XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną” – znamy program!

 XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną” to jubileuszowa edycja jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych wykonawstwu historycznemu na Dolnym Śląsku, która odbędzie się w dniach 19–24 maja we Wrocławiu oraz 30–31 maja w regionie dolnośląskim. Festiwal łączy najwyższy poziom artystyczny z misją edukacyjną, tworząc przestrzeń spotkania tradycji, historii i współczesnej wrażliwości muzycznej. Tegoroczną edycję „Maja z Muzyką Dawną” zainauguruje wyjątkowy koncert pt. Spanish Night z udziałem wybitnego gitarzysty Krzysztofa Meisingera i kwartetu „Prima Vista”.

Kolejne dni przyniosą recital organowy Bartosza Rzymana na zabytkowych organach Englera, premierowy program Jacka Kowalskiego poświęcony Bolesławowi Chrobremu z okazji 1000-lecia Królestwa Polskiego, wykład muzykologiczny Marka Dyżewskiego pt. Duchowość epoki Bacha w obrazach i pieśniach oraz koncert „Na Styku Kultur” w wykonaniu Zespołu ROCAL FUZA i Zespołu Wokalnego  HAERI, prezentujący muzykę dawną i tradycyjną Europy i Gruzji.

Uroczystym zwieńczeniem Festiwalu będzie wykonanie oratorium „Mesjasz” Georga Friedricha Händla w interpretacji Wrocław Baroque Ensemble pod dyrekcją Andrzeja Kosendiaka. W Strzelinie i Żórawinie w ramach festiwalowego programu usłyszymy natomiast duet Duo Des Rêveurs, który wykona utwór pt. Lascia ch’io [suoni per voi].

PROGRAM FESTIWALU

Wrocław (19-24 maj 2026 r.)

19 maja (wtorek), godz. 18.00,

Koncert pt. Spanish Night w wykonaniu Krzysztofa Meisingera oraz „Prima Vista String Quartet”,

Katedra św. Wincentego i św. Jakuba, pl. Nankiera 15, Wrocław

Wykonawcy:

Krzysztof Meisinger – gitara

Patrycja Betley – perkusja

Michał Sobuś – kontrabas

Kwartet Smyczkowy „Prima Vista String Quartet”

– Krzysztof Bzówka – I skrzypce

– Jakub Grott – II skrzypce

– Marek Czech – altówka

– Tomasz Błaszczak – wiolonczela

Izabela Starzec prowadzenie koncertu

Program:

– M. de Falla – Danza Española de „La vida breve”

– Romance de Amor

– M. de Falla – Danza del Molinero

– F. Tarrega – Recuerdos de la Alhambra

– F. Tarrega – Gran Jota

– M. Ravel – Pavane pour une Infante Defunte

– El Vito

– M. de Falla – Cancion del Fuego Fatuo

– En Noi de la Mare

– L. Boccherini – Fandango

– I. Albeniz – Asturias

– V. Amigo – Requiem

– V. Amigo – Roma

21 maja (czwartek), godzina 19.00,

Recital Organowy Bartosza Rzymana pt. „Variationen”,

Kościół Garnizonowy Bazylika Mniejsza pw. Św. Elżbiety we Wrocławiu, Świętej Elżbiety 1/2, Wrocław

Recital na odrestaurowanych organach Englera z 1761 roku, z okazji 20–lecia działalności artystycznej B. Rzymana.

Program obejmuje szerokie spectrum barokowych wariacji, stąd tytuł recitalu „Variationen”. Od wariacji na temat popularnej pieśni wczesnego baroku, poprzez wariacje ostinatowe, do wariacji chorałowych w spojrzeniu kompozytorów barokowej szkoły północno-niemieckiej i południowo niemieckiej, ze zwieńczeniem w słynnej kompozycji Bacha.

Wykonawca:

Bartosz Patryk Rzyman – organy

Izabela Starzec – słowo o muzyce

Program:

„Wariacja i chorał”

Johann Pachelbel (1653-1706) – Ciacona in f

Johann Kaspar Kerll (1627-1693) – Passacaglia in d (Modulatio Organica, 1686)

Dietrich Buxtehude (1637-1707) – „Ach Herr, mich armen Sünder”  BuxWV 178

Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) – Pavana hispanica SwWV 327

Jan Pieterszoon Sweelinck – Ballo del Granduca SwWV 319

Dietrich Buxtehude – „Komm, Heiliger Geist, Herre Gott” BuxWV 178

Georg Boehm (1661-1733) – Partita über die Arie „Jesu du bist allzu schöne”

22 maj (piątek), godzina 18.00

Koncert pt. „O Bolesławie Chrobrym Pieśń Srebrnozłota” z okazji 1000-lecia Królestwa Polskiego w wykonaniu Jacka Kowalskiego i Klubu Świętego Ludwika,

Sala Wielka Ratusza, Wrocław

gra Klub Świętego Ludwika na instrumentach dawnych, w składzie:

Jacek Kowalski: tekst autorski, przekład pieśni Galla Anonima, śpiew, gitara, lira średniowieczna

Agnieszka Obst-Chwała: fidel, rebek

Tomasz Dobrzański: opracowanie muzyczne, dudy, flety, szałamaje, mandora

Jan Kiernicki: lutnie

Jacek Muzioł: instrumenty perkusyjne

«Hymn o Koronie Polskiej» Poznańska premiera nowego, autorskiego programu Jacka Kowalskiego i nowego albumu CD. Epicka i zarazem liryczna opowieść o Bolesławie Chrobrym, swobodnie nawiązująca do dawnych kronik i żywotów świętych («Kronika polska» Galla Anonima, «Vita Sancti Adalberti» Brunona z Kwerfurtu, «Kronika» Ademara z Chabannes) i polskiej tradycji historycznej. Po części hołduje stylistyce średniowiecznej pieśni epickiej, nie stroniąc od aktualizacji, jak i akcentów bliskich polskiej piosence poetyckiej.

23 maja (sobota), godzina 15:00,

Wykład muzykologiczny Marka Dyżewskiego,

Klub Muzyki i Literatury, pl. Kościuszki 10, Wrocław

Wykład pt. Duchowość epoki Bacha w obrazach i pieśniach

23 maj (sobota), godzina 18:30,

Koncert pt. Na Styku Kultur, dawna muzyka zachodnioeuropejska i tradycyjna polifonia gruzińska w wykonaniu Zespołu ROCAL FUZA i Zespołu Wokalnego  HAERI,

Aula Oratorium Marianum Uniwersytetu Wrocławskiego, plac Uniwersytecki 1, Wrocław

Skład Zespołu ROCAL FUZA (instrumentarium: fidel kolanowa, szałamaja, flety proste, gitterna, mandora, viola da gamba, Scheitholt, Seitentamburin oraz instrumenty perkusyjne):

Radosław Dembiński,

Ryszard Dominik Dembiński

Skład zespołu HAERI:

Veronika Bratrychová,

Anna A. Kopecká,

Kristina Mezereková,

Anička Raimbaultová,

Šárka Seifertová,

Keti Sepherteladze

Program:

Dwa tańce irlandzkie ………………………………………………………………………………… Anonim

Megruli Alilo ……………………………………………………………………. mel. tradycyjna (Gruzja)

Ase čonguri – Didavoi nana …………….. melodia tradycyjna z regionu Samagrelo (Gruzja)

La Sexte Estampie Real ………………………………………………………………….. Anonim XIII w.

Patskha ……………………………………………………………………………. mel. tradycyjna (Gruzja)

Quand je suis mis au retour (virelei) ……………………. Guillaume de Machaut (1300-1377)

Khertlis Naduri ………………………………………………………………….. mel. tradycyjna (Gruzja)

Nanila …………………………………….. mel. tradycyjna, kołysanka z regionu Svaneti (Gruzja)

La Seconde Estampie Real ………………………………………………………………. Anonim XIII w.

Elia Lrde …………………………………………………………………………,… mel. tradycyjna (Gruzja)

Aslanuri Mravalzhamier ……………………………… mel. tradycyjna z regionu Guria (Gruzja)

Los Bilbilicos (La Rosa Enflorece) ……………………………………………………. Anonim XV w.

Amiranis Perkhuli ……………………………………………………………. mel. tradycyjna (Gruzja)

Šen alazano …………………………………………….. mel. tradycyjna z regionu Tusheti (Gruzja)

Helas, Olivier Basselin ………………………………… Anonim (manuskrypt z Buayeux XV w.)

Veengara ……………………………. mel. tradycyjna, kołysanka z regionu Samegrelo (Gruzja)

 

24 maja (niedziela), godzina 17:00

Koncert Jacka Kowalskiego z okazji 800-lecia parafii pw. św. Maurycego we Wrocławiu, pt. Rzeczypospolitej pieśni niezłomne, Koncert wspólnie śpiewany,

Kościół św. Maurycego we Wrocławiu

Wykonawcy:

Jacek Kowalski – gitara podróżna, śpiew, słowo

Karolina Kaiser-Cichocka – skrzypce, fidel, flet

Wojciech Winiarski – gitara, gitarolutnia

W programie: Pieśni niezłomne

24 maja (niedziela), godzina 19:00

Koncert Finałowy pt. „Mesjasz” G.F. Händla w wykonaniu Wrocław Baroque Ensemble NFM, Katedra św. Jana Chrzciciela,

Plac Katedralny 18, Wrocław

Wykonawcy:

Andrzej Kosendiak – dyrygent

Wrocław Baroque Ensemble:

Aleksandra Turalska, Stanislava Mihalcová, Natalia Kiczyńska – sopran I

Aldona Bartnik, Anna Zawisza, Małgorzata Kątnik – sopran II

Daniel Elgersma, Piotr Olech, Bartosz Wasiluk, Ewelina Wojewoda – alt

Maciej Gocman, Florian Cramer, Jacek Wisłocki, Marek Belko – tenor

Jaromír Nosek, Volodymyr Andrushchak, Jussi Lehtipuu, Andrzej Zawisza – bas

Geoffrey Coates, Fiona Last – obój

Beniamin Lewi – fagot

Fruzsina Hara, Karol Valentina Cortes Cusba – trąbka

Jarosław Kopeć – kotły

Zbigniew Pilch, Małgorzata Kosendiak, Dominika Małecka, Kamila Guz, Barłomiej Fraś,

Katarzyna Cendlak – skrzypce I, II

Dymitr Olszewski, Agnieszka Papierska, Elżbieta Stonoga – altówka

Julia Karpeta – viola da gamba

Kzysztof Karpeta, Jakub Kościukiewicz – wiolonczela

Łukasz Macioszek – violone

Premysl Vacek – lutnia

Marta Niedźwiecka – pozytyw

Program:

G.F. Händel Mesjasz – oratorium HWV 56

Dolny Śląsk (30-31 maj)

30 maja (sobota), godz. 16.00

Koncert pt. Lascia ch’io [suoni per voi] w wykonaniu Duo Des Rêveurs,  Kościół Rzymskokatolicki Pw. Podwyższenia Krzyża Świętego,

ul. Świętego Floriana 2, Strzelin

Wykonawcy:

Duo des Rêveurs

Justyna Wróblewska – klawesyn

Stanisław Stanicki – wiolonczela barokowa, wiolonczela piccolo (pięciostrunowa)

Program:

Georg Friedrich Händel (1685 – 1759) [5’]

Pena Tiranna [Amadigi di Gaula, HWV 11]

Giovanni Buononcini (1670-1747) [9’]

Sonata in La Minore

Andante Allegro

Menuet. Grazioso

Georg Friedrich Händel (1685 – 1759), arr. David Popper (1843–1913) [3’10’’]

Ombra mai fu [Serse, HWV 40]

Pietro Giuseppe Gaetano Boni (ca. 1650/1700-c. 1750) [5’]

Sonata in Sol Minore, Op. 1

Largo

Allegro Alla francese

Jean-Baptiste Barrière (1707-1747) [8’30]

Sonate n° 3 en Re Mineur, Livre II

Adagio

Allemande [Allegro]

Sarabanda

Minuetto

Georg Friedrich Händel (1685 – 1759) [5’]

Suite in B-flat major, HWV 434

Prelude

[Sonata]

Nicola Porpora (1686-1768) [5’]

Alto Giove [Polifemo, HeIN 31]

Filippo Amadei (1670 – 1730) [5’]

Sonata à Violoncello Solo Con il Basso per il Cembalo

Andante

Andante cantabile assai

Georg Friedrich Händel (1685 – 1759), arr. Philipp Roth (1853-1898) [5’30’’]

Lascia ch’io pianga [Rinaldo, HWV 7]

Nicola Francesco Haym (1678-1729) [4’]

Sonata n. 1 in La Minore per violoncello e basso continuo

Adagio

Allegro

Adagio

Presto

31 maja (niedziela), godz. 19:00

Koncert pt. Lascia ch’io [suoni per voi] w wykonaniu Duo Des Rêveurs,

Kościół  p.w. Św. Józefa Oblubieńca NMP w Żórawinie              

Program j.w.

