAL POLSKIEJ OPERY KRÓLEWSKIEJ, którego głównym bohaterem będzie Gioachino Rossini.

Wszyscy doskonale znają pełną magii i fantastycznych postaci baśń o Kopciuszku w wersji Charles’a Perraulta. Lecz w operze Rossiniego próżno szukać dobrej wróżki, wyczarowanej karety czy szklanego pantofelka, który w całym królestwie pasuje na jedną tylko wyjątkową stópkę. W libretcie, sporządzonym przez Jacopa Ferrettiego na podstawie wcześniejszych tekstów Charles’a-Guillaume’a Étienne’a oraz Francesca Fioriniego, zamiast wróżki występuje mędrzec Alidoro, postać macochy zastąpiona zostaje niesprawiedliwym ojczymem, a miejsce bucika zajmuje bransoletka, dzięki której książę rozpoznaje swoją wybrankę. Niezmiennym pozostaje jednak triumf skromności i wdzięku Kopciuszka nad chciwością i próżnością przyrodnich sióstr oraz bezwarunkowa dobroć głównej bohaterki, która w szczęśliwym zakończeniu wybacza swoim dotychczasowym oprawczyniom.

Rossini, opowiadając pół żartem – pół serio baśniową historię, nie stroni od wirtuozerii, stawiając przed wszystkimi solistami ambitne zadania. Od czasów prapremiery, która odbyła się w karnawale 1817 roku w Teatro Valle w Rzymie, z głównymi rolami zmierzyła się plejada śpiewaczek i śpiewaków, bowiem po chłodnym przyjęciu pierwszego spektaklu, podobnie jak to miało miejsce w przypadku Cyrulika sewilskiego, każde kolejne przedstawienie spotykało się już z ogromnym uznaniem. Wkrótce opera podbiła sceny nie tylko we Włoszech, ale i w całej Europie, a zainteresowanie tym tytułem nie gaśnie i dziś. W inscenizacji przygotowanej przez Polską Operę Królewską typowy dla Rossiniego „rozbrykany komizm” z lekkością i właściwą sobie wirtuozerią interpretuje na nowo znakomita reżyserka Jitka Stokalska.

Spektakle: 22, 23, 26 i 28 lipca

Włoszka w Algierze



6, 8 i 9 lipca o godz. 19.00 w Teatrze Królewskim w Starej Oranżerii w Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie zostanie zaprezentowana kolejna opera Rossiniego: L’Italiana in Algeri (Włoszka w Algierze). To jedno z tych dzieł Gioacchina Rossiniego, które przypieczętowały wysoką pozycję młodego kompozytora i otworzyły mu drogę do międzynarodowej sławy. Dwuaktowa dramma giocoso, po raz pierwszy wystawiona w Wenecji w maju 1813 roku, spotkała się z tak wielkim aplauzem publiczności, że już niebawem tytuł zagościł na afiszach teatrów nie tylko we Włoszech, ale i w całej Europie.

Ze smakiem, ale i rozmachem kompozytor parodiuje to, co charakterystyczne dla opery seria. Rozbudowane arie z chórami, wyszukane koloratury, groteskowe dialogi, ironiczne westchnienia – wszystkie środki zostają zaprzęgnięte w służbę zabawie. Nietuzinkowa inteligencja tytułowej Włoszki kontrastuje z rozpasaniem znudzonego swoim dotychczasowym związkiem beja Mustafy, a i pozostałym bohaterom nie brakuje charakteru, co znajduje stosowne odzwierciedlenie w różnorodności środków muzycznych. Do tego należy dodać tak modny w XIX wieku orientalizm oraz fakt, iż ta porywająca opowieść ma swoje źródła w prawdziwej historii. Nic zatem dziwnego, że Piotr Kamiński w dziele tym dostrzega „[…] specyfikę i… nowoczesność rossiniowskiego komizmu, gdzie szaleństwo jest muzyczne, nierealne – w stanie nieważkości”.

Cyrulik sewilski



18, 19 i 20 lipca o 19.00 usłyszymy i zobaczymy "Cyrulika sewilskiego" - jedno z najsłynniejszych dzieł Gioachina Rossiniego. Choć jego napisanie zajęło ponoć kompozytorowi zaledwie trzy tygodnie, to okazało się jednym ze szczytowych osiągnięć w gatunku opera buffa. Skrząca się od oryginalnych muzycznych pomysłów kompozycja obfituje w kunsztowne arie i zabawne dialogi. Doskonałość muzycznych rozwiązań potęguje znakomite libretto, które Cesare Sterbini ułożył na podstawie sztuki Pierre’a Beaumarchais’go.

Dziś nie każdy pamięta, że prapremiera słynnej opery Rossiniego odbyła się pod tytułem Almaviva, ossia L’inutile precauzione (Almaviva lub Zbyteczna ostrożność). Zmiana oryginalnego tytułu stanowiła jeden z licznych zabiegów mających na celu zjednanie rzymskiej publiczności. Spodziewano się bowiem, że wykorzystanie przez młodego Rossiniego tekstu, na kanwie którego powszechnie szanowany Giovanni Paisiello skomponował wcześniej własną operę, może wzbudzić negatywne emocje. I rzeczywiście. Na nic zdało się uzyskanie zgody mistrza oraz wyjaśnienie dołączone do programu. Wszelkie próby załagodzenia sytuacji okazały się daremne, a premiera, która odbyła się w Teatro Argentina w Rzymie 20 lutego 1816 roku, zakończyła się fiaskiem.

Jednak już drugie przedstawienie publiczność przyjęła z należytym uznaniem. Wkrótce zaś opera zyskała sławę nie tylko we Włoszech, ale i na całym świecie. Przyjąwszy ostatecznie tytuł tożsamy z literackim pierwowzorem, Il barbiere di Siviglia Rossiniego bawi i zachwyca również dziś.


Przedstawieniom operowym towarzyszyć będą Rodzinne warsztaty z Rossinim: 

9 i 18 lipca o 11.00

Czy każdy może śpiewać i czym tak naprawdę jest śpiew? Jak sprawić, żeby nasz głos stał się instrumentem? Dlaczego śpiewak musi zrobić przed występem rozgrzewkę i jak dyrygować, żeby wszyscy śpiewali równo?

Na te i wiele innych pytań odpowiemy podczas familijnych warsztatów skierowanych do najmłodszych melomanów. Zapraszamy dzieci w wieku 5-12 lat wraz z opiekunami na spotkanie w magicznym świecie oper mistrza Rossiniego. Historie Kopciuszka, Cyrulika sewilskiego i Włoszki w Algierze, stylowe dekoracje i piękna muzyka uruchomią wszystkie zmysły. Dzieci wezmą udział w lekcji śpiewu pod okiem chórmistrza, poznają tajniki pracy śpiewaczki operowej, wysłuchają melodii skomponowanych przez włoskiego mistrza oraz będą miały możliwość rozmowy z artystami Polskiej Opery Królewskiej. Warsztaty prowadzone będą w zabytkowej przestrzeni Teatru Królewskiego w Starej Oranżerii w Muzeum Łazienki Królewskie, jednego z kilku w Europie oryginalnych XVIII-wiecznych teatrów dworskich.

materiały prasowe Polskiej Opery Królewskiej

wtorek, 11 lipca 2023

Trwa VI Letni Festiwal Polskiej Opery Królewskiej - co w programie?

