3. American Film Festival - znamy program!

W ramach 3. American Film Festival w dniach 13 – 18 listopada 2012 r. obejrzymy 53 filmy, w tym 36 będzie miało polskie premiery. Na otwarcie - „Kochankowie z Księżyca” Wesa Andresona, bohatera tegorocznej retrospektywy. Ponadto m.in. „Mistrz” Paula Thomasa Andersona (Srebrny Lew w Wenecji), panorama kina amerykańskiego z ostatniego roku, dokumenty pokazujące różne oblicza Ameryki, filmy eksperymentalne, retrospektywy: Jerry Schatzberga i Nicholasa Raya, a także wydarzenie specjalne: „Wielka powódź” z muzyką na żywo.

Konferencja 3. AFF, od lewej: Prezydent Rafał Dutkiewicz, Urszula Śniegocka, Roman Gutek
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Na konferencji w dniu 23 października z programem trzeciej edycji American Film Festival zapoznał dziennikarzy dyrektor Stowarzyszenia Nowe Horyzonty – Roman Gutek oraz dyrektorka artystyczna AFF – Urszula Śniegocka.
W ramach stałych bloków programowych zostaną zaprezentowane filmy uznane i eksperymentalne.

Highlights - pokazy najnowszych głośnych tytułów 

Na początek zobaczymy błyskotliwą komedię romantyczną Wesa Andersona: „Kochankowie z Księżyca” - o ucieczce dwojga zakochanych dzieciaków i ich poszukiwaniach. Wystąpią w niej m.in. Edward Norton, Bruce Willis i BillMurray. Film otwierał tegoroczny festiwal w Cannes. Zobaczymy także nagrodzonego Srebrnym Lwem „Mistrza” Paula Thomasa Andersona, film luźno inspirowany życiem L. Rona Hubbarda, twórcy scjentologii, który opowiada o powstawaniu nowej religii.

Swoją polską premierę mieć będzie również film zrealizowany na podstawie scenariusza Nicka Cave`a – „Gangster Johna Hillcoata”, będący epicką opowieścią z czasów prohibicji. W rolach głównych zobaczymy wspaniałych aktorów: Shia LaBoeuf, Tom Hardy, Gary Oldman i Mia Wasikowska. 

Spectrum – najnowsze filmy, nowi twórcy, nowe zjawiska 

Ta sekcja ma charakter konkursowy. Zostanie zaprezentowanych 16 filmów, m.in. kameralna komedia romantyczna „Na własne ryzyko” Colina Trevorrowa. Ponadto „Grubas rządzi” Matthew Lilarda, komedię „Interesy i ekscesy” Charlesa Matthau, z Christianem Slaterem i Crispinem Gloverem, „Zabójczy upał” – film kryminalny w reż. Amy Seimetz, „Tam, gdzie rosną grzyby” Jasona Cortlunda i Julii Harpelin – dramat dla miłośników slaw foot, którego akcja rozgrywa się w środowisku nowojorskich restauratorów i zawodowych zbieraczy grzybów.

 American Docs – dokumenty sezonu przedstawiające różne oblicza Ameryki 

Również i ta sekcja ma charakter konkursu. Zobaczymy m.in. „Jak przetrwać epidemię” – film Davida France`a o walce z AIDS w latach 80. Ponadto „Ja@wZoo” – portret popularnego videobloggera i jego wirtualnej kariery, dokument muzyczny „Podróże Neila Younga Jonathana Demme`a, „Bayou Blue” Alix Lambert i Davida McMahona – opowiadający o brutalnych morderstwach w zniszczonych przez huragan najuboższych częściach Luizjany.

On the Edge – filmy eksperymentalne 

Zaprezentowany zostanie m.in. film „Postrzeganie obiektów ruchomych” Westona Currie – zestaw tajemniczych wizji połączony z muzyką Liz Harris (aka Grouper), pokazywany również na tegorocznym festiwalu Sundance.