Organizatorzy:

Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Akademickie Stowarzyszenie Kultury „Wagant”

informacja prasowa

„Mikołaj Zieleński II” – nowy album Narodowego Forum Muzyki

30 maja 2025 roku miał swoją premierę nowy album Narodowego Forum Muzyki nagrany przez Wrocław Baroque Ensemble pod batutą Andrzeja Kosendiaka. "Mikołaj Zieleński II" to kolejne wydawnictwo ukazujące się w ramach przygotowywanego przez Narodowe Forum Muzyki i CD Accord od 2012 roku cyklu i prezentujące twórczość mistrzów polskiego renesansu oraz baroku pod dyrekcją Andrzeja Kosendiaka. 

To także druga monograficzna płyta Wrocław Baroque Ensemble z twórczością jednego z najciekawszych kompozytorów staropolskich, który działał na przełomie renesansu i baroku (pierwszy album zespołu z dziełami Zieleńskiego został uhonorowany Fryderykiem 2021). Znalazły się tu utwory z wydanego w 1611 roku w Wenecji zbioru Offertoria et communiones totius anni – tym razem kluczem ich doboru było przeznaczenie na święta bądź wspomnienia patronów lub świętych związanych z Wrocławiem, Dolnym Śląskiem, a także z Polską. 

Zbiór ofertoriów i komunii Mikołaja Zieleńskiego, obejmujący 110 kompozycji, to bodaj najważniejszy wczesnobarokowy polski druk muzyczny. Po pierwsze, jest niezwykle obszerny – w przypadku rodzimej spuścizny muzycznej z XVII wieku to niespotykane, że aż tak wiele utworów jednego kompozytora zachowało się do czasów dzisiejszych. Po drugie, w moim przekonaniu to najbardziej znaczący pod względem artystycznym zbiór utworów polskiego twórcy okresu wczesnego baroku. To dzieło zasługujące na to, by było powszechnie znane i wykonywane. Dlatego właśnie kontynuujemy pracę nagraniową, czego efektem jest kolejna płyta z repertuarem pochodzącym z tego zbioru.

Offertoria et Communiones totius anni to muzyczne opracowania ofertoriów i komunii na cały rok liturgiczny. Przy niemal każdym utworze zamieszczono informację o jego przeznaczeniu na dane święto lub na konkretną okazję (dodano także rejestr w formie 12-miesięcznego kalendarza z dodatkowymi wskazaniami). Poprzedni album opierał się na historii zbawienia, tym razem kluczem wyboru dzieł na płytę było ich przeznaczenie na święta bądź wspomnienia patronów lub świętych związanych z Wrocławiem, Dolnym Śląskiem, ale też z Polską.

Album zawiera więc utwory poświęcone świętym: Stanisławowi i Wojciechowi – patronom Polski; Janowi Chrzcicielowi – patronowi wrocławskiej katedry; Janowi Apostołowi i Ewangeliście – patronowi dawnej kaplicy wrocławskiego ratusza; Jadwidze Śląskiej – żonie Henryka I Brodatego, księcia wrocławskiego (wspólnie ufundowali klasztor Sióstr Cysterek w Trzebnicy) oraz Dorocie i Wacławowi – wraz ze wspomnianym już Stanisławem byli patronami trzech społeczności, które tworzyły Wrocław: polskiej, niemieckiej i czeskiej. Należy podkreślić, że Narodowe Forum Muzyki, gdzie zarejestrowano nagranie, położone jest nieopodal gotyckiego kościoła pod wezwaniem tych ostatnich trojga świętych. Został on ufundowany w drugiej połowie XIV wieku dla upamiętnienia porozumienia o prawach do Śląska zawartego między polskim królem Kazimierzem Wielkim a Karolem IV Luksemburskim, władcą Czech, jego święci patroni zaś symbolizowali Czechy (św. Wacław), Polskę (św. Stanisław) i niemieckich osadników (św. Dorota).

Dzieła na płycie uzupełniają trzy instrumentalne fantazje, które do naszych czasów przetrwały w postaci zdekompletowanej (nie zachowała się partia najwyższego głosu). W nagraniu wykorzystaliśmy rekonstrukcję brakującej partii przygotowaną przez prof. dr. hab. Marcina Szelesta.

Podczas sesji nagraniowych użyliśmy typowego dla pierwszej połowy XVII wieku instrumentarium, zastosowaliśmy też zdobienia, dyminucje i improwizacje jak najbardziej zgodne z intencjami kompozytora i praktyką wykonawczą tej epoki. Staraliśmy się w ten sposób osiągnąć brzmienie utworów jak najbliższe czasom Zieleńskiego.

Należy podkreślić wspomniany przez dr. Macieja Jochymczyka fakt, że to właśnie we wrocławskiej Bibliotece Miejskiej (Stadtbibliothek Breslau) przechowywany był niegdyś jedyny kompletny druk ofertoriów i komunii, pochodzący z kościoła św. Bernardyna, co w połączeniu z całym kontekstem wynikającym z doboru dzieł powoduje, że można uznać ten album za „wrocławski”.

Andrzej Kosendiak, tekst zamieszczony w booklecie dołączonym do płyty

O całym przedsięwzięciu opowiada w wywiadzie maestro Kosendiak:

Album zarejestrowano w doskonałej akustycznie Sali Głównej Narodowego Forum Muzyki. Reżyseria nagrań, montaż, mastering: Andrzej Sasin, Aleksandra Nagórko (CD Accord). Można go zakupić w Kasie NFM, w księgarni Niskie Łąki oraz online w Sklepie NFM.

TYTUŁ: Mikołaj Zieleński II

Wykonawcy:

Andrzej Kosendiak – dyrygent

Wrocław Baroque Ensemble

Aldona Bartnik – sopran [1–2, 5, 8, 10, 12, 15]

Aleksandra Turalska – sopran [1–2, 4–5, 7–8, 10, 14–15]

Daniel Elgersma – kontratenor [4, 6, 8, 10, 12]

Piotr Olech – kontratenor [1, 4, 6, 8, 12, 14–15]

Florian Cramer – tenor [1–2, 4, 6, 8, 10, 12, 14–15]

Maciej Gocman – tenor [1–2, 4, 8, 10, 12, 14–15]

Tomáš Král – bas [1, 4, 6, 8, 10–12, 14–15]

Jaromír Nosek – bas [1–2, 4–8, 10, 12, 15]

Tomasz Łykowski – bas [4, 6, 10, 15]

Zbigniew Pilch – I skrzypce

Mikołaj Zgółka – II skrzypce

Piotr Chrupek – altówka

David Brutti – kornet

William Lyons – dulcjan

Ferdinand Hendrich – puzon altowy

Johannes Kronfeld – puzon tenorowy

Hans-Martin Schlegel – puzon basowy

Přemysl Vacek – teorba

Elena Spotti – harfa

Julia Karpeta – viola da gamba

Łukasz Macioszek – violone

Marta Niedźwiecka – pozytyw

Mikołaj Zieleński

(II poł. XVI w. – po 1611 r.)
Offertoria et communiones totius anni

wyd. Wenecja 1611 (wybór)

1             Iustus ut palma florebit           2'31

(In festo S. Ioannis Apostoli et Evangelistae; offertorium)       

2             Ego sum pastor bonus             2'19

(In festo S. Stanislai; communio)

3             Fantasia a tre*               2'42      

4             Mirabilis Deus                2'13

                (In Communi plurimorum Martyrum extra tempus Paschae; offertorium)                     

5             Feci iudicium 1'49

(In festo S. Dorothae Virginis et Martyris; communio)

6             In virtute tua, Domine              3'04

(In festo Decolations S. Ioannis Baptistae; offertorium)           

7             Qui mihi ministrat       3'55

                (In festo Translatio S. Venceslai Martyris; communio)

8             Ortus de Polonia Stanislaus 2'13

(Motetto de S. Stanislao)

9             Fantasia a tre*               2'31

10          Per merita sancti Adalberti    2'08

(Motetto de S. Adalberto)

11          Exiit sermo inter fratres           3'22

(In festo S. Ioannis Apostoli et Evangelistae; communio)

12          Filiae regum    2'35

(In festo S. Hedvigis Viduae; offertorium)

13          Fantasia a due*             3'53

14          Tu puer, propheta        2'58

(In festo S. Ioannis Baptistae; communio)

15          Iustorum animae         2'45

(In festo Omnium Sanctorum; offertorium)    

                Czas całkowity              41'06

* Rekonstrukcja partii głosu najwyższego – Marcin Szelest

Nagrano w Sali Głównej Narodowego Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego w dniach 26–28 czerwca 2023 roku.

Reżyseria nagrania, montaż, mastering: Andrzej Sasin, Aleksandra Nagórko (CD Accord), współpraca: Aleksander Sobecki.

NFM 97, ACD 348

Premiera płyty: 30 maja 2025 r.

Patronat medialny: Program II Polskiego Radia

informacja prasowa

Kilka słów o miłości, czyli Chopin w wykonaniu Aldony Bartnik i Naruhiko Kawaguchi /zapowiedź/

Pieśni skomponowane przez Fryderyka Chopina stanowią niewielki fragment jego twórczości. Pomimo tego nie jest to repertuar, który można w jakikolwiek sposób lekceważyć. Wydane już po śmierci twórcy utwory na głos z towarzyszeniem fortepianu stanowią bardzo cenne uzupełnienie jego dorobku. W NFM zaprezentuje je śpiewaczka Aldona Bartnik, a towarzyszyć jej będzie Naruhiko Kawaguchi – laureat II nagrody I Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych. Dodatkowe wrażenia podczas koncertu zapewnią wizualizacje, których autorem jest Ari Dykier.