24 czerwca rozpoczął się VI LETNI FESTIWAL POLSKIEJ OPERY KRÓLEWSKIEJ – tym razem pod hasłem OPERA BUFFA. Przepiękne wnętrza Teatru Królewskiego i Pałacu na Wyspie w Muzeum Łazienki Królewskie oraz Zamku Królewskiego w Warszawie wypełni pogodny nastrój zabawy dzięki pełnym lekkości operom komicznym. 


To wyjątkowe święto muzyki zainaugurowała 24 czerwca uroczysta premiera przedstawienia L’ITALIANA IN ALGERI Gioacchina Rossiniego. Muzyka króla opery komicznej będzie stanowić swoistą ramę festiwalu – jego zwieńczeniem będzie bowiem opera zaliczana do szczytowych osiągnięć gatunku IL BARBIERE DI SIVIGLIA.

W programie festiwalu poświęconego operze buffa nie może zabraknąć utworu, który rozpoczął rozwój tego nurtu. Skromne intermezzo LA SERVA PADRONA ("Służąca panią") Giovanniego Battisty Pergolesiego pierwotnie miało stanowić jedynie zabawny przerywnik między aktami „poważnego” przedstawienia, a okazało się dziełem genialnym, zachwycającym swym kunsztem kolejne pokolenia słuchaczy. To, czy słusznie Piotr Kamiński przyrównał talent Pergolesiego do umiejętności samego Mozarta, publiczność będzie mogła ocenić sama. Podczas festiwalu zabrzmi bowiem COSÌ FAN TUTTE mistrza z Wiednia.

„La serva padrona” w Polskiej Operze Królewskiej to przedstawienie z wielu powodów wyjątkowe. Już na zawsze będzie przypominać i artystom, i widowni, jak trudno było żyć bez sztuki, bez opery, bez teatru w okresie pandemii, w czasie całkowitej izolacji i zamknięcia placówek kulturalnych. Dokładnie trzy lata temu – 4 lipca 2020 roku – premiera „La serva padrona” była pierwszym spektaklem wystawionym przez Polską Operę Królewską, gdy można było już wpuścić na widownię ograniczoną liczbę widzów. Była to – po przymusowej przerwie – pierwsza w Polsce, a druga w Europie premiera operowa!

Skromność obsadowa dzieła Pergolesiego stała się po raz kolejny jej atutem, a wyraziste typy buffo stworzone przez parę solistów i trójkę mimów w reżyserii Jitka Stokalska oraz stylowe brzmienie zapewnione przez Zespół Instrumentów Dawnych Capella Regia Polona pod kierunkiem Krzysiek Garstka sprawiły, że do dziś jest wdzięcznie przyjmowana przez publiczność. Nie mogło zabraknąć jej także w programie VI Letniego Festiwalu Polskiej Opery Królewskiej poświęconego właśnie operze buffa.

Polskim akcentem wydarzenia będzie wznowiona po dłuższej przerwie NĘDZA USZCZĘŚLIWIONA Macieja Kamieńskiego. Choć ta jedna z pierwszych rodzimych oper nie zawiera typowo swojskich muzycznych elementów, to doskonale odzwierciedla najlepsze wzory włoskie, niemieckie i francuskie.

Natomiast dla amatorów kameralistyki soliści Polskiej Opery Królewskiej wraz z pianistką Dagmarą Dudzińską przygotowali koncert CHE LIETO GIORNO, podczas którego zabrzmią słynne arie i ensemble z oper W.A. Mozarta, G. Rossiniego czy G. Donizettiego w opracowaniu na głosy i fortepian.

informacja prasowa


poniedziałek, 3 lipca 2023

Kolor życia. Frida Kahlo - wystawa w Łazienkach Królewskich

 Od 7 lipca do 3 września 2023 roku Muzeum Łazienki Królewskie zaprasza na wystawę "Kolor życia. Frida Kahlo". Do wyjątkowego świata meksykańskiej malarki wprowadzają nas kolory, obrazy oraz zdjęcia, a także plenerowa instalacja nawiązująca do słynnego La Casa Azul.

"Kolor życia" - co symbolizuje wystawa?

Frida Kahlo była jedną z najbardziej autentycznych artystek ubiegłego stulecia. Jej twórczość przepełniały wyraziste barwy, choć życie nie szczędziło jej cierpienia.

Wystawa "Kolor życia. Frida Kahlo" to przestrzeń wielowątkowa, dynamiczna jak biografia i sztuka meksykańskiej malarki. Jest symbolem historii kobiety wrażliwej, poszukującej swojej tożsamości, mającej ogromną moc twórczą i będącej w stanie przezwyciężyć ból.

Frida Kahlo w dzieciństwie chorowała na polio, a jako nastolatka została ciężko ranna w wypadku. Przeszła kilkadziesiąt operacji, lecz jej ciało nigdy nie wróciło do pełnej sprawności. Mimo tego nie straciła woli kreacji.

Fridę Kahlo ukształtowała również kultura rdzennej ludności Meksyku, do której często odwoływała się w swoich dziełach. Siłę czerpała także z bliskości z naturą. Uwielbiała spędzać czas w ogrodzie, otoczona roślinami i zwierzętami oraz rzeźbami prekolumbijskimi.


© Imogen Cunninghalm Trust


"Kolor życia" - to zobaczysz na wystawie

W Podchorążówce zaprezentowane zostaną trzy obrazy Fridy Kahlo: "Tam wisi moja sukienka" (1933), "Kokosy" (1951) oraz "Martwa natura z arbuzami" (1953).  Ekspozycję wzbogacą archiwalne zdjęcia z życia artystki, a także film z 1941 r. Twórcą dokumentu jest Nickolas Muray, amerykański fotograf, przyjaciel Fridy Kahlo, a zarazem autor wielu jej zdjęć. W archiwalnym materiale zobaczymy artystkę i jej męża, Diego Rivera, w ogrodzie Niebieskiego Domu. Mimo upływu lat jakość filmu, szczególnie intensywność barw, została znakomicie zachowana.

Integralną częścią wystawy będzie plenerowa instalacja na dziedzińcu Podchorążówki, odtwarzająca fragmenty Niebieskiego Domu Fridy Kahlo, w którym artystka się urodziła, wychowała, tworzyła i zmarła. To słynny La Casa Azul z meksykańskiej dzielnicy Coyoacán, będący dziś muzeum legendarnej malarki. Kobalt, czerwień, zieleń - już od pierwszych kroków poczujemy, że trafiliśmy do wyjątkowego świata Fridy Kahlo, pełnego kolorów i natury.

Przy jednej ze ścian instalacji, będącej wnęką odwzorowaną na podstawie archiwalnych zdjęć patio w La Casa Azul, stanie posąg przedstawiający meksykańskie bóstwo. Dzieło nawiązuje do jednej z rzeźb natywnych, którymi Frida Kahlo i jej mąż, wypełnili ogród przy Niebieskim Domu. Kopię meksykańskiego posągu wykonał polski rzeźbiarz, Michał Selerowski.

Frida Kahlo, "Tam wisi moja sukienka" (1933), Colección FEMSA


Polsko-meksykańska współpraca

Prace nad koncepcją wystawy poświęconej twórczości Fridy Kahlo rozpoczął śp. prof. Zbigniew Wawer, dyrektor Muzeum Łazienki Królewskie w latach 2017-2022. Ekspozycja wpisuje się w przypadającą w tym roku 95. rocznicę nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską i Meksykiem oraz 65-lecie powstania Museo Frida Kahlo zwanego La Casa Azul. Otwarcie wystawy zbiega się również ze 116. rocznicą urodzin legendarnej malarki.

