Kraków 1900 - wystawa w Muzeum Narodowym w Krakowie

Wystawa "Kraków 1900" koncentruje się na atmosferze miasta, jego mieszkańcach, ich pracy, poglądach, ale przede wszystkim na sztuce, która odzwierciedlała wszystkie najnowsze, europejskie trendy artystyczne. 

Pokazuje Kraków jako miasto kontrastów, w którym doszło do zderzenia konserwatywnej, ceniącej urzędnicze kariery, galicyjsko-mieszczańskiej mentalności z artystami, dekadencką cyganerią, gorszycielami odrzucającymi wszelkie, tak żywe w Krakowie ideały i konwenanse.

Z jednej strony Kraków tego czasu był miastem zaściankowy, ale z drugiej aspirował do miana “Polskich Aten” i “duchowej stolicy Polski”. Kraków Tarnowskich i Potockich słuchał odgłosów stolicy miłościwie panującego, Kraków artystów i cyganerii, Akademii i teatru – nowin ze stolicy świata.

wystawa "Kraków 1900", fot. Muzeum Narodowe w Krakowie

Wystawę tworzą przede wszystkim obrazy, rzeźby z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie, ale będzie ona wzbogacona o plakaty, grafiki, ceramikę, ubiory i tkaniny, przedmioty codziennego użytku, zdjęcia archiwalne.

Suknia kapielowa, fot Karol Kowalik, MNK

Zobaczymy na niej uznane arcydzieła – prace najważniejszych polskich artystów przełomu XIX i XX wieku, wśród nich: Teodora Axentowicza, Olgi Boznańskiej, Juliana Fałata, Konstantego Laszczki, Jacka Malczewskiego, Kazimierza Sichulskiego, Piotra Stachiewicza, Jana Stanisławskiego, Jana Szczepkowskiego, Włodzimierza Tetmajera, młodego Stanisława Ignacego Witkiewicza, Wojciecha Weissa, Witolda Wojtkiewicza, Leona Wyczółkowskiego.

Wojciech Weiss, Demon, fot Pracownia Fotograficzna MNK

Kolejne rozdziały wystawy poświęcone są miastu, jego mieszczańskim mieszkańcom, ale również artystom i ich muzom, cyganerii, dekadentom i ich nocnemu życiu towarzyskiemu, ale również zaznaczone zostaną tak ważne problemy jak rozwijająca się w Krakowie polityka, praca i handel, coraz modniejszy sport; zaakcentowana zostanie również rola sztuki sakralnej i fascynacja folklorem. Dobór tematów i obiektów uzmysławia sprzeczności, które budowały ówczesny Kraków, a nade wszystko prezentuje wielkość i jakość powstającej wówczas sztuki. Sztuki, o której Tadeusz Boy Żeleński pisał, że była jedyną siłą, która się mogła przeciwstawić pałacom.

Jozef Czajkowski, Lezaca 1917, fot. Pracownia Fotograficzna MNK

autor: Urszula Kozakowska-Zaucha

informacja prasowa

Wystawa "Kraków 1900" czynna jest od 22 czerwca 2018 roku do 2 czerwca 2019 roku.

Prawdziwie Filmowy Kraków zacznie się od ... wystawy WAJDA

Najlepsze filmowe produkcje, intrygujące dokumenty z całego świata, najpiękniejsza muzyka z dużego ekranu i monograficzna wystawa Andrzeja Wajdy – to wszystko już w najbliższych miesiącach w Krakowie!

Kwiecień, maj i czerwiec zaoferują wielbicielom kina długą listę atrakcji. Filmowe świętowanie zaczniemy od wystawy WAJDA w Muzeum Narodowym Krakowie. Zaprosimy na majowy weekend z OFF CAMERA , dźwięki 11. Festiwalu Muzyki Filmowej w Krakowie i zakończymy wydarzeniami 59. Krakowskiego Festiwalu Filmowego.

„Kraków nie daje o sobie zapomnieć na wielkim ekranie. Hollywood obejrzało właśnie film <<Mr. Jones>> Agnieszki Holland, do którego sceny kręcono w Krakowie. W ostatnich dniach do kin wszedł także film <<Córka trenera>>, w którym zagrały korty Nadwiślan czy Nowa Huta. To dowód na to, że stolica Małopolski jest idealnym filmowym plenerem” – zapewnia Jacek Majchrowski, prezydent Krakowa.

Filmowy Kraków już 6 kwietnia otworzy wystawa WAJDA w Muzeum Narodowym w Krakowie.  Zobaczymy inscenizatora kina, mistrza filmowej narracji, niezrównanego reżysera, tytana energii i pomysłów.

„Andrzej Wajda jest wizytówką – polskiego filmu, polskiego teatru – na świecie. Przez pryzmat twórczości Reżysera zobaczymy w MNK człowieka; poznamy jego myśli, jak również odniesienia do szeroko pojętej kultury. Współtworzą ją przede wszystkim rozpoznawalne motywy ikonograficzne z filmów Wajdy, stanowiące o zasobie naszej wyobraźni. Nie mam wątpliwości, że wystawa będzie panoramą jednego z najwybitniejszych reżyserów światowego kina” – mówi dr hab. Andrzej Betlej, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie. Ekspozycja będzie oparta na wspaniałych artefaktach pozostawionych przez Mistrza: scenariuszach, szkicach, rysunkach, zapiskach czynionych podczas procesu twórczego, rekwizytach i kostiumach, projektach scenografii i dokumentach produkcyjnych pieczołowicie zbieranych przez samego reżysera.

Początek maja to 12.OFF CAMERA! Zaskoczy nas najciekawszymi premierami kina niezależnego z całego świata i nowymi sekcjami specjalnymi m.in. „Gdzie Ci mężczyźni?”, „Na dole róże…” czy „Rzeczywistość? Dlaczego nie!”. Dzięki Festiwalowi Kraków zamieni się w gigantyczne kino plenerowe. Zadowoleni będą wielbiciele seriali – specjalne atrakcje będą czekać w ramach paneli, dyskusji i pokazów specjalnych SerialConu.

 „OFF CAMERA to najlepsze kino z całego świata, ale również konkursy: o Krakowską Nagrodę Filmową i Konkurs Polskich Filmów Fabularnych z Nagrodą Kulczyk Foundation. Dzięki nim już po raz 12. Pokazujemy, w jaki sposób wykorzystać komercyjne środki, realizując niekomercyjne cele. Dodajemy młodym filmowcom odwagi i udowadniamy, że spełnienie marzenia o „robieniu kina” jest w zasięgu ręki” podkreśla Szymon Miszczak, dyrektor Festiwalu.


Przypomnienie znaczącej roli Wojciecha Kilara dla historii polskiego i światowego kina, ponowna wizyta zdobywcy dwóch Nagród Akademii Alexandre’a Desplata z monograficznym koncertem największych jego hitów i pierwsza pod Wawelem wizyta wybitnego brytyjskiego kompozytora Craiga Armstronga z jego muzyką stworzoną do najbardziej widowiskowych produkcji Baza Luhrmanna. Aż dwie projekcje symultaniczne: światowa premiera Dracula Live in Concert – czyli oscarowa superprodukcja z 1992 roku z muzyką Wojciecha Kilara – oraz Birdman Live in Concert z udziałem wirtuoza perkusji, jazzmana i kompozytora Antonia Sancheza. Wreszcie piosenki filmowe w wykonaniu gwiazd polskiej estrady (aż w trzech przebojowych koncertach!) m.in. skomponowane do obrazów Quentina Tarantino, tworzone przez Alana Menkena dla Walta Disneya czy powstałe do filmów Baza Luhrmanna – to tylko kilka propozycji z wielobarwnego programu 12. edycji Festiwalu Muzyki Filmowej w Krakowie.

„FMF nieustannie się rozwija, wchodzi w kontakty z nowymi partnerami, a zarazem zachowuje świeżość programową, ale także swój misyjny i kulturotwórczy charakter. Odkrywanie nowej muzyki, światowe premiery suit, znaczenie przyznawanych tu nagród, a także kariery laureatów naszych wyróżnień – to wszystko pokazuje, czym stał się Festiwal: stał się międzynarodową marką, która tworzy wokół siebie coraz większą i coraz bardziej zaangażowaną społeczność”  zapowiada Izabela Helbin, dyr. współorganizującego FMF Krakowskiego Biura Festiwalowego.

