"Pisanki i palmy wielkanocne" - nowa wystawa w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu

Od 14 marca w Muzeum Etnograficznym Oddziale Muzeum Narodowego we Wrocławiu będzie można oglądać nową wystawę czasową „Pisanki i palmy wielkanocne”. Na wystawie, którą Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu organizuje od blisko 60 lat w okresie świąt Wielkiej Nocy, zwiedzający zobaczą pisanki i palmy wielkanocne, a także wycinanki tradycyjne i współczesne. Ekspozycję wzbogacą informacje o życiu i twórczości autorów prezentowanych prac. Odbędzie się także doroczny kiermasz wielkanocny zaplanowany na 28 marca, czyli na sobotę przed Niedzielą Palmową.

Pisanki wykonane techniką aplikacyjną – słoma, Edyta Haratyk; bacik wielkanocny,  
Olga Saganowska, fot. A. Podstawka, MNWr 

Na wystawie widzowie zobaczą współczesne atrybuty Wielkiej Nocy – głównie pisanki i palmy wielkanocne zrobione według dawnych i współczesnych technik rękodzielniczych. Będą wśród nich jaja oklejane miniaturowymi wycinankami, rdzeniem sitowia czy słomą. Zaskoczą prace ozdobione włóczką i haftem krzyżykowym. Nie zabraknie opolskich „kroszonek” oraz pisanek wykonanych na motywach huculskich, suwalskich, opolskich, rzeszowskich i wołyńskich, a także innych współczesnych, pochodzących z dawnych Kresów Wschodnich.

Przestrzeń wystawienniczą wypełnią wielkoformatowe wycinanki autorstwa Julii Datchenko, współczesnej artystki zajmującej się pisankarstwem i wycinankarstwem. Jej misterne prace z papieru obrazują mit o pochodzeniu życia i kobiecej mocy twórczej. Obok nich będzie można podziwiać zabytkowe wycinanki dolnośląskie pochodzące z lat 60. i 70. XX wieku, odwołujące się do tradycyjnych wzorów lwowskich, wileńskich i łowickich.

Wycinanka łowicka, papier kolorowy, karton, Wrocław, 1970

W tym roku zwiedzający będą mogli dowiedzieć się więcej o autorach prezentowanych prac. Za sprawą opisów towarzyszących eksponatom przybliżone zostaną życie, działalność i inspiracje twórców. „Artyści zdobiący jaja od lat doskonalą swój warsztat w zakresie tradycyjnych technik. Często analizują archaiczne symbole, z których korzystają przy tworzeniu poszczególnych ornamentów” – tłumaczy kuratorka wystawy Agnieszka Szepetiuk-Barańska. „Powrót do tradycyjnych symboli i technik nie jest jedynie kopiowaniem przeszłości, lecz próbą jej zrozumienia. Wiedza o dawnym ornamencie stanowi fundament, na którym artyści budują coś nowego – tworzą autorskie wzory łączące historię ze współczesną wrażliwością estetyczną”.

Ekspozycję dopełni tradycyjny kiermasz wielkanocny z udziałem kilkudziesięciu wystawców, który zaplanowano na 28 marca. Oprócz pisanek i palm wielkanocnych, będzie można na nim zakupić rzeźby ludowe, wyroby koronkarskie i hafty regionalne ze świątecznymi motywami. Będą także wiklinowe koszyki, świąteczne stroiki oraz ceramika użytkowa i dekoracyjna. Nie zabraknie zabawek, zawieszek z tkanin, filcu i surowców naturalnych, a także ręcznie robionej biżuterii oraz miodów z dolnośląskiej pasieki.

Wystawę „Pisanki i palmy wielkanocne” można zwiedzać do 12 kwietnia 2026.

Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu:

Prezentacja pisanek, palm wielkanocnych i wycinanek to już długoletnia tradycja Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu. Co roku w okresie świąt Wielkiej Nocy dajemy okazję ogromnej rzeszy widzów – którzy do nas przybywają na wystawę oraz na towarzyszący jej kiermasz – poczuć i przeżyć tę wyjątkową aurę świąteczną; poznać niezwykły urok tych drobnych, delikatnych, a przy tym jakże misternych wyrobów, których autorów będziemy w tym roku w szczególny sposób prezentować. Przybliżymy ich tożsamość oraz życiorysy, przedstawimy pasje, inspiracje, a przede wszystkim niezwykły talent. Kulminacją naszych poczynań będzie zaplanowany na sobotę przed Niedzielą Palmową (28 marca) wielki kiermasz wyrobów świątecznych, który to kolejny już rok zorganizujemy we wnętrzach muzeum oraz na przyległym do niego terenie. Tam, w niezwykłym bogactwie oferty twórców ludowych, poczujemy już w pełni tę urokliwą atmosferę zbliżających się świąt. Wraz z kuratorką wystawy Agnieszką Szepetiuk-Barańską bardzo serdecznie zapraszam Państwa do Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu.

informacja prasowa

"Pisanki i palmy wielkanocne" - wystawa i kiermasz w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu

 Od blisko 60 lat Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu przygotowuje w okresie świąt Wielkiej Nocy wystawę poświęconą ozdobom i rekwizytom wielkanocnym. Można zobaczyć na niej różnorodność pisanek, palm i stroików świątecznych, gliniane baranki i ceramiczne ptaki, kwiaty z papieru i ozdobne pająki. Ekspozycję wzbogacają archiwalne fotografie i współczesne nagranie z obrzędu święcenia pokarmów. Tradycyjny kiermasz wielkanocny z udziałem kilkudziesięciu wystawców zaplanowano na 12 kwietnia, czyli na sobotę przed Niedzielą Palmową.  Wystawę można oglądać od 11 maca do 27 kwietnia 2025.

„Święta Wielkanocne, przypadające w tym samym czasie co wczesnowiosenne zrównanie dnia z nocą, to w dorocznej obrzędowości ludowej czas szczególny, w którym obrzędy religijne, tradycja ludowa i świat przyrody splatają się w jedno. A w obrzędowości wielkanocnej wyjątkową rolę odgrywają dwa najważniejsze rekwizyty tego święta: pisanka i palma wielkanocna” – mówi kuratorka Agnieszka Szepetiuk-Barańska.

Zdobienie jaj to element sztuki ludowej, a zarazem jedna z najbardziej żywotnych dziedzin plastyki obrzędowej, w której pielęgnowana jest tradycyjna stylistyka. Na wystawie będzie można zobaczyć różne techniki zdobnicze na przykładzie prac kilkudziesięciu twórców z terenu głównie Dolnego Śląska i Opolszczyzny. Pokazane zostaną pisanki precyzyjnie zdobione technikami batikową, rytowniczą i aplikacyjną, wśród nich jaja oklejane rdzeniem sitowia, słomą czy miniaturowymi wycinankami. Widzów zachwycą opolskie „kroszonki” i jaja ze zdobieniami nawiązującymi do motywów huculskich, suwalskich, rzeszowskich i kaszubskich. Nie zabraknie także zdobniczych motywów orawskich, petrykowskich, krymsko-tatarskich i naddnieprzańskich. 

Pisanki wykonane techniką aplikacyjną - słoma, Edyta Haratyk

Na ekspozycji będą także palmy, które w Niedzielę Palmową, zwaną też Kwietną lub Wierzbną, niesione są w uroczystych procesjach. Palmie przypisywano właściwości ochronne, życiodajne, zdrowotne i dobroczynne, a moce te potęgowało poświęcenie jej w kościele. Na Dolnym Śląsku dominowały palmy wykonywane według wzorów wileńskich, których tradycyjne przykłady oraz współczesne wariacje będą mogli zobaczyć widzowie. Wyplatane z suszonych i barwionych traw, ziół i kwiatów oraz ułożone w misterne wzory, zachwycą zwiedzających. 

„Wszystkie prezentowane w tym roku prace zostały wykonane i dostarczone przez aktywnie działających twórców, co czyni ekspozycję niezwykłym doświadczeniem badawczym i antropologicznym. To okazja do obserwowania rozwoju, kierunku zmian i artystycznych trendów tworzenia rekwizytów i ozdób wielkanocnych. Po zakończeniu wystawy wybrane prace trafią do muzealnych zbiorów” – tłumaczy Agnieszka Szepetiuk-Barańska.