Ekspozycja powstała dzięki współpracy Muzeum Łazienki Królewskie, Ambasady Meksyku oraz Colección Acervo INBAL - Museo de Arte Moderno, meksykańskiej instytucji kultury, zajmującej się popularyzacją kultury meksykańskiej za granicą.


Wydarzenia towarzyszące wystawie

Wystawie towarzyszy bogaty program wydarzeń muzealnych, których partnerem jest Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Wykłady z pogranicza sztuki, psychologii i psychiatrii wyjaśnią wpływ fizycznego i psychicznego cierpienia na twórczość Fridy Kahlo. Warsztaty i spotkania przeniosą nas w świat legendarnej malarki oraz przybliżą kulturę Meksyku. Rodziny z dziećmi doświadczą sztuki poprzez zabawę w przestrzeni twórczej "Frida i Fridita", inspirowanej dziełami meksykańskiej artystki.

Odbędą się również oprowadzania po wystawie dla rodzin z dziećmi, młodzieży i dorosłych w języku polskim, angielskim i hiszpańskim, a także dla osób z niepełnosprawnością słuchu w PJM i wzroku z audiodeskrypcją.

Wystawa otwarta będzie od wtorku do piątku w godz. 10.00-18.00, w sobotę w godz. 12.00-20.00, zaś w niedzielę w godz. 10.00-18.00. Wstęp: 30 zł - bilet normalny, 15 zł - ulgowy, 20 zł - dorośli z Kartą Dużej Rodziny, w piątek - bezpłatnie (zwiedzanie wyłącznie indywidualne). Bilety do nabycia w kasie i biletomacie w Podchorążówce.

PROGRAM WYDARZEŃ - POZNAJ SZCZEGÓŁY


Wystawa "Kolor życia. Frida Kahlo" dofinansowana została ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Mecenas Muzuem: PZU

Partnerzy wystawy: Ministerstwo Kultury Meksyku, Rząd Meksyku, Ambasada Meksyku w Polsce, INBAL - EL INSTITUTO NACIONAL DE BELLAS ARTES Y LITERATURA, Colección FEMSA, Difusión y Fomento Cultural, Museo Casa Estudio Diego Rivera y Frida Kahlo, Fundacja Orlen, Bank Gospodarstwa Krajowego, Royal Talens, Katcon Polska, CEMEX

Partner programu edukacyjnego: Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Patroni medialni: TVP2, TVP Kultura, Vogue Polska, Insider, Wernisażeria, AMS, Radio ZET, Chilli ZET, Stolica, Kultura wokół Nas, Damosfera

informacja prasowa

PJM | Oprowadzanie po wystawie "Kolor życia. Frida Kahlo"


środa, 6 lipca 2022

Wieczór Flamenco: Madrugada Sombra

Lipcowy Wieczór Flamenco będzie sporym zaskoczeniem dla osób, które bywają na koncertach tego cyklu. Letnie wibracje podkręci mocno energetyczna i oryginalna grupa MADRUGADA SOMBRA, która w nieoczywisty i umiejętny sposób łączy sztukę flamenco z polskim folkiem. Zespół zaprezentuje materiał ze swojej debiutanckiej płyty Sombra.

MADRUGADA SOMBRA (hiszp. madrugada – poranek, świt, sombra – cień) to niepowtarzalna muzyczna fuzja polskiej muzyki ludowej z flamenco, elektroniką i jazzem. Jest to bez wątpienia pierwszy tego typu projekt muzyczny w Polsce. Zespół został nagrodzony podczas 27. Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Ludowej Mikołajki Folkowe, zdobywając wyróżnienie w konkursie Scena Otwarta za zjawiskową prezentację i trafną fuzję kulturową w 2017 roku.

Poprzez debiutancki album Sombra artyści pokazują piękno polskiej muzyki ludowej i niezwykłą energię płynącą z flamenco. Projekt ten buduje mosty między pozornie tylko odległymi światami i estetykami oraz zwraca uwagę na to, że warto sięgać do własnych korzeni i czerpać z nich inspiracje, jak również łączyć muzykę tradycyjną z nowymi trendami i stylistykami. 

Zestawienie słów w nazwie zespołu, gdzie madrugada oznacza świt, a sombra cień, podkreśla, że dualizm jest motywem przewodnim projektu. To osobliwe zestawienie dwóch przeciwstawnych zjawisk doskonale obrazuje przewrotność tej muzyki, w której zawsze znajdzie się trochę światła i trochę cienia. Współczesne opracowania niezwykle melodyjnych pieśni z Kurpiów, Lubelszczyzny czy Wielkopolski przeplatają się z rytmami radosnych hiszpańskich rumb, tangosów czy bulerías. Autorskie kompozycje spotykają się z elektroniką, jazzem a nawet... polskim big bitem, a przejmujące, poważne pieśni cante jondo i biały śpiew wybrzmiewają obok elektronicznych beatów i tradycyjnych perkusjonaliów. Jest to zupełnie nowe, niebanalne połączenie, które tworzy projekt unikatowym, posiadającym własne charakterystyczne brzmienie oraz przekaz. 

Zespół występował na wielu prestiżowych festiwalach i wydarzeniach ze świata kultury i sztuki, m.in. TEDxWomanWarsaw 2019, Teatr 6-te Piętro, Gala Otwarcia Europejskiego Forum Nowych Idei Sopot, 7th International Tattoo Convention Warsaw 2019, Europejski Festiwal Piosenki Autorskiej Transvocale 2019 Frankfurt{oder}Słubice, Gala Wręczenia Nagród Fundacji Zacny Uczynek Łazienki Królewskie Warszawa, JEFF Jazz Etno Funky Festival Słowenia, Muzeum w Nieborowie i Arkadii Finisaż Wystawy „W podróży”, Noc Muzeów Muzeum Romantyzmu w Opinogórze.

Zespół Madrugada Sombra wystąpi w składzie: 

Wiktoria Kwiatkowska – śpiew, palmas

Iwona Skrzos – gitara, taniec

Maciej Wieżyński – gitara 

Kamila Olesińska – taniec, śpiew, palmas

Anika Kamińska – cajón, palmas, perkusjonalia

Piotr Łabanow – gitara basowa

Wojciech Jankowski – flet poprzeczny, flet prosty, saksofon 


Wieczór Flamenco: Madrugada Sombra
17.07.2022 | 17:30
Sala Witrażowa, ul. Purkyniego 1, Wrocław

Bilety: 66 PLN normalne, 44 PLN ulgowe, dostępne na kupbilecik.pl (http://kbq.pl/77823)

Link do wydarzenia: https://fb.me/e/5zKQHZ0IG

informacja prasowa

poniedziałek, 4 stycznia 2021

Ferie po królewsku online w siedmiu Rezydencjach Królewskich

Po raz pierwszy siedem Rezydencji Królewskich przygotowało wspólną akcję dla dzieci i młodzieży na przerwę zimową - Ferie po królewsku online, której organizatorem jest Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. Codziennie, przez 14 dni, od 4 do 17 stycznia na stronach internetowych instytucji biorących udział w akcji oraz na ich profilach w mediach społecznościowych będą publikowane propozycje online dla dzieci. Wirtualne spacery, muzyczne warsztaty, bajki i legendy dla najmłodszych oraz atrakcyjne spotkania ze znanymi youtuberami uzupełnią programy indywidualne przygotowane przez każdą z Rezydencji. 


Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu wraz z siedmioma Rezydencjami Królewskimi: Zamkiem Królewskim w Warszawie, Zamkiem Królewskim na Wawelu, Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Muzeum Zamkowym w Malborku, Muzeum Okręgowym w Zamku Królewskim w Sandomierzu, Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka i Muzeum Narodowym w Lublinie przygotował program na czas ferii dla uczniów, w odpowiedzi na sytuację epidemiologiczną w kraju. 

Ideą projektu jest zachęcenie uczniów do spędzania czasu wolnego w otoczeniu kultury poprzez internetowe łącza. W akcji udział wezmą znani youtuberzy i influencerzy. Nie zabraknie także popularnych postaci znanych z ekranów telewizyjnych, które poprowadzą wirtualne spotkania dla dzieci z przestrzeni muzealnych. 

Podobnie, jak w przypadku programu "Darmowy listopad w Rezydencjach Królewskich", celem akcji jest zwiększanie dostępności do narodowych instytucji kultury, promocja edukacji poprzez sztukę oraz wzrost uczestnictwa w kulturze, szczególnie wśród dzieci i młodzieży.

"Ferie po królewsku", materiały prasowe Muzeum Zamek Królewski na Wawelu


Codziennie, przez 14 dni, na stronach internetowych i kanałach mediów społecznościowych: Facebook, YouTube, Instagram, Twitter, będą publikowane propozycje dla dzieci i młodzieży na każdym etapie edukacji.   

W godzinach przedpołudniowych rezydencje zaproszą do zwiedzania zabytkowych sal i poznawania kolekcji podczas wirtualnych spacerów z Idą Nowakowską z cyklu "Muzeum oczami dziecka", a Piotr Rubik zaprosi na warsztaty wokalne  z serii Muzyczne spacery po Rezydencjach Królewskich

Gościem specjalnym pierwszego odcinka muzycznej opowieści będzie Ala Tracz wraz z siostrą Aleksandrą. Na najmłodsze pociechy będą czekać baśnie i legendy. Ich wyobraźnię będzie rozbudzać Joanna Moro i Agata Załęcka – dzięki lekturze Królewskich bajek.  Atrakcją dla młodzieży będą z pewnością znani youtuberzy i influencerzy, którzy na swoich kanałach zaskoczą Zamkowymi trendami. 

O każdej porze dnia uczestnicy akcji będą mieli możliwość goszczenia w innej rezydencji! Śniadanie na Wawelu, popołudnie w Warszawie, a bajka na dobranoc z Malborka – takie rzeczy są możliwe tylko online! Warsztaty, webinaria, przedstawienia, filmy i konkursy z nagrodami, to tylko niektóre z atrakcji ofertowanych przez rezydencje w programach indywidualnych. Aktualne informacje znajdują się na stronach poszczególnych Rezydencji.

Ferie online nie mają granic – możesz być wszędzie!

Zamek Królewski na Wawelu przygotował specjalną ofertę dla najmłodszych:

– Zamkowi Królewskiemu na Wawelu zależy na budowaniu trwałej więzi ze zwiedzającymi już od najmłodszych lat. Chcemy angażować i budzić emocje, w atrakcyjny sposób przybliżając historię zbiorów i zachęcając do zwiedzania Zamku nie tylko w przestrzeni wirtualnej, ale i na żywo po ustaniu pandemii. Mamy nadzieję, że przygotowany przez nas program sprosta oczekiwaniom najbardziej wymagającej grupy odbiorców – mówi dr hab. Andrzej Betlej, prof. UJ – dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu.

"Ferie po królewsku", materiały prasowe Muzeum Zamek Królewski na Wawelu


Terminy:

5 stycznia 2021 W namiocie wezyra

7 stycznia 2021 Z buńczukiem i szablą

8 stycznia 2021 Z darem u Sułtana

12 stycznia 2021 W namiocie wezyra

13 stycznia 2021 Z buńczukiem i szablą

14 stycznia 2021 Nie tylko o smoku wawelskim…

15 stycznia 2021 Z darem u Sułtana

Spotkania rozpoczynają się o 10.30, czas trwania: ok. 1,5h, prowadzone online przez platformę Webex, opłata: 10 zł, bilety sprzedawane online, prowadzący: Magdalena Gacek, Agnieszka Pytel, Klaudia Sułkowska-Palus; w sprawach organizacyjnych prosimy o kontakt pod adres: ferie@wawelzamek.pl

Tematy:

W namiocie wezyra

Zapraszamy na zajęcia, na których dowiecie się, dlaczego w zbiorach wawelskich znajdują się namioty tureckie. Odpowiemy także na pytania, czy dawne namioty wyglądały jak współczesne, w jaki sposób je wykonywano oraz do czego służyły.

Nie tylko o smoku wawelskim…

Jakie wymyślone zwierzęta znasz z legend, baśni, mitów? Co ma wspólnego smok wawelski ze smokiem dalekowschodnim? Jak wygląda pies Foo albo mityczny Qilin? Poznajcie opowieści i ciekawostki o stworzeniach wykreowanych w wyobraźni mieszkańców wschodnich części świata.

Z buńczukiem i szablą Buńczuk, juszman, kałkan, karacena… 

Brzmi znajomo, a może wręcz przeciwnie? Ciekawe, jak te przedmioty wyglądają… Poznamy razem broń oraz znaki bojowe wodzów i żołnierzy bliskowschodnich i europejskich, a także zastanowimy się nad różnicami w ich ubiorze i sposobach walki.

Z darem u sułtana. 

Na zajęciach przeniesiemy się w orientalny świat Imperium Osmańskiego i odtworzymy, jak przebiegała wizyta na dworze sułtana. Dowiemy się na czym polegała wymiana podarunków, jak przyjmowani byli polscy posłowie oraz jak wyglądali tureccy dworzanie.

W czasie trwania ferii o po ich zakończeniu zachęcamy również do śledzenia naszego profilu na FB, gdzie:

  • prezentujemy kolejne odcinki serialu: „Wawel. Królestwo odkryte” od 4-7 stycznia, godz. 20.30;
  • zapraszamy do wirtualnych spacerów po Zamku: 8 stycznia (godz. 16.00), 9. i 10. stycznia (godz. 10.00);
  • premierę gry komputerowej on-line „Kosmograf” na stronie www.wawel.krakow.pl: 15 stycznia, godz. 16.00;

Zamek Królewski w Warszawie
https://wawel.krakow.pl/cykl/ferie-po-krolewsku-online
Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie
www.lazienki-krolewskie.pl 
Muzeum Zamkowe w Malborku
www.zamek.malbork.pl 
Muzeum Okręgowe w Zamku Królewskim w Sandomierzu
www.zamek-sandomierz.pl 
Muzeum Narodowym w Lublinie 
www.mnwl.pl
Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka
www.muzeum.wieliczka.pl 

Organizatorem akcji jest Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. Projekt jest zrealizowany w 7 Rezydencjach Królewskich: Zamku Królewskim w Warszawie, Zamku Królewskim na Wawelu, Muzeum Łazienki Królewskie, Muzeum Zamkowym w Malborku, Muzeum Okręgowym w Zamku Królewskim w Sandomierzu, Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka, Muzeum Narodowe w Lublinie.
Patronat medialny nad wydarzeniem objęli: TVP ABC i Polskie Radio S.A.


