Multimedialna podróż po filmowym dziele Hasa

Do 12 października w Galerii NCK Kordegarda trwa wyjątkowa wystawa „Lalka”, poświęcona monumentalnej ekranizacji powieści Bolesława Prusa w reż. Wojciecha Jerzego Hasa. Ekspozycja prezentuje projekcje wielkoformatowe, unikatowe projekty scenograficzne, dokumenty i pamiątki po reżyserze, a także audiowizualne materiały odkrywające kulisy powstawania filmu. 

To okazja, by zobaczyć, jak Has zbudował od podstaw wizję XIX-wiecznej Warszawy i jak w jego twórczości powracał obraz miasta pełnego kontrastów i emocji. Na oprowadzanie kuratorskie zapraszamy w najbliższy piątek w godz. 17:00-19:00. 

Kurator wystawy, dr hab. Rafał Syska, oraz projektant przestrzeni ekspozycyjnej, prof. dr hab. Tomasz Wójcik, stworzyli sugestywną, artystyczną opowieść o filmie i jego reżyserze. Lalka (1968) to największa i najbardziej warszawska produkcja w dorobku Hasa, z niezapomnianymi kreacjami Mariusza Dmochowskiego, Beaty Tyszkiewicz i Tadeusza Fijewskiego. 

Wystawa prezentuje: 

• projekcje wielkoformatowe fragmentów Lalki oraz innych filmów Hasa ukazujących Warszawę, m.in. Ulicy Brzozowej, Pożegnań czy Jak być kochaną, 
• unikatowe projekty scenograficzne Jerzego Skarżyńskiego, współtwórcy wizualnego świata Lalki, 
• oryginalne dokumenty, fotosy i pamiątki po reżyserze, 
• materiały audiowizualne pozwalające odkryć kulisy powstawania filmu.

Ekspozycja ukazuje nie tylko samą adaptację powieści Prusa, ale także fenomen twórczości Hasa – mistrza metafory, narracji i filmowej wyobraźni, którego kino inspirowało twórców na całym świecie, w tym Martina Scorsesego. 

Wystawa „Lalka” to niepowtarzalna okazja, by zobaczyć, jak Wojciech Jerzy Has zbudował od podstaw obraz Warszawy XIX wieku – miasta pełnego kontrastów, elegancji i melancholii, a zarazem dramatycznych nierówności społecznych. Ekspozycja pozwala również odkryć, jak Warszawa powracała w innych jego filmach, ukazywana w różnych odsłonach: ruin, nostalgii i nowoczesności. 

Wernisaż: 11 września 2025 r., godz. 18:00 

Miejsce: Kordegarda. Galeria Narodowego Centrum Kultury, ul. Krakowskie Przedmieście 15/17, Warszawa 

Czas trwania wystawy: 11 września – 12 października 2025 r. 

Otwarciu wystawy towarzyszyć będzie pokaz filmu „Lalka” w Kinie Kultura  o godzinie 20.00. Bilety w cenie 25 złotych do nabycia w kasie Kina Kultura.  

Na oprowadzania kuratorskie zapraszamy w każdy piątek w godz. 17:00-19:00.

Organizator: Narodowe Centrum Kultury 

Partner merytoryczny: Narodowe Centrum Kultury Filmowej w Łodzi 

Kurator: dr hab. Rafał Syska, prof. UJ 

Projekt ekspozycji: prof. dr hab. Tomasz Wójcik, Marta Gocał 

Koordynacja wystawy: Michał Nowakowski (NCKF), Elżbieta Wrotnowska- Gmyz (NCK) 

We współpracy z: Arkadiuszem Krystkiem, Michaliną Perugą, Martą Szlauderbach (NCKF), Agnieszką Bebłowską-Bednarkiewicz, Ewą Zbroją. 

Projekcje filmowe: Michał Jurgielewicz 

Opracowanie graficzne: Sławomir Bit 

Partnerzy wystawy: Muzeum Kinematografii w Łodzi, Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie, Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu.  