59. Krakowski Festiwal Filmowy odbędzie się w dniach 26 maja - 2 czerwca 2019 roku. To jedno z najstarszych na świecie i najbardziej rozpoznawalnych wydarzeń poświęconych filmom dokumentalnym, animowanym oraz krótkim fabułom.  W ciągu 8 festiwalowych dni widzowie obejrzą  w 4 konkursach i 12 sekcjach pozakonkursowych około 250 filmów z Polski i z całego świata, w większości prezentowanych w naszym kraju po raz pierwszy. Pokazom towarzyszyć będą spotkania z twórcami, warsztaty i wystawy, koncerty, wydarzenia dla branży KFF Industry, w tym prezentacje nowych polskich projektów dokumentalnych i animowanych. Gościem specjalnym tegorocznej edycji Festiwalu jest kinematografia fińska. W ramach sekcji “Fokus na Finlandię” zaprezentowane zostaną najnowsze filmy dokumentalne i krótkometrażowe z Finlandii. Nagroda Smoka Smoków za wkład w rozwój światowego kina animowanego powędruje do kanadyjskiej reżyserki Caroline Leaf.

“W tym roku mija 15 lat od śmierci Macieja Szumowskiego, krakowskiego dziennikarza i filmowca, legendarnego naczelnego <<Gazety Krakowskiej>> w latach 1980-81. Z tej okazji przypomnimy jego twórczość dokumentalną, filmy jego dzieci Małgorzaty i Wojciecha Szumowskich oraz laureatów przyznawanej na festiwalu nagrody jego imienia” mówi Krzysztof Gierat, dyrektor KFF.

informacja prasowa

"Ciężka ręka sprawiedliwości - wina, prawo i kara" - wystawa w Muzeum Narodowym w Krakowie

Muzeum Narodowe w Krakowie zaprasza na wystawę prezentującą najstarsze inkunabuły, traktaty i rozprawy prawnicze, różne kodeksy i zbiory praw, ustawy konstytucyjne oraz podręczniki do nauki prawa. Tę nietypową ekspozycję można oglądać w Muzeum Czapskich od 5 marca do 28 lipca 2019 roku.

Wystawa "Ciężka ręka sprawiedliwości - wina, prawo i kara", Muzeum Narodowe Kraków

Człowiek od chwili urodzenia aż do śmierci jest podmiotem prawa. Czym zatem jest prawo i jego skomplikowana oraz wieloznaczna natura? Jak prawo kształtowało i różnicowało się na przestrzeni wieków? Czy było dla ludzi tożsame z pojęciem sprawiedliwości? Co postrzegano jako winę i jakie groziły winowajcom kary?

Odpowiedzi na te i wiele innych pytań próbujemy odnaleźć na kartach dawnych ksiąg prezentowanych na wystawie dotyczącej szeroko pojętej tematyki prawa, winy i kary. Pokazano 79 ksiąg, od najstarszych inkunabułów wydanych jeszcze w końcu XV wieku aż po książki z pierwszej połowy XIX wieku, a także 19 map i atlasów, ukazujących świat i Europę, powstałych od końca XVI do połowy XIX wieku. Wśród zebranych dzieł znalazły się traktaty i rozprawy prawnicze, różne kodeksy i zbiory praw, ustawy konstytucyjne oraz podręczniki do nauki prawa.

Wystawa "Ciężka ręka sprawiedliwości - wina, prawo i kara", Muzeum Narodowe Kraków

Wątki odnoszące się do kwestii winy i kary oraz istoty sprawiedliwości odnajdujemy także w dziełach podróżniczych, historycznych czy literackich. W przewodniku po Paryżu z 1716 roku można zobaczyć rycinę z widokiem Bastylii. W historii magistratów miast polskich z 1845 roku znajduje się litografia ukazująca izbę sądową w Ratuszu krakowskim zburzonym w roku 1820, a w pracy wydanej w Lipsku w 1805 roku pokazane zostały różne rodzaje kar wymierzanych w Rosji na początku XIX wieku.

Wystawa "Ciężka ręka sprawiedliwości - wina, prawo i kara", Muzeum Narodowe Kraków

Wystawa ilustruje rozwój prawa cywilnego, karnego oraz prawa kościelnego w krajach europejskich i Polsce od średniowiecza po wiek XIX. Prawo rzymskie, które znacząco wpłynęło na rozwój prawodawstwa europejskiego, ukazane zostało poprzez Digesta – na wystawie wydanie z 1562 roku – będące efektem wielkiej kodyfikacji prawa rzymskiego dokonanej w pierwszej połowie VI wieku na rozkaz cesarza bizantyjskiego Justyniana I. Towarzyszy im Corpus Iuris Civilis z lat 1594–1595 w redakcji Denysa Godefroya, francuskiego prawnika, który po raz pierwszy użył tego określenia odnoszącego się do całości kompilacji prawa rzymskiego.

Wystawa "Ciężka ręka sprawiedliwości - wina, prawo i kara", Muzeum Narodowe Kraków

Prawo kościelne reprezentują zbiory prawa kanoniczego: Dekret Gracjana z XII wieku, wydany w Paryżu w 1516 roku, oraz Klementyny papieża Klemensa V z roku 1313, wydrukowane w Lyonie w 1548 roku. Oba zbiory weszły w skład Corpus Iuris Canonici, kodeksu prawa kanonicznego kształtującego się od XII do XV wieku.

informacja prasowa

"Józef Chełmoński 1849-1914" od 7 marca w Muzeum Narodowym w Poznaniu!

Od 7 marca 2025 Muzeum Narodowe w Poznaniu zaprasza na kolejną odsłonę wystawy poświęconej Józefowi Chełmońskiemu. Po cieszącej się ogromnym zainteresowaniem ekspozycji dzieł malarza w Muzeum Narodowym w Warszawie możemy go oglądać na nowo – tym razem będzie to prezentacja chronologiczna, bez podziału na motywy. Zobaczymy  122 obrazy, 14 szkicowników i 58 prac na papierze, prezentowanych dzieł będzie więc więcej. Wystawie towarzyszy bogaty program wydarzeń.

Wystawa „Józef Chełmoński 1849–1914” to wyjątkowe wydarzenie wśród zaplanowanych na ten rok spotkań ze sztuką. Wydarzenie wręcz bezprecedensowe, biorąc pod uwagę zarówno zakres przeprowadzonych przed nim badań historyczno-artystycznych oraz konserwatorskich, jak i wielkość oraz reprezentatywność samego pokazu. Jego organizacja była możliwa dzięki współpracy trzech najstarszych i największych muzeów narodowych w Polsce: warszawskiego, poznańskiego i krakowskiego. Zaangażowany w jego realizację od 2022 r. zespół kuratorsko-konserwatorski wykonał tytaniczną pracę, której efekty od 7 marca do 29 czerwca będzie można zobaczyć w Muzeum Narodowym w Poznaniu (wcześniej ekspozycję oglądano w Warszawie, a z Poznania trafi do Krakowa).

Imponująca wystawa

Scenariusz poznańskiej wystawy różni się od tego przyjętego w Warszawie i Krakowie, gdzie zdecydowano się ułożyć dzieła według dominujących motywów. Poznańska edycja to klasyczna chronologiczna prezentacja twórczości Józefa Chełmońskiego – łącznie 122 obrazy, 14 szkicowników i 58 prac na papierze. Obiekty te pochodzą ze zbiorów muzealnych z całej Polski, kolekcji prywatnych oraz z placówek zagranicznych – ze Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii i Węgier.

Istotną różnicą w stosunku do warszawskiej ekspozycji jest poszerzenie wyboru wyboru obrazów i rysunków. Wśród nich zobaczymy chociażby „Kulig”, znany również pod tytułem „Karnawał w Polsce”. Z pewnością stanie się szczególnie bliski sercom Wielkopolan, ponieważ przed II wojną światową należał do rodziny Raczyńskich z Rogalina. Ten wielkoformatowy obraz pojawił się na aukcji londyńskiego domu aukcyjnego Sotheby’s latem 2024 r., gdzie został zakupiony do prywatnej kolekcji. Będzie to jego pierwsza prezentacja od dziesiątków lat.

Józef Chełmoński, "Powrót z balu", 1873, kolekcja prywatna, wystawa w MN w Warszawie
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Wyjątkowa podróż

Proponujemy poznańskiej publiczności podróż przez poszczególne lata działalności artystycznej Chełmońskiego: od malarskich studiów w Warszawie i Monachium i czasu aktywności artysty w Pracowni w Hotelu Europejskim w Warszawie, przez blisko dwunastoletni pobyt w Paryżu, po jego życie w mazowieckiej Kuklówce.

Chronologiczny układ prac w muzealnych przestrzeniach, podzielony na najważniejsze etapy biografii, ukazuje dynamikę twórczości artysty, dominujące w danym momencie tematy, zmieniające się sposoby malowania, zaniechane wątki czy powroty motywów. Zachęcamy do oglądania ekspozycji z przygotowanym przez kuratorów przewodnikiem, z którym prześledzimy wystawę, szukając odpowiedzi na pytanie – Józef Chełmoński: romantyk czy realista?

Z kolei aranżacja gwarantuje takie wyeksponowanie prac, by podkreślić ich oryginalność i brawurę malarskich rozwiązań, demonstrując przy tym polot i pełną skalę umiejętności Chełmońskiego.