Zwiastun "Ferie po Królewsku online, w siedmiu Rezydencjach Królewskich"

informacja prasowa

środa, 11 grudnia 2019

Wernisaż wystawy „Praca i Pasja” w Muzeum Niepodległości

Muzeum Niepodległości w Warszawie zaprasza na wystawę prac Piotra M. Zalewskiego "Praca i Pasja". Wśród wystawionych zbiorów znajdą się m. in. eksponaty z wystawy poświęconej Nocy Listopadowej oraz wcześniejsze. Wernisaż: 13 grudnia 2019 r. ( piątek ) godz. 18.00. Galeria Brama Bielańska, ul Czujna ( Wjazd Od Wisłostrady) 




W historycznych murach Cytadeli Warszawskiej, w Galerii Brama Bielańska wystawione zostają po raz pierwszy dzieła Piotra M. Zalewskiego. Wśród wystawionych zbiorów znajdą się m. in. eksponaty z wystawy poświęconej Nocy Listopadowej, organizowanej przez Łazienki Królewskie w Warszawie, eksponaty ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Druga część wystawy to eksponaty „sprzed Nocy Listopadowej”, dotyczące I Rzeczypospolitej, Insurekcji Kościuszkowskiej i Epoki Napoleońskiej. Na wystawie znajdą się militaria ze zbiorów Muzeum Narodowego, które autor wystawy konserwował.

Wystawa podzielona została na dwa duże bloki tematyczne. W pierwszej sali znajdują się głównie obiekty związane z Powstaniem Listopadowym i wojną polsko–rosyjską w 1831 roku. Oprócz makiety rewitalizacji Reduty Wolskiej znalazły się tu mundury uszyte dla Łazienek Królewskich – eksponowane w Podchorążówce na wystawie poświęconej Nocy Listopadowej. Uzupełnieniem tej sali są eksponaty ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, konserwowane przez Piotra Zalewskiego oraz drobne formy rzeźbiarskie w tym np. biżuteria. 

W drugiej sali prezentowane są przedmioty. „sprzed Nocy Listopadowej”, a więc militaria, eksponaty dotyczące I Rzeczpospolitej, Insurekcji Kościuszkowskiej i Epoki Napoleońskiej oraz plakaty balowe. Uzupełnieniem są małe formy rzeźbiarskie wojskowe oraz inne kopie obiektów zabytkowych. Aneksem do sali drugiej jest kwatera oficerska, gdzie prezentowane są przedmioty wyposażenia oficerskiego. Ozdobą jest mundur, w którym „zginął” Książę Józef Poniatowski w 2013 roku podczas wielkich obchodów 200 rocznicy bitwy pod Lipskiem.

Piotr M. Zalewski jest konserwatorem zabytków, kopistą dzieł sztuki i rzemiosła artystycznego, rzeźbiarzem, grafikiem, rekonstruktorem XVIII i XIX wieku, historykiem, muzealnikiem, pisarzem i popularyzatorem historii, wykładowcą lekcji „żywej historii”.

informacja prasowa

poniedziałek, 5 sierpnia 2019

Diana - mroczna łowczyni w Galerii NCK Kordegarda

Wystawa jest zorganizowana w ramach cyklu "Utracone-Odzyskane", który prezentuje odzyskane przez Polskę dobra kultury, zagrabione podczas II wojny światowej. 





Działania restytucyjne, prowadzone przez Wydział Strat Wojennych w Departamencie Dziedzictwa Kulturowego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zaowocowały w ostatnich latach powrotem do polskich instytucji kultury wielu dzieł sztuki, wśród których znajdują się rzeźby i obrazy dawnych mistrzów i znamienitych polskich malarzy.

Francesco Guardi, "Schody Gigantów na dziedzińcu Pałacu Dożów", fot. Narodowe Centrum Kultury

Pierwszym odzyskanym obiektem kultury, prezentowanym przez NCK w ramach cyklu "Utracone-Odzyskane" w Galerii Kordegarda w 2015 roku, był obraz Francesco Lazzaro Guardiego pt. "Schody Gigantów na dziedzińcu Pałacu Dożów" (lata 70. XVIII w., olej). Następnie w 2016 roku Kordegarda udostępniła publiczności "Murzynkę" pędzla Anny Bilińskiej-Bohdanowicz (1884, olej/płótno) oraz trzy obrazy Aleksandra Gierymskiego: "Żydówka z pomarańczami" (1880-1881, olej/płótno), "Popiersie mężczyzny w renesansowym stroju" (1882, olej/deska mahoniowa) oraz "Chłopiec w słońcu" (ok. 1895, olej/płótno).


Anna Bilińska-Bohdanowicz, "Murzynka", fot. NCK

Tegoroczna wystawa w Kordegardzie pokazuje wyjątkową urodę popiersia Diany dłuta Jeana-Antoinea Houdona, które zachwyciło króla Stanisława Augusta Poniatowskiego - filozofa, zwolennika idei postępowych, a także wielbiciela kobiecej urody. Diana stała się perłą jego rzeźbiarskiej kolekcji. Była również jedną z najdroższych rzeźb zakupionych przez króla. W inwentarzu nadwornego malarza Marcello Bacciarellego w 1795 r. odnotowano, że stanowi część Królewskiej Kolekcji Rzeźby, eksponowanej w Pałacu na Wyspie.


Diana, Jean-Antoine Houdon, fot. Łazienki Królewskie

W 1940 r. rzeźba została zrabowana i wraz z 56 obrazami z Muzeum Narodowego w Warszawie trafiła do kwatery głównej Generalnego Gubernatora Hansa Franka. Od tamtej chwili miejsce jej przechowywania pozostawało tajemnicą. Po 70 latach od zaginięcia prywatny kolekcjoner zgłosił rzeźbę na licytację  w wiedeńskim domu aukcyjnym. Gdy informacja dotarła do Polski, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystąpiło o zwrot dzieła. W sprawę zaangażowała się m.in. ambasada RP w Wiedniu. Dotychczasowy posiadacz, w wyniku zawartego porozumienia, zgodził się przekazać Dianę Rzeczpospolitej.

Minimalistyczna ekspozycja w Kordegardzie, buduje narrację wokół popiersia Diany i pomaga w kontemplacji dzieła, wpisującego się w XVIII-wieczną architekturę galerii. Rzeźbie towarzyszą przedstawienia Diany, znajdujące się w zbiorach polskich. Zamysłem kuratorek jest poszerzenie perspektywy interpretacyjnej – spojrzenie na postać bogini oczami XVIII-wiecznych intelektualistów. Płasko ułożone grafiki, pochodzące ze zbiorów polskich, nie rozpraszają widza. Są pomocą w wejściu w świat znaczeń postaci Diany w kulturze, tak starożytnej jak i oświeceniowej, lecz nie zaburzają spojrzenia kierującego się na charakterystyczny skręt szyi nasłuchującej bogini. Pełnoplastyczne kubiki, na których prezentowane są towarzyszące rzeźbie grafiki, stanowią element współczesnego ogrodu, który porusza wyobraźnię i tęsknotę, splatając to co minione, z tym co współczesne.


Wystawa "Diana - mroczna bogini", fot. Galeria Kordegarda

Ekspozycja jest też pretekstem do zbadania granicy między pięknem a dzikością, brutalnością i erotyką. Stwarza możliwość poznania spuścizny antyku i jego nowożytnego odczytania. Okoliczności powstania rzeźby i dzieje jej pozyskania przez ostatniego króla Polski rzucają też światło na ówczesny obieg dzieł sztuki oraz aktywną obecność elit Rzeczpospolitej w tym procesie. Podążając śladami bogini księżyca poprzez media, epoki i dystanse geograficzne, zwiedzający mają szansę uczestniczyć w wielowymiarowej wędrówce obrazów, która ukaże skomplikowane zależności władzy, zmysłów i prestiżu.