Aldona Bartnik i Naruhiko Kawaguchi podczas koncertu w Japonii, fot z archiwum artystki

Mimo skupienia wykonawców na liryce nie zabraknie również dzieł czysto fortepianowych. Poza Walcem Es-dur op. 18, znanym też jako „Grande Valse Brillante”, oraz Berceuse Des-dur op. 57 kompozycje należące do tej kategorii, które zagra japoński pianista, są mniej znane i stosunkowo rzadko wykonywane. Kawaguchi wykona chociażby cztery mazurki z op. 17 powstałe między 1830 a 1833 rokiem z inspiracji wiejskim folklorem. Przypominającą ludową melodię zawarł Chopin również w napisanym najprawdopodobniej kilka lat później Nokturnie c-moll opublikowanym dopiero w 1938 roku. Do stworzenia dwóch pozostałych dzieł fortepianowych zawartych w programie skłoniły go natomiast fascynacje włoską operą – są to opracowanie arii Casta Diva z opery Norma Vincenza Belliniego, a także młodzieńczy Polonez b-moll op. posth. zawierający cytat z kawatiny Giannetta – fragmentu opery Sroka złodziejka Gioacchina Rossiniego.

Repertuar pieśniowy pozostawiony przez romantyka zdradza literackie źródła jego wzruszeń. Stefan Witwicki, Bohdan Zaleski, Adam Mickiewicz, Zygmunt Krasiński, Wincenty Pol, Ludwik Osiński… Wśród autorów słów wykorzystanych przez Chopina w pieśniach napotykamy zarówno narodowych wieszczów, jak i poetów, o których próżno byłoby szukać dziś wzmianki w podręcznikach. Kompozytor podchodził do swoich pieśni zupełnie inaczej niż do utworów na fortepian solo – pisał je nieregularnie, często spontanicznie i z myślą o najbliższych znajomych. Według Juliana Fontany, improwizował nawet „z książką poezji przed sobą”. Jest to twórczość niezwykle zróżnicowana. Znajdziemy tu zarówno proste zwrotkowe utwory, jak i formy przekomponowane; podobnie rozmaita jest ich tematyka. Nietrudno oczywiście odnaleźć wśród pieśni takie, które poruszają zagadnienie miłości. To właśnie to uczucie było tak istotne w epoce romantyzmu. Mimo przemian w prawie każdym innym względzie dziedziczy ono tę pozycję do dziś.

Program:

F. Chopin

Nokturn c-moll op. posth nr 21 

Życzenie op. 74 nr 1

Gdzie lubi op. 74 nr 5

Czary WN 31

Mazurek e-moll op. 17 nr 2 

Mazurek B-dur op. 17 nr 1 

Wojak op. 74 nr 10

Precz z moich oczu op. 74 nr 6 

Smutna rzeka op. 74 nr 3

Andantino g-moll „Wiosna” B. 117

Mazurek As-dur op. 17 nr 3  

Narzeczony op. 74 nr 15

Poseł op. 74 nr 7 

Leci liście z drzewa op. 74 nr 17

Mazurek a-moll op. 17 nr 4 

***

Casta Diva – aria z opery Norma V. Bellinego w transkrypcji F. Chopina

Polonez b-moll op. posth.

Mazur G-dur „Jakież kwiaty, jakie wianki” WN 17a

Piosnka litewska op. 74 nr 16

Walc Es-dur op. 18 „Grande Valse Brillante”

Pieśni op. 74: nr 12 Moja pieszczotka op. 74 nr 12 

Śliczny chłopiec op. 74 nr 8 

Pierścień op. 74 nr 14

Berceuse Des-dur op. 57 

Z gór, gdzie dźwigali op. 74 nr 9

Dwojaki koniec op. 74 nr 11

Wiosna op. 74 nr 2

Dumka a-moll (I wersja Nie ma, czego trzeba) WN 58a

Nie ma, czego trzeba op. 74 nr 1

Wykonawcy:

Aldona Bartnik – sopran

Naruhiko Kawaguchi – fortepian historyczny

Ari Dykier  – twórca wizualizacji

Lokalizacja:

NFM, Sala Czerwona

informacja prasowa

XXXIV Międzynarodowy Festiwal „Maj z Muzyką Dawną”

Tegoroczna edycja festiwalu prezentującego muzykę dawnych mistrzów w zabytkowych przestrzeniach na Dolnym Śląsku odbędzie się w dniach 11-26 maja, a w programie wydarzenia znajdzie się m.in. koncert w wykonaniu Wrocław Baroque Ensemble pod dyrekcją Andrzeja Kosendiaka poświęcony pamięci Macieja Kieresa – wieloletniego dyrektora artystycznego festiwalu.

Międzynarodowy Festiwal Maj z Muzyką Dawną to jedyne wydarzenie kulturalne w zachodniej Polsce poświęcone muzyce dawnej, organizowane nieprzerwanie od 1992 r. Festiwal promuje muzykę wokalno-instrumentalną dawnych mistrzów – średniowiecza, renesansu i baroku – wykonywaną według autentycznych tabulatur i partytur na oryginalnych instrumentach lub kopiach instrumentów z dawnych epok. Koncerty odbywają się w zabytkowych przestrzeniach Wrocławia i innych miast Dolnego Śląska, w miejscach historycznie związanych z prezentowaną muzyką, co w sposób szczególny pozwala słuchaczom poczuć atmosferę dawnych wieków. Do udziału w koncertach zapraszani są nie tylko uznani już artyści i zespoły – jak regularnie występujący na festiwalu Wrocław Baroque Ensemble z Narodowego Forum Muzyki – lecz również młodzieżowe i studenckie zespoły muzyki dawnej. Festiwalowi towarzyszą prelekcje prowadzone przez znanych muzykologów, spotkania z wykonawcami, spektakle oraz wystawy instrumentów.

Głównym nurtem muzycznym XXXIV edycji „Maja z Muzyką Dawną. Pro Memoria – Maciej Kieres” będzie muzyka XIII wiecznej hiszpańskiej Galicji w wykonaniu Zespołu Instrumentów Dawnych Ars Nova z Warszawy. W ramach Festiwalu odbędzie się Koncert premierowy pt. Unsigned, Unknown, Unhidden w wykonaniu Zespołu MIMM, który zagra XVIII-wieczne kameralne dzieła anonimowego autorstwa. W wykonaniu Matthiasa Bergmanna (dessus de viole – viola sopranowa) oraz Doroty Zimnej (klawesyn) usłyszymy koncert pt. A sa Majesté le Roy de Pologne, który jest skoncentrowany wokół zbioru Sonat Johanna Daniela Hardta.

W ramach tegorocznego wydarzenia odbędzie się również koncert w wykonaniu Wrocław Baroque Ensemble (NFM) poświęcony pamięci wieloletniego dyrektora artystycznego Festiwalu – Macieja Kieresa, który odszedł po długiej chorobie na początku roku.

 PROGRAM FESTIWALU:

11 maja (niedziela), godz. 18:00, Kościół Opatrzności Bożej, ul. Kazimierza Wielkiego, Wrocław

Zespół Ars Nova (Warszawa)

Koncert pt. Tańce i pieśni dworów europejskich, oraz tradycyjne tańce z hiszpańskiej Galicji i Cantigas de Santa Maria z XIII w.

Wykonawcy:

Katarzyna Bienias – sopran

Joanna Lichorowicz – taniec historyczny

Sławomir Greś – taniec historyczny

Zespół Instrumentów Dawnych Ars Nova

Krzysztof Owczynik – kierownik artystyczny

Program:

Rex Tabulatura Jana z Lublina, XVI w.

Taniec Tabulatura gdańska, XVII w.

Hayducki Tabulatura Jana z Lublina

Bassa Toscana Fabritio Caroso, XVI w.

Bizzaria d’Amore Fabritio Caroso

Dobranoc ci, Anusieńku Anonim, XVII w.

Nie złodziejem, choć kradnę Anonim, XVII w.

Taniec polski nr I Tabulatura wileńska, XVII w.

Taniec polski nr II Tabulatura wileńska

Drabant Anonim, XVII w.

*Muiñeira de Ponte Sampaio

*Muiñeira de Lugo

Cantigas de Santa Maria – Alfonso X el Sabio ok. 1240 r.

Kantyczka 221 – O tym jak Maryja uzdrowiła królewicza don Fernando

Kantyczka 111 – O cudownym uzdrowieniu topielca

Muiñeira de Cabana

Kantyczka 77 – O cudownym uzdrowieniu kobiety z Lugo

*Muiñeira de Chantada

*Muiñeira de Freixido

Kantyczka 253  – O młodzieńcu idącym do Santiago

*Mazurca Galega

*Marcha procesional de San Benito

Kantyczka 166  – O cudownym uzdrowieniu z paraliżu

*Tradycyjna melodia galicyjska (Hiszpania)

15 maja (czwartek), godz.19.00, Rzymsko-Katolicka Parafia pw. św. Karola Boromeusza, ul. Krucza 58, Wrocław

Zespół Wokalno-Instrumentalny Studentów Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu

Wykonawcy:

Andrzej Kosendiak – dyrygent

Pawel Miczka, Nadiia Korobeiko – skrzypce barokowe

Kamila Kelm, Dominika Garncarz – altówka barokowa

Julia Karpeta – viola da gamba

Agnieszka Siemiankowska – fagot barokowy

Adrianna Gołos, Piotr Augustowski – pozytyw organowy/klawesyn

Soprany: Barbara Głogowska, Weronika Kanafa, Zuzanna Szostakiewicz, Aleksandra Kaim

Alty: Joanna Klimowicz, Karolina Nosowska, Karolina Pacek, Karolina Korzyb

Tenory: Daniel Babuśka, Dominik Kozłowski, Dariusz Kudełko,

Basy: Krzysztof Truskowski, Mikołaj Dyka

Program:

Johann Sebastian Bach – Kantata Christ lag in Todesbanden BWV 4

Johann Sebastian Bach – Kantata Num komm, der Heiden Heiland BWV 61

16 maja (piątek), godz. 17:00, Klub Muzyki i Literatury, pl. Kościuszki, Wrocław

Wykład muzykologiczny Marka Dyżewskiego: Muzyczne perły polskiego średniowiecza  

16 maja (piątek), godz. 19:00,  Sala Wielka Ratusza, Wrocław

Zespół MIMM

Wykonawcy:

Karolina Korzyb – flet traverso

Aleksandra Radwańska – skrzypce barokowe

Bartosz Kokosza – wiolonczela barokowa

Urszula Jasiecka-Bury – klawesyn

Program:

Koncert premierowy pt. Unsigned, Unknown, Unhidden

XVIII-wieczne kameralne dzieła anonimowego autorstwa

Kwartet D-dur na flet traverso, skrzypce, wiolonczelę i basso continuo, Schrank II/33/104 (Dział Muzyczny Królewskiej Biblioteki Publicznej – obecnie SLUB – w Dreźnie)

I. Concerto (Intrada)

II. Aria

III. Gavotte

IV. Menuet

Sonata a-moll na skrzypce i basso continuo, Schrank II/34/5 (Dział Muzyczny Królewskiej Biblioteki Publicznej – obecnie SLUB – w Dreźnie)

I. Adagio

III. Largo

IV. Allegro

Sonata triowa e-moll na flet traverso, skrzypce i basso continuo, D-KA Mus. Hs. 1015 (Dział Muzyczny Badische Landesbibliothek w Karlsruhe)

