Wczasy. Krajobrazy wypoczynku – nowa wystawa w Muzeum Architektury we Wrocławiu

Muzeum Architektury we Wrocławiu zaprasza na nową, swojsko brzmiącą wystawę: "Wczasy. Krajobrazy wypoczynku".  To sentymentalna opowieść o ponad stuletniej historii polskiej architektury wypoczynkowej. Znalazły w niej swoje miejsce obiekty tak znane, jak choćby schroniska górskie nad Morskim Okiem czy w Dolinie Pięciu Stawów oraz kameralne, usytuowane z dala od popularnych kurortów domki hyttee.

Sanatorium Adama Gurewicza, 1906-26, projekt: nieznany,
rekonstrukcja:  Grupa5 Architekci, lokalizacja: Otwock,
fot. Jakub Certowicz

Na wystawie prezentowanych jest dwadzieścia jeden obiektów zrealizowanych w ciągu XX i pierwszych dwóch dekad XXI wieku. Różnią je style, skale i okoliczności powstania. Łączy je wiele więcej - wszystkie miały służyć wypoczynkowi, rekreacji, regeneracji sił i zdrowia. Wszystkie były wyjątkowe pod względem jakości architektonicznej i powstały w niezwykle pięknym otoczeniu. Część z nich nie przetrwała do naszych czasów lub zostały przebudowane tak, że w niczym nie przypominają dzieł oryginalnych. Prezentujemy je w formie modeli, które w lakonicznej formie oddają ich walory architektoniczne, i współczesnych fotografii, które przywołują ducha miejsca, nawet gdy czerpiąca z niego architektura przestała istnieć.

Domek „Brda”, od 1975 roku, projekt: Biuro projektowe ZSB Stolbud-Bydgoszcz,
fot. Jakub Certowicz

Człowiek ma prawo do wypoczynku – głoszą ustawy, konwencje i konstytucje. W ciągu ostatnich stu lat w całej Polsce (w poprzednich i obecnych granicach) powstały tysiące obiektów mających tę ideę wspierać. Schroniska górskie nad Morskim Okiem i w Dolinie Pięciu Stawów, uzdrowiskowa dzielnica Ustroń-Zawodzie, popularna Brda, Ośrodek Centralnego Zjednoczenia Spółdzielczości Pracy Harnaś, domy Baby Jagi, w Potoczku i Hyttee: to właśnie między innymi o nich – najciekawszych, zaskakujących, niestandardowych budynkach i zespołach wypoczynkowych – opowiada wystawa Wczasy. Krajobrazy wypoczynku, którą Muzeum Architektury we Wrocławiu prezentować będzie przez całe wakacje. 

Pływalnia solankowo-termalna, 1931-32, projekt: Romuald Gutt,
Aleksander Szniolis, Zygmunt Hellwig (projekt zieleni),
lokalizacja: Ciechocinek, fot. Jakub Certowicz

Architektura ośrodków wypoczynkowych, sanatoriów, domów wczasowych, górskich schronisk, wodnych stanic i urlopowych kurortów jest przykładem niezwykłej różnorodności stosowanych rozwiązań: od tradycji i form historyzujących po awangardę i niestandardowe podejście do projektowania wzajemnych relacji na linii człowiek – architektura – natura. Niezależnie od czasu, stylu i estetyki — łączy je więź z naturalnym krajobrazem.

Poszukująca coraz to nowych form, wraz z kolejnymi przełomami politycznymi i gospodarczymi — czerpiąc z tradycji regionalnej i historycznej, uzyskując harmonię z otoczeniem poprzez upodobnienie, czy operując kontrastem, abstrakcyjnymi kompozycjami brył, płaszczyzn i barw — architektura miała być odpowiedzią na zmieniającą się rzeczywistość i potrzeby społeczne. 

Ze względu na swoją specyfikę, często wymykała się ona normatywom ograniczającym swobodę twórczą, co umożliwiło powstawanie założeń oryginalnych i niepokornych wobec unifikacji.

Wystawa "Wczasy. Krajobrazy wypoczynku" (pod ang. tytułem Landscapes of Leisure) prezentowana była od 16 do 31 marca 2022 roku na EXPO 2020 w Dubaju. W ciągu zaledwie 14 dni obejrzało ją ponad 300 tysięcy zwiedzających. 