Prawdziwe arcydzieła

„Józef Chełmoński 1849–1914” to imponująca wystawa prac zarówno powszechnie znanych, jak ikoniczne „Babie lato”, „Bociany” czy „Orka”, jak i tych rzadko, a niekiedy wręcz nigdy dotąd nieeksponowanych, jak chociażby pochodzący z kolekcji prywatnej „Bąk”, czy odnaleziony w zbiorach Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie obraz „Przed karczmą”. Chełmoński tworzył prawdziwe arcydzieła przedstawiające polską wieś, rozpędzone konie, sceny z polowań, wiejskich targów, tańców przed karczmami, a także pejzaże o różnych porach dnia i roku. Z jednej strony zdumiewa dbałość o szczegóły, niesamowita wręcz drobiazgowość, z drugiej – zaskakuje niemal abstrakcyjny pejzaż, jak w „Nocy gwiaździstej”. Obrazy są pełne symboli i metafor, wszystkie niosą ze sobą emocjonujące opowieści. Nadal wywołują poruszenie, jak niegdyś wśród krytyki artystycznej, i skłaniają do refleksji.

Józef Chełmoński, "Noc gwiaździsta", 1888, MN Kraków,
wystawa w MN w Warszawie, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Zobaczyć więcej

Tego rodzaju wystawa monograficzna jest przygotowywana raz na kilkadziesiąt lat. To niepowtarzalna szansa, by zobaczyć tak liczny zbiór obrazów wielkiego malarza w jednym miejscu! „Józef Chełmoński 1849–1914” to blisko 200 prac jednego z najważniejszych polskich artystów drugiej połowy XIX w., na które można spojrzeć na nowo, dostrzegając przy tym ich różnorodne znaczenia. Refleksja nad obrazami Chełmońskiego pozwoli spojrzeć na rzeczywistość przez pryzmat jej plastycznego i metaforycznego bogactwa.

Kurator

dr Maria Gołąb

PROGRAM WYDARZEŃ MOŻNA ZNALEŹĆ POD TYM LINKIEM

informacja prasowa

Rok Boznańskiej w Muzeum Narodowym w Krakowie

Rok 2025 został ogłoszony Rokiem Olgi Boznańskiej – jednej z najwybitniejszych polskich malarek, której twórczość na trwałe wpisała się w historię sztuki europejskiej. Z okazji 160. rocznicy jej urodzin Muzeum Narodowe w Krakowie przygotowało program wydarzeń, przybliżających życie i dorobek artystki.

Olga Boznańska, Autoportret, Muzeum Narodowe w Krakowie

Wśród nich znajdzie się pokaz i wystawa prezentujące zarówno najsłynniejsze obrazy Boznańskiej, jak i mniej znane szkice oraz pamiątki osobiste. Od 15 kwietnia jedna z gablot w Galerii Rzemiosła Artystycznego zostanie w całości poświęcona pamiątkom po artystce, natomiast 5 września zostanie otwarta wystawa czasowa “Boznańska. Kameralnie”, na której będzie można zobaczyć nie tylko obrazy malarki, ale także jej szkice, rysunki z dzieciństwa czy narzędzia pracy. 

Oprócz ekspozycji muzeum zaprasza na wykład poświęcony portretom Olgi Boznańskiej, który pozwoli zgłębić jej twórczość oraz miejsce w historii sztuki. Nie zabraknie także wydarzeń o nieco lżejszym charakterze – w programie znalazł się m.in. pokaz taneczny inspirowany epoką, w której tworzyła malarka.

Zaprosimy Państwa także na oprowadzania po wystawie oraz spacery miejskie szlakiem tej niezwykłej artystki. W planie mamy także spacer artystyczny inspirowany twórczością Boznańskiej - więcej szczegółów wkrótce na naszej stronie internetowej.

Dzięki tej różnorodności obchodów Muzeum Narodowe w Krakowie chce nie tylko przypomnieć postać Boznańskiej, ale także ukazać jej wpływ na kulturę i sztukę do dziś.

WYDARZENIA:

15 kwietnia 2025

godz. 12:15, 13:15, 14:15, Gmach Główny - hol

Olga Boznańska - happening z cyklu „Cracovia Danza: Balet w mieście”

Program nowego happeningu “Olga Boznańska” z cyklu „Cracovia Danza: Balet w mieście”, poświęcony jest tej wielkiej polskiej malarce, artystce, której rocznice obchodzimy w tym roku (160. rocznica urodzin i 85. rocznica śmierci).

Taneczny program, który Cracovia Danza zaprezentuje z tej okazji, nawiązuje do repertuaru salonów w XIX w., tych w Krakowie, Monachium i Paryżu. Pragnąc przypominać i promować postać Olgi Boznańskiej, opiera się na europejskim dziedzictwie tańca salonów z XIX w., w których artystka tańczyła.

W programie zaprezentowane zostaną  najmodniejsze wówczas formy taneczne: kontredans, kotylion, polkę i walca oraz mniej znane: écossaise, bourrée czy landler.

Ta panorama tańców z XIX wieku związana jest z miastami, w których mieszkała i tworzyła Olga Boznańska (Kraków, Monachium, Paryż).

Koncepcja, scenariusz i choreografia – Romana Agnel

Choreografia Polki Moniuszki – Leszek Rembowski

Kostiumy – Monika Polak-Luścińska, Elżbieta Wójtowicz-Gularowska

Występują: Tancerze Baletu Cracovia Danza pod dyrekcją Romany Agnel

wstęp bezpłatny

16 kwietnia 2025
18:00 - wykład: "Jakże tu teraz malować, kiedy pani Boznańska robi takie cudne obrazy?" – portrety Olgi Boznańskiej
MNK Gmach Główny, Al. 3-maja 1, sala AV u Samurajów

Słowa Stanisława Wyspiańskiego opisujące młodzieńcze dzieło Olgi Boznańskiej – portret jej matki stały się swoistym wstępem do międzynarodowej kariery kobiety-artystki z Krakowa. Podczas wykładu przyjrzymy się nie tylko najbardziej znanym portretom Boznańskiej, historii ich powstania, wzajemnym kontaktom modeli z artystką, ale przede wszystkim sposobowi ich malowania.

Prowadzenie

Urszula Kozakowska-Zaucha – historyk sztuki, kustosz w Muzeum Narodowym w Krakowie, kuratorka wystaw związanych głównie ze sztuką Młodej Polski, w tym Olgi Boznańskiej czy Jacka Malczewskiego.

Wykład odbywa się w ramach cyklu: "Wokół Wyspiańskiego", podczas którego przypomnimy najważniejsze wydarzenia z życia artysty, wątki oraz dzieła stworzone dla Krakowa i  sławiące go po dzień dzisiejszy.

wstęp bezpłatny, wymagana rezerwacja

POKAZ I WYSTAWA

od 15 kwietnia 2025

Galeria Rzemiosła Artystycznego

Pokaz pamiątek po Oldze Boznańskiej w Galerii Rzemiosła Artystycznego

Kameralny pokaz pamiątek po Oldze Boznańskiej organizowany jest w ramach cyklicznej wymiany wrażliwych obiektów tkaninowych prezentowanych w Galerii Rzemiosła Artystycznego. Jedna z gablot w sali poświęconej kulturze materialnej XIX wieku w całości będzie dedykowana artystce.

Zaprezentujemy elegancką suknię, subtelną w kolorze i zdobieniach. Także biżuterię, akcesoria mody i fotografie, te drobne przedmioty będą sukcesywnie wymieniane, co w trakcie trwania wystawy urozmaici jej wyraz.

Mimo niewielkiego rozmiaru tego pokazu nie zabraknie dzieł Olgi Boznańskiej. Nie będą to portrety, lecz równie nastrojowe kompozycje kwiatowe oraz malarskie studium wnętrza, w którym bohaterem nie jest człowiek, ale wygodny fotel. Uzupełnimy ekspozycję o używane przez nią narzędzia – paletę oraz cienkie pędzle o sztywnym włosiu.

Pokaz rozpocznie się 15 kwietnia 2025 roku, w 160. rocznicę urodzin artystki, i potrwa przez rok.

Kuratorka: Agnieszka Kwiatkowska

Od 5 września do 2 listopada 2025

Boznańska. Kameralnie

MNK Gmach Główny

W Roku Olgi Boznańskiej Muzeum Narodowe w Krakowie planuje wystawę poświęconą artystce i ukazującą ją zarówno jako doskonałą malarkę, ale również tworząc opowieść o jej życiu i codzienności.