I. Allegro

II. Andante

III. Menueto

III Sonata G-dur na flet traverso i basso continuo ze zbioru „6 Sonat solowych na flet traverso i bas pana B.***”, B-Bc 5513 (Biblioteka Królewskiego Konserwatorium w Brukseli)

I. Andante

III. Largo un poco andante

II. Allegro

Sonata G-dur na wiolonczelę i basso continuo, S-Uu Instr. mus. i hs. 64:2 (Carolina Rediviva – Biblioteka Uniwersytetu w Uppsali)

I. Siciliano

II. Allegro

Kwartet g-moll na flet traverso, skrzypce, wiolonczelę i basso continuo, Schrank II/33/7 (Dział Muzyczny Królewskiej Biblioteki Publicznej – obecnie SLUB – w Dreźnie)*

I. Concerto – Adagio

II. Fuga – Allegro

III. Arioso – Andante

IV. Allegro

17 maja (sobota), godz. 18:00, Dorota Zimna i Matthias Bergmann, Sala Konferencyjna Ossolineum, Wrocław

Koncert pt. A sa Majesté le Roy de Pologne

Wykonawcy:

Matthias Bergmann – dessus de viole (viola sopranowa)

Dorota Zimna – klawesyn

Program:

Johann Daniel Hardt – Six Sonates. a une sitte Viole et Basse Continue dediees a sa Majesté le Roy de Pologne:

Sonata II D-dur

Allegro – Allemand – Courant – Echo – Paissant – Minuet I & II

Thomas Marc – Suitte de Pieces de Dessus et de Pardessus de Viole et trois Sonates avec les Basses Continue:

Sonata I d-moll

Lentement – Gayement – Courante – Sarabande – Gigue

Johann Daniel Hardt – Six Sonates (…) a sa Majesté le Roy de Pologne:

Sonata III F-dur

Allegro – Allemand – Courante – Sarabande – Gigue

François Couperin – Pieces de Clavecin Livre IV: Vingtieme Ordre

La Princesse Marie – Air Polonois

Johann Daniel Hardt  – Six Sonates (…) a sa Majesté le Roy de Pologne

Sonata IV G-dur

 (…) – Allemand – Courante – Chiaconne – Gavotte en Rondeau

Georg Philipp Telemann – Der Getreue Music-Meister

Sonata TWV41:G6

Siciliana – Vivace – Dolce – Scherzando

Johann Daniel Hardt – Six Sonates (…) a sa Majesté le Roy de Pologne

Sonata V a-moll

(…) – Allemand – Courant – Minuet – Gavotte I & II

26 maja (poniedziałek), godz. 19.00, Sala Czerwona, Narodowe Forum Muzyki we Wrocławiu

Koncert Pro Memoria – Maciej Kieres

Wrocław Baroque Ensemble oraz  Zespół „Ars Cantus”

Wykonawcy:

Andrzej Kosendiak – dyrygent

Zespół „Ars Cantus”

Aleksandra Hanus – śpiew

Monika Wieczorkowska – śpiew

Radosław Pachołek – śpiew

Maciej Gocman – śpiew

Piotr Karpeta – śpiew

Tomasz Dobrzański – flet podłużny, citola

Ewa Prawucka – pozytyw

Wrocław Baroque Ensemble:

Aldona Bartnik, Aleksandra Turalska – soprany

Daniel Elgersma, Piotr Olech – kontratenory

Maciej Gocman – tenor

Andrzej Zawisza – bas

Zbigniew Pilch, Mikołaj Zgółka – skrzypce

Krzysztof Firlus – sopranowa viola da gamba

Maurycy Raczyński – tenorowa viola da gamba

Julia Karpeta, Mélusine de Pas – basowe viole da gamba

Krzysztof Karpeta – violone

Přemysl Vacek – lutnia

Marta Niedźwiecka – pozytyw

Program:

Antonio Zaccara da Teramo – Gloria Ad ogni vento z tropem Valeamus cum Sancto Spirito (Kodeks Krasińskich, rękopis III 8054 Biblioteki Narodowej)

Guillaume Du Fay – Lamentacio Sancte Matris Ecclesie Constantinopolitane ( 871, Biblioteca del’lAbbazia, Montecassino)

Mikołaj z Radomia – Gloria z tropem Maria tripartitum, (Kodeks Krasińskich)

Samuel Capricornus – Sonata a 8

***

Dietrich Buxtehude –Membra Jesu nostri BuxWV 75

XXXIV Festiwal Maj z Muzyką Dawną

( 24-25 maja 2025 r., Dolny Śląsk)

24 maja (sobota), godz. 19:00, Kościół św. Gotarda, Strzelin

Koncert pt. Amor multa nomina, Muzyka średniowiecza XIII-XV w.

Wykonawcy:

„Rocal Fuza”

Radosław Dembiński – śpiew, fidel kolanowa, flety proste, rabel, bęben

Ryszard Dembiński  – śpiew, gitterna, citola

Instrumenty na prezentację: Gemshorn, cynk, Platerspiel, rabel, citola, gitterna, fidel kolanowa, kemence, mandora, dody, szałamaja, violetta od św. Katarzyny z Bolonii

 Program:

Festum agat ecclesia (hymnus) ………………………… Anonim XV w.

Primo tempore ………………………… Anonim (Czechy II-poł. XIV w.)

Maria en mitissima ………………………………………….. Anonim XV w.

Pange melos lacrimosum …………………………………. Anonim XIII w.

Salve sancta parens ……………………………………………Anonim XV w.

Virelai ………………………………………………… Guillaume de Machaut

Duce Dame Jolie ………………………………….. Guillaume de Machaut

Quand je suit ……………………………………….. Guillaume de Machaut

Ductia …………………………………………………………… Anonim XIII w.

Lamento di Tristano i La Rotta …………………….. Anonim (XIV w.)

Ung seul baister ……………………………………………….. Anonim XV w.

Helas, Olivier Basselin ……. Anonim (Manuskrypt Buayeux XV w.)

Dance real ………………………………………………………. Anonim XIII w.

Le Roi Louis ……………………………………… anonim (utw. tradycyjny)

25 maja (niedziela), godz. 12:00, Kościół w. Św. Józefa Oblubieńca NMP w Żórawinie

„Rocal Fuza”

Radosław Dembiński – śpiew, fidel kolanowa, flety proste, rabel, bęben

Ryszard Dembiński  – śpiew, gitterna, citola

Koncert pt. Amor multa nomina, Muzyka średniowiecza XIII-XV w.

Program j.w.

Organizatorzy:

Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Akademickie Stowarzyszenie Kultury „Wagant”

informacja prasowa

Aldona Bartnik z Chopinem przez świat /wywiad/

Z Aldoną Bartnik – sopranem wykonującym muzykę dawną – rozmawiam o recitalach chopinowskich  w Japonii z towarzyszeniem pianisty Naruhiko Kawaguchi, o okolicznościach podwójnego zaproszenia na EXPO 2025 oraz o tajemnicach interpretacji.

Aldona Bartnik i Naruhiko Kawaguchi podczas koncertu w Japonii, fot z archiwum artystki

Barbara Lekarczyk-Cisek: W tym roku Japonia po raz trzeci organizuje Wystawę Światową Expo, na którą również zostałaś zaproszona. To z pewnością wielkie wydarzenie, szczególnie, że będziesz w nim uczestniczyła po raz pierwszy. Jakie złożyły się na to okoliczności?

Aldona Bartnik: Tegoroczna wystawa odbywa się na terenie specjalnie wybudowanej wioski, znajdującej się w pobliżu dawnego lotniska. Otwarcie nastąpi 13 kwietnia, a wystawa potrwa do 13 października. Tematem przewodnim jest „ŻYCIE”, co wraz z podtematami podkreśla zbliżenie narodów i ludzi poprzez współpracę ponad wszelkimi podziałami na rzecz dobrego życia oraz lepszego jutra dla wszystkich. Bardzo się cieszę, że będę częścią tego projektu!

A pomysł pojawił się w grudniu 2023 roku, kiedy po raz pierwszy pojechałam do Japonii na koncerty z pieśniami Fryderyka Chopina, ponieważ Japończycy uwielbiają naszego kompozytora. Koncertowałam wraz z Naruhiko Kawaguchim – laureatem drugiego miejsca I Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych. Poznałam go w 2016 roku Amsterdamie i nagraliśmy wspólnie płytę „Kilka słów o miłości”, która zawiera kompozycje pochodzące z manuskryptów znajdujących się we wrocławskim Ossolineum, które opracowałam w ramach projektu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 

Na tym się jednak Wasza współpraca nie zakończyła…

To prawda, nasza współpraca tak dobrze się układała, że Naruhiko zaproponował, abyśmy zrobili podobny projekt z pieśniami Chopina. W grudniu 2023 roku pojechaliśmy do Japonii, gdzie zaprezentowaliśmy pięć koncertów: w Tokio, Nagoja, Kioto, Sagamiko, Sakai. Zostaliśmy niezwykle ciepło przyjęci! Japońska publiczność jest wyjątkowa, inna od europejskiej, która przychodzi na koncerty niekoniecznie dla samej muzyki, ale bardziej z powodów konwencjonalnych. Japończycy są inni – słuchają niezwykle uważnie, w wielkim skupieniu i pozwalają artyście na przekazanie rozmaitych niuansów, na większe otwarcie się w poczuciu, że jest się traktowanym z wielką uważnością, żeby nie powiedzieć: z miłością. Zdarzało mi się doświadczyć, że słuchacze podczas koncertu płakali, co było dla mnie znakiem, że udało mi się dotknąć w nich czegoś głęboko intymnego. W Japonii miałam nawet swój fan club, co mi się nigdy wcześniej nie zdarzyło. Po każdym koncercie podpisywaliśmy płyty, a ludzie wręczali nam prezenty, co jest w Japonii zwyczajem. Ludzie lubią je sobie wręczać przy różnych okazjach. Czułam się tam bardzo dobrze, bo kultura Japończyków jest bardzo wysoka. Starają się sobie wzajemnie nie przeszkadzać, są delikatni, szanują wzajemnie swoją odrębność. Było to dla mojej duszy rodzajem sanatorium po naszej głośnej Europie, w której ścigamy się, kto jest lepszy. Kiedy więc wracałam do Europy, zapragnęłam tam powrócić. Traf chciał, że jeszcze w samolocie przeczytałam informację, że japońska fundacja, organizująca Wystawę Światową EXPO, przyjmuje zgłoszenia na eventy. Po powrocie, w ciągu zaledwie kilku dni, bo tyle tylko miałam czasu, w porozumieniu z Naruhiko oraz Arim –  twórcą wizualizacji, napisałam wniosek i w maju otrzymałam pozytywną zwrotną informację. 

Ile koncertów zamierzacie zaprezentować i jaki to będzie repertuar?

Damy po dwa koncerty 6 i 12 maja i oczywiście będzie to Chopin. Zamierzamy wybrać pieśni oraz kilka utworów fortepianowych. Zwróciłam się do Instytutu Fryderyka Chopina z prośbą o finansowe wsparcie naszego projektu – również z powodzeniem. Głównym atutem był Naruhiko (śmiech). Instytut nie tylko nas sfinansował, za co jestem bardzo wdzięczna, ale także zaprosił ponownie na EXPO – na Tydzień Chopinowski w Pawilonie Polskim, który odbędzie się w sierpniu 2025 roku. I wtedy ponownie zagramy z Naruhiko recital pieśni. Tak więc w Japonii będę dwukrotnie, z czego bardzo się cieszę. Jestem również ciekawa, jakie możliwości daje występ na EXPO. Być może zostaniemy zauważeni, co zaowocuje występami w miejscach, w których jeszcze nie byliśmy. 