Organizatorzy wystawy składają podziękowania następującym osobom: Wanda Ziembicka-Has, Robert Banasiak, Marzena Bomanowska, Zbigniew Domagalski, Maria Duffek, Łukasz Grygiel, Judyta Pawlak.  

informacja prasowa

„Magdalena Abakanowicz. Prolog” - powrót do początków. Wystawa w Kordegardzie

65 lat po pierwszej indywidualnej wystawie Magdaleny Abakanowicz w Kordegardzie, galerii Narodowego Centrum Kultury powracamy do jej artystycznych korzeni. Ekspozycja "Magdalena Abakanowicz. Prolog" to unikalna okazja, aby zobaczyć prace, które w 1960 roku zapoczątkowały drogę jednej z najbardziej wpływowych artystek XX wieku, która zrewolucjonizowała język tkaniny artystycznej i wyznaczyła nowe granice sztuki przestrzennej. Jej dzieła, pełne ekspresji i materialnej intensywności, od dekad fascynują widzów na całym świecie. Wystawa potrwa do 30 marca br.

Fot. Grzegorz Karkoszka

Wystawa w Kordegardzie – Galerii Narodowego Centrum Kultury – zaprasza do odkrycia unikalnych prac Magdaleny Abakanowicz sprzed 1962 roku. Ekspozycja obejmuje 14 dzieł z późnych lat 50. i początku lat 60., ukazując artystkę w fazie twórczego eksperymentu. Te rzadko prezentowane obiekty, w większości należące do Fundacji Marty Magdaleny Abakanowicz-Kosmowskiej i Jana Kosmowskiego, stanowią bezcenne świadectwo przełomowego etapu jej kariery. Jedna praca pochodzi z Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, dwie można podziwiać dzięki uprzejmości Galerii Starmach.

Wczesne prace Abakanowicz wykraczają poza tradycyjne rozumienie tkaniny – bliżej im do malarstwa materii, w duchu europejskiej awangardy. Jak zauważa badaczka Joanna Iglot, ich ekspresja dialoguje z abstrakcyjnymi formami Jeana Dubuffeta, który w takich dziełach jak Tabacco Goatee (1959) sięgał po szorstkie faktury i organiczne kształty. Zarówno Dubuffet, jak i Abakanowicz tworzyli kompozycje o monumentalnym charakterze, utrzymane w ciepłych, ziemistych tonacjach, eksplorując fizyczność materii jako nośnika treści.

Wystawa "Magdalena Abakanowicz. Prolog", fot. Grzegorz Karkoszka

Twórczość Magdaleny Abakanowicz zapisała się w historii światowej sztuki współczesnej. Jej prace nie tylko redefiniują granice między rzeźbą a tkaniną, ale przede wszystkim są głosem w uniwersalnej dyskusji o kondycji człowieka. W jej monumentalnych formach, jak i w najwcześniejszych eksperymentach malarskich, widać nieustanne poszukiwanie języka, który pozwala wyrazić to, co wymyka się jednoznacznej interpretacji – zbiorowe doświadczenia, tożsamość i pamięć - mówi Michał Kosiorek, wicedyrektor Narodowego Centrum Kultury.

Rok 2025, w którym przypada 65. rocznica pierwszej monograficznej wystawy Abakanowicz z 1960 roku, staje się symbolicznym momentem do ponownego spojrzenia na jej wczesne dzieła – pełne niepokornej energii i zapowiedzi przyszłej wielkości. Każdy z tych obiektów to nie tylko dokument artystycznej drogi, ale także zapis głębokiego namysłu nad formą, fakturą i monumentalnością.

Ekspozycja w Kordegardzie to nie tylko podróż do początków twórczości Abakanowicz, ale także przypomnienie, że już w latach 60. artystka dokonywała przełomu w sposobie myślenia o sztuce. Jeszcze zanim stała się ikoną światowej sztuki włókna, już zachwycała swoją odwagą w przekraczaniu granic artystycznych konwencji. Jej monumentalne abakany, powstałe kilka lat po debiucie, na zawsze zmieniły sposób postrzegania tkaniny jako medium artystycznego.