Dla wykształconej w Monachium i robiącej karierę artystyczną w Paryżu Olgi Boznańskiej, rodzinny Kraków był niezwykle ważnym miejscem. Przez całe swoje życie z radością tu powracała, a jednocześnie z ulgą z wyjeżdżała. To właśnie do Krakowa, i do Muzeum Narodowego trafiła duża część spuścizny z paryskiej pracowni artystki. Dlatego też czujemy się w obowiązku, aby przypomnieć życie i artystyczną drogę Boznańskiej. Chcemy odświeżyć znajomość jej twórczości prezentując zarówno znane już prace, ale też takie, które nigdy, albo od prawie sześćdziesięciu lat nie były pokazywane. Są to i obrazy, ale również bogaty zbiór szkiców, szkicowników, prac młodzieńczych i dziecięcych pokazujących rozwój artystyczny Boznańskiej.  Na wystawie zobaczyć będzie można ponad sześćdziesiąt obrazów – w tym przede wszystkim tak charakterystyczne dla niej portrety, ale również martwe natury, pejzaże oraz  podobną ilość rysunków, szkiców, szkicowników i kompletnie nieznanych i zaskakujących prac dziecięcych. Dopełnieniem wystawy będą pamiątki z życia codziennego Boznańskiej – przedmioty, którymi otaczała się na co dzień: książki, lusterka, portfeliki,  bibeloty, figurki, karty do gry, a także stroje – w tym kreacje codzienne, ale również fartuch wykorzystywany do pracy malarskiej. Po raz pierwszy zaprezentowane będą również dokumenty rodzinne, a także wybór listów, między innymi od ważnego w jej życiu Józefa Czajkowskiego.

Chcemy, aby nasza wystawa była nie tylko opowieścią o Boznańskiej – artystce, ale również o Boznańskiej – kobiecie. Zachęcamy, aby przyjść do naszego Muzeum nie na Boznańską, ale do Boznańskiej -– zobaczyć i kontemplować jej twórczość i poznać jej codzienność.

Kuratorka: Urszula Kozakowska-Zaucha

Koordynatorka: Katarzyna Myszor

Projektantka aranżacji: Marta Staszków 

informacja prasowa 

"Gotyk w Karpatach" - nowa wystawa w Muzeum Narodowym w Krakowie

Od dziś do 9 sierpnia w Muzeum Narodowym w Krakowie będzie prezentowana wystawa "Gotyk w Karpatach", będąca pierwszą próbą łącznego przedstawienia sztuki schyłku średniowiecza we wszystkich krajach regionu. Zestawiono około stu obrazów i rzeźb, przewiezionych z dziewięciu krajów, które uzupełnia wykonana specjalnie na potrzeby wystawy dokumentacja fotograficzna tego, co nieprzenośne (malowidła ścienne, rzeźba architektoniczna). Zostaną pokazane Karpaty jako obszar artystyczny o utrzymanej ciągłości rozwoju, gdzie jedne dzieła sztuki dawały początek kolejnym. Po obu stronach gór działały bowiem te same warsztaty, obrazy i rzeźby przesyłane były w obu kierunkach, podobnie jak przenikały się tu tendencje w sztuce.

Jan z Nysy – atrybucja Korpus nastawy ołtarzowej z Tuchowa po 1461 Kraków,
Muzeum Narodowe w Krakowie tempera na drewnie, złocenia, srebrzenia
fot. Karol Kowalik /Pracownia Digitalizacji MNK

Wystawa zarówno prezentuje nowe odkrycia, będące rezultatem bieżących prac konserwatorskich bądź badań terenowych, jak i stanowi okazję dla naocznego zweryfikowania atrybucji postawionych dawno temu. Wykorzystujemy też możliwość scalenia – choćby chwilowego – dzieł sztuki, których elementy zostały niegdyś rozproszone.

„Gotyk w Karpatach” stanowi wyjątkową okazję zobaczenia z bliska obrazów i rzeźb na co dzień trudno dostępnych lub wręcz nigdy niepokazywanych publicznie. Dotyczy to choćby niezwykłej jakości popiersia, jedynego zachowanego fragmentu sławnego Krucyfiksu Ostrzyhomskiego, dzieła stylistycznie bardzo bliskiego monumentalnemu krucyfiksowi na belce tęczowej w kościele Mariackim w Krakowie. 

Spisz Krucyfiks (torso) po 1500 Kraków (PL), Muzeum Narodowe w Krakowie ze Starego Wiśnicza drewno lipy, polichromia, złocenia.
 fot. Tomasz Markowski, Łukasz Wojciechowski /Pracownia Digitalizacji MNK

Wielką atrakcję wystawy stanowi rzeźba Wita Stwosza młodszego, osiadłego w Braszowie syna sławnego snycerza: monumentalna figura św. Jana Chrzciciela z centralnej części nastawy ołtarzowej znajdującej się niegdyś w kościele ewangelickim w Roadeș. Niewątpliwym hitem naszej ekspozycji jest też jedna z najdoskonalszych rzeźb Mistrza Pawła z Lewoczy – Chrystus Frasobliwy z katedry preszowskiej – będąca zaskoczeniem dla tych, którzy znają dzieła tego snycerza w bazylice św. Jakuba w Lewoczy. Z kolei z kościoła Franciszkanów w Wiedniu pozyskano słynny Krucyfiks Siedmiogrodzki, który, sprowadzony w dobie baroku z Sybina do stolicy cesarstwa, stał się tam najważniejszym przedmiotem kultu.

Dokładnie pięć wieków temu inwazja osmańska spowodowała rozpad powiązań kulturowych regionu Karpat. Z kolei wieki XIX i XX zdominowała narracja historyczna z pozycji narodowych. „Gotyk w Karpatach” otwiera inną perspektywę, którą chciałoby się określić – za Zbigniewem Herbertem – jako „poszukiwanie znaków utraconej wspólnoty”.

Przestrzeń wystawy, fot. Kacper Trzmiel

Kurator i autor scenariusza wystawy: dr Wojciech Marcinkowski

Koordynacja: Katarzyna Pawłowska (współpraca: dr Štefan Valášek)

Projekt aranżacji i identyfikacji graficznej wystawy: nowy motyw - dr Adam Orlewicz, Agata Rościszewska, Danjel Stelmach

informacja prasowa

„Wyspiański. Nieznany” - wystawa w Muzeum Narodowym w Krakowie

„Wyspiański. Nieznany”  to w większości dzieła i przedmioty z otoczenia Stanisława Wyspiańskiego, które publiczność będzie mogła oglądać po raz pierwszy. Ekspozycja potrwa do 5 maja 2019 roku w Muzeum Narodowym w Krakowie.

To przede wszystkim pastelowy Autoportret artysty (1897) oraz Portret dra Jana Raczyńskiego (1904), zakupione do kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie w listopadzie 2018 roku. Po raz pierwszy pokażemy także liczący blisko 600 pozycji księgozbiór własny Artysty, zakupiony przez nasze Muzeum w 1910 roku od wdowy po Stanisławie Wyspiańskim, Teodory Teofili z  domu Pytko. Prawie wszystkie książki są podpisane ręką Artysty i datowane. W wielu znajdują się ołówkowe szkice Wyspiańskiego, w innych – dedykacje współczesnych poetów i pisarzy, którzy podarowali mu swoje książki.

wystawa "Wyspiański Nieznany", fot. MN Kraków

Na wystawie będzie można znaleźć również komplet pierwodruków dramatów Wyspiańskiego, od Legendy i Warszawianki (1898) po opublikowane w roku śmierci Artysty: Skałkę, Powrót Odysa i Sędziów. Nie zabraknie także mało dotąd znanych prac artystycznych, w tym rysunków z okresu młodzieńczego oraz pasteli z kolekcji m.in. Muzeum Narodowego w Poznaniu, Muzeum Lubelskiego, Muzeum Narodowego w Warszawie oraz ze zbiorów prywatnych kolekcjonerów.

Okładka zaprojektowana przez Stanisława Wyspiańskiego do nut Pieśni Raczyńskiego ze słowami Rydla

Kurator wystawy: Magdalena Laskowska
Koordynator: Aleksandra Kłaput

Aranżacja: Bartosz Haduch – NArchitekTURA

Stanisław Wyspiański, Safona, poetka grecka. Przerys z reprodukcji Sapho. Kopia z obrazu W. Amberga w „Kłosach”, 1881 ołówek, papier; 29,1 x 23,2 cm

informacja prasowa

Wydarzenia w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i Oddziałach /25-28 czerwca 2026/

Wśród zaplanowanych wydarzeń są aż cztery wykłady: Elżbiety Gajewskiej-Prorok o artystach szkła na Śląsku w pierwszej połowie XX w.; Michała A. Pieczki o Badenii-Wirtembergii, niemieckiej krainie pałaców, zamków i ogrodów; Mai Kwiecińskiej o architekturze jako narzędziu propagandy oraz Piotra Wargana o duńskich muzeach sztuki.Odbędzie się także spotkanie poświęcone historii mody – od średniowiecza po 20-lecie międzywojenne. Z dr Marią Molendą i Maciejem Walaskiem, autorami książki „Historie ubiorów z Nomina Rosae”, rozmawiać będzie dr Małgorzata Możdżyńska-Nawotka.