Aldona Bartnik i Naruhiko Kawaguchi podczas koncertu w Japonii, fot. z archiwum artystki

Oby się udało! Twój sopran artystki wykonującej muzykę dawną znakomicie współgra z pieśniami Chopina, komponowanymi z myślą, że będą one wykonywane w salonach przez utalentowane muzycznie młode damy. 

Rzeczywiście, jako artystka śpiewająca muzykę dawną czuję się swobodnie i autentycznie wykonując utwory łączące poezję z muzyką. Poza tym niemal za każdą z tych pieśni kryje się jakaś historia, często tajemnicza i niedopowiedziana.

To interesujące! Czy mogłabyś którąś z nich przytoczyć? 

W pamięci mam pełną tajemnic historię, która skrywa się na za pieśnią skomponowaną do słów Adama Mickiewicza: „Moja pieszczotka”. Istnieją poszlaki, że została napisana dla Delfiny Potockiej – muzy romantyków, kobiety niezwykle pięknej i utalentowanej muzycznie i plastycznie, która była uczennicą i wieloletnią przyjaciółką Chopina. Nie wiadomo, czy mieli romans, wiadomo jednak, że na prośbę umierającego Chopina przyjechała do Paryża, aby zaśpiewać mu na łożu śmierci, co też uczyniła, z trudem hamując płacz… Musieli więc być sobie bliscy. Kilka utworów jej zadedykował, m. in. Walc Des-dur nr 1: „A Madame la Comtesse Delphine Potocka” czy Koncert fortepianowy f-moll op. 21. W liście do Tytusa Woyciechowskiego pisał, że ma swój ideał, który mu się śni i na jego pamiątkę stworzył adagio do tego koncertu. Tym ideałem z pewnością była Delfina Potocka.

Bardzo poruszające… Zetknięcie z twórczością kompozytora niezmiennie prowadzi do zgłębiania jego biografii – by lepiej oddać emocje w niej zawarte. Koncertujecie z Naruhiko również w Polsce…

Tak, 1. maja damy koncert w Narodowym Forum Muzyki, a jego program będzie powtórzeniem tego, który prezentowaliśmy na trasie koncertowej w Japonii. Wcześniej będziemy występować w ramach cyklu „Z klasyką przez Polskę”. W programie znajdzie się muzyka Chopina i jego uczniów oraz pieśni Stanisława Niewiadomskiego, nagrane na płycie „Kilka słów o miłości”. Cykl jest dedykowany słuchaczom z małych miejscowości i służy „oswajaniu” ich z klasyką. 

Aldona Bartnik podczas koncertu w Japonii, fot. z archiwum artystki

Czy mogłabyś uchylić rąbka tajemnicy, jaka jest droga do właściwej interpretacji. 

Nie jestem typem wokalistki, która przychodzi na próbę z pianistą z gotową interpretacją. Powstaje ona w toku prób. Szczególną uwagę zwracam na tekst, który jest dla mnie punktem wyjścia do interpretacji, a także na melodię, natomiast z Naruhiko staram się znaleźć harmoniczne aspekty wymagające podkreślenia. Czasami jest tak, że Naruhiko przekona mnie do swojej wersji interpretacji, a czasami ja to robię i tak osiągamy konsensus. Zawsze dostarczam mu tłumaczenie, więc towarzysząc mi doskonale orientuje się w tekście, mimo że nie zna języka polskiego. Głos jest narzędziem, który się zmienia, dojrzewa wraz z wiekiem, co także wpływa na sposób interpretacji, która nigdy nie jest taka sama. Dlatego staram się pracować nad kompozycjami w dłuższej perspektywie, dojrzewać do właściwej dla mnie. Temu też służą między innymi koncerty. 

Już sama współpraca z cudzoziemcem, który nie zna języka, jest dużym wyzwaniem, sprawiającym, że tłumacząc dla niego tekst i interpretując go, sama musisz przyjrzeć się mu wnikliwiej, a w konsekwencji działa to pewno stymulująco i otwiera nowe możliwości interpretacji.

Z pewnością tak jest. Mimo pewnych barier, praca z Naruhiko jest przyjemna, ponieważ jest niezwykle pracowity i bardzo szybko się uczy. Sam pianista uważa, że wrażliwość Polaków i Japończyków jest zbliżona. Twierdzi, że lubi przyjeżdżać do Polski, bo ludzie tutaj są delikatni i ciepli. Z Naruhiko mamy mimo wszystko znakomite porozumienie – wspólny język artystyczny. Na scenie dajemy sobie wolność, bo umiemy siebie słuchać. A przy tym, mimo długiej już współpracy, pozytywnie się zaskakujemy i ciągle inspirujemy. Nie nudzimy się sobą (śmiech). Bardzo sobie cenię tę muzyczną przyjaźń. 

Z Naruhiko będziemy w październiku koncertować w Valldemossie na Majorce, gdzie Chopin kilkakrotnie wypoczywał z George Sand i o której pisał: „Niebo jak turkus, morze jak lazur, góry jak szmaragd, powietrze jak w niebie”. Skomponował tam wiele arcydzieł: Poloneza c-moll, Balladę F-dur, Scherzo cis-moll oraz cykl 24 Preludiów. A my będziemy koncertować w domu, w którym się zatrzymywał. 

O, to już nie zwykły koncert, ale wędrówka śladami Chopina! Dziękuję za rozmowę i życzę wspaniałych przeżyć.

F. Chopin, Moja pieszczotka / My Darling Op.74 No.12, wyk. Aldona Bartnik i Naruhiko Kawaguchi

Pod tym linkiem - recenzja płyty „Kilka słów o miłości”

"Z klasyką przez Polskę": Aldona Bartnik i Naruhiko Kawaguchi

W dniach 24-26 kwietnia na Dolny Śląsk powróci cykl „Z klasyką przez Polskę”, w ramach którego na trzech koncertach pieśni romantycznych wystąpi duet sopranistki Aldony Bartnik i pianisty Naruchiko Kawaguchi.

Wykonawcy:

Aldona Bartnik - sopran

Naruhiko Kawaguchi (fortepian)

Program:

Fryderyk Chopin (1810-1849)

Życzenie op. 74 nr 1 (sł. S. Witwicki)

Gdzie lubi op. 74 nr 5 (sł. S. Witwicki)

Mazurek e-moll op. 17 nr 2

Poseł op. 74 nr 7 (sł. S. Witwicki)

Piosnka litewska op. 74 nr 16 (sł. S. Witwicki)

Hulanka op. 74 nr 4 (sł. S. Witwicki)

Julian Fontana (1810-1869)

Nokturn op. 20

Ignacy Jan Paderewski (1860-1941)

Nokturn op. 16 nr 4

Stanisław Niewiadomski (1859-1936)

Oczekiwanie op. 47 nr 9

O sroga czasów odmiano! op. 45 nr 9

Echo op. 45 nr 6

Fryderyk Chopin (1810-1849)

Grande Valse Brillante Es-dur op.18

Pierścień op. 74 nr 14 (sł. S. Witwicki)

Smutna rzeka op. 74 nr 3 (sł. S. Witwicki)

Dwojaki koniec op. 74 nr 11 (sł. J.B. Zaleski)

Nokturn c-moll op. posth nr 21

Moja pieszczotka op. 74 nr 12 (sł. A. Mickiewicz)

Śliczny chłopiec op. 74 nr 8 (sł. J.B. Zaleski)

Wojak op. 74 nr 10 (sł. S. Witwicki)

Stanisław Niewiadomski (1859-1936)

Krakowiak op. 47 nr 5

Aldona Bartnik, sopran

Ukończyła Królewskie Konserwatorium w Hadze, specjalizując się w wykonawstwie muzyki dawnej. Występowała jako solistka m.in. pod batutą Tona Koopmana oraz Jordi Savalla. W 2019 roku otrzymała stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wspierające jej pracę badawczą w zakresie poszukiwań manuskryptów. W 2021 roku ukazał się jej solowy album „Kilka słów o miłości…” dedykowany mało znanym pieśniom romantycznym. Projekt ten zrealizowała z Naruhiko Kawaguchim, grającym na fortepianie historycznym. W 2018 roku wraz z pianistą Maurice Lammerts van Bueren wydała w Holandii solowy album „Melancholia” zawierający pieśni polskich kompozytorów. Za wkład w promocję Polskiej kultury w Holandii była nominowana do nagrody Polonus 2016. W jej dorobku znajduje się ponad dziesięć albumów muzyki barokowej. Trzy z nich zrealizowane z Wrocław Baroque Ensemble otrzymały nagrodę fonograficzną Fryderyk. Od 2021 roku jest członkinią Akademii Młodych Uczonych i Artystów oraz prezesem Stowarzyszenia Inicjatyw Artystycznych „Mosty Kultury” działającego na rzecz popularyzacji sztuki. W 2022 roku została wyróżniona Nagrodą EMOCJE przyznawaną przez Radio Wrocław Kultura za działalność artystyczną oraz organizację wydarzeń kulturalnych we Wrocławiu.

Naruhiko Kawaguchi, fortepian

Pianista specjalizujący się w grze na instrumentach historycznych. Urodził się w Morioce (Japonia), dorastał natomiast w Yokohamie. Ukończył z wyróżnieniem studia

magisterskie pod okiem Kikuko Ogury, specjalizując się w wykonawstwie muzyki dawnej na Tokyo University of the Arts. Następnie by doskonalić swój warsztat gry na fortepianach historycznych i pianoforte wyjechał do Europy i studiował u Richarda Egarra w Conservatorium van Amsterdam. W konsultacji z Menno van Delft praktykuje również grę na klawikordzie. Pianista znakomicie odnajduje się w wykonawstwie utworów z różnych epok. Jako solista oraz kameralista regularnie koncertuje i nagrywa płyty w Japonii oraz w Europie. Jest laureatem wielu konkursów, m.in.: Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych w Warszawie, Międzynarodowego Konkursu Musica Antiqua w Brugii, I Międzynarodowego Konkursu dla pianoforte w Rzymie Premio Muzio Clementi. Występował z recitalami m.in. na festiwalach: Chopin i jego Europa w Warszawie, Festival Oude Muziek w Utrechcie oraz Goldberg Festival w Gdańsku oraz jako solista z Orchestra of the Eighteenth Century i {oh!} Orkiestra Historyczna.

Cykl koncertów „Z klasyką przez Polskę” to projekt realizowany przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca we wszystkich regionach kraju. Propaguje muzykę klasyczną poprzez promocję znakomitych artystów oraz ambitnego repertuaru w miejscach, w których publiczność na co dzień nie obcuje z ambitną sztuką i nie ma możliwości uczestnictwa w ciekawych i różnorodnych działaniach kulturalnych. Na Dolnym Śląsku jest współorganizowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego. Operatorem przedsięwzięcia jest Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Dolnośląskie Laboratorium Kultury. Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury 

informacja prasowa

7 nominacji do nagród Akademii Fonograficznej Fryderyk 2025 dla artystów Narodowego Forum Muzyki!