Kolejne etapy zdobienia jaj techniką batikową, Agnieszka Ślosecka

Tegoroczną ekspozycję wzbogaci współczesne nagranie z obrzędu święcenia pokarmów, które zostanie zestawione z archiwalnymi fotografiami z badań terenowych z zakresu obrzędowości wielkanocnej, prowadzonych na Dolnym Śląsku przez wrocławskie Muzeum Etnograficzne w latach 60. XX w. Poza tym nie zabraknie barwnych stroików, kwiatów z bibuły, ptaszków z ceramiki, glinianych baranków oraz wielu innych ozdób wykorzystywanych do świątecznego przystrojenia domu.

Tradycyjny kiermasz wielkanocny z udziałem kilkudziesięciu wystawców zaplanowano na 12 kwietnia, czyli na sobotę przed Niedzielą Palmową. To niepowtarzalna szansa do osobistego spotkania z twórcami pisanek, palm i pająków, a także sposobność kupienia oryginalnych prezentów świątecznych – ludowych zabawek, wyrobów ceramicznych i porcelanowych – artystycznych i użytkowych, koszyków wiklinowych i papierowych, rzeźby ludowej.

Pająk wielkanocny, Olga Saganowska

Piotr Oszczanowski, Dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu:

Jak co roku zapraszam na wyjątkowe wydarzenie, które związane jest z obchodami Wielkiej Nocy. Tradycją liczącą już kilkadziesiąt lat jest, że w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu goszczą swoiste zwiastuny nadchodzących świąt – palmy i pisanki wielkanocne. Misterne wytwory rąk ludzkich urzekają nas swoim bogactwem i pomysłowością. Świat wyobrażeń świątecznych „zaklęty” na skorupce jajka oraz w oryginalnych konstrukcjach i dekoracjach palm nadaje tym świętom wyjątkową aurę, przypomina o czasach dzieciństwa i sprawia, że tak chętnie patrzymy i podziwiamy te wyjątkowe dzieła. Nimi też będziemy się dzielić podczas kiermaszu wielkanocnego, który zaplanowany jest na 12 kwietnia. Zapraszam serdecznie, iście już świątecznie, na naszą wystawę i wspomniany kiermasz.

informacja prasowa

32. Europejskie Dni Dziedzictwa na Dolnym Śląsku 7-8 i 14-15 września

Gra terenowa w zamkach piastowskich, dawny gród słowiański w Lubinie, piknik rzemieślniczo-historyczny na Zamku w Bolkowie, wędrówki piesze i rowerowe, wizyta w śląskim Betlejem i nieudostępnianych zazwyczaj podziemiach Ostrowa Tumskiego, koncerty muzyki dawnej, warsztaty szklarskie, piekarnicze i wyplatania koszy – to tylko niektóre z atrakcji 32. Europejskich Dni Dziedzictwa na Dolnym Śląsku odbywających się pod hasłem „Szlaki. Sieci. Połączenia”. W ramach tegorocznej edycji zaplanowano blisko sto wydarzeń w 40 miejscowościach regionu.

Temat przewodni EDD odwołuje się do projektu Szlaków Kulturowych Rady Europy. Projekt zainicjowany w 1987 r. obejmuje dziś 47 tras, a 18 z nich przebiega przez Polskę. Szlaki posiadają różnorodny charakter – od najstarszej Drogi Świętego Jakuba, przez obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, po mniej oczywiste, jak Europejski Szlak Ceramiki, z Bolesławcem na trasie.

„Lokalnie istnieją też systemowe rozwiązania sieciujące miejsca o niezwykłej wartości w skali kraju. Wśród nich są m.in. lista pomników historii czy krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego wyznaczająca miejsca, gdzie spotkać można mistrzów rzemiosła i rękodzieła” – tłumaczy Agnieszka Szepetiuk-Barańska, koordynatorka EDD na Dolnym Śląsku. „Szlaki, sieci i połączenia to również architektura, komunikacja, potrawy, rytuały i język – dziedzictwo materialne i niematerialne, które stale kreuje naszą indywidualną i wspólną historię” – dodaje koordynatorka.