Wystawa stała w Pawilonie Czterech kopuł, fot. A. Podstawka

Dla młodzieży i dorosłych przygotowano warsztaty rysunku z Barbarą Słońską, a dla dzieci warsztaty plastyczne inspirowane wystawą medali ze zbiorów MNWr. Można też wziąć udział w oprowadzaniu kuratorskim Jolanty Sozańskiej po nowej wystawie czasowej „Płytki, flizy, tafelki. Ceramiczne intermezza”.

Pawilon Czterech Kopuł świętować będzie 10. urodziny! Z tej okazji zaplanowano weekend pełen atrakcji. Wystawę stałą polskiej sztuki współczesnej XX i XXI w. będzie można zwiedzić na trzy sposoby: w towarzystwie współautorek tej ekspozycji dr Barbara Banaś oraz Barbara Ilkosz; w formie 10-minutowych opowieści przygotowanych przez 10 osób związanych z Pawilonem; medytacyjnie w cyklu „Slow looking” z Barbarą Przerwą. Przygotowano warsztaty plastyczne dla dzieci. Będzie też okazja do spotkania z Hanną Wróblewską – ambasadorką Pawilonu, historyczką sztuki i kuratorką, byłą dyrektorką Zachęty Narodowej Galerii Sztuki oraz ministrą kultury i dziedzictwa narodowego.

Muzeum Etnograficzne zaprasza na wykład pt. „Wieś centralnie planowana. Życie, praca i przestrzeń w PGR-ach”, który wygłosi dr Barbara Szczepańska z Muzeum Architektury we Wrocławiu, a także na warsztaty rodzinne prowadzone przez artystkę Alę Savashevich.

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

25.06, g. 15:00

Duńskie muzea sztuki – rzeźba i kamień. Wykład w ramach cyklu „Czwartki z Przyjaciółmi” – spotkań dla członków Stowarzyszenia Przyjaciół MNWr oraz wszystkich chętnych. Prowadzenie: Piotr Wargan

Tematem przewodnim spotkania poświęconego duńskim muzeom sztuki będzie rzeźba i kamień. W Kopenhadze przyjrzymy się Ny Carlsberg Glyptoteke z bogatą kolekcją rzeźby antycznej, a w Muzeum Thorvaldsena poznamy sylwetkę Bertela Thorvaldsena, jednego z najwybitniejszych rzeźbiarzy epoki klasycyzmu w Europie, twórcy dwóch ikonicznych pomników zrealizowanych w Polsce: Mikołaja Kopernika i księcia Józefa Poniatowskiego. Z Kopenhagi udamy się na wyspę Møn, by zajrzeć do wnętrza neolitycznych budowli kamiennych, a podróż naszą zakończymy na wyspie Lolland przy niezwykłym współczesnym kamiennym kręgu Dodekalitten, kojarzonym z głowami z Wyspy Wielkanocnej. Nie zabraknie też ciekawostek i anegdot związanych z Danią i jej mieszkańcami.

Wstęp wolny, sala 116, I piętro

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

27.06, g. 11:00

Narysuj mi Willmanna. Półtoragodzinne warsztaty rysunkowe dla młodzieży 13+ oraz dorosłych, prowadzenie: Barbara Słońska

Spotkanie na wystawie „Sztuka śląska XVI–XIX w.” będzie okazją do praktycznego poznania zasad i sposobów przenoszenia kadrów z dzieł sztuki przy tworzeniu kopii. W roli głównej wybitny malarz śląski Michael Leopold Willmann i jego twórczość. Uczestnicy zmierzą się od strony technicznej ze sztuką komponowania i rozplanowaniu strony w szkicownika oraz będą mieli okazję sprawdzić, jak samodzielne kopiowanie i odtwarzanie dzieł sztuki może przysłużyć się ich rysunkowemu warsztatowi.

Prowadząca warsztaty jest absolwentką ASP w Łodzi, od wielu lat prowadzi zajęcia plastyczne we Wrocławskiej Szkole Rysunku.

Bilety w cenie 20 zł (uwaga: młodzież wieku do 18 r.ż. – 10 zł)

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

27.06, g. 13:00

Artyści szkła na Śląsku w 1. poł. XX w. Wykład Elżbiety Gajewskiej-Prorok w ramach cyklu „Kolor i forma. Sztuka szkła w czasach nowożytnych”

Tradycja rytowania i szlifowania artystycznego szkła w Kotlinie Jeleniogórskiej oraz Kłodzkiej była twórczo kontynuowania w 1. poł. XX w., a zwłaszcza w okresie międzywojennym. Z wytwórnią szkła Josephinenhütte w Szklarskiej Porębie związani byli projektanci form i dekoracji szkła oraz artyści-rytownicy: Alexander Pfohl, prof. Siegfried Haertel, Wenzel Benna i jego syn Edgar Benna. Dla wytwórni szkła Fritza Heckerta w Piechowicach projektowali prof. Max Rade z Drezna i Ludwig Sütterlin z Berlina. W Pieńsku na śląskich Łużycach projektował szkła i witraże Richard Süssmuth. Szkło z hut w Kotlinie Kłodzkiej zdobił m.in. Konrad Tag. W repertuarze form i dekoracji w pocz. XX w. odzwierciedlały się tendencje secesji, późniejsze prace reprezentowały styl art déco, modernizm i ekspresjonizm.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, sala 116, I piętro

27.06, g. 15:00

Architektura i totalitaryzm. Wykład Mai Kwiecińskiej w ramach cyklu „Jak zbudowano nowoczesność”

Systemy totalitarne chętnie korzystały z wszelkich metod propagandowych – posługiwały się również architekturą i urbanistyką. Przyglądniemy się architekturze państw totalitarnych przed 1945 r.: Trzeciej Rzeszy, Związkowi Radzieckiemu i faszystowskim Włochom. Będziemy obserwować przekształcenia modernizmu, powrót klasycyzmu oraz próby wytworzenia stylu narodowego.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, sala 116, I piętro

27.06, g. 16:30

„Historie ubiorów z Nomina Rosae” – spotkanie z dr Marią Molendą i Maciejem Walaskiem, prowadzenie: dr Małgorzata Możdżyńska-Nawotka

Zapraszamy w podróż przez historię mody – od średniowiecza po 20-lecie międzywojenne. Pretekstem będzie pięknie wydany album prezentujący stroje odtworzone w działającej od ponad dwudziestu lat pracowni Fundacji Nomina Rosae. Powstają w niej rekonstrukcje ubiorów historycznych oraz kostiumy tworzone na potrzeby wystaw historycznych, pokazów mody, do filmów, spektakli i innych wydarzeń artystycznych.

O autorach: dr Maria Molenda – założycielka i prezeska Fundacji Nomina Rosae. Absolwentka historii na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz studiów podyplomowych na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie na wydziale malarstwa. Autorka publikacji naukowych i popularnonaukowych, m.in. „Splendide vestitus. O znaczeniu ubiorów na królewskim dworze Jagiellonów w latach 1447–1572” (Kraków 2012) czy „Kontusz. Z dziejów polskiego ubioru narodowego” (Warszawa 2023).

Maciej Walasek – absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, tłumacz języka angielskiego i rosyjskiego. W ramach pracy w Fundacji Nomina Rosae zajmuje się m.in. koordynacją projektów, tworząc i współtworząc liczne działania artystyczne.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, sala 116, I piętro

28.06, g. 11:30

Sukcesy na medal. Warsztaty plastyczne Grzegorza Wojturskiego dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach wydarzeń towarzyszących wystawie „Medalierstwo z lat 1700–1799 w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu”

Końcówka roku szkolnego to czas podsumowań i refleksji. Niech marzenia o przyszłości i zdobywanych osiągnięciach staną się inspiracją do projektowania medali upamiętniających przyszłe sukcesy! Uczestnicy tworzyć będą z plasteliny własne odznaki upamiętniający przyszłe osiągnięcia lub wymarzone umiejętności – na wzór oglądanych na wystawie tych XVIII-wiecznych.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Wystawa "Płytki, flizy...", fot. W. Rogowicz 

28.06, g. 13:00

„Płytki, flizy, tafelki. Ceramiczne intermezza” – oprowadzanie kuratorskie. Prowadzenie: Jolanta Sozańska

Fliza (fliz) to nie kafel! Oba przedmioty, co prawda, mieszczą się w pojemnym zbiorze płytek ceramicznych, lecz kafle to elementy budowy pieca. Flizami okłada się ściany, wykłada podłogi, zdobią i pełnią funkcję utylitarną – zabezpieczają miejsca newralgiczne przed zabrudzeniem i zawilgoceniem. Są oczywistymi współmieszkańcami naszych wnętrz. Jednakże bywa i tak, że mienią się niczym skarby Sezamu we wspomnieniach z Hiszpanii, Amsterdamu, Maroka, Lizbony czy z jeszcze odleglejszych kierunków wakacyjnych Polaków podróży – do Ameryki Południowej, Indii, krajów Bliskiego Wschodu. Okruchy tych wspomnień przywołuje muzealna wystawa.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, skarbczyk, parter