Retrospektywy i przeglądy 

Jednym z gości festiwalu i bohaterów retrospektyw będzie wybitny amerykański reżyser – Jerry Schatzberg, twórca m.in. „Narkomanów” i „Stracha na wróble” z Alem Pacino i Gene Hackmanem. Na AFF zobaczymy także mniej znane jego filmy: „Zagadkę jej klęski” z Feye Dunaway oraz „Cwaniaka” z Christopherem Reevem.
Bohaterem retrospektywy będzie również Wes Anderson – twórca „Genialnego klanu”, „Rushmore” i „Pociągu do Darjeeling” – ekscentryczny, o szczególnym poczuciu humoru.
Festiwal zaprezentuje także twórczość legendy amerykańskiego kina – Nicholasa Raya, autora kultowego „Buntownika bez powodu” z Jamesem Deanem, „Pustki” z Humphrayem Bogartem czy westernu „Johnny Guitar” z Joan Crawford.

Klasyczne horrory i wydarzenia specjalne 

Widzowie festiwalu będą mieli okazję obejrzeć na wielkim ekranie trzy legendarne horrory wytwórni Universal: „Drakulę” Toda Browninga z Belą Lugosim w roli tytułowej, „Frankensteina” Jamesa Whale oraz „Mumię” Karla Freunda z Borisem Karloffem.
Wydarzeniem specjalnym 3. AFF będzie organizowany wspólnie z festiwalem Jazztopad premierowy pokaz „Wielkiej powodzi” Billa Morrisona, z muzyką na żywo w wykonaniu Billa Frisella i zespołu. Będzie to jedyny koncert w Polsce w wykonaniu jednego z najbardziej wpływowych i odkrywczych gitarzystów swojego pokolenia, laureata Nagrody Grammy. Kultowy serial „Dziewczyny”
Podczas festiwalu zostaną pokazane na bezpłatnych seansach cztery odcinki kultowego serialu produkcji HBO „Dziewczyny”. Telewizyjny przebój ostatnich miesięcy, według pomysłu Leny Dunham, opowiada o życiu dwudziestokilkuletnich mieszkanek Nowego Jorku i stał się rodzajem manifestu pokolenia młodych Amerykanek.

Zapowiedź festiwalu ukazała się 24 października 2012 roku na portalu PIK Wrocław

"Zagadka dziecka klęski" Jerry Schatzberga na 3. American Film Festival

Historia modelki - bohaterki filmu Jerry Schatzberga "Zagadka dziecka jej klęski" pokazuje nierozwikłany splot doświadczeń, a zarazem kruchość i delikatność osoby, którą każdy traktuje jak piękny, ale obcy przedmiot.Nigdy nie dowiemy się prawdy - pozostaje niedopowiedzenie i tajemnica. Uwagę przykuwa piękno niezwykle wysmakowanych kadrów, wspaniale dopracowanych i jakże wieloznacznych.

Jerry Schatzberg, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Na 3. AFF 2012 r. zaprezentowano retrospektywę jednego z najwybitniejszych twórców kina amerykańskiego - Jerry Schatzberga. Oprócz filmów, dzięki którym amerykański reżyser i fotograf stał się sławny (“Narkomani”, “Strach na wróble”) zaproponowano widzom również mniej znane, a mianowicie debiutancką “Zagadkę dziecka klęski” (1970) oraz „Cwaniaka”(1987). Była także okazja do spotkań z reżyserem – po seansie filmu i w ramach Masterclass.

W swojej relacji skupię się tym razem na jednym filmie: „Zagadka dziecka jej klęski” (tytuł niefortunnie przetłumaczony, lepiej brzmiałby: "Zagadka jej klęski"), ponieważ ani na jotę się nie zestarzał, mimo że od jego premiery upłynęło 42 lata. Po wtóre, posiada on cechy dla artysty charakterystyczne, toteż warto poświęcić mu więcej uwagi. 

