Forum Musicum 2016: Muzyka na chwałę miast /relacja z festiwalu/

18 sierpnia rozpoczyna się kolejna edycja wrocławskiego festiwalu muzyki dawnej Forum Musicum. Usłyszymy m.in. arcydzieła Mikołaja z Radomia, perły baroku i utwory głębokiego średniowiecza – we wspaniałych interpretacjach.

Założony przez Jana Tomasza Adamusa, a od 2009 roku prowadzony przez Tomasza Dobrzańskiego, festiwal ten podejmuje ciągle nowe, oryginalne tematy. W minionych latach były to m.in. połączenie muzyki z tańcem, słowem czy z rozkoszami stołu. W tym roku  będzie to muzyka komponowana na chwałę miast.

Splendor civitatis: miasto ziemskie i niebiańskie

Świetność miasta to przepych wspaniałej architektury i bogactwo patrycjuszy –wyjaśniał podczas konferencji prasowej Dobrzański – podkreślane muzyką towarzyszącą uroczystościom kościelnym i świeckim. Miasto ziemskie jest także odbiciem urbs beata Jerusalem – szczęśliwego miasta Jerozolimy, miasta niebiańskiego, do którego zmierzają drogi ludzkiego życia. w dawnych wiekach każde z miast charakteryzowało się specyficzną atmosferą, która wpływała na uprawianą w nich muzykę. Program tegorocznego festiwalu prezentuje pochodzące z różnych epok cząstki muzycznego świata miast polskich: Wrocławia, Krakowa i Gdańska.

Od wrocławskich kapelmistrzów po średniowieczne utwory pielgrzymkowe. Usłyszymy zatem utwory XVIII-wiecznych wrocławskich kapelmistrzów, którzy komponowali utwory religijne do wykonania we wrocławskiej Katedrze: Johanna Martina Prandla, Nicolausa Prandla oraz Johanna Georga Clementa.

Vox Nostra, prasowe

Kraków zaprezentuje XV-wieczna muzyka w stylu ars subtilior, towarzysząca uroczystościom w kaplicy i komnatach na Wawelu. W programie znajdą się arcydzieła Mikołaja z Radomia i innych kompozytorów.

Gdańsk reprezentować będzie muzyka XVI-wieczna: madrygały i motety Andrzeja Hakenbergera.

Na zakończenie festiwalu zabrzmi muzyka z najważniejszych centrów średniowiecznej Europy: Santiago de Compostella, Montserrat, Notre Dame de Paris, Padwa  i in.

Znakomici wykonawcy i szczególne miejsca koncertów 

Kapelmistrzowie wrocławskiej Katedry zostaną zaprezentowani w Katedrze  pw. Św. Jana Chrzciciela przez zespół Cantores Minores Wratislavienses, chór katedralny założony przez Edmunda Kajdasza w 1966 roku, a obecnie prowadzony (w pomniejszonym składzie) przez Piotra Karpetę i specjalizujący się w muzyce dawnej. Towarzyszyć mu będzie Polska Orkiestra XVIII wieku, założona przez znakomitego trębacza Tomasza Ślusarczyka. 

Muzykę pochodzącą z XV-wiecznych rękopisów krakowskich zaprezentuje w Sali Wielkiej Ratusza Ars Cantus – grupa wokalna pod kierownictwem Tomasza Dobrzańskiego, specjalizująca się w wykonawstwie  muzyki od średniowiecza do wczesnego baroku, przede wszystkim zabytków Dolnego Śląska.

Ars Cantus

Perły muzyki gdańskiego baroku zaśpiewa w Oratorium Marianum Goldberg Vocal Ensemble – kameralny zespół wokalny, stanowiący część Golberg Baroque Ensemble, którego założycielem i dyrygentem jest Andrzej Mikołaj Szadejko. We współpracy z Biblioteką Gdańską PAN zespół realizuje od kilku lat projekt ”Muzyczne dziedzictwo miasta Gdańska” i za wydane dotąd płyty otrzymał wiele prestiżowych nagród.