28.06, g. 15:00

Badenia-Wirtembergia – niezwykła kraina pałaców, zamków i ogrodów. Wykład Michała A. Pieczki w ramach cyklu „Ze sztuką przez świat”

Badenia oraz Wirtembergia były niegdyś niezależnymi państwami. Po drugiej wojnie światowej zostały włączone do niemieckiego kraju związkowego o nazwie Badenia-Wirtembergia. Obszar ten położony na południowym zachodzie współczesnych Niemiec może poszczycić się nader bogatym dziedzictwem architektury rezydencjonalnej. Wspólnie z prelegentem słuchacze odbędą swoistą podróż po tym niemieckim landzie, podziwiając zabytkowe obiekty m.in. w takich miasta jak Rastatt, Karlsruhe, Mannheim, Stuttgart, Heidelberg, Ludwigsburg czy Schwetzingen.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu, sala 116, I piętro

Tondo, Maria z Dzieciątkiem, wytwórnia Cantagalli we Florencji, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, fot. materiały prasowe

Muzeum Etnograficzne

27.06, g. 13:00

Wieś centralnie planowana. Życie, praca i przestrzeń w PGR-ach. Wykład dr Barbara Szczepańska (Muzeum Architektury). Wydarzenie towarzyszące wystawie „Ala Savashevich. Twoje ciało to pole pracy”

Utworzone w 1949 r. Państwowe Gospodarstwa Rolne stały się modelem organizacji pracy, uprawy ziemi i hodowli zwierząt, który zdominował i przekształcił krajobraz wiejski na nieznaną dotąd skalę. Rewolucja agrarna, która dokonała się w powojennej Polsce, nie pozostała bez wpływu na ludzi pracujących w PGR-ach i zamieszkujących te tereny. W trakcie wykładu przyjrzymy się temu, jak wyglądało życie i praca na obszarach pegeerowskich. W jaki sposób centralne planowanie na wsi uwidaczniało się w organizacji przestrzeni i formach zamieszkiwania i jak to się stało, że na powojennej wsi pojawiły się bloki?

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

28.06, g. 12:00

Słomiane tradycje. Warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach cyklu „Etno w południe” towarzyszące wystawie „Ala Savashevich. Twoje ciało to pole pracy”. Prowadzenie: Ala Savashevich

Naturalne kolory, prosty materiał i precyzja układania – właśnie z tych elementów powstaną małe kompozycje przypominające słomiane mozaiki. Zapraszamy na rodzinne warsztaty, podczas których słoma stanie się materiałem do tworzenia dekoracyjnych wzorów inspirowanych dawnym rzemiosłem i technika intarsji. Uczestnicy będą łączyć fragmenty słomy o różnych barwach, tworząc własne kompozycje – geometryczne lub bardziej swobodne.

Wstęp wolny

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13

Osoby biorące udział w warsztatach mogą zakupić bilet na wystawę czasową w cenie 5 zł

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu, fot Arkadiusz Podstawka

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

26.06, g. 17:00

Piątek o piątej – jubileuszowo! Oprowadzanie kuratorskie po wystawie kolekcji w Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej, prowadzenie: dr Barbara Banaś oraz Barbara Ilkosz

Tym razem weekend warto rozpocząć od urodzinowego spotkania ze sztuką! Najmłodszy Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu obchodzi w tym roku 10-lecie istnienia. Zapraszamy na oprowadzanie po wystawie prezentującej kolekcję sztuki polskiej II połowy XX i XXI wieku w towarzystwie współautorek tej ekspozycji. Wyjątkowa to gratka!

Wstęp z biletem na wystawę stałą

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

27.06, g. 10:10

10 na 10! Urodzinowe zajęcia plastyczne dla dzieci w wieku 6–12 lat w ramach obchodów jubileuszu 10-lecia Muzeum Sztuki Współczesnej w Pawilonie Czterech Kopuł, prowadzenie: Barbara Przerwa

Z okazji 10. urodzin Pawilonu Czterech Kopuł zapraszamy na spotkanie, w czasie którego poznamy 10 najważniejszych obrazów z wystawy stałej. To będą dzieła pełne kolorów, niezwykłych postaci, tańczących linii, kresek i plam. W czasie warsztatów plastycznych stworzymy kolaże z 10 reprodukcji. Na jednej wspólnej pracy wykreujemy świat sztuki z naszych marzeń.

Bilety w cenie 10 zł (uwaga: dzieci w wieku 10 lat – wstęp wolny)

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

27.06, g. 13:00

Art Ten: 10 dzieł po 10 minut. Oprowadzanie po wystawie stałej w ramach obchodów jubileuszu 10-lecia Muzeum Sztuki Współczesnej w Pawilonie Czterech Kopuł

Zapraszamy na urodzinowe oprowadzanie, w trakcie którego 10 osób związanych z Pawilonem Czterech Kopuł opowie o dziełach, które je zachwycają, inspirują, intrygują… W formule „10 dzieł po 10 minut” kryje się 10 opowieści o pracach z kolekcji sztuki współczesnej Muzeum Narodowego we Wrocławiu!

Wstęp z biletem na wystawę stałą

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

27.06, g. 16:00

Ambasadorzy Pawilonu: spotkanie z Hanną Wróblewską [PJM]. Prowadzenie: Iwona D. Bigos, tłumaczenie na polski język migowy: Elżbieta Resler

W ramach jubileuszu 10-lecia istnienia Pawilonu Czterech Kopuł jako Muzeum Sztuki Współczesnej zapraszamy na spotkanie z historyczką sztuki i kuratorką, dyrektorką Zachęty Narodowej Galerii Sztuki w latach 2010–2021 oraz ministrą kultury i dziedzictwa narodowego (2024–2025) Hanną Wróblewską, która opowie o wybranych ulubionych artystkach i artystach z kolekcji MNWr.

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

27.06, g. 19:00

Seans multimedialny „Zobacz, usłysz, dotknij!”. Oprowadzanie po wystawie kolekcji w Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

Trzy kwadranse ze sztuką w Pawilonie Czterech Kopuł – daj się poprowadzić światłem, obrazem, dźwiękiem i słowem. Trwający ponad 45 minut seans multimedialny wprowadza widza w zupełnie inny wymiar odbioru dzieł sztuki, poszerzając pole ich interpretacji. Zwiedzaniu towarzyszą najnowsze technologie: doskonałe oświetlenie, projektory, nagłośnienie, prezentacje multimedialne, które pozwalają na dotarcie do wszystkich obszarów percepcji widza.

Wstęp z biletem za 25 zł (20 zł bilet ulgowy, 15 zł/os. rodzinny i grupowy)

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

28.06, g. 11:00

Piknik w muzeum. Rodzinne warsztaty Mai Kwiecińskiej dla rodziców i dzieci w wieku do lat 2, wydarzenie w ramach cyklu #muzealniaki_pod_kopułą oraz obchodów 10. urodzin Pawilonu Czterech Kopuł

Piknik w muzeum? Tak! Zapraszamy rodziców wraz z Maluszkami na naszą muzealną łąkę. Rozłożymy koce pod wielkoformatowym obrazem Leona Tarasewicza. Następnie w trakcie sensoryczno-artystycznych warsztatów będziemy sadzić i przesadzać różnokolorowe kwiaty. 

Uwaga! Rączki i ubranka pobrudzimy ziemią do kwiatków! Na zajęcia można przynieść nieduży kocyk do siedzenia.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

28.06, g. 12:00

10 powodów, dla których pokochasz Pawilon Czterech Kopuł. Autorskie oprowadzanie z elementami medytacji nad dziełami sztuki z cyklu „Slow looking”, prowadzenie: Barbara Przerwa

W ramach obchodów 10-lecia Muzeum Sztuki Współczesnej w Pawilonie Czterech Kopuł zapraszamy na jubileuszowe spotkanie. Wspaniałe zbiory, wyjątkowa architektura, intrygujące konteksty wystawiennicze, spotkania z artystami, warsztaty plastyczne, teatralne i tańca intuicyjnego. W Pawilonie można zanurzyć się w świecie sztuki, zachwycić się, ale i odpocząć, zrelaksować, pomedytować lub zatańczyć. Co nas tu przyciąga? Opowiedzmy o tym w urodzinowym kontekście.

Wstęp z biletem na wystawę stałą

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

28.06, g. 13:00 i 14:30

Sztuka na łące. Rodzinne warsztaty Mai Kwiecińskiej dla rodziców i dzieci w wieku 3–5 lat w ramach cyklu „Sztuczki w Pawilonie” oraz obchodów 10. urodzin Pawilonu Czterech Kopuł

Zamknijcie oczy i wyobraźcie sobie, że jesteście na łące, a kwiaty pachną bardzo intensywnie. Teraz otwórzcie oczy i… tak! Jesteśmy na łące! W muzealnej sali wisi ogromny obraz, który wygląda zupełnie jak łąka pełna pięknych czerwonych kwiatów. To dzieło Leona Tarasewicza. Wspólnie je oglądniemy, a potem zasadzimy własne, bardzo artystyczne kwiatki.