Kaplica Hochberga we Wrocławiu

Europejskie Dni Dziedzictwa to cykliczny projekt kulturalny, społeczny i edukacyjny o międzynarodowym zasięgu. Przez cały wrzesień, ze szczególnym uwzględnieniem dwóch weekendów, mieszkańcy Dolnego Śląska mogą bezpłatnie wziąć udział w różnorodnych wydarzeniach, które odbędą się m.in. w Bielawie, Bolesławcu, Bolkowie, Brzegu, Bystrzycy Kłodzkiej, Dusznikach-Zdroju, Dzierżoniowie, Gryfowie Śląskim, Jeleniej Górze, Kamiennej Górze, Karpaczu, Kątach Wrocławskich, Kłodzku, Krzeszowie, Lubinie, Oleśnicy, Oławie, Polanicy-Zdroju, Siedlimowicach, Siedlęcinie, Strudze, Sycowie, Szklarskiej Porębie, Świdnicy, Tarczynie, Wałbrzychu, Wleniu, Wrocławiu, Zagórzu Śląskim czy Złotym Stoku.

W trakcie EDD będzie można przemierzyć dolnośląskie odcinki Drogi Świętego Jakuba – szlaku pielgrzymkowego prowadzącego do katedry w hiszpańskim Santiago de Compostela. Zaplanowano wycieczki piesze z Brzegu do Lipek, z Gorzycy do Chocianowa, z Pielgrzymki do Lwówka Śląskiego, z Trestna do Wrocławia oraz rowerowe przez Sycowski Szlak Jakubowy.

W muzyczną podróż po średniowiecznej Europie zabierze słuchaczy zespół Vox Imaginaria w trakcie koncertu we wrocławskim Muzeum Etnograficznym. Z kolei w Ośrodku Postaw Twórczych w Leśnicy zaplanowano piknik historyczny oraz pokaz dawnych technik walki na miecze. Swoje bramy dla zwiedzających otworzą Pałac Łomnica, śląskie Betlejem z niezwykłym letnim pawilonem na wodzie w pobliżu Opactwa Cysterskiego w Krzeszowie, a we Wrocławiu – Kaplica Hochberga czy podziemia klasztoru Sióstr Szkolnych de Notre Dame na Ostrowie Tumskim.

Szlakiem wrocławskich legend. Nagrobki Henryka II Pobożnego i Henryka IV
Probusa  w Muzeum Narodowym we Wrocławiu

Pasjonaci szyfrów i zagadek mogą wziąć udział w grze terenowej na Szlaku Zamków Piastowskich, do którego należą zamki Bolków, Grodno, Grodziec, Świny, Wleń i Wieża Książęca w Siedlęcinie. Natomiast w Oławie odbędzie się gra terenowa szlakiem lokalnych baśni i legend. W Muzeum Narodowym we Wrocławiu miejskie legendy wybrzmią w trakcie warsztatów dla dzieci, a w hotelu The Bridge będzie można wysłuchać historii znanych wrocławskich postaci, których wizerunki zdobią ściany pokoi i foyer.

Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze organizuje Biennale Fotografii Górskiej i pokazy wytopu szkła. W Gryfowie Śląskim nadarzy się wyjątkowa okazja, by odkryć tajemnice gór w trakcie pokazu filmu „Wędrowcy Karkonoszy”. Jak zmieniały się pojazdy komunikacji zbiorowej, można przekonać się we wrocławskiej Zajezdni Popowice, a Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu zaprasza na wystawę o XIX-wiecznych dyliżansach pocztowych. Zagadnieniom historii śląskiej komunikacji i transportu poświęcone będą wykłady w Ossolineum, które proponuje też spacer fotograficzny, rodzinne tropienie aniołów, oprowadzanie po wystawie fotografii Jadwigi Nowak-Jeziorańskiej czy odczyt na temat egzotycznych podróży Melchiora Wańkowicza.

Szlaki turystyczne w Polanicy-Zdroju

W Starej Kopalni uczestnicy wydarzeń poznają Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH), do którego należy ta wałbrzyska placówka muzealna. W Świdnicy będzie można zgłębić dziedzictwo kupieckie i kolejowe tego miasta. Zaplanowano spacery historyczne – po centrum Oleśnicy, po terenie dawnego garnizonu w Jeleniej Górze, tropem szczelin przeciwlotniczych w Bielawie czy trasą lokali gastronomicznych dawnego Breslau.

Z Jodłowego Młyna wyruszy rajd rowerowy szlakiem młynów wodnych usytuowanych wzdłuż Odry, a w Młynie Siedlimowice odbędą się warsztaty wypieku chleba. Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju przygotowało wystawę poświęconą międzynarodowemu projektowi wpisania europejskich młynów papierniczych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W tym roku mija 180. rocznica buntu tkaczek. Z tej okazji Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze zaplanowało czytanie poezji inspirowanej tkackim dziedzictwem regionu.

