78. konkurs szopek krakowskich i wystawa pokonkursowa „Szopki w Celestacie” on-line

Każdego roku w pierwszy czwartek grudnia szopkarze przynoszą swoje prace na Rynek Główny i ustawiają je na stopniach pomnika Adama Mickiewicza, gdzie ich dzieła są podziwiane przez tłumy krakowian i turystów. Ze względu na trwający stan epidemii koronawirusa w tym roku będzie to niemożliwe. Ale nie znaczy to, że konkurs szopek i wystawa pokonkursowa się nie odbędą!

W trosce o bezpieczeństwo uczestników i widzów Muzeum Krakowa zdecydowało się na przeprowadzenie konkursu w nieco zmienionej formie. W tym roku twórcy dostarczają gotowe szopki w dniach 16-30 listopada 2020 r. wprost do Celestatu (ul. Lubicz 16), gdzie przygotowywana jest wystawa. Jednak aby uczcić tę niezwykłą krakowską tradycję oraz szopkarzy, w dniu konkursu, w tym roku wypadającym 3 grudnia, o godzinie 12.05, gdy zwyczajowo rozpocząłby się korowód szopkarzy wokół Rynku, zabrzmi dźwięk dzwonu Bolesław.

Prace złożone w Celestacie zostaną ocenione przez Sąd Konkursowy i nagrodzone. Szopki ocenia jury składające się m.in. z historyków, etnografów, historyków sztuki, architektów i plastyków.

Ogłoszenie laureatów konkursu nastąpi 6 grudnia 2020 o godzinie 14.00 poprzez transmisję na kanale Facebook: www.facebook.com/muzeumkrakowa. Jak każe tradycja, nagrodzone szopki zostaną pokazane publiczności na wystawie pokonkursowej, odbywającej się w Celestacie. W związku z zamknięciem Muzeum do 27.12.2020 prace będzie można oglądać od 7 grudnia na stronie www.muzeumkrakowa.pl. Publiczność zaprosimy na wystawę w momencie, kiedy możliwe będzie otwarcie muzeów.

Wyjątkowość szopkarstwa krakowskiego podkreśla wpisanie tego zjawiska w 2014 roku na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Ponadto od roku 2018 tradycja wykonywania szopek jest pierwszym wpisem z Polski na Liście reprezentatywnej niematerialnego dziedzictwa ludzkości UNESCO. 78. Konkurs Szopek Krakowskich oraz pokonkursowa wystawa Szopki w Celestacie uzyskały honorowy patronat Polskiego Komitetu do spraw UNESCO.

Krakowski zwyczaj „chodzenia” z szopką po domach sięga XIX wieku. Jednak po I wojnie światowej zaczął powoli zanikać. By szopkarskie tradycje zachować dla następnych pokoleń, Jerzy Dobrzycki, kierujący magistrackim działem propagandy, w 1937 roku zorganizował pierwszy Konkurs Szopek Krakowskich. Po II wojnie światowej konkursy wznowiono, a ich organizacji podjęło się Muzeum Krakowa, kontynuujące tę tradycję do dziś. Celem konkursu jest zachowanie i rozwijanie szopkarskich tradycji Krakowa, których wykrystalizowany w ciągu kilkudziesięciu lat efekt – szopka krakowska – stał się światowym fenomenem o ustalonej międzynarodowej renomie i popularności. Konkurs ma wielkie znaczenie dla promocji i popularyzacji tego wyjątkowego wytworu tradycji niematerialnego dziedzictwa.

Szopka krakowska jest ewenementem na światową skalę. To smukła, wielopoziomowa, wieżowa, bogato zdobiona budowla, skonstruowana z lekkich, nietrwałych materiałów. Charakteryzuje się nagromadzeniem fantazyjnie przetworzonych i połączonych ze sobą zminiaturyzowanych elementów zabytkowej architektury Krakowa, w których scenerię przeniesiona została scena Bożego Narodzenia.

Wstępny przegląd prac 78. Konkursu Szopek Krakowskich:

3.12.2020, godz. 12.00: reportaż na www.facebook.com/muzeumkrakowa.

3.12.2020, godz. 12.05: dźwięk dzwonu Bolesław upamiętni tradycyjny korowód szopkarzy.

Obrady Sądu Konkursowego rozpoczną się w dniu konkursu o godz. 16.00. Jury oceni wszystkie szopki i przyzna zwycięzcom nagrody.

Ogłoszenie wyników konkursu:

6.12.2020, godz. 14.00: transmisja online na www.facebook.com/muzeumkrakowa.