Artyści Narodowego Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu otrzymali aż 7 nominacji do nagród Akademii Fonograficznej Fryderyk 2025 w następujących kategoriach w dziedzinie muzyki poważnej. 

NAJWYBITNIEJSZE NAGRANIE MUZYKI POLSKIEJ

oraz

ALBUM ROKU – MUZYKA DAWNA 

Mikołaj Dylecki

Wykonawcy:

Andrzej Kosendiak – dyrygent 

Wrocław Baroque Ensemble:

Aldona Bartnik, Aleksandra Turalska – soprany

Piotr Olech, Daniel Elgersma – kontratenory 

Maciej Gocman, Florian Cramer – tenory 

Volodymyr Andrushchak, Tomáš Král – basy

Reżyseria nagrania, montaż, mastering: Andrzej Sasin, Aleksandra Nagórko

Współpraca: Piotr Papier

Wydawcy: Narodowe Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego, CD Accord

NAJWYBITNIEJSZE NAGRANIE MUZYKI POLSKIEJ

oraz

ALBUM ROKU – MUZYKA ORATORYJNA I OPEROWA 

Karol Szymanowski

Wykonawcy:

Giancarlo Guerrero – dyrygent 

Iwona Sobotka – sopran 

Chór NFM

Lionel Sow – kierownictwo artystyczne Chóru NFM

NFM Filharmonia Wrocławska

Reżyseria nagrania, montaż, mastering: Wojciech Marzec, Justyna Popiel, Agnieszka Szczepańczyk Wydawca: Narodowe Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego, CD Accord

ALBUM ROKU – MUZYKA CHÓRALNA 

Dance of Death

Wykonawcy:

Lionel Sow – dyrygent

Willard White – narrator

Jan Krzeszowiec – flet 

Chór NFM

Reżyseria nagrania, montaż, mastering: Aleksandra Nagórko i Antoni Grzymała

Wydawca: Narodowe Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego, CD Accord

ALBUM ROKU KLASYKA – CROSSOVER

Filharmonia Pana Kleksa

Wykonawcy: 

Małgorzata Podzielny – dyrygent, kierownictwo artystyczne zespołów wokalnych 

Chór Dziewczęcy NFM 

Chór Chłopięcy NFM 

Zespół Wokalny Rondo

NFM Orkiestra Leopoldinum 

Reżyseria nagrania, montaż, mastering: Ewa Lasocka 

Wydawca: Narodowe Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego, CD Accord

ALBUM ROKU – RECITAL SOLOWY

Bach Romantique

Wykonawca:

Zbigniew Pilch – skrzypce

Reżyseria nagrania, montaż, mastering: Andrzej Sasin, Aleksandra Nagórko 

Wydawca: Narodowe Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego, CD Accord

Laureatów poznamy 30 marca podczas Gali Muzyki Klasycznej Fryderyk Festiwal 2025.

informacja prasowa

Józef Zeidler & Wrocław Baroque Ensemble - koncert w Narodowym Forum Muzyki /zapowiedź/

W sobotę, 9. listopada 2024 o godz. 19.00, Narodowe Forum Muzyki zaprasza na koncert Baroque Ensemble pod batutą maestro Andrzeja Kosendiaka. Usłyszymy kompozycje Józefa Zeidlera – jednego z największych polskich kompozytorów doby klasycyzmu oraz Marcina Józefa Żebrowskiego uważanego z kolei za wiodącego polskiego twórcę epoki przedklasycznej. 

Wrocław Baroque Ensemble / fot. Janis Porietis

Józef Zeidler urodził się prawdopodobnie w 1744 roku w Święciechowie obok Leszna, choć nie ma bezpośredniego dowodu wskazującego na realność owej daty. Ślady dotyczące jego działalności zachowały się m.in. w klasztorze oo. filipinów na Świętej Górze nieopodal Gostynia – jednego z największych wówczas ośrodków muzycznych w Polsce, gdzie Zeidler pełnił funkcję kompozytora oraz kopisty, był także członkiem kapeli klasztornej. Missa ex D jego autorstwa datowana jest na 1769 rok, co czyni ją najwcześniejszym znanym utworem tego artysty. Wszystko wskazuje na to, że Zeidler nakreślił jej dźwięki na partyturze, gdy miał zaledwie dwadzieścia pięć lat. Pomimo tego mszę cechuje niezwykle rozbudowana forma oraz wyrafinowana brzmieniowo obsada wykonawcza. Przeznaczona została na czworo solistów, czterogłosowy chór, orkiestrę z trąbkami, skrzypcami oraz organami. Materiał dźwiękowy dzieła wyraźnie wskazuje na autorstwo kompozytora znajdującego się na początku swej drogi twórczej – msza jest bowiem wypełniona całym szeregiem wirtuozowskich środków typowych dla młodego adepta tej sztuki.

Również Marcin Józef Żebrowski należy do najwybitniejszych przedstawicieli polskiej kultury muzycznej osiemnastego stulecia. Jego renomę potwierdza fakt, iż był jednym z nielicznych wówczas, staropolskich twórców, których dzieła wydawano drukiem poza granicami Rzeczypospolitej. Podczas koncertu muzycy wykonają Vesperae in Visitatione Beatae Mariae Virginis Żebrowskiego, a więc nieszpory maryjne. Dzięki układowi zawartych w nich psalmów mogłyby zostać wykonane podczas święta Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny obchodzonego w Kościele katolickim 31 maja. Do psalmów zostały dobrane poszczególne ogniwa, takie jak: antyfony, hymn Ave maris stella czy kantyk Magnificat, ułożone zgodnie z przebiegiem sakralnej liturgii godzin. Ich różnorodne muzyczne opracowanie jest kwintesencją języka kompozytorskiego artysty – można dostrzec tu pełne wirtuozerii, ornamentalne, skrupulatnie prowadzone linie partii wokalnych i instrumentalnych, jak i nawiązania do kunsztownej, barokowej polifonii.

Program:

J. Zeidler Missa ex D 

***

M.J. Żebrowski Vesperae in Visitatione Beatae Mariae Virginis

Wykonawcy:

Andrzej Kosendiak – dyrygent 

Wrocław Baroque Ensemble: 

Aldona Bartnik, Aleksandra Turalska – soprany 

Daniel Elgersma, Piotr Olech – kontratenory 

Maciej Gocman, Vojtěch Semerád – tenory 

Tomáš Král, Jaromír Nosek – basy 

Zbigniew Pilch, Mikołaj Zgółka – skrzypce 

Fruzsina Hara, Emilio Botto – trąbki   

Přemysl Vacek – teorba   

Jakub Kościukiewicz – wiolonczela 

Julia Karpeta – violone 

Marta Niedźwiecka – pozytyw

informacja prasowa

Przyjazna przyszłość za sprawą muzyki. Relacja z 59. Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans

W dniach od 5. do 15 września 2024 roku odbył się -  już po raz 59! – Międzynarodowy Festiwal Wratislavia Cantans. Tym razem pod hasłem "Migracje". Były to zatem dni nie tylko wypełnione piękną muzyką, znakomitymi koncertami, ale także czas na refleksję. W niespokojnym świecie ciągłych wojen, powodzi i innych kataklizmów dawał nadzieję, że muzyka potrafi ocalić to, do dla człowieka najważniejsze i dać mu nadzieję na lepszą przyszłość. 

Przyjazna przyszłość dzięki muzyce

Maestro Giovanni Antonini, dyrektor artystyczny festiwalu, który pełnił tę funkcję przez 12 lat, od 2012, co roku, poddawał melomanom pod refleksję  rozmaite interesujące i często nad podziw aktualne tematy, pozwalające przechodzić "Z ciemności w światło" (49. odsłona), śledzić "Niebezpieczne związki" władzy i muzyki (57. Wratislavia), snuć refleksje na temat tego, czym jest wolność (53. "Wyzwolenie") lub –  jak w tym roku: rozważać rozmaite znaczenia słowa "migracje".  Jak mogliśmy przeczytać w książce programowej,  zjawisko to dotyczyło kompozytorów i ich rodzin, czego przykładem jest Georg Friedrich Händel, którego dziadek był kotlarzem w Breslau, zanim przeniósł się z rodziną do Halle. A sam kompozytor... Osobny koncert, w którym znalazły się kompozycje Henryka Mikołaja Góreckiego i Mikołaja Góreckiego poświęcono twórcy Festiwalu Wratisłavia Cantans - Andrzejowi Markowskiemu, nawiązując do jego udziału w Powstaniu Warszawskim. W innym pojawił się Nokturn na orkiestrę smyczkową Romana Palestra - kompozytora urodzonego w Śniatyniu na Kresach, który wyemigrował do Monachium, gdzie współtworzył polską sekcję Radia Wolna Europa, a następnie mieszkał do śmierci w Paryżu. Dla wybitnego dyrygenta Christopha Eschenbacha, obecnie szefa NFM Filharmonii Wrocławskiej, jest to z kolei powrót do miejsca narodzin. Można by na różne sposoby rozważać to zjawisko, faktem jest jednak, że ma ono charakter dość powszechny, o czym świadczą losy i dzieła kompozytorów, których utwory zostały zaprezentowane na tegorocznym festiwalu. W swoim słowie wstępnym Giovanni Antonini zawarł również ważne przesłanie:

"Spotkajmy się na festiwalu w mieście spotkań religii i kultur, przeszłości i teraźniejszości. Spróbujmy pomyśleć o przyjaznej przyszłości dzięki muzyce".

Giovanni Antonini z solistami - od lewej: Julia Lehzneva, Anet Fritsch, 
Lucile Richardot, Krystian Adam Krzeszowiak, koncert " Triumf Czasu",
fot. Karol Adam Sokołowski/NFM

Triumf  Händla

Na początek Festiwalu Wratislavia Cantans zabrzmiało oratorium Georga Friedricha Händla: "Triumf czasu i prawdy", tak bowiem brzmi ostateczny tytuł kompozycji napisanej w trzech różnych wersjach na przestrzeni pięćdziesięciu lat twórczości kompozytora. I to właśnie ten utwór, wraz z oratorium "Izrael w Egipcie", był prawdziwą perłą tegorocznego festiwalu, którego charakter był wszakże w zamyśle jego twórcy Andrzeja Markowskiego oratoryjno - kantatowy.

Händel stworzył własny rodzaj oratorium, który zwykł nazywać "a sacred drama", a który był w istocie wielkim dramatem biblijnym, mającym w sobie niekiedy patos antycznych tragedii. Koncepcja oratorium, świadomość, czym ma być ta forma, dojrzewała w wyobraźni Händla stopniowo, nakładając się na ostatnią fazę aktywności operowej kompozytora. Punktem zwrotnym okazał się przełom 1738/39 roku, kiedy to powstały dwa wielkie oratoria: "Saul" oraz "Izrael w Egipcie", diametralnie odmienne, jak gdyby ich autor chciał wypróbować różne sposoby podejścia do Biblii. 

Pierwsze oratorium Händla, skomponowane wiosną 1707 roku do włoskojęzycznego libretta kardynała Benedetto Pamphiliego nosiło tytuł "Czas i Rozczarowanie" i chociaż zostało skomponowane przez młodego twórcę, dostrzeżemy w nim zalążki geniuszu, a także niewyczerpane źródło pomysłów, do których kompozytor wielokrotnie później sięgał. Jedno jest pewne, że bez tej i kolejnych wizyt w Italii twórczość i kariera Händla potoczyłaby się zupełnie inaczej, ale przecież wielu twórców migrowało do tego kraju, nie osiągając tak wspaniałych rezultatów. Zresztą, ostatecznie Händel został uznany narodowym kompozytorem ... Anglików. 