Śląskie Betlejem – letni pawilon na wodzie

Muzeum Historyczne w Lubinie zaprosi do grodu słowiańskiego na pokazy rzemieślnicze i koncert muzyki dawnej. Wrocławskie Muzeum Etnograficzne przygotowało warsztaty wyplatania koszy ze słomy. Do Bolesławca można wybrać się na Piknik Kresowy i wziąć udział w konkursie wiedzy o Europejskim Szlaku Ceramiki. Fenomen kulturowy bolesławieckiej kamionki będzie też tematem wykładu w Pawilonie Czterech Kopuł we Wrocławiu.

W trakcie EDD odbędą się liczne spotkania autorskie. Ich bohaterami będą m.in. Dobiesław Karst – archeolog i pasjonat świdnickich tradycji kupieckich (MBP w Świdnicy), Waldemar Jankowski – tłumacz dawnej kroniki wsi (świetlica wiejska w Pełcznicy), Agata Ciastoń – autorka książki o autostradzie A4 pt. „Na środkowym pasie latem trawa była wysoka” (GOKiS Kąty Wrocławskie) czy Sabina Jakubowska – autorka nagradzanej książki „Akuszerki” (Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu).

 Muzeum Farmacji we Wrocławiu

W EDD po raz pierwszy weźmie udział Info WuWa café proponująca zwiedzanie wrocławskiego osiedla WuWA, które wraz z innymi europejskimi osiedlami tworzy unikatowy zespół architektoniczny uhonorowany Znakiem Dziedzictwa Europejskiego. Debiutantami EDD są również: Muzeum Farmacji, liczne instytucje z Gryfowa Śląskiego, Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych czy Centrum Kultury Nowy Pafawag we Wrocławiu.

Szczegółowy program: https://edd.nid.pl/

Koordynator ogólnopolski EDD: Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Koordynator EDD na Dolnym Śląsku: Muzeum Narodowe we Wrocławiu i jego Oddział Muzeum Etnograficzne.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

informacja prasowa

"Pisanki i palmy wielkanocne" - wystawa i kiermasz w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu

 Pisanki i palmy, świąteczne stroiki, ceramiczne baranki czy drewniane ptaki – takie między innymi eksponaty pokazane będą na corocznej wystawie wielkanocnej w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu. Wydarzeniem dopełniającym wystawę będzie tradycyjny kiermasz wielkanocny zaplanowany na sobotę 23 marca 2024, przed Niedzielą Palmową.

Widzowie zobaczą cieszące się największą popularnością pisanki zdobione tradycyjnymi technikami –batikową, rytowniczą i aplikacyjną, wśród nich oklejane rdzeniem sitowia, włóczką czy miniaturowymi wycinankami z papieru. Nie zabraknie opolskich „kroszonek”, „petrykiwki”, a także wzorów krymsko-tatarskich wpisanych na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Pokazane zostaną jajka ze zdobieniami nawiązującymi do motywów huculskich, kaszubskich, suwalskich i rzeszowskich. Zaskoczeniem będą wzory wykonywane wiertłem dentystycznym czy starą techniką trawienia kwasem chlebowym lub z kiszonej kapusty.

Tegoroczną ekspozycję wzbogaci prezentacja kilkunastu spektakularnych pająków wielkanocnych. Te przestrzenne konstrukcje przypominające żyrandole dawniej były najważniejszymi elementami świątecznej dekoracji wiejskich izb w całym kraju. Robiono je ze słomy, trzciny, fasoli, grochu, skrawków kolorowej bibuły, tkaniny, włóczki lub piór. 

Pokazany zostanie archiwalny film z badań terenowych prowadzonych przez Muzeum Etnograficzne na Dolnym Śląsku w latach 60. minionego stulecia. Nagranie rejestruje regionalne obrzędy związane z witaniem wiosny (gaik) i pożegnaniem zimy, stąd do ekspozycji włączone zostały kukły topionej rokrocznie bogini zimy i śmierci Marzanny.