7.12.2020: otwarcie wystawy – do czasu zamknięcia muzeów nagrodzone szopki będą prezentowane on-line na www.muzeumkrakowa.pl

Wystawa Szopki w Celestacie

kurator: Małgorzata Niechaj, tel. 796-322-483, e-mail: m.niechaj@muzeumkrakowa.pl

miejsce: Celestat, Kraków, ul. Lubicz 16

czas trwania: 7.12.2020 – 28.02.2021

Projekt dofinansowany został ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

Partnerzy wystawy: Bank Spółdzielczy Rzemiosła w Krakowie, Lotto.

Sponsorzy wystawy: ARTIM Sp. z o.o., IMAGO CENTRUM SZTUKI LUDOWEJ Sp. z o.o.

Więcej informacji: www.muzeumkrakowa.pl.

informacja prasowa

Pokonkursowa Wystawa Szopek Krakowskich - Szopki w Celestacie

Na wystawie w salach Celestatu prezentowane są szopki, które wzięły udział w 76. Konkursie Szopek Krakowskich zorganizowanym tradycyjnie przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa w pierwszy czwartek grudnia na krakowskim Rynku. Można je oglądać w Celestacie do 24 lutego 2019 roku.

Konkurs ten, zainicjowany przez wieloletniego dyrektora MHK, dr. Jerzego Dobrzyckiego, odbywa się od 1937 roku (za wyjątkiem okresu II wojny światowej) i na trwałe wpisał się w pejzaż kulturowy miasta.

Szopki oceniane są przez Sąd Konkursowy w ramach czterech kategorii wiekowych (dzieci, młodzież, seniorzy oraz całe rodziny) oraz czterech grup wielkości (duże, średnie, małe i miniaturowe). W trakcie obrad jury ocenia: tradycyjność, architekturę, kolorystykę, lalki i narracyjność, elementy ruchome i światło, nowatorstwo, dekoracyjność i ogólne wrażenie estetyczne. Uroczystość ogłoszenia wyników Konkursu z rozdaniem nagród odbywa się w niedzielę następującą po pierwszym czwartku grudnia.

Krakowskie tradycje szopkarskie sięgają korzeniami XIX wieku. W tamtym czasie wykonywaniem szopek trudnili się rzemieślnicy z ówczesnych przedmieść Krakowa. Większe szopki pełniły funkcję przenośnego teatrzyku, który w okresie świątecznym przy wtórze odgrywanej na żywo muzyki gościł w domach zamożnych krakowskich rodzin. Mniejsze rękodzieło chętnie nabywali mieszczanie, którzy ozdabiali nim swoje domy i obdarowywali najbliższych. Współczesna szopka straciła część swoich znaczeń obrzędowych, lecz nieodmiennie zachwyca kunsztem i precyzją wykonania, pomysłowością twórców, wizją artystyczną, w której kontemplacja religijna spotyka się z miłością do Krakowa.

Twórcami szopek są osoby w różnym wieku i o różnym statusie zawodowym. Niektórzy pochodzą z rodzin, w których tradycje szopkarskie sięgają pokoleń. Przygotowania do konkursu niejednokrotnie trwają wiele miesięcy, a nawet lat. Konstrukcje szopek najczęściej wykonane są z drewna, dykty i tektury, a do ich ozdabiania wykorzystuje się kolorowy papier, bibułę i staniol – wielokolorową, błyszczącą, metaliczną folię. Architektura szopek nawiązuje do zabytkowej architektury Krakowa i stanowi jej twórczą interpretację, w której wyraża się wyobraźnia artystów.

Najczęściej wykorzystywane są motywy kościoła Mariackiego, kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu, Barbakanu, Sukiennic, Bramy Floriańskiej. Tożsamość szopki podkreślają symbole Krakowa i Polski: monogram K, orzeł w koronie, flagi biało-niebieska i biało-czerwona. Centralne miejsce w szopce zajmuje scena Bożego Narodzenia. Oprócz Świętej Rodziny w szopkach umieszczane są postacie ewangeliczne: Trzej Królowie, Pastuszkowie ze swoją trzodą, Aniołowie grający na instrumentach, król Herod, jak również postacie z krakowskich legend: Lajkonik z włóczkami, Pan Twardowski na księżycu, Smok Wawelski. Szopkę zaludniają postacie ważne dla historii Polski: Kościuszko z kosynierami, błazen Stańczyk, Jan Paweł II, królowie i biskupi, a także anonimowi rycerze, żacy oraz figury charakterystyczne dla obrzędowości ludowej: Śmierć, Diabeł, kolędnicy z Turoniem, Żyd, roztańczone pary w strojach krakowskich i góralskich. Nie brak też postaci aktualnych, w tym osób znanych z popkultury, jak choćby popularnych sportowców, polityków, działaczy społecznych, duchownych, artystów, jak również twórców szopek, członków Sądu Konkursowego, pracowników w MHK.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Pokonkursowa Wystawa Szopek Krakowskich

informacja prasowa