Film opowiada historię byłej top – modelki, której narratorką jest ona sama. Po licznych dramatycznych przejściach, kobieta chroni się w domku nad morzem, gdzie żyje odizolowana od świata i ludzi. Tam odwiedza ją fotograf, z którym się przez lata przyjaźniła i nagrywa jej wspomnienia.

Fay Dunaway w filmie "Zagadka jej klęski"

Na spotkaniu po projekcji Jerry Schatzberg wyznał, że prototypem postaci jest w istocie jego ulubiona modelka - Anne Saint Marie, która znalazła się w podobnej sytuacji i której historia (utrwalona, podobnie jak to ma miejsce w filmie) posłużyła reżyserowi jako kanwa scenariusza. I tak w migotliwej narracji bohaterki, w której obrazy z przeszłości mieszają się z jej wyobrażeniami, zbliżamy się, to znów oddalamy od prawdy, poszukując – za bohaterką – źródeł jej klęski, przyczyn samotności i udręki.Obrazy młodości, w których jest uczennicą (zawsze osobną, żyjącą w swoim świecie) mieszają się z obrazami jej uwiedzenia przez starszego mężczyznę, a później, kiedy jest już dorosłą, piękną i pożądaną przez wszystkich kobietą, widzimy również klęskę kolejnych związków. 

Nawet jeśli streszczenie to brzmi nieco trywialnie, nie da się przecież „opowiedzieć” piękna następujących po sobie kadrów, wspaniale dopracowanych i jakże wieloznacznych. Poczucie winy z powodu nieudanych związków z kolejnymi mężczyznami obrazuje np. niezwykła scena: dziewczynka, wychowanka szkoły klasztornej, klęczy pośrodku zniszczonego kościoła i modli się do figury Chrystusa, opartej o ścianę w miejscu, gdzie niegdyś był ołtarz. Przez dziurawy dach widać niebo. Jakże to symboliczne...

Najbardziej dramatyczne i zarazem fantastyczne są sceny szaleństwa bohaterki (która ostatecznie zostaje poddana leczeniu psychiatrycznemu), są równie wspaniale nakręcone. Patrzymy na wykrzywioną bólem twarz obezwładnianej przez personel szpitala bohaterki, a za chwilę widzimy sceny jej urojeń – jak sennego koszmaru.

Ostatnia scena jest głęboko poruszająca. Otóż kiedy Lou żegna się ze swoim przyjacielem, wówczas pyta go, dlaczego, mimo przyjaźni, nigdy nie byli kochankami. Okazuje się, że to, co traktowała jako fantazmat, miało jednak miejsce. Jej pytanie, czy była dobra, wyrasta z głębokiego poczucia winy i braku akceptacji samej siebie.

Historia modelki pokazuje nierozwikłany splot doświadczeń, a zarazem kruchość i delikatność bohaterki, którą każdy traktuje jak piękny, ale obcy przedmiot. Tak czy owak nie dowiemy się prawdy - pozostaje niedopowiedzenie i tajemnica.

kadr z filmu

Również sceny dziejące się w teraźniejszości – z symboliką morza i brzegu, zdają się być odrealnione. W pierwszej części opowieści, która – mimo retrospektyw – ma jednak swoją chronologię, widzimy Lou Andreas Sand w licznych scenach seansów fotograficznych. Jest olśniewająca! Dodajmy, że autorem tych zdjęć jest sam reżyser, wyraźnie zafascynowany Fay Dunaway, z którą łączył go w tamtych latach romans. Może bez tej fascynacji zdjęcia nie byłyby tak piękne, skoro do dziś czuje się to zauroczenie? 

Aktorkę lubi także kamera – zdjęcia Adama Holendra, po raz pierwszy wówczas współpracującego z Schatzbergiem – są równie wysmakowane. Na spotkaniu z widzami twórca podkreślał tę umiejętność podążania operatora za zamysłem reżysera.

Artykuł ukazał się na portalu PIK Wrocław 16 listopada 2012 roku.