Goldberg_Vocal_Ensemble

W Sali Wielkiej Ratusza usłyszymy także laureatów konkursu Schola Cantorum w Kaliszu:Serenissima Res Publica oraz Zespół Muzyki Dawnej Miraculis. W repertuarze znajdzie się muzyka włoska przełomu XVII i XIII wieku.

Na koniec – w Mauzoleum Piastów Śląskich zabrzmi zespół wokalny z Berlina – Vox Nostra, założony w 1999 przez Burkarda Wehnera, a specjalizujący się w muzyce średniowiecza. Wykonawcy są wykształceni nie tylko w dziedzinie muzykologii, ale również paleografii i teologii – wszystko po to, aby posługując się oryginalnymi rękopisami,  oddać w autentycznym brzmieniu śpiew gregoriański i pregregoriański.

Wydarzenie specjalne

Wydarzeniem towarzyszącym festiwalowi będzie ”Rapsodia Kamienny pióropusz” – widowisko muzyczne o wrocławskich krucjatach. Na wrocławskim Rynku wystąpią muzycy Ars Cantus,  Klub Świętego Ludwika (z Tomaszem Dobrzańskim) oraz aktorzy: Irena Lipczyńska, Michał Frydrych, Jerzy Zelnik i Stanisław Kwalski. Widowisko nawiązuje do najazdu Tatarów i bitwy pod Legnicą, a także boomu budowlanego w Polsce, który był rezultatem wyprawy krzyżowej francuskiego króla Ludwika.

Ożyje fantastyczny świat gotyckiej rzeźby – zapowiedział na konferencji Dobrzański – i przemówi mową wiązaną na wzór średniowiecznych opowieści. Zabrzmią też autorskie utwory Jacka Kowalskiego oraz jego przekłady XIII-wiecznych pieśni trubadurów i truwerów, w tym wrocławskiego księcia Henryka Probusa.

Festiwal Forum Musicum 2016 zapowiada się zatem bardzo interesująco i potrwa od 18 do 27 sierpnia. Organizatorem jest Narodowe Forum Muzyki we Wrocławiu.

Artykuł ukazał się na portalu Kulturaonline 17 sierpnia 2016 roku.

Forum Musicum 2016: Ludzki głos – najwspanialszy instrument /relacja z koncertu/

Wyrafinowane piękno muzyki okresu średniowiecza i wczesnego renesansu na wrocławskim festiwalu muzyki dawnej. Zachęcam do lektury relacji z koncertów.

Vox Nobis, fot. Sławek Przerwa

Koncertem ”O Padua – Sidus praeclarum”, sławiącym Padwę jako przesławną (dosłownie: świecącą) gwiazdę, zakończył się we Wrocławiu festiwal muzyki dawnej Forum Musicum.

W tym roku głoszący muzyką pochwałę miast: Wrocławia, Gdańska, Krakowa i Padwy, ale w równym stopniu – chwałę Nowej Jeruzalem – miasta niebiańskiego.

Co więcej, mogliśmy doświadczać, jak brzmi ona w różnych przestrzeniach: wrocławskiej Katedry, barokowej Sali Oratorium Marianum, w surowym wnętrzu Mauzoleum Piastów czy w Sali Wielkiej zabytkowego wrocławskiego Ratusza. I muszę przyznać, że było to wspaniałe doświadczenie, pozwalające głębiej przeżyć wykonywane utwory.

Wszystkie koncerty tegorocznego festiwalu były wspaniałe i mimo wspólnego tematu – zróżnicowane. Przede wszystkim repertuarem i jakością wykonania. Największe wrażenie zrobiły na mnie dwa koncerty, a mianowicie ”Cracovia Civitas” w wykonaniu Ars Cantus oraz wspomniana już ”O Padua…” – muzyka największych centrów średniowiecznej Europy w interpretacji Vox Nostra.