Na wystawie zwiedzający zobaczą też współczesne kartki świąteczne wykonane przez jedną z autorek pisanek, a także tradycyjne palmy i baciki wielkanocne oraz wiele ozdób wykorzystywanych do świątecznego przystrojenia domu, wśród nich barwne stroiki, kwiaty z bibuły, ręcznie malowaną porcelanę czy ptaki z drewna, włóczki i ceramiki. 

„Od blisko sześćdziesięciu lat wystawy wielkanocne we wrocławskim Muzeum Etnograficznym są ważnym doświadczeniem badawczym i antropologicznym. To niezwykła okazja do obserwowania rozwoju, kierunku zmian i artystycznych trendów tworzenia rekwizytów i ozdób wielkanocnych” – tłumaczy kuratorka Agnieszka Szepetiuk-Barańska.

W tym roku tradycyjnie zaplanowano kiermasz wielkanocny z udziałem kilkudziesięciu wystawców. To niepowtarzalna szansa do osobistego spotkania z twórcami pisanek, palm i innych ozdób, a także sposobność kupienia oryginalnych prezentów świątecznych. W tym roku kiermasz odbędzie się w sobotę 23 marca, a wystawa będzie prezentowana do 6 kwietnia.

 –

Pisanki i palmy wielkanocne
19 marca – 6 kwietnia 2024
Kiermasz wielkanocny: 23 marca, g. 10:00–16:00

Kuratorka: Agnieszka Szepetiuk-Barańska

informacja prasowa

31. Europejskie Dni Dziedzictwa na Dolnym Śląsku pod hasłem „Żywe dziedzictwo – tradycje od pokoleń”.

Piknik historyczno-rzemieślniczy na Zamku w Bolkowie, podróż tropem legend górniczych w Wałbrzychu, najstarsze zegary z kolebki przemysłu zegarmistrzowskiego w Świebodzicach, zwiedzanie sakralnych pereł baroku w Legnickim Polu i Bolesławcu, wizyta w niedostępnych wnętrzach zabytkowych wrocławskich kamienic, warsztaty cukiernicze w Świdnicy i piekarnicze w Młynie Siedlimowice, włókiennictwo, tkactwo, szklarstwo oraz inne dolnośląskie rzemiosła – to tylko niektóre z atrakcji 31. Europejskich Dni Dziedzictwa na Dolnym Śląsku odbywających się pod hasłem „Żywe dziedzictwo – tradycje od pokoleń”. Zaplanowano blisko 100 wydarzeń w ponad 40 miejscowościach regionu. 

Temat przewodni tegorocznej edycji EDD związany jest z jubileuszem 20-lecia uchwalenia konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a także 10-leciem Krajowej Listy Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. „Dziedzictwo kulturowe to nie tylko zabytki i zbiory obiektów” – tłumaczy Agnieszka Szepetiuk-Barańska, koordynatorka EDD na Dolnym Śląsku. „To również tradycje oraz żywe formy wyrazu odziedziczone po naszych przodkach i przekazywane kolejnym pokoleniom, takie jak tradycje ustne, tradycyjne umiejętności rzemieślnicze, wiedza i praktyki dotyczące przyrody czy sztuki widowiskowe”.

Europejskie Dni Dziedzictwa to cykliczny projekt kulturalny, społeczny i edukacyjny o wyjątkowej skali i międzynarodowym zasięgu. W dwa weekendy września również mieszkańcy Dolnego Śląska mogą bezpłatnie brać udział w różnorodnych wydarzeniach, poznawać historię i kulturę narodową, regionalną oraz lokalną, a także zwiedzać najciekawsze zabytki w swojej okolicy. Zaplanowano liczne warsztaty, wystawy, oprowadzania, spacery miejskie, gry terenowe, jarmarki, festyny, pikniki, koncerty, spotkania autorskie m.in. w Bielawie, Bolesławcu, Bolkowie, Dusznikach-Zdroju, Głogowie, Gryfowie Śląskim, Jeleniej Górze, Karpaczu, Kątach Wrocławskich, Kłodzku, Legnickim Polu, Miłkowie, Oleśnicy, Oławie, Orzeszkowie, Polanicy-Zdroju, Siedlimowicach, Siedlęcinie, Strudze, Sycowie, Szklarskiej Porębie, Świdnicy, Złotoryi i Złotym Stoku.