"Triumf Czasu": od lewej  Stefano Barneschi (skrzypce) i Anet Fritsch (sopran, Piękno),
fot. Karol Adam Sokołowski/NFM

Dwuczęściowe oratorium miało swoją premierę latem 1707 roku w Rzymie. Jedną z jego słynnych arii jest "Lascia la spina, cogli la rosa" (Zostaw cierń, weź różę), przekształconą później w "Lascia ch'io pianga" (Zostaw mnie, abym płakał) w operze "Rinaldo". Dzieło zostało poprawione i rozszerzone do trzech części w marcu 1737 roku, zmieniono również jego tytuł na "Triumf Czasu i Prawdy". Händel mieszkał w tym czasie w Anglii i wystawiał anglojęzyczne oratoria i opery włoskie. Premiera tej wersji odbyła się 23 marca, w następnym miesiącu doczekała się trzech kolejnych wykonań, a wznowiono ją w 1739 roku. W marcu 1757 roku, być może bez większego zaangażowania niewidomego już i starzejącego się Händla, oratorium zostało jeszcze bardziej rozbudowane. Libretto zostało przetłumaczone na język angielski, prawdopodobnie przez ostatniego librecistę kompozytora, Thomasa Morella, podczas gdy John Christopher Smith Jr. prawdopodobnie skomponował partyturę. Chociaż "Jefta" (1751) jest uważany za ostatnie oratorium kompozytora, to trzecia wersja Il trionfo pojawia się później. Takie to były losy pierwszego oratorium Händla...

"Triumf Czasu", od lewej: Lucile Richardot (mezzosopran, Prawda), Krystian Adam Krzeszowiak (tenor, Czas), fot. Karol Adam Sokołowski/NFM

"Triumf czasu i prawdy" ma formę moralitetu: upostaciowane w nim Piękno i Przyjemność zostają skonfrontowane z Czasem i Prawdą. Można by powiedzieć za Freudem, że obrazują pewne etapy rozwoju człowieka, począwszy od okresu narcystycznego, kiedy to skupia się on na sobie – na własnych potrzebach i przyjemnościach, sprawach zewnętrznych, z pominięciem duchowych. Taka postawa prowadzi donikąd, jak usiłuje to w oratorium uświadomić Prawda, bez której człowiek żyje złudzeniami i nigdy nie osiągnie prawdziwej dojrzałości. Ta zaś polega na przyjęciu do świadomości, że istnieją nie tylko przyjemności, ale również cierpienie – bez jego doświadczenia i przyjęcia człowiek nigdy nie stanie się sobą i nie osiągnie prawdziwej wewnętrznej wolności. Uświadamia to także upostaciowany Czas, któremu wszystko podlega. Prawdziwe szczęście (pełnię) osiąga człowiek dopiero w obecności Boga, gdzie Czas nie ma już nad nim władzy. Część III oratorium ukazuje dramatyczną walkę Piękna z samym sobą. Pomimo uświadomienia sobie, że piękno duchowe jest nieprzemijające, ciągle jednak kuszone jest przez Przyjemność, będącą personifikacją "rozkoszy ziemskich", by użyć tytułu obrazu Hieronima Boscha. Ostatecznie jednak Piękno zwycięża, a Prawda i Czas triumfują.

"Triumf Czasu", od lewej: Stefano Barneschi (skrzypce) i Anet Fritsch (sopran, Piękno), 
fot. Karol Adam Sokołowski/NFM

Dramat na dwa soprany, mezzosopran i tenor został zaprezentowany we Wrocławiu przez znakomitych wykonawców: rolę Piękności (Bellezzy) zaśpiewała niemiecka śpiewaczka operowa Anet Fritsch, jako Przyjemność (Piacere) wystąpiła znana i lubiana Julia Lehzneva, partie Prawdy wykonała francuska mezzosopranistka Lucile Richardot, a w roli Czasu wystąpił Krystian Adam Krzeszowiak. Solistom towarzyszył zespół Il Giardino Armonico pod dyr. Giovanniego Antoniniego. Choć bardzo cenię sobie Julią Lehznevą i zazwyczaj piszę o niej entuzjastycznie, jej występ mnie tym razem rozczarował. Artystka wpadła w manierę śpiewania "na pokaz", słabo interpretowała tekst, gdy tymczasem po dojrzałej już wykonawczyni można by tego oczekiwać... Natomiast od pierwszej arii zawojowała mnie Lucile Richardot – piękny mezzosopran o ciemnej barwie (śpiewa także kontraltem i altem), artystka świadoma tego, o czym śpiewa, znakomicie interpretująca tekst libretta. Towarzyszący jej w roli Czasu Krystian Adam Krzeszowiak, dysponujący pięknym tenorem lirycznym, tym razem pokazał swój talent dramatyczny, wyróżniał się także sposobem interpretacji tekstu. 

Koncert "Izrael w Egipcie": Vaclav Luks z Collegium Vocale 1704, fot. Sławek Przerwa

Drugim oratorium Händla, które zaprezentowano podczas tegorocznego Festiwalu Wratislavia Cantans, było dzieło napisane w 1739 roku dla londyńskiego King's Theatre: "Izrael w Egipcie". Wykonał je znakomity Václav Luks ze swoim zespołami Collegium Vocale 1704 oraz Collegium 1704 i równie interesującymi solistami. Charakteryzuje je bogaty skład orkiestry (z trąbkami, rogami, puzonami, kotłami), która staje się głównym medium w jego odkrywczym malarstwie dźwiękowym. To także znakomite sceny realistycznie: oddane wodne kataklizmy (z potężną wizją przejścia przez Morze Czerwone), a chór zaś bierze żywy udział w akcji jako lud Izraela.

Premiera "Izraela w Egipcie" odbyła się 4 kwietnia 1739 roku w londyńskim King's Theatre. Oratorium nie było początkowo dobrze przyjęte przez publiczność, choć zostało pochwalone w "Daily Post". Drugie wykonanie zostało skrócone i ten głównie chóralny utwór został wzbogacony o arie w stylu włoskim. Komponując oratorium "Izrael w Egipcie", Händel przetwarzał muzykę ze swoich wcześniejszych kompozycji, a także szeroko korzystał z muzycznej parodii, czyli przerabiania muzyki innych kompozytorów, co było jego częstą praktyką. W swojej skróconej dwuczęściowej formie "Izrael w Egipcie" był bardzo popularny w XIX wieku dzięki partiom chóralnym. Począwszy od nagrania Johna Eliota Gardinera z 1978 roku, wiele współczesnych wykonań tego utworu wykorzystuje oryginalną, trzyczęściową wersję Händla. Podczas wrocławskiego koncertu, zatytułowanego "Exodus", zaprezentowano wersję dwuczęściową, którą wieńczy "Pieśń Mojżesza" po przejściu Izraelitów przez Morze Czerwone.

Koncert "Exodus", na pierwszym planie: Helena Hozová i Tereza Zimková (soprany),
fot. Sławek Przerwa

Tekst oratorium czerpie ze starotestamentalnej Księgi Wyjścia oraz Księgi Psalmów. Jego treść dotyczy historii Izraela, który zamieszkał w Egipcie w czasach wielkiego głodu, gdy drugą osobą w państwie był Józef, sprzedany niegdyś przez braci kupcom zmierzającym do Egiptu. Po latach zostaje im to wybaczone, a Józef sprowadza do Egiptu całą swoją rodzinę. Gdy jednak umiera, a państwem rządzi inny faraon, niepomny na zasługi Józefa, zaczyna się ucisk Izraelitów. Wreszcie Bóg wysłuchuje ich modlitw i powołuje Mojżesza, by wyprowadził naród z ziemi egipskiej, "domu niewoli". Zanim to się stanie, Bóg zsyła na Egipt dziesięć plag oraz dokonuje innych cudów (jak przejście przez Morze Czerwone), mających ukazać jego potęgę. Wydostanie się z niewoli jest początkiem długiej, trwającej czterdzieści lat, drogi do Ziemi Obiecanej, podczas której Bóg towarzyszy swojemu ludowi, zawiera z nim przymierze, a także obdarowuje przykazaniami, które mają go uchronić przed zniewoleniem grzechami. Chodzi bowiem także o wewnętrzną wolność od rozmaitych niedobrych przywiązań, a uwolnienie od nich jest długim i żmudnym procesem, dlatego Izraelici wędrują tak długo, choć pustynia nie jest przecież wielka. 

Koncert "Exodus", Krystian Adam Krzeszowiak (tenor)

Na początku I części oratorium Izraelici opłakują śmierć swego dobroczyńcy Józefa, Izraelity, a zarazem ulubionego doradcy faraona, króla Egiptu. Po nich następują czasy wzmożonego ucisku. Jest to wyjątkowo dramatyczna partia utworu, w której dominuje chór i orkiestra, odmalowując kolejne plagi spadające na Egipt, po których  następuje przejście przez Morze Czerwone. Na końcu następują dramatyczne wydarzenia: morze powraca na swoje miejsce i otchłań pochłania wojska egipskie ścigające Izraelitów. Po tych wypadkach świętują wyzwolenie. Następuje seria radosnych refrenów, a całość kończy się solowym sopranem i chórem oznajmiającym, że "Pan będzie królował na wieki wieków" oraz że "konia i jeźdźca jego wrzucił do morza". Śpiewom przewodzi prorokini Miriam, siostra Mojżesza i Aarona, a za nią podążają kobiety, tańcząc i grając na bębenkach. 

W interpretacji zespołu Collegium 1704 i Collegium Vocale 1704 Václava Luksa oratorium zabrzmiało niezwykle pięknie i podniośle. Nieliczne pojedyncze głosy: Krystian Adam Krzeszowiak (tenor), Benno Schachtner (kontratenor),  Tomáš Šelc i Tadeáš Hoza (basy), Helena Hozová i Tereza Zimková (soprany) splatały się z partiami chóralnymi. Siłą tego koncertu było doskonałe wyważenie proporcji pomiędzy śpiewem a brzmieniem orkiestry. Nic zatem dziwnego, że spotkał się on z wielkim aplauzem publiczności. 

Dodajmy, że Händel pojawił się także podczas 48 Kursu Interpretacji Muzyki Oratoryjnej i Kantatowej, kiedy to wraz z Orkiestrą Festiwalową pod batutą Andrzeja Kosendiaka wykonano arie i duety z "Almiry". Okazuje się, że kompozytor ten daje rozliczne możliwości, zarówno wytrawnym interpretatorom muzyki dawnej, jak też początkującym śpiewakom.

A jeżeli nie Händel, to kto?

Chociaż Händel triumfował na tegorocznym Festiwalu Wratislavia Cantans, wspaniałych koncertów było więcej. W swojej relacji nie mogę pominąć co najmniej trzech z nich: "Hommage à Markowski", poświęconemu twórcy Wratislavia Cantans, "Głos zmian" z kompozycjami Mykoły Dyleckiego oraz "Nowe początki", które zwieńczyły tegoroczny festiwal.