Koncert w wykonaniu Ars Cantus, fot. Sławek Przerwa

Ars Cantus – harmonia głosów i instrumentów

W obu przypadkach poruszyło mnie wyrafinowane wręcz piękno wykonania utworów. Geniusz Mikołaja z Radomia nabrał prawdziwego blasku za sprawą zarówno wokalistów Ars Cantus, jak też znakomicie z nimi współgrających muzyków. Zabrzmiały w ich mistrzowskim wykonaniu rzadko już dziś używane instrumenty, jak citola (instrument trochę podobny do banjo) w rękach prawdziwego mistrza tego instrumentu, a także znakomitego flecisty – Tomasza Dobrzańskiego. Towarzyszyły mu Agnieszka Obst i Joanna Walczak, grające na fidelach, Ewa Prawucka – na pozytywie  i Michał Kilian - na puzonie. Jednakże śpiew był w prezentowanych utworach najważniejszy i to on wydobywał prawdziwe piękno kompozycji.

Cudowne Gloria i Credo Mikołaja z Radomia uświadomiły mi, jak piękna i różnorodna była muzyka wykonywana na chwałę Bożą w XV wieku. Wspaniale zabrzmiały zarówno utwory wykonywane polifonicznie, z dominantą wspaniałego głosu altowego Radosława Pachołka, jak też pieśni maryjne w solowej interpretacji kobiecych sopranów: Aleksandry Turalskiej i Moniki Wieczorkowskiej. Ciepły tenor Macieja Gocmana i głęboki bas Piotra Karpety znakomicie je dopełniały w partiach zbiorowych, idealnie współbrzmiąc z pozostałymi muzykami. Jest to bez wątpienia efekt wielu lat wspólnego śpiewania. Zespół Ars Cantus jako grupa związana z Wrocławskimi Kameralistami  istnieje od 16 lat i zdążył osiągnąć prawdziwe mistrzostwo w wykonywaniu muzyki dawnej.

Vox Nobis, fot. Sławek Przerwa

Ludzki głos – najwspanialszy instrument

Równie wspaniały, choć inny pod względem repertuaru, rodzaju aranżacji i wykonawstwa, był występ niemieckiego zespołu Vox Nostra. Wykonane przez nich utwory wokalne, mimo iż nie towarzyszyło im żadne instrumentarium, brzmieniem swoim uświadamiały, że najwspanialszym instrumentem jest jednak ludzki głos. Muzycy wykonywali swoje utwory zarówno w sposób tradycyjny – stojąc przed publicznością, ale również śpiewali wędrując w przestrzeni Mauzoleum Piastów, jakby byli prawdziwymi pielgrzymami.

Zespół założony w 1999 roku przez Burkarda Wehnera to – podobnie jak Ars Cantus – grupa muzyków specjalizujących się w określonej muzyce (w tym wypadku średniowiecznej) i znakomicie ze sobą współbrzmiąca. Zaśpiewali zarówno utwory maryjne, związane z ośrodkami kultu w Hiszpanii, we Francji, Włoszech i Niemczech, jak również kompozycje polskie, oczywiście po łacinie, jak XIV-wieczna pieśń pochwalna oraz antyfona Jadwigi Śląskiej czy pochodząca z Gniezna, również XIV-wieczna Hac festa di tota gratuletur Polonia. Gorąco oklaskiwany, zespół wykonał na bis kompozycję J. S. Bacha.

Co roku Tomasz Dobrzański – dyrektor festiwalu Musicum Forum zaskakuje in plus miłośników muzyki dawnej prezentowanym repertuarem.  Wydaje się również, że przez kolejne lata ”wychował” sobie całkiem niezłe grono uczestników, którzy towarzyszą wiernie festiwalowi, coraz lepiej przygotowani i otwarci na ten rodzaj muzyki. 

Festiwal trwał od 18 do 27 sierpnia 2016 roku.

Artykuł ukazał się na portalu Kulturaonline 31 sierpnia 2016 roku.