Schronisko w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, 1949-56, 
projekt: Anna Gorska, Jan Olaf Chmielewski, Gerard Ciołek, Jędrzej Czarniak,
Jerzy Mokrzyński, lokalizacja: Tatrzański Park Narodowy, fot. Jakub Certowicz

Wczasy. Krajobrazy wypoczynku

23.06 – 01.10.2023

Organizatorzy: Muzeum Architektury we Wrocławiu i Instytut Adama Mickiewicza

Zespół kuratorski: Małgorzata Devosges-Cuber, Michał Duda, Adrian Krężlik, Joanna Majczyk, Daria Dorota Pikulska, Barbara Szczepańska

Architektura wystawy: Dominika Janicka

Fotografie: Jakub Certowicz

Makiety: Onimo – makiety architektoniczne

Instalacja dźwiękowa: Piotr Ceglarek, Jan Dybała, Zuzanna Waltoś (Biuro Dźwięku Katowice)

Identyfikacja wizualna: Marian Misiak, Kalina Soska

Produkcja: Wiktoria Litwinowicz 

informacja prasowa

Architektura jest najważniejsza? | Ingarden, Lewicki, Wróbel | debata architektów w Muzeum Architektury we Wrocławiu

Wszystkich miłośników architektury współczesnej zapraszamy na spotkanie z krakowskimi architektami - Krzysztofem Ingardenem, Piotrem Lewickim i Piotrem Wróblem. Wydarzenie towarzyszy prezentowanej aktualnie w Muzeum Architektury wystawie “Tomasz Mańkowski. Architektura jest najważniejsza”, pierwszej monograficznej prezentacji poświęconej życiu i twórczości Tomasza Mańkowskiego - architekta, profesora i nauczyciela akademickiego.

Przez lata swojej pracy dydaktycznej i naukowej na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej Tomasz Mańkowski zdołał wykształcić całe pokolenia architektów i architektek, którzy następnie współtworzyli krajobraz architektoniczny i urbanistyczny wielu polskich miast. Wśród studentów Tomasza Mańkowskiego, którym architekt przekazywał swoją filozofię architektury, znaleźli się między innymi: Stanisław Niemczyk, Dariusz Kozłowski, Krzysztof Ingarden, Piotr Wróbel, Tomasz Konior czy Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak.

Wspólnie z naszymi Gośćmi, uczniami Tomasza Mańkowskiego, a dziś uznanymi i wielokrotnie nagradzanymi architektami, zastanowimy się, czy filozofię projektowania Mańkowskiego możemy odnaleźć również w ich twórczości? Jakie przesłanie i jakie narzędzia przekazał swoim studentom?

Dyskusję poprowadzi dr Joanna Majczyk, jedna z kuratorek wystawy “Tomasz Mańkowski. Architektura jest najważniejsza”.

Architektura jest najważniejsza? | Ingarden, Lewicki, Wróbel | debata architektów

w czwartek 6 października 2022 o godzinie 18.00

Muzeum Architektury we Wrocławiu, ul. Bernardyńska 5

Wstęp wolny.

informacja prasowa

Tomasz Mańkowski. Architektura jest najważniejsza - otwarcie nowej wystawy w Muzeum Architektury we Wrocławiu

Muzeum Architektury we Wrocławiu zaprasza na wystawę "Tomasz Mańkowski. Architektura jest najważniejsza". Jest to pierwsza w historii monograficzna prezentacja twórczości architekta, profesora i nauczyciela akademickiego, który od czasu studiów związany był z Wydziałem Architektury Politechniki Krakowskiej. Na wystawie zaprezentowane zostaną projekty i realizacje w najpełniejszy sposób obrazujące jego autorską filozofię twórczą.

Tomasz Mańkowski przed jednym z projektów Wioski Dziecięcej w Rajsku k. Oświęcimia,
lata 90. XX w.

Mańkowski wierzył, że „architektura jest najważniejsza” ze względu na jej wpływ na wszystkie sfery naszego życia. Pracował twórczo przez ponad pięćdziesiąt lat, od połowy lat 50. XX wieku roku do pierwszej dekady XXI wieku. Stworzył własną filozofię projektowania, opartą o poczucie wrażliwości i odpowiedzialności społecznej. Był przekonany, że problemy społeczne można rozwiązywać za pomocą architektury i planowania przestrzennego, które postrzegał jako narzędzia służące zapewnieniu wszystkim równego prawa do mieszkania w godnych warunkach. Pozostał wierny modernizmowi z jego prostotą form i humanistycznym przesłaniem. Jego prace do dziś wyróżnia: logika powiązań, geometria układów oraz ortogonalne formy, które z czasem ewoluowały do struktur bardziej złożonych przy zachowaniu jednoznaczności i przejrzystości tektoniki.

Domek prefabrykowany z odpadów drzewnych, 1957.
Tomasz Mańkowski, współpraca: Jerzy Sztark 

Na wystawie zaprezentowane zostaną projekty i realizacje Tomasza Mańkowskiego w najpełniejszy sposób obrazujące jego autorską filozofię twórczą i podejmowane przez niego zagadnienia: mieszkalnictwo, prefabrykację, poodwilżowy modernizm oraz postmodernizm, rozumiany                w autorski sposób jako gra  z geometrią i formą.

O architekcie

Tomasz i Maria Mańkowscy

Tomasz Mańkowski urodził się 17 sierpnia 1926 roku w Krakowie i z miastem rodzinnym związał całe swoje życie zawodowe. W 