Uwaga! Na warsztatach zapewniamy fartuszki chroniące ubranie, ale i tak możemy się trochę ubrudzić ziemią i farbami.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł

Zygmunt August - władca i bibliofil - wystawa w Muzeum Narodowym w Krakowie

Muzeum Narodowe w Krakowie zaprasza na wystawę prezentującą księgi ze zbiorów ostatniego z Jagiellonów - Zygmunta Augusta. Król był nie tylko koneserem sztuki, ale również bibliofilem. Na wystawie prezentowane są egzemplarze z kolekcji Biblioteki Książąt Czartoryskich, w tym najcenniejszy druk w zbiorach – pierwsze, norymberskie wydanie dzieła Mikołaja Kopernika – O obrotach sfer niebieskich z roku 1543.

Zygmunt August król polski i wielki książę litewski na żądanie stanów koronnych przywraca i wciela do Korony Polskiej Podlasie i Wołyń jako z dawna i z całym prawem należące do Korony. Lublin, 5 III 1569 Dokument z pieczęcią i podpisem króla Zygmunta II

W 500-letnią rocznicę urodzin króla pragniemy zwrócić Państwa uwagę na szczególną pasję władcy jaką było gromadzenie ksiąg. Tworzenie biblioteki było nie tylko jednym z elementów splendoru jego dworu. Książki stanowiły łącznik z rozwijającymi się na Zachodzie prądami i ideami. Gromadzona od zarania (praktycznie całkowicie bez wcielania innych księgozbiorów), prywatna i fundacyjna biblioteka królewska stała się na tle innych bibliotek europejskich zjawiskiem absolutnie nieprzeciętnym.

Zygmunt II August (1 sierpnia 1520, Kraków – 7 lipca 1572, Knyszyn) - syn Zygmunta I Starego i pochodzącej z Bari we Włoszech Bony Sforzy. Od 1529 roku Wielki Książę Litewski, od 1530 roku król Polski, ostatni męski przedstawiciel dynastii Jagiellonów (zmarł bezpotomnie). Jako jedyny władca w dziejach polskich i mając zaledwie 10 lat, został – jeszcze za życia ojca – koronowany vivente rege. Faktyczną władzę sprawować zaczął dopiero po jego śmierci w roku 1548. Był inicjatorem połączenia, na mocy Unii Lubelskiej (1569), Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego w jedno państwo – Rzeczpospolitą Obojga Narodów.

Mikołaj Kopernik, De revolutionibus orbum coelestium,
 I wyd. Norynberga, 1543

Wszystkie książki posiadały jednolite, reprezentacyjne oprawy. W zwierciadle przedniej okładki umieszczano wzorowaną na pieczęciach królewskich plakietę herbową zawierającą herby Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego zwieńczone koroną i mitrą książęcą. Na każdej tylnej okładce umieszczano napis: SIGISMUNDI  AUGUSTI  REGIS  POLONIAE  MONUMENTUM  oraz datę wykonania oprawy. Użycie niebanalnego słowa „Monumentum” nawiązuje do cytatu z Pieśni Horacego: Exegi monumentum aere perennius („Stawiłem sobie pomnik trwalszy niż ze spiżu”) i świadczy o świadomej działalności króla realizującego ponadczasowe zamierzenie stworzenia książnicy na miarę innych dworów królewskich. Stąd też nazwa „Monumenta” dla ksiąg z królewskiej biblioteki. 

De revolutionibus... Układ heliocentryczny, z biblioteki króla Zygmunta II Augusta

Po śmierci króla biblioteka podróżowała i zmieniała właścicieli, powoli rozpraszając swoje zbiory. Ogółem, spośród szacowanych 4 tysięcy woluminów zachowało się tylko około 633, ale pojedyncze egzemplarze wciąż wychodzą na światło dzienne. 

Na wystawie prezentowane są egzemplarze z kolekcji Biblioteki Książąt Czartoryskich, w tym najcenniejszy druk w zbiorach – pierwsze, norymberskie wydanie dzieła Mikołaja Kopernika – O obrotach sfer niebieskich z roku 1543. Dzieło wpisano do Indeksu ksiąg zakazanych w roku 1616 a wycofano dopiero w roku 1822! 

Kuratorka wystawy: Elżbieta Zając

Wystawa "Zygmunt August - władca i bibliofil" w Muzeum Narodowym w Krakowie będzie czynna do 31 stycznia 2021 r.

 

`W pogoni za kolorem` - niezwykłe szkło Jerzego Słuczan-Orkusza /relacja z wystawy/

Już sam tytuł wystawy - "W pogoni za kolorem" - zdaje się kierować uwagę nie tyle na piękne przedmioty ze szkła, ile na nastrój nienasycenia i twórczego niepokoju, który towarzyszył niezwykłemu artyście, jakim był Jerzy Słuczan-Orkusz. Kiedy ekspozycji towarzyszy aura tajemnicy, wówczas oglądane przedmioty stają się czymś więcej - żywą historią poszukiwań, odkryć, a także materializacją wyobraźni ich twórcy.

Naczynia dekoracyjne, szkło sodowe barwione w masie, ręcznie formowane,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

W 2014 roku Muzeum Narodowe zaprezentowało wystawę o równie tajemniczym tytule: "Alchemicy szkła", która oprócz eksponatów pochodzących w różnych epok - od XV w. p.n.e.  po wiek XIX n.e. - udostępniła traktaty alchemików i ich fascynujące biografie. Szkło ma widać w sobie coś pasjonującego, skoro jego produkcja znana była 5 tysięcy lat temu. Dzięki wystawie poznaliśmy także biografie mistrzów szkła, którzy obsesyjnie wręcz poszukiwali "kamienia filozoficznego" o barwie rubinu. To z kolei przywołuje na myśl niezwykły film Wernera Herzoga: ”Szklane serce”. Otóż opowiada on o właścicielu huty, który obsesyjnie szuka receptury na wytop rubinowego szkła. Tajemniczy przepis zabrał ze sobą do grobu poprzedni właściciel. Obecny dopuszcza się rytualnego mordu na służącej, by uzyskać "brakujący składnik" do wytopu szkła, tj. krew dziewicy. Próba odzyskania przepisu kończy się fiaskiem i zagładą huty.

Wazony, szkło sodowe barwione w masie, ręcznie formowane,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Twórca szkła, które możemy podziwiać na najnowszej wystawie w Muzeum Narodowym - Jerzy Słuczan-Orkusz zdaje się być w jakimś sensie kontynuatorem tradycji owych alchemików i pasjonatów. Trzeba też dodać, że nie przeszkodził mu w tym fakt, iż lata jego twórczej aktywności przypadły na czasy szarego PRL-u.

Szalony poeta szkła

Jerzy wraz z rodzicami Franciszką i Ferdynandem Słuczan-Orkuszami, Lida,
ok. 1928-1929, fot. archiwum rodziny/skan katalogu wystawy

Urodzony w Lidzie, na Kresach, został ukształtowany tam właśnie. Ojciec zabierał go od czasu do czasu do tamtejszej huty szkła "Niemen". Podobno już wtedy - jak wspomina jego biograf Zbigniew Święch - "wycieczki wywarły na nim piętno zasadnicze, bo już wówczas postanowił, że zostanie dorożkarzem albo wielkim artystą od szkła. (...) Nie marzył o niczym innym jak tylko o tym, by kiedyś mieć mały, maleńki piecyk własny i - jak ci panowie nad Lidą - wyprawiać z płynnym szkłem, co dusza każe, a ręce wydolą". Cytowany dziennikarz nazywa go "szalonym poetą szkła" i dowodzi, że Jerzy od kołyski skazany był na ... Kraków (początkowo nadano mu imię Krakus). Zanim to się jednak stało (imię zamieniono na Jerzego), po wojennej tułaczce, osiadł z rodzicami w Radomiu, gdzie ukończył szkołę powszechną i gimnazjum, a następnie trafił na studia do Wyższej Szkoły Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Ukończył ją z odznaczeniem, a ówczesny rektor szkoły prof. Mieczysław Pawełko napisał w dokumentacji egzaminacyjnej: "(...) będzie to wybitny artysta w zakresie szkła artystycznego". I tak się stało. Można by żartobliwie zauważyć, że Jerzy Słuczan-Orkusz był "skazany na szkło" :-)

Jerzy Słuczan-Orkusz przy warsztacie szlifierskim, ok. 1953, fot.
archiwum rodziny/skan katalogu wystawy

Tylko szkło i kobiety warte są miłości

Sam zresztą potwierdza ów niezbity fakt, kiedy podczas podczas prestiżowej wystawy w krakowskiej DESA, która stała się prawdziwym wydarzeniem (a był to 1971 rok!), Orkusz umieszcza na folderze takie oto motto: "Tylko szkło i kobiety warte są miłości". Trzeba przy tym zauważyć, że o ile można go nazwać współczesnym alchemikiem szkła, to jest to zgoła alchemik nietypowy: niezwykle towarzyski i powszechnie lubiany. Wszyscy, którzy z nim się zetknęli, podkreślają, że współpraca ta była przyjemnością.

