Teatr na faktach wraca na deski Instytutu Grotowskiego

 Dzięki złagodzeniu obostrzeń publiczność Instytutu Grotowskiego będzie mogła obejrzeć długo wyczekiwane premiery spektakli dokumentalnych. W dniach 20–21 lutego 2021 w Sali Teatru Laboratorium odbędą się pokazy przedstawień „Alternatywne życie, czyli traktat o snach” Mateusza Brodowskiego, a 24–26 lutego 2021 „Historji” Doroty Bator. 

Pierwsza edycja „Teatru na faktach” rozpoczęła się w Instytucie Grotowskiego w październiku 2018. „Po dwóch latach doświadczeń z teatrem dokumentalnym możemy stwierdzić z całym przekonaniem: prawdziwe życie jest bardziej zaskakujące i szalone od naszych najdzikszych fantazji na jego temat […]” – mówi pomysłodawca i opiekun projektu Krzysztof Kopka. W sztukach teatru dokumentalnego nie ma ani jednego zmyślonego słowa, wszystkie postacie są prawdziwe. Stosowana w nim technika verbatim polega na pogłębionym researchu i wywiadach z Bohaterami codzienności. Prowadzi to do bardzo wyjątkowego spotkania – historii opowiedzianej przez życie z rzeczywistością sceniczną. 

Teatr na faktach, Alternatywne życie, czyli traktat o snach, Fot. Bartłomiej Puch

Pierwszy z zaplanowanych spektakli dokumentalnych to „Alternatywne życie, czyli traktat o snach” w reżyserii Mateusza Brodowskiego – absolwenta Lart Studio i Wydziału Lalkarskiego PWST w Krakowie Filii we Wrocławiu, obecnie Prezesa Stowarzyszenia Spiżarnia Form Artystycznie Nieoczywistych. Scenariusz powstał na podstawie wywiadów przeprowadzonych z osobami praktykującymi świadome śnienie, podróże astralne, OBE oraz lubiących spać i zajmujących się badaniami psychologicznymi na temat snu. Na scenie wystąpią: Patrycja Bukowczan, Hubert Fiebig, Daniel Namiotko, Aleksandra Nowakowska, Piotr Mateusz Wach. Spektakl dla widzów od lat 16. 

Teatr na faktach, Historja, fot. Tomasz Papuczys

Drugi z premierowych spektakli dokumentalnych to „Historja” wyreżyserowana przez Dorotę Bator – absolwentkę reżyserii na Wydziale Lalkarskim Akademii Sztuk Teatralnych w Krakowie Filii we Wrocławiu i rocznego kursu filmowego w Wajda School & Studio w Warszawie. Scenariusz spektaklu oparty jest na spisanych rozmowach z bajarzami, opowiadaczami i ludźmi zajmującymi się w Polsce baśniami. Bazuje na opowieści o utracie, która koresponduje z prawdziwymi wydarzeniami z życia jednej z bohaterek przedstawienia. Spektakl łączy teatr dokumentalny z teatrem formy. Występują: Teresa Kowalik, Anna Wieczorek, Piotr Starczak. 

W marcu rozpoczyna się także trzeci kurs teatru dokumentalnego „Teatr na faktach 2021”, który potrwa do grudnia. Adresowany jest do młodych twórców teatralnych, badaczy i aktywistów społecznych, a poświęcony będzie nie tylko Bohaterom codzienności, ale także trudnej sytuacji Białorusinów. Uczestnicy na podstawie przygotowanych wywiadów przygotują scenariusz, a następnie słuchowisko z udziałem profesjonalnych aktorów. W ramach kursu „Teatr na faktach” powstaną także spektakle na zaproponowane przez uczestników tematy, a przedstawienia zostaną zaprezentowane w Instytucie Grotowskiego. W programie m.in.: teoria i praktyka teatru dokumentalnego, wywiady jako źródło, tworzenie scenariuszy dokumentalnych czy wykorzystanie nowych mediów w teatrze dokumentalnym (teatr online, podkasty, teatr radiowy). Zgłoszenia można przesyłać do 26 lutego 2021. 

Program: 

„Alternatywne życie, czyli traktat o snach” (spektakl): sob. 20/02/2021, 19:00, niedz. 21/02/2021, 16:00 i 19:00, Instytut Grotowskiego, Sala Teatru Laboratorium, Przejście Żelaźnicze, Wrocław

„Historja” (spektakl): śr.–pt. 24–26/02/2021, 19:00, Instytut Grotowskiego, Sala Teatru Laboratorium, Przejście Żelaźnicze, Wrocław

„Teatr na faktach 2021” (trzeci kurs teatru dokumentalnego): marzec–grudzień 2021. Zgłoszenia do 26/02/2021

informacja prasowa

"Koniec świata w Breslau": Dekadencja i apokalipsa /recenzja teatralna/

Spektakl Wrocławskiego Teatru Współczesnego przenosi na scenę wczesną powieść Marka Krajewskiego"Koniec świata w Breslau", ale jest dziełem autonomicznym, twórczym i znakomicie zagranym. 