Tradycje niematerialne przekazywane w formie ustnej z pokolenia na pokolenie są jednym z najistotniejszych elementów dziedzictwa kulturowego każdej społeczności. Nawiązując do nich, Archiwum Państwowe we Wrocławiu opowie historie dzielnicy Nadodrze, zaczerpnięte z legend i materiałów archiwalnych. W hotelu The Bridge będzie można wysłuchać historii o znanych wrocławskich postaciach, których wizerunki zdobią ściany pokoi i foyer. W zabytkowym studiu radiowym Muzeum Radia Wrocław zabrzmią reportaże nagradzane przed laty w ogólnopolskich konkursach. Uczestnicy spaceru i gry terenowej szlakiem Sobieskich poznają Oławę z nieoczywistej strony. W Muzeum Ziemi Kłodzkiej lokalne opowieści i bajki ludowe staną się kanwą dla przedstawienia przygotowanego przez tamtejszy Uniwersytet Trzeciego Wieku. Z kolei jak stworzyć profesjonalny podkast i dzięki temu zachować lokalne dziedzictwo, będzie można dowiedzieć się we wrocławskim Ośrodku „Pamięć i Przyszłość”.

Na uczestników Europejskich Dni Dziedzictwa czekają intrygujące wydarzenia. W Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Głogowie będzie można oglądać trzynastowieczny posąg księżnej Salomei Głogowskiej, który po ponad 70 latach nieobecności wrócił do miasta jako depozyt Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Także w Muzeum w Głogowie odbędą się warsztaty czerpania papieru i kaligrafii, podobnie jak w jedynym w Polsce młynie papierniczym w Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, który czerpie papier już od osiemnastu pokoleń.

„Podczas obchodów EDD będzie można zatańczyć jedlinioka i polkę wróbel z Zespołem Pieśni i Tańca Ziemi Legnickiej oraz z Zespołem Ludowym Siekiereczki ze Starego Gierałtowa” – zachęca Agnieszka Szepetiuk-Barańska. „Inne tradycje dolnośląskiej wsi odkryjemy w Jodłowym Młynie, w Młynie Siedlimowice, podczas dożynek gminnych w Przyborowie czy na wystawie dożynkowej w Polkowicach. Obraz polskiej wsi i jej mieszkańców uwieczniony na fotografiach Zofii Rydet poznają uczestnicy wykładu w Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej we Wrocławiu”.

Aktywnie zapowiadają się spacery po zabytkowych zespołach zamkowych i pałacowo- parkowych w Bobolicach, Dalkowie, Łomnicy, Oławie, Strudze, Wałbrzychu, Wleniu czy podwrocławskiej Leśnicy. Zwiedzanie Domu Oppenheimów, Pałacu Leipzigera i willi Georga Haasego, niegdyś prywatnych rezydencji, a współcześnie siedzib znanych instytucji, albo odczytywanie symboli i znaków na kamienicach z XIX i XX w. to niektóre z propozycji wędrówek po Wrocławiu. W Złotoryi zaś zaplanowano spacer historyczny, podczas którego będzie można poznać historię bitwy o Złotoryję w ramach kampanii napoleońskiej 1813 r.

Niematerialne dziedzictwo kulturowe obejmuje także wiedzę i umiejętności rzemieślnicze, dlatego podczas tegorocznych EDD nie mogło zabraknąć wydarzeń dotyczących tradycji dolnośląskiego górnictwa, hutnictwa, tkactwa czy włókiennictwa. Swoje sekrety i zakamarki odkryją przed zwiedzającymi skarbnice dziedzictwa pokoleń – bazyliki w Legnickim Polu, Bolesławcu i Jeleniej Górze, a także kościoły w Gryfowie Śląskim, Jaworze, Krzeszówku, Miłkowie, kaplica na Śnieżce oraz wrocławska Kaplica Hochberga czy Hala Stulecia znajdująca się na prestiżowej Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

W trakcie EDD odbędą się liczne spotkania autorskie i wydawnicze. Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu zaprasza m.in. na spotkanie z Joanną Kuciel-Frydryszak, autorką książki „Chłopki. Opowieść o naszych babkach”, która w ostatnich miesiącach stała się księgarskim bestsellerem. W Muzeum Pana Tadeusza będzie okazja do poznania herstorii Polek biorących udział w powstaniu styczniowym. O swoich publikacjach, projektach i pasjach opowiedzą również Monika Bisek-Grąz, Aleksandra Skrzypietz i Stanisław Jujeczka, Marcin Wawrzyńczak, Alan Weiss czy Tamara Włodarczyk podczas spotkań autorskich zaplanowanych w regionie.