Yaroslav Shemet podczas koncertu "Hommage à Markowski", fot. Sławek Przerwa

Góreccy - trwałość pamięci

Pierwszy z nich, poświęcony pamięci Andrzeja Markowskiego, wypełniła muzyka Henryka Mikołaja Góreckiego i jego syna - Mikołaja Piotra, a wykonała Orkiestra i Chór Filharmonii Śląskiej w Katowicach pod dyrekcją Yaroslava Shemeta, z udziałem solistów: Izabeli Matuły (sopran) oraz Adama Kutnego (bas). Był to wybór wysoce przemyślany, Andrzej Markowski bowiem najczęściej dyrygował prawykonaniami utworów Henryka Mikołaja Góreckiego. Skomponowany w 1987 roku "Totus Tuus" powstał z okazji trzeciej pielgrzymki papieża Jana Pawła II do Polski. Papieska dewiza, kilkakrotnie powtórzona w Jego testamencie, jest cytatem z modlitwy pochodzącej z "Traktatu o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny" św. Ludwika Marii Grignion de Montfort i była zawołaniem biskupim już w czasach krakowskich. Libretto zostało zaczerpnięte z wiersza współczesnej pisarki Marii Bogusławskiej, w którym podmiot liryczny zwraca się do Matki Boskiej, patronki Polski. Faktura kompozycji wykorzystuje homofonię, aby umożliwić wyraźny głos libretta, a prosta forma chorału powtarza się, aby powoli budować muzyczną afirmację wiary.  Ostatnie kilka minut "Totus Tuus" jest zniewalająco ciche. W końcowych taktach jest już tak cicho, że ledwo słychać słowa. Efekt tej "szeptanej modlitwy" chwyta za serce i słuchacz rzeczywiście staje się "cały Twój"...

Z kolei wcześniejszy, bo powstały w 1971 roku, Ad Matrem na sopran, chór mieszany i orkiestrę op. 29, dedykowany pamięci matki kompozytora, nawiązuje do motywu Stabat Mater. Język muzyczny utworu cechują niezwykle ostre kontrasty dynamiczne. Początek, w którym narasta dźwięk bębnów, do którego dołączają wysokie dźwięki trąbek, sprawia słuchaczom niemal fizyczny ból, zaś następujące po nich delikatne partie skrzypiec  brzmią jak płacz... Wreszcie następuje stonowany lament głosu solowego (Mater mea, lacrimosa dolorosa), który wraz z towarzyszącymi mu instrumentami i chórem składają się na spójny i bardzo emocjonalny obraz muzyczny. Arcydzieło! 

Izabela Motuła (sopran), fot. Sławek Przerwa

Dojmujące wrażenie zrobiła na mnie także kompozycja Mikołaja Góreckiego: 1944 na chór i orkiestrę, zadedykowana Andrzejowi Markowskiemu w setną rocznicę jego urodzin. Rok zapisany w tytule stanowi odwołanie do daty Powstania Warszawskiego, w którym Andrzej Markowski wziął udział jako żołnierz Armii Krajowej. Przed jego wybuchem zaś grywał w stolicy w kawiarni „U Aktorek”, pisał też piosenki i pieśni, które podnosiły na duchu Polaków w okupowanej ojczyźnie. Fragment jednego z tych utworów zacytowany został w finale kompozycji. 

Yaroslav Shemet znany jest wrocławskiej publiczności z kwietniowego koncertu "Reunification", w którym poprowadził NFM Filharmonię Wrocławską. Tym razem było równie wspaniale i  koncert poświęcony Andrzejowi Markowskiemu z pewnością pozostanie w pamięci słuchaczy.

Koncert "Głos zmian", fot. Joanna Stoga/NFM

Nikoła Dylecki – wspólnota muzycznych doświadczeń

Nie sposób nie napisać choćby krótko o innym niezwykłym koncercie, zatytułowanym tajemniczo "Głos zmian", a zawierającym kompozycje XVII-wiecznego ukraińskiego kompozytora i teoretyka muzyki – Mykoły Dyleckiego. Znalazły one znakomitych interpretatorów: Wrocław Baroque Ensemble pod batutą Andrzeja Kosendiaka, entuzjasty kompozytora i inicjatora tego nagrania, które niedawno ukazało się na płytach Narodowego Forum Muzyki, a w dniu koncertu miało swoją premierę. 

Podczas koncertu w Katedrze Prawosławnej pw. Narodzenia Przenajświętszej Bogarodzicy we Wrocławiu zabrzmiał Kanon Zmartwychwstania (którego miałam okazję wysłuchać w październiku ub. roku) oraz Liturgia Rekwialna.  Dylecki był zaznajomiony z osiągnięciami kompozytorów polskich, m. in. Marcina Mielczewskiego i Jacka Różyckiego, do których twórczości się odwoływał, toteż jego kompozycje są w jakiś sposób zbliżone do muzyki polichóralnej tworzonej dla kościoła katolickiego. Kompozytor brał aktywny udział w przeszczepieniu na grunt muzyki cerkiewnej nowych form i technik zapożyczonych z zachodnioeuropejskiej muzyki barokowej.

Artyści pięknie wykonali a capella teksty liturgiczne. Pierwsza część koncertu: Liturgia Rekwialna była podniosłą pochwałą Trójcy Świętej oraz Bogarodzicy. Z kolei część druga: Kanon Zmartwychwstania zabrzmiała radośnie, głosząc zwycięstwo Chrystusa nad śmiercią:

Chrystus powstał z martwych

Chrystus powstał z martwych, śmiercią

podeptał śmierć i będącym w grobach życie dał.

I nam dał żywot wieczny. Kłaniamy się Jego

Zmartwychwstaniu po dniach trzech.

Zaopatrzeni w tłumaczenie mogliśmy delektować się pięknem wielogłosowego śpiewu, konstatując zarazem, że teksty pieśni brzmią znajomo. "Głos zmian" okazał się głosem wspólnym.

Aldona Bartnik (sopran), koncert "Głos zmian", fot. Joanna Stoga/NFM

Czas zatacza koło – "Nowe początki"

Na koniec, w koncercie o znaczącym tytule "Nowe początki,  zabrzmiały utwory Antona Brucknera: 

Symfonia d-moll WAB 100 „Zerowa” oraz III Msza f-moll WAB 28. Czekaliśmy niecierpliwie na ten koncert, bo po raz pierwszy NFM Filharmonię Wrocławską miał poprowadzić jej nowy dyrektor artystyczny – światowej sławy dyrygent Christoph Eschenbach, urodzony we Wrocławiu (wówczas Breslau) 20 lutego 1940 roku.  Matka artysty, Małgorzata z d. Jaross, zmarła przy porodzie, zaś ojciec Heribert Ringmann (oboje byli muzykami) został wysłany za poglądy antynazistowskie na front wschodni, gdzie zginął. Chłopiec cudem przeżył i został wychowany przez kuzynkę matki Wallydore Eschenbach, której nazwisko przyjął. Dyrygent gościł już we Wrocławiu w 2016 roku. Uczcił wówczas swoje 76. urodziny. Odsłonięto wówczas płytę upamiętniającą ten koncert i osobę maestro Christopha Eschenbacha, inaugurując tym samym na placu przed gmachem NFM Aleję Gwiazd. W ubiegłym roku, koncertem "Kosmogonia", na który złożyły się utwory Krzysztofa Pendereckiego i Ludwiga van Beethovena, otworzył 58. edycję Festiwalu Wratislavia Cantans. Tym razem jednak artysta powrócił do swego rodzinnego miasta w sposób bardziej trwały – jako dyrektor artystyczny NFM Filharmonii Wrocławskiej. Historia zatoczyła koło, stąd tytuł koncertu "Nowe początki".

Christoph Eschenbach podczas koncertu "Nowe początki", fot. Karol Adam Sokołowski/NFM

Na początku zabrzmiała Symfonia d-moll WAB 100 „Zerowa”, skomponowana przez Antona Brucknera w 1869 roku. W 1895 roku Bruckner oświadczył, że symfonia ta jest "gilt nicht" (nie liczy się) i nie przypisał jej numeru. Później, podczas recenzowania swoich symfonii, Brukner na pierwszej stronie napisał "annullirt" ("unieważniony") i zastąpił oryginalne "Nr. 2" symbolem "∅". stąd jest "Zerowa". Symbol "∅" został następnie zinterpretowany jako cyfra zero, a symfonia otrzymała przydomek Die Nullte ("Nr 0"). Cytując Davida Griegela: "Podobnie jak wielu innych kompozytorów, uważam, że Bruckner był po prostu zbyt samokrytyczny, a nienumerowane symfonie są również dziełami godnymi naszej radości". Kompozycja składa się z czterech części: Allegro Andante, Scherzo: Presto – Trio: Langsamer und ruhiger, Finał: Moderato. Ta niedoceniona przez austriackiego kompozytora symfonia jest rzadko wykonywana, tym bardziej więc była to szczególna okazja do jej wysłuchania na żywo, w dobrym wykonaniu wrocławskich filharmoników. Okazało się, że wcale nie jest taka "zerowa"...

Koncert "Nowe początki": soliści, fot. Karol Adam Sokołowski

Drugim utworem Brucknera, wykonanym tego wieczoru na orkiestrę, Chór NFM i solistów: Marisol Montalvo (sopran), Sarah Romberger (mezzosopran), Peter Sonn (tenor), Jan Martiník (bas-baryton), była monumentalna III Msza f-moll WAB 28. 

Po sukcesie Mszy I d-moll w 1867 roku Bruckner otrzymał zlecenie "napisania nowej Mszy dla Burgkapelle". Pierwszą wersję skomponował na przełomie 1867 i1868 roku w Linzu (tuż przed przeprowadzką do Wiednia). Jej premiera (po rozmaitych poprawkach) odbyła się ostatecznie 16 czerwca 1872 roku w Augustinerkirche, pod batutą samego Brucknera. W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku kompozytor wciąż poprawiał utwór, wprowadzając bardzo niewiele zmian w partiach wokalnych. Podczas wykonania tej mszy w listopadzie 1893 roku podobno Johannes Brahms "bił brawo [...] tak entuzjastycznie ... że Bruckner osobiście mu podziękował". 

Msza podzielona jest na sześć części: Kyrie – Moderato f-moll, Gloria – Allegro C-dur, Credo – Allegro C-dur, Sanctus – Moderato, F-dur, Benedictus – Allegro moderato As-dur, Agnus Dei – Andante, f-moll przechodzący w F-dur. 

NFM Filharmonia Wrocławska pod dyr. Christopha Eschenbacha,
fot. Karol Adam Sokołowski

Mimo bogactwa instrumentów, wspaniałego jak zawsze Chóru NFM  i pojedynczych głosów solistów, III Msza f-moll Brucknera była dla mnie sporym wyzwaniem. Nie oklaskiwałam jej tak entuzjastycznie jak Brahms 😓 Być może, wychowana na Mszy h-moll Johanna Sebastiana Bacha, pozostaję głucha na romantyczne (czytaj: nowatorskie) potraktowanie tego tematu. Nie mniej uważam, że koncert wieńczący tegoroczną Wratislavię, miał swoją moc i pozytywne przesłanie. W niespokojnym świecie ciągłych wojen, powodzi i innych kataklizmów dawał nadzieję, że muzyka potrafi ocalić to, do dla człowieka najważniejsze i dać mu nadzieję na lepszą przyszłość.