Portret artysty z 1808 autorstwa Rembrandta Peale/fot. Wikipedia

Jean-Antoine Houdon był wybitnym francuskim rzeźbiarzem XVIII wieku. Jego rzeźbiarskie popiersia współczesnych znanych postaci Oświecenia: polityków, filozofów, naukowców oraz arystokratów, zdobiły niejeden arystokratyczny a nawet królewski salon. Urodził się w 1741 w Wersalu. Po skończeniu Królewskiej Akademii Malarstwa i Rzeźby w 1761 roku, udał się do Rzymu, by tam kontynuować studia nad antyczną rzeźbą. Po 10-letnim pobycie w Wiecznym Mieście powrócił na stałe do Paryża, szybko zyskując uznanie i popularność. Tworzył liczne rzeźby alegoryczne o tematyce mitologicznej oraz portrety. Te ostatnie były nie tylko wiernym oddaniem podobieństwa modela, ale też znakomitym uchwyceniem jego charakteru. Rzeźba Diany Łowczyni cieszyła się ogromną popularnością wśród współczesnych. Zamawiano jej kopie w marmurze, brązie i gipsie. Marmurowe wersje wybierali zwłaszcza europejscy władcy, w tym dwór francuski.

Wernisaż: 11 lipca 2019, godz. 18:00
11.07 - 25.08.2019

Kuratorki: dr Anna Rudek-Śmiechowska, Agnieszka Bebłowska Bednarkiewicz; Narodowe Centrum Kultury

Konsultacja historyczna: Aleksander Musiał, Princeton University

Organizatorzy: Narodowe Centrum Kultury, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Departament Dziedzictwa Kulturowego za Granicą i Strat Wojennych

informacja prasowa

wtorek, 21 maja 2019

Koncerty Chopinowskie w warszawskich Łazienkach

Od 19 maja do 29 września 2019 r. w każdą niedzielę o godz. 12.00 i 16.00 Łazienki Królewskie rozbrzmiewać będą muzyką Fryderyka Chopina.



Podczas 60. sezonu Koncertów Chopinowskich w Łazienkach Królewskich wystąpi w sumie 42 pianistów z Polski, Bułgarii, Francji, Hiszpanii, Japonii, Kanady, Rosji, Stanów Zjednoczonych, Ukrainy, Węgier, Wielkiej Brytanii oraz Włoch. Są to zarówno największe sławy muzyki klasycznej, jak i młodzi, uzdolnieni muzycy, którzy dopiero rozpoczynają swoją karierę. To właśnie dzięki występom wybitnych pianistów oraz urokliwej scenerii Łazienek Królewskich Koncerty Chopinowskie zyskały miano kulturalnej wizytówki stolicy.

Program 60. sezonu Koncertów Chopinowskich w Łazienkach Królewskich

19 maja
godz. 12.00 - Krzysztof Jabłoński i Rita Shen, godz. 16.00 - Antoni Besses (Hiszpania)

26 maja
godz. 12.00 - Łukasz Kurpiński, godz. 16.00 - Paweł Kowalski

2 czerwca
godz. 12.00 - Bronisława Kawalla, godz. 16.00 - Jacek Kortus

9 czerwca
godz. 12.00 - Konrad Skolarski, godz. 16.00 - Ignacy Lisiecki

16 czerwca
godz. 12.00 - Joanna Ławrynowicz, godz. 16.00 - Andrzej Karałow

23 czerwca
godz. 12.00 - Tamás Érdi (Węgry), godz. 16.00 - Serhij Hryhorenko (Ukraina)

30 czerwca
godz. 12.00 - Louis Alvanis (Wielka Brytania), godz. 16.00 - Alberto Nose (Włochy)

7 lipca
godz. 12.00 - Hinako Namaizawa (Japonia), godz. 16.00 - Thomas Prat (Francja)

14 lipca
godz. 12.00 - Karol Radziwonowicz, godz. 16.00 - Łukasz Chrzęszczyk

21 lipca
godz. 12.00 - Marek Drewnowski, godz. 16.00 - Przemysław Lechowski

28 lipca
godz. 12.00 - Anna Maria Stańczyk, godz. 16.00 - Ilya Maximov (Rosja)

4 sierpnia
godz. 12.00 - Justyna i Filip Wojciechowscy, godz. 16.00 - Kamil Pacholec

11 sierpnia
godz. 12.00 - Tokiko Kobayakawa (Japonia), godz. 16.00 - Andrzej Wierciński

18 sierpnia
godz. 12.00 - Yoshie Uno / Masako Furukawa (Japonia), godz. 16.00 - Soheil Nasseri (USA)

25 sierpnia
godz. 12.00 - Nikolay Khozyainov (Rosja), godz. 16.00 - Tomoharu Ushida (Japonia)

1 września
godz. 12.00 - Gergely Kovács (Węgry), godz. 16.00 - Piotr Pawlak

8 września
godz. 12.00 - Rinko Kobayashi (Japonia), godz. 16.00 - Charles Richard-Hamelin (Kanada)

15 września
godz. 12.00 - Evgeni Bozhanov (Bułgaria), godz. 16.00 - Joanna Brzezińska-Maurer

22 września
godz. 12.00 - Wojciech Świtała, godz. 16.00 - Julia Łozowska

29 września
godz. 12.00 - Wojciech Pyrć, godz. 16.00 - Weronika Chodakowska

Historia Koncertów Chopinowskich w Łazienkach Królewskich

Koncerty Chopinowskie, które we współpracy z Łazienkami Królewskimi organizuje Stołeczna Estrada i Towarzystwo im. Fryderyka Chopina, cieszą się ogromną popularnością zarówno wśród turystów, jak i mieszkańców Warszawy. Co roku bierze w nich udział nawet kilkadziesiąt tysięcy słuchaczy.

Po raz pierwszy recitale pod Pomnikiem Chopina zorganizowano w 1959 r., wkrótce po zrekonstruowaniu pomnika wybitnego polskiego kompozytora. Sam monument przechodził burzliwe dzieje. Idea jego powstania zrodziła się w 1889 r., w 40. rocznicę śmierci Fryderyka Chopina. Polska była jednak wtedy pod zaborami i władze rosyjskie skutecznie blokowały tę inicjatywę. Dopiero dziesięć lat później środowisku artystycznemu Warszawy udało się zorganizować konkurs na projekt pomnika. Międzynarodowe jury za najciekawszą uznało nowatorską pracę wybitnego polskiego rzeźbiarza, Wacława Szymanowskiego. Werdykt ten wywołał liczne sprzeciwy i dyskusje. Mimo to konkursowy projekt udało się zrealizować i 14 listopada 1926 r. uroczyście odsłonięto pomnik, będący monumentalną wizją natchnionego Chopina, siedzącego pod złamaną wierzbą.

W 1939 r., kiedy Warszawa znalazła się pod okupacją hitlerowską, zakazano wykonywania muzyki Chopina, zaś w kolejnym roku (1940) pomnik został wysadzony w powietrze. Dopiero po zakończeniu wojny, w ruinach wrocławskiej fabryki wagonów, odnaleziono głowę Chopina z rzeźby w Łazienkach i na podstawie ocalałego gipsowego modelu zrekonstruowano dzieło Szymanowskiego. W dawnym miejscu pomnik Fryderyka Chopina stanął w 1958 r., a już rok później rozbrzmiewała stąd muzyka polskiego twórcy.