Koordynator ogólnopolski EDD: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Koordynator EDD na Dolnym Śląsku: Muzeum Narodowe we Wrocławiu i jego Oddział Muzeum Etnograficzne

Europejskie Dni Dziedzictwa na Dolnym Śląsku

„Żywe dziedzictwo – tradycje od pokoleń”

9–10 i 16–17 września 2023

informacja prasowa

"Pisanki i palmy wielkanocne" - doroczna wystawa czasowa i kiermasz w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu

Pisanki, palmy i stroiki świąteczne, baranki z ciasta i gliny, drewniane i ceramiczne ptaki, papierowe kwiaty – to tylko niektóre z eksponatów składających się na doroczną wystawę wielkanocną. Ekspozycję wzbogacą kartki świąteczne autorstwa mistrzów Polskiej Szkoły Ilustracji oraz obrazy z kolekcji sztuki nieprofesjonalnej Muzeum Etnograficznego. Wydarzeniem dopełniającym wystawę będzie tradycyjny kiermasz wielkanocny, zaplanowany na sobotę 1 kwietnia.

Małgorzata Tomaszewska, technika aplikacyjna, wg wzorów łowickich

Na ekspozycji zaprezentowane zostaną atrybuty Wielkiej Nocy wykonane tradycyjnymi oraz współczesnymi technikami przez ponad 40 twórców głównie z terenu Dolnego Śląska i Opolszczyzny. Widzowie zobaczą pisanki misternie zdobione technikami batikową, rytowniczą i aplikacyjną, wśród nich jaja oklejane miniaturowymi wycinankami czy rdzeniem sitowia. Pokazane też będą opolskie „kroszonki” i jaja ze zdobieniami nawiązującymi do motywów huculskich, suwalskich, rzeszowskich. Zwiedzających z pewnością zachwycą „petrykiwki” i wzory krymsko-tatarskie wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Wiesława Grzybowska, technika batikowa

Na wystawie nie zabraknie również barwnych stroików i palm świątecznych, kwiatów z bibuły, ptaszków z drewna i ceramiki, glinianych baranków oraz wielu innych ozdób wykorzystywanych do świątecznego przystrojenia domu. Pokazane zostaną także obrazy z kolekcji Muzeum Etnograficznego, których autorami są twórcy nieprofesjonalni, m.in. Bronisław Krawczuk, Władysław Luciński, Jan Pelczarski, Eugeniusz Marzec, Zygmunt Sarna, Andrzej Waligóra.

Władysław Luciński, Ostatnia wieczerza, 1986

Tegoroczną ekspozycję wzbogaci prezentacja kartek świątecznych z lat 60. i 70. XX w. z kolekcji prof. Pawła Banasia. Pocztówki zaprojektowali najznamienitsi polscy ilustratorzy, tacy jak Hanna Balicka-Fribes, Antoni Boratyński, Wiesława Grosset, Danuta Imielska-Gebethner, Maria Orłowska-Gabryś, Maria Uszacka, Józef Wilkoń czy Zdzisław Witwicki. Eksploatują one całe bogactwo motywów związanych ze świątecznymi tradycjami i momentem nadejścia wiosny.

Jan Pelczarski, Wielkanoc, 1985

„Wystawy poświęcone obrzędowości wielkanocnej są organizowane w Muzeum Etnograficznym już od ponad 50 lat. To ważne doświadczenie badawcze i antropologiczne, a także okazja do przyjrzenia się rozwojowi technik tworzenia rekwizytów i ozdób wielkanocnych, ich zmianom, kierunkom i artystycznym trendom, którym podlegają” – tłumaczy kuratorka Agnieszka Szepetiuk-Barańska. „Rośnie kolejne pokolenie Dolnoślązaków, którzy nie wyobrażają sobie świętowania Wielkiej Nocy bez odwiedzenia wystawy oraz zakupienia pisanek i palm na kiermaszu, który jest jej swoistym zwieńczeniem. W tym roku kiermasz odbędzie się w sobotę 1 kwietnia, a wystawa będzie prezentowana do 6 kwietnia – niemal do samych świąt Wielkiej Nocy” – podsumowuje kuratorka.

informacja prasowa