Wystawa "Magdalena Abakanowicz. Prolog", fot. Grzegorz Karkoszka

Kordegarda Galeria Narodowego Centrum Kultury: Magdalena Abakanowicz. Prolog

Czas trwania: 13.02.2025 – 30.03.2025
Kuratorzy: Marta Kowalewska, Henryk Gac

Wernisaż: 13.02.2025 godz. 18.00

Zapraszamy na oprowadzania kuratorskie prowadzone przez Martę Kowalewską, które odbędą się o godzinie 16:00, 17:00 i 18:00 w następujących terminach: 14 lutego, 7 marca, 28 marca.

Organizatorzy wystawy: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury

Archiwum Magdaleny Abakanowicz

Marta Magdalena Abakanowicz-Kosmowska (1930–2017)

Polska rzeźbiarka, pionierka tkaniny artystycznej, profesor sztuk pięknych, jedna z najbardziej cenionych postaci światowej sztuki współczesnej. Urodzona 20 czerwca 1930 roku w Falentach, zmarła 20 kwietnia 2017 roku w Warszawie. Absolwentka warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (1955), w latach 1965–1990 wykładowczyni Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu, profesor wizytująca na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles (1984). Jej eksperymentalne prace z tkaniny, znane jako abakany, przekształciły tradycyjne medium w monumentalne kompozycje przestrzenne, redefiniując granice rzeźby i sztuki włókna. Od końca lat 50. jej twórczość zdobywała uznanie na arenie międzynarodowej. W 1965 roku uczestniczyła w I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu, gdzie zrealizowała imponującą siedmiometrową formę przestrzenną. W kolejnych latach rozwijała swoje rzeźbiarskie praktyki, wykorzystując także kamień, drewno i brąz. Jej prace były prezentowane w najważniejszych muzeach i galeriach na świecie. Laureatka licznych nagród, odznaczona m.in. Złotym Medalem Gloria Artis. Jej dzieła znajdują się w prestiżowych kolekcjach muzealnych, takich jak Tate w Londynie i MoMA w Nowym Jorku. Twórczość Abakanowicz łączyła organiczne formy, surowość faktury i monumentalną skalę, podejmując refleksję nad kondycją człowieka i jego miejscem w świecie. Na trwałe zapisała się w historii sztuki jako innowatorka i artystka wizjonerska.

informacja prasowa

Recenzja książki i Magdalenie Abakanowicz pod tym linkiem

Artykuł o Magdalenie Abakanowicz

Janusz Krasiński – przeciw milczeniu. Wystawa Muzeum Literatury zrealizowana we współpracy z Narodowym Centrum Kultury Kordegarda

13 października Muzeum Literatury i Narodowe  Centrum Kultury Kordegarda zapraszają na wystawę poświęconą Januszowi Krasińskiemu w 10. rocznicę śmierci pisarza. 

Janusz Krasiński, urodzony 5 lipca 1928 roku w Warszawie, zmarły tragicznie 14 października 2012 roku. Wybitny prozaik, dramatopisarz, autor słuchowisk radiowych i słynnych adaptacji teatralnych.

Od 1941 roku Janusz Krasiński był członkiem Szarych Szeregów. W czasie Powstania Warszawskiego trafił wraz z matką do obozu przejściowego w Pruszkowie, a stamtąd oboje zostali wywiezieni do Auschwitz-Birkenau, gdzie Zofia Krasińska straciła życie. Później pisarz był więziony w Hersbruck pod Norymbergą, skąd dotarł „marszem śmierci” do Dachau. W kwietniu 1945 roku Krasiński doczekał się wyzwolenia, aby po dwóch latach, po powrocie do Polski, usłyszeć w sfingowanym procesie wyrok piętnastu lat więzienia. Przebywał w zakładach karnych m.in. w Warszawie na Mokotowie, w Rawiczu i we Wronkach.

Janusz Krasiński Warszawa, 4 sierpnia 2010, fot. Mariusz Kubik 

Krasińskiego zwolniono z więzienia po dziewięciu latach, w maju 1956 roku. Po opublikowaniu na łamach tygodnika „Po Prostu” (nr 39/1956) wiersza Karuzela, pisarz tworzy kolejne dzieła, w których w literacko znakomitej formie, daje świadectwo tragicznym doświadczeniom polskich patriotów. W centrum wszystkich jego utworów jest sumienie człowieka poddawane najtrudniejszym próbom. Pięciotomowy cykl, na który składają się powieści: Na stracenie, Twarzą do ściany, Niemoc, Przed agonią i Przełom, to dzieło niezwykłe, dające wgląd w historię Polski na przestrzeni kilkudziesięciu lat.

Wystawa, którą otwieramy w przeddzień 10. rocznicy śmierci pisarza, przybliża jego życie i – co najistotniejsze – ma zachęcić do czytania jego powieści oraz przyczynić się do powrotu na sceny teatralne stworzonych przez niego dramatów. Na wystawie w Kordegardzie i planszach przed nią przedstawiamy biografię i osiągnięcia twórcze autora Przełomu, prezentując okładki pierwszych wydań jego książek, afisze i programy teatralne, a także dokumenty świadczące o jego zaangażowaniu w życie literackie i społeczne. Dominantą jest „potrójny portret” – powiększona fotografia więzienna Krasińskiego z czasów młodości. Obok odnajdziemy litografie Jana Lebensteina ze zbiorów Muzeum Literatury; ilustracje do Folwarku zwierzęcego George’a Orwella. Wyżej został zaaranżowany „teatr na górze”, znak twórczej wyobraźni rodzącej się w głowie więźnia, przyszłego pisarza, składający się z wybranych kadrów spektakli zrealizowanych na podstawie dramatów autora (Czapa, Wkrótce nadejdą bracia, Filip z prawdą w oczach) i jego adaptacji teatralnych (Obłęd, Wesele raz jeszcze). Poniżej, w nawiązaniu do radiowej działalności Janusza Krasińskiego, zostały umieszczone stanowiska ze słuchawkami. Możemy tu usłyszeć fragment wypowiedzi pisarza dla Muzeum Literatury z roku 2012 oraz cytat z powieści Na stracenie czytany przez Wojciecha Sikorę. Archiwalia pokazane na wystawie pochodzą w głównej mierze z domowego archiwum Barbary Krasińskiej oraz ze zbiorów Muzeum Literatury, a także z Instytutu Teatralnego i innych instytucji oraz od osób prywatnych.

Jednym z najważniejszych dokumentów na wystawie jest film autorstwa Joanny Żamojdo zatytułowany Cenzurowany życiorys. Autorka zanurza swojego bohatera w przeżytym przez niego dramacie, wydobywając z historycznego tła mocno przemawiającą do odbiorcy indywidualną linię losu. 

Wymiar symboliczny ekspozycji został dopełniony poprzez płaskorzeźbę Jana Kuracińskiego zatytułowaną OPUS14, stanowiącą artystyczne dopowiedzenie przedstawionej w dokumentach drogi życia twórcy, który po wielu przeżytych dramatach i rozczarowaniach mógł jednak powiedzieć o sobie: „Pięknie było żyć dla pisania prawdy”. 

Koncepcja i scenariusz – Maria Dorota Pieńkowska

Konsultacje – Barbara Krasińska

Kuratorka – Maria Dorota Pieńkowska

Projekt plastyczny wystawy w Kordegardzie – Anna Nowak-Kacprzak

Projekt plastyczny wystawy planszowej – Anna Maria Bauer

Projekt materiałów graficznych do wystawy – Anna Maria Bauer

Koordynacja – Anna Lebensztejn, Izabela Zychowicz (ML), Katarzyna Haber (NCK) / (NCC)

Opieka konserwatorska – Urszula Więch-Jędras

Przekład na język angielski – Agnieszka Pokojska

Tłumaczenie wiersza Karuzela – Aleksandra Niemirycz

Wystawę dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza jest finansowane ze środków Ministerstwa

Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorządu Województwa Mazowieckiego

Janusz Krasiński – przeciw milczeniu

Wystawa Muzeum Literatury zrealizowana we współpracy z Narodowym Centrum Kultury

Kordegarda. Galeria Narodowego Centrum Kultury, 13 października – 13 listopada 2022