Na przestrzeni lat koncerty w Łazienkach podlegały różnym modyfikacjom. Ostatecznie przyjęto formułę klasycznych recitali odbywających się od połowy maja do końca września w każdą niedzielę o godz. 12.00 i 16.00 (występ jednego artysty trwa godzinę). Wybór ten podyktowany był ogromnym zainteresowaniem koncertami w Łazienkach, których słucha się w otoczeniu zachwycającej przyrody. Na tę popularność wpływa również dobór artystów, którzy występy pod Pomnikiem Chopina poczytują sobie jako zaszczyt, nie zważając na pewne niedogodności związane np. z pogodą. Słynna jest historia występu Haliny Czerny-Stefańskiej, która dokończyła swój recital, mimo że w dłoń użądliła ją osa.

informacja prasowa

niedziela, 28 kwietnia 2019

"W kręgu Branickich" - wystawa w Muzeum Podlaskim w Białymstoku

10 maja Muzeum Podlaskie w Białymstoku zaprasza na wystawę "W kręgu Branickich". Ekspozycja, przygotowana ze zbiorów muzeów polskich, czynna będzie do 8 września 2019 r. Wernisaż wystawy: 10 maja 2019 r. o godz.18.00 w salach białostockiego Ratusza, Rynek Kościuszki 10.


Wystawa poświęcona została znanym postaciom związanym poprzez koligacje rodzinne, układy polityczne i stosunki towarzyskie z Janem Klemensem Branickim i jego żoną Izabelą z Poniatowskich. Wystawa koncentruje się na ich przedstawieniach portretowych i choć jest ich tylko kilkadziesiąt, a to zaledwie ułamek z ogromnej liczby możnowładców, szlachty i duchowieństwa, które przewinęły się przez życie obojga małżonków, niemniej składają się one na swoisty zbiorowy portret osiemnastowiecznej elity towarzyskiej i politycznej.

Oprócz portretów siostry Urszuli i ukochanej siostrzenicy Marii Karoliny, czynnie wspierających Jana Klemensa w działalności politycznej, na wystawie pojawia się konterfekt słynnego dziada Jan Kazimierza Sapiehy, po którym przyszły hetman odziedziczył chrzestne imiona. Zobaczyć będzie można wizerunek ukochanej pierwszej żony Katarzyny Barbary z Radziwiłłów, rodu skoligaconego z Branickimi, jak też portret wiernego towarzysza rozmaitych towarzyskich i politycznych przedsięwzięć Karola Radziwiłła „Panie Kochanku”.

Jan Klemens Branicki, fot. materiały Muzeum Podlaskiego

Z kolei rodzina Izabeli – Poniatowscy, oprócz rodziców i rodzeństwa, jest reprezentowana również przez młodsze pokolenie. Pojawia się  wśród nich słynna pamiętnikarka Anetka z Tyszkiewiczów, dzięki której zapiskom znamy szczegóły z życia białostockiego dworu. Zaś dla miłośników militarnych talentów księcia Józefa Poniatowskiego niewątpliwą gratką będzie jego młodzieńczy portret: bez słynnego wąsa, a za to w … peruce.

Jan Klemens Branicki to niewątpliwie jedna z najważniejszych postaci w krajobrazie politycznym XVIII- wiecznej Rzeczypospolitej. Jego żona z kolei, wraz ze wstąpieniem przez brata na tron, weszła w skład rodziny królewskiej.  Na wystawie nie mogło więc zabraknąć portretów władców: obu królów Augustów z dynastii Wettinów, Stanisława Augusta Poniatowskiego,  jak i króla Ludwika XV, w którego polityce zagranicznej Branicki odgrywał znaczącą rolę. Pośród licznie zgromadzonych męskich wizerunków na wystawie prezentowane są, wyróżniające się urodą, portrety wpływowych kobiet epoki saskiej: pięknej naturalnej córki Augusta Mocnego Anny Orzelskiej oraz Katarzyny z Zamoyskich Mniszchowej – obu, jak głosiła plotka, uczuciowo związanych z Janem Klemensem.

Izabela Branicka, fot. materiały Muzeum Podlaskiego

Niewątpliwą atrakcją białostockiej wystawy są również portrety samych Państwa Branickich pokazujących ich na różnych etapach życia. Oprócz pozyskanych niedawno do zbiorów Muzeum obrazów ukazujących parę, gdy byli małżeństwem z długoletnim stażem, zobaczyć można dwie prace Antoniego Tallmana wykonane tuż po ślubie młodziutkiej Izabeli ze zdecydowanie starszym magnatem. Obrazy te, na co dzień zawieszone na wysokości kilku metrów w kościele Trójcy Przenajświętszej w Tykocinie, w Muzeum są niemal na wyciagnięcie ręki.

Co warte podkreślenia, większość prezentowanych obrazów z epoki, choć znana z reprodukcji, nigdy nie była w Białymstoku pokazywana. Obrazy pochodzą ze zbiorów: Muzeum Archidiecezjalnego w Przemyślu, Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Poznaniu, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, Muzeum Zamoyskich w Kozłówce
Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Trójcy Przenajświętszej w Tykocinie, Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, w depozycie w Muzeum Narodowym w Poznaniu, Zamku Królewskiego na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki.

Ponadto Muzeum Podlaskie zaprasza na wystawę plenerową eksponowaną od 18 maja do 30 września 2019 r. na dziedzińcu pałacu w Choroszczy:


MIASTA I REZYDENCJE JANA KLEMENSA BRANICKIEGO

Jan Klemens Branicki, ostatni z rodu Gryfitów, należał nie tylko do najbogatszych osób w kraju, ale wśród współczesnych znany był z talentów gospodarskich, które zyskały mu tytuł „najrządniejszego w Polszcze magnata”. Odziedziczony po przodkach majątek i dobra, które stanowiły uposażenie pełnionych funkcji, tworzyły rozległe włości o skomplikowanej strukturze. Terytorialnie znajdowały się one w trzech kompleksach, które ówcześnie zwane były dobrami krakowskimi, ruskimi i podlaskimi. Zapraszamy do podróży w czasie i przestrzeni po rozsianych na terytorium dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów miastach i rezydencjach Jana Klemensa Branickiego.

informacja prasowa

sobota, 30 marca 2019

Rembrandt w Łazienkach Królewskich

Arcydzieło sztuki pejzażowej Rembrandta i jedno z zaledwie trzech niekwestionowanych dzieł mistrza w polskich zbiorach. Pochodzący z kolekcji książąt Czartoryskich "Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem" oglądać można będzie w Łazienkach Królewskich od 3 kwietnia do 5 maja 2019 r.

Rembrandt Harmensz. van Rijn, Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem, 1638 r., MNK-MKCz

"Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem" zaprezentowany zostanie dzięki współpracy Muzeum Łazienki Królewskie z Muzeum Narodowym w Krakowie, w którego zbiorach obraz się znajduje. XVII-wieczne arcydzieło Rembrandta, jednego z najwybitniejszych artystów w dziejach sztuki, oglądać można będzie w Pałacu na Wyspie.


Pejzażowe arcydzieło Rembrandta


"Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem" to w polskich zbiorach jedno z najcenniejszych dzieł sztuki europejskiej i jeden z zaledwie trzech niekwestionowanych obrazów Rembrandta. Dwa pozostałe - "Dziewczyna w ramie obrazu" i "Uczony przy pulpicie" (oba z 1641 r.) - stanowią dziś własność Zamku Królewskiego w Warszawie.

Pejzażowe arcydzieło Rembrandta powstało w 1638 r. Tematyka obrazu nawiązuje do przypowieści o miłosiernym Samarytaninie, opisanej w Ewangelii św. Łukasza. Dzieło nie jest bezpośrednią ilustracją biblijnej historii, lecz jej interpretacją, ściśle związaną z namalowanym pejzażem. Krajobraz, w którym rozgrywa się scena, skomponowany z różnych elementów, zarówno rodzimych (holenderska równina, wiatraki, kamienny mostek, zabudowania gospodarcze na skraju lasu), jak i egzotycznych (góry, orientalne miasto z kopułami, palma w prześwicie drogi), zakorzeniony jest w tradycji pejzażowego malarstwa flamandzkiego XVI w. Sceneria stanowi rodzaj wielkiego theatrum mundi, teatru świata, w którym rozgrywa się ponadczasowy dramat ludzki. Przedstawione na obrazie postacie są nie tylko bohaterami biblijnej przypowieści, lecz także integralną częścią pejzażu.


"Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem" - co przedstawia?

Znajdująca się na pierwszym planie grupa potężnych dębów dzieli kompozycję na dwie nieproporcjonalne części. Po lewej stronie rozciąga się rozległa równina, zamknięta w głębi wzgórzami i zabudowaniami orientalnego miasta. Jest to zapewne biblijne Jerycho, na murach którego artysta umieścił holenderskie wiatraki. Na równinie, jasno oświetlonej mocnymi promieniami słońca przebijającego się poprzez chmury, które przepędza wiatr, rozróżnić można drobne postacie ludzi pracujących w polu, rybaka łowiącego ryby oraz zwierzęta, konie i krowy, a także ruiny wieży.

Po prawej stronie znajduje się ciemna ściana lasu, którego skrajem - w głąb doliny, w kierunku kamiennego mostu na rzece - biegnie droga. Podąża nią bogacz w karecie zaprzężonej w cztery białe konie; na zakręcie widoczne są dwie maleńkie figurki, zapewne sylwetki kapłana i lewity. Za drogą, pośród drzew, wyłaniają się zabudowania gospody. Po prawej stronie, pod dębami, widzimy myśliwego z uniesioną ku górze strzelbą, polującego zapewne na ptaki, z towarzyszącym mu chłopcem. Po drugiej stronie drogi, pod lasem, stoi para elegancko ubranych ludzi tulących się do siebie i, jak się wydaje, przerażonych, bo mogli być świadkami napadu na podróżnego.

Po prawej stronie w narożniku obrazu, na pierwszym planie, półnagi, ranny człowiek, siedzący na końskim grzbiecie, podtrzymywany jest przez Samarytanina, którego głowę w orientalnym zawoju widać ponad końskim łbem. Ranny i Samarytanin zespolili się jakby w jedną postać, tworząc figurę-znak, wyrażającą istotę miłosierdzia.


Obraz z miłosiernym Samarytaninem - interpretacja

"Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem" próbowano interpretować w kategoriach symbolicznych, np. jako odniesienie do chrześcijańskiej duszy, która musi przejść przez świat pełen grzechów i pokus, aby osiągnąć wieczne zbawienie.

W różnych elementach obrazu dopatrywać się można symbolicznych znaczeń, obecnych w XVII-wiecznym malarstwie holenderskim. Rembrandt był jednak zbyt wielkim artystą, aby sprowadzać treść swojego dzieła jedynie do zestawu symboli. Należy przypuszczać, że podobnie jak w przypadku kompozycji pejzażu, w której wprowadził szereg elementów zaczerpniętych z różnych źródeł i tradycji, tworząc zupełnie nową całość, tak i w jego treści chciał nam przekazać swój osobisty stosunek do przypowieści Chrystusa i odczytać ją na nowo.


Rembrandt w zbiorach Czartoryskich

"Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem" zakupiony został przez Jeana Pierre’a Norblina de la Gourdaine na aukcji Vassal’a de Saint-Hubert w Paryżu 17 stycznia 1774 r., tuż przed jego przyjazdem do Polski. Francuski malarz i rysownik pracował przez następne trzy dekady swojego życia jako nadworny malarz Adama Kazimierza Czartoryskiego, wuja Stanisława Augusta, i jego żony. Zbiory Izabeli z Flemmingów Czartoryskiej gromadzone od ok. 1800 roku w Puławach, w Świątyni Sybilli i Domu Gotyckim, położyły podwaliny pod przyszłe Muzeum Czartoryskich.


Kolekcja Stanisława Augusta

Początek lat 70. XVIII w. również dla króla Stanisława Augusta był okresem niezwykle intensywnych zakupów na zachodnioeuropejskim rynku sztuki. Dzieła Rembrandta "Dziewczyna w ramie obrazu" i "Uczony przy pulpicie", perły kolekcji monarchy, trafiły do Polski w 1777 r., nabyte w Berlinie od hrabiów Kamecke. Królewskie zbiory tworzyły prace wybitnych malarzy z XVII i XVIII wieku - flamandzkich, holenderskich, francuskich, włoskich i niemieckich. Według inwentarza z 1795 r., Stanisław August posiadał 2478 dzieł, m.in. Rembrandta van Rijn, Angeliki Kauffmann, Per Kraffta, Antona van Dycka, Nicolasa de Largillière’a, Gabriela Metsu i Marcella Bacciarellego (część z nich eksponowana jest dziś w Pałacu na Wyspie). W ten sposób powstała jedna z największych kolekcji obrazów w  XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej. Dlaczego nie trafił do niej pełny dramatyzmu i ekspresji "Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem"? Jak zwrócił uwagę prof. Antoni Ziemba, w kolekcji Stanisława Augusta przeważały pejzaże nurtu italianizującego, czyli dekoracyjne, pogodne widoki autorstwa holenderskich i flamandzkich malarzy zafascynowanych światłem i urodą krajobrazu Italii.

KRÓLEWSKA GALERIA OBRAZÓW STANISŁAWA AUGUSTA


Wystawie obrazu "Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem" towarzyszy program edukacyjny, w ramach którego w Łazienkach Królewskich odbędą się: akcja muzealnych wolontariuszy "Pomagając Rembrandtowi" oraz trzy wykłady.

4 kwietnia 2019 r., godz. 18.00, Pałac na Wyspie
"Pejzaż z miłosiernym Samarytaninem Rembrandta. Ikonografia i teologia", bp prof. Michał Janocha.

11 kwietnia 2019 r., godz. 18.00, Pałac na Wyspie
"Krajobraz Rembrandta z kolekcji książąt Czartoryskich - o jego historii i próbach interpretacji", Dorota Dec, Muzeum Narodowe w Krakowie.

16 kwietnia 2019 r.,  godz. 18.00, Pałac na Wyspie
"Pejzaże Rembrandta: psychologizacja natury, studia warsztatowe czy towar na sprzedaż?", prof. Antoni Ziemba (MNW).

3-30 kwietnia: wtorek-środa, godz. 9.00-16.00; czwartek, godz. 10.00-20.00; piątek-niedziela, godz. 9.00-16.00; wstęp: 25 zł - bilet normalny, 18 zł - ulgowy, w czwartek - bezpłatnie. 1-3 maja, godz. 10.00-20.00, wstęp - bezpłatny. 4-5 maja, godz.10.00-20.00, wstęp - 1 zł.

Cyfrowa premiera "Partity" Witolda Lutosławskiego I NFM Orkiestra Kameralna Leopoldinum pod dyrekcją Richarda Tognettiego

13 listopada 2026 roku miała miejsce cyfrowa premiera "Partity" Witolda Lutosławskiego, nagranej przez NFM Orkiestrę Kameralną Leo...

Popularne posty