Naczynia z guzami, 1971, szkło sodowe barwione w masie, ręcznie formowane,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Pracował zaś niekonwencjonalnie, nieustannie eksperymentując - była w nim pasja. W czasach szaro-burych poszukiwał koloru i znajdował go. Nie tylko eksperymentował, ale także stylizował, nawiązując  a to do antyku, a to do szkieł hiszpańskich (dekoracyjne ucha, płaskie szczypanki na końcach),a to do  reńskich, stosował  też wzory weneckie. Miał ambicję wyprodukowania szkła, które przypominałoby kamienie szlachetne. I udawało się nadzwyczajnie!

Butla, 1972, szkło sodowe barwione w masie, agatowe, ręcznie formowane,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Stał się sławny i szalenie popularny. Pamięć o nim odeszła - niezasłużenie! - wraz z PRL-em. Obecnie nastąpił renesans jego cudownych szkieł, który z pewnością jest zasługą krakowskiego Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych, Oddziału Szkła i Materiałów Budowlanych, gdzie istnieje stała ekspozycja prac artysty z krakowskiego okresu jego pracy. Wystawa we wrocławskim Muzeum Narodowym ma jednak tę istotną zaletę, że właśnie na niej po raz pierwszy wyeksponowane zostały szkła ze wszystkich okresów działalności artysty, jest to więc ekspozycja pokazująca jego dorobek w perspektywie czasowej, co pozwala spojrzeć na niego jak na ciągły proces twórczych poszukiwań "w pogoni za kolorem".

Wystawie towarzyszy interesująco napisany, bogaty w dokumentację zdjęciową, katalog, którego autorkami są kuratorki wystawy: Barbara Banaś i Aleksandra Skorek. Tak oto "szalony poeta szkła" ponownie zagościł w zbiorowej wyobraźni.

Wystawa "W pogoni za kolorem", w centrum słynny "lajkonik",
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

"Grupa Krakowska" - przekrojowa wystawa awangardy lat 30. w Muzeum Narodowym we Wrocławiu /relacja/

Od 2. grudnia 2018 roku Muzeum Narodowe we Wrocławiu prezentuje wyjątkową wystawę poświęconą Grupie Krakowskiej, będącej jednym z najciekawszych zjawisk w pejzażu artystycznym Polski lat 30. Wystawa ma charakter monograficzny, przy czym po raz pierwszy członkowie przedwojennej awangardy prezentowani są tak szeroko. Wystawa powstała we współpracy z Muzeum Narodowym w Krakowie, ale zbiory pochodzą z różnych źródeł, także prywatnych, stąd unikatowość ekspozycji.

Maria Jarema, Kompozycja z klatką, ok. 1930, fot. MN

Pierwsza Grupa Krakowska

Na wystawie znalazły się także prace polskich awangardowych artystów, którzy byli mistrzami i mentorami młodych, m.in. Leona Chwistka oraz Władysława Strzemińskiego, ale przede wszystkim można oglądać obrazy, grafiki, rzeźby i szkice scenograficzne członków nieformalnej grupy zwanej Grupą Krakowską. Podobnie jak lwowska grupa Artes, odcina się ona od konstruktywistycznej ideologii i czystej abstrakcji, powraca do sztuki przedstawiającej, nobilituje znaczenie przeżycia artystycznego, wyobraźni, a także tematu w sztuce. Pierwsza Grupa Krakowska ukonstytuowała się w latach 1929-1931, choć formalnie jej nazwa pojawiła się w życiu artystycznym dopiero w 1933 roku - wraz z pierwszą oficjalną wystawą. Powstanie ugrupowania zainicjowało kilkoro zamiejscowych studentów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie: Leopold Lewicki, Henryk Wiciński, Janusz Woźniakowski, Maria Jarema, Jonasz Stern i Andrzej Stopka. Do nich przyłączyli się następnie inni studenci, którym nie w smak były metody nauczania na ASP, hołdujące młodopolskiemu statusowi artysty.

Władysław Strzemiński, Martwa natura, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Byliśmy zahipnotyzowani ich malarstwem - poetyką Chagalla, dramatycznością Picassa, porządkiem Légera, ostrością polityczną Grosza, charakterem i formą nowoczesnego teatru Piscatora - pisał po latach Jonasz Stern. Jeśli chodzi o polskich artystów, szczególnie zainteresowały nas idee Szczuki, teoria widzenia Strzemińskiego, koncepcje architektoniczne Syrkusów, malarstwo Stażewskiego. Często bywał w Krakowie Leon Chwistek (...). Nasza praca artystyczna rozwinęła się w klimacie idei tych artystów, często bardzo różniących się od siebie, ale torujących drogę nowej wizji świata i związanych z postępowym ruchem społecznym.

Leopold Lewicki, Arsenał, 1932, fot. MN

Większość członków grupy miała poglądy lewicowe, co znalazło odbicie w tematyce ich prac i co przyczyniło się do usunięcia z wystawy ich obrazów, rewizji, aresztowań i relegowania z uczelni trzech członków grupy. Pozostałym udzielono nagan lub zawieszono w prawach studenta. Nieformalnym patronem artystów stał się Leon Chwistek, po tym jak przychylnie skomentował w prasie ich wystawę w Domu Artystów przy pl. Świętego Ducha. Przede wszystkim zaś doprowadził do zorganizowania pierwszej oficjalnej ekspozycji Grupy Krakowskiej, otwartej w październiku 1933 roku we Lwowie oraz następnych, w kolejnych latach.

Stanisław Osostowicz, Scena uliczna z Krzemieńca, ok. 1936, MN

Członkowie Grupy oddawali się nie tylko działalności artystycznej, organizowali dyskusje i odczyty, założyli także propagandowy teatr plastyczny Cricot, do którego laki i dekoracje wykonywali Henryk Wiciński, Jonasz Stern i Maria Jarema. Stworzyli także własny teatrzyk satyry politycznej pod nazwą Szopka krakowską, który cieszył się wielką popularnością. To polityczne zaangażowanie przypieczętowało zresztą losy Grupy: w 1937 roku zostali usunięci ze Związku Zawodowego Polskich Artystów Plastyków, a w rezultacie najważniejsi członkowie opuścili Kraków.

Wrocławska wystawa Grupy Krakowskiej

Ekspozycja jest rodzajem opowieści o twórczości bardzo młodych ludzi - wyjaśniała podczas konferencji prasowej autorka i kuratorka wystawy, Barbara Ilkosz. Byli to studenci Akademii Krakowskiej związani nie tylko w Krakowem, ale również z Kresami, łącząc w ten sposób dwie tradycje. Ich twórczość odzwierciedla atmosferę lat 30. ubiegłego wieku.

Maria Jarema, fot. Anna Kowalów

Podkreślała również fakt, że artystów łączyły nie tylko poglądy polityczne, te bowiem zmieniały się, ale przede wszystkim ludzie ci byli ze sobą zaprzyjaźnieni, często się spotykali, o czym przypomina początek ekspozycji, pełen portretów i autoportretów młodych artystów.

Cała ekspozycja liczy ok. 300 prac, a wśród nich obrazy, rysunki, szkice scenografii, kostiumów, rzeźby... Pokazano bardzo różnorodną twórczość tych artystów, począwszy od studenckich pejzaży, które malowali na Lubelszczyźnie, w Tatrach, na Wołyniu. Odrębny zbiór prac stanowią obrazy ujawniające ich wrażliwość społeczną - szkice uliczne przedstawiające sceny z życia proletariatu - prostych robotników, ludzi różnych zawodów, a także demonstracje polityczne. W osobnym dziale przedstawiono folklor galicyjski, którego patronem był Leon Chwistek. Ostatni dział stanowią eksperymenty w obszarze sztuki abstrakcyjnej. Rodzaj aneksu stanowią obiekty prezentujące działalność teatralną członków Grupy.

Fryderyk Pautsch, Targ w Kołomyim fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Losy artystów były często tragiczne - wybuch II wojny i prześladowania stały się przyczyną śmierci wielu z nich, spowodowały także utratę części dzieł. Ci, którzy przeżyli, zawiązali w 1957 roku Drugą Grupę Krakowską, której siedzibą stały się Krzysztofory. Ale to już inna historia.

wystawa Grupa Krakowska 1932–1937
od 2 grudnia 2018 r. do 31 marca 2019 roku
kurator: Barbara Ilkosz
miejsce: Pawilon Czterech Kopuł