Przestrzeń sceniczna tworzy rodzaj kosmosu przedwojennego Breslau: mieszczański pokój, którego centralnym rekwizytem jest łóżko, salonik z niewielkim stolikiem zastawionym napojami alkoholowymi oraz pokoje w amfiladzie, tworzące część mieszkania, ale i dom publiczny. Jest także przestrzeń poza mieszkaniem: rodzaj inferno, w którym dokonują się zbrodnie. Wiszący w I akcie nad sceną napis "Breslau" w akcie II leży na proscenium, przygniatając leżącą z boku postać i stanowi symbol upadku oraz znakiem, że "stało się już".

Przestrzeń i czas: Breslau i Wrocław

W tym entourage`u pojawiają się postaci głównych bohaterów: radcy kryminalnego Eberharda Mocka, jego pomocnika wachmistrza kryminalnego Kurta Smolorza oraz asystenta kryminalnego Gustava Meinerera. Zaczyna się - jak w rasowym kryminale - od "trzęsienia ziemi", w tym wypadku - od oględzin rozkładających się zwłok.  Od początku też postacie sceniczne przekraczają rampę, nawiązując relacje z osobami na widowni. Najpierw nietrzeźwy Mock wysyła kogoś na Plac Solny po kwiaty dla żony, co budzi ogólną wesołość. A potem okazuje się, że to nie jest incydent, że tak będzie się działo przez całe przedstawienie - bo Breslau i Wrocław to ta sama przestrzeń: te same znajome ulice i miejsca. Co więcej, to także ta sama historia, więc jedno przechodzi w drugie, a czas przeszły i teraźniejszy mieszają się ze sobą.

Koniec świata w Breslau, reż. Agnieszka Olsten, fot. WTW

Dekadenccy bohaterowie

Bohaterowie scenicznej opowieści są postaciami dekadenckimi. Radca kryminalny (cóż za smakowita nazwa!) Mock jest ciągle pod wpływem alkoholu, a mimo to z pijackim uporem powtarza próby zaprowadzenia jakiegoś ładu w tym świecie, w którym nie jest to możliwe. Jego tropienie winowajców jest pełne pasji i często przekracza granice dozwolone prawem. Poza tym Mock pragnie mieć potomka, ponieważ wydaje mu się, że dziecko zmieni radykalnie jego nieudane małżeństwo z o wiele młodszą, uzależnioną od narkotyków, żoną. Jednak żadna zmiana nie jest w tym świecie możliwa. Po pierwsze dlatego, że ciągnie on za sobą historię naznaczoną zbrodniami. To bowiem, co dzieje się "tu i teraz", wydarzyło się przed laty i jest rodzajem perpetum mobile. Po wtóre, istnieje nierozerwalny związek między owym przenikającym miasto złem a życiem jego mieszkańców. Działa to mniej więcej tak jak Petersburg na Raskolnikowa. 

Koniec świata w Breslau, reż. Agnieszka Olsten, fot. WTW

Czarny humor, znakomite aktorstwo i reżyseria

Scenę spektaklu "Koniec świata w Breslau" często spowija papierosowy dym. Atmosfera jako żywo przypomina "czarne kino" Fritza Langa czy Orsona Wellesa. Pokazany jest mianowicie świat zbrodni, w którym nie ma "dobrych" i "złych", bo wszyscy są "dotknięci złem", żeby przywołać tytuł jednego z filmów Wellesa. Jednocześnie wszechobecny jest w spektaklu tzw. czarny humor, począwszy od owej sceny z zakupem kwiatów na Pl. Solnym. Mnie najbardziej rozbawił Krzysztof Boczkowski jako Leo Hartner, dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej, który głosem Stefana Bednarka pouczał swoich słuchaczy na temat historii Breslau. 

W ogóle mocną stroną przedstawienia jest aktorstwo. Wszystkie role znakomite, nawet epizody, począwszy wcielającego się w główną postać Konrada Imieli, poprzez Tomasza Orpińskiego jako Solorza, Jerzego Senatora jako Heinricha Müihausa, dyrektora kryminalnego i jego syna marnotrawnego, którego zagrał Michał Szwed, a kończąc na postaci żony Mocka Sophie, jakby wyjętą ze "Zmierzchu bogów" Viscontiego Polą Błasik, studentką PWST. Właściwie nie ma w tym przedstawieniu słabych ról. Znakomicie też wypada ta sztuka zespołowo. 

Koniec świata w Breslau, reż. Agnieszka Olsten, fot. WTW

Spektakl Wrocławskiego Teatru Współczesnego przenosi na scenę wczesną powieść Marka Krajewskiego"Koniec świata w Breslau", ale jest dziełem autonomicznym, twórczym i znakomicie zagranym. 

Szczególne uznanie należy się Krzysztofowi Kopce i Agnieszce Olsten za twórcze potraktowanie tekstu Marka Krajewskiego, a reżyserce także za to, że potrafiła tak znakomicie poprowadzić aktorów i wyczarować dekadencki klimat powieści na scenie. Sądzę, że nie udałoby się to bez pomysłowej scenografii Olafa Brzeskiego oraz pięknych. "klimatycznych" kostiumów Mirka Kaczmarka.

Recenzja ukazała się na portalu Kulturaonline w maju 2014 roku.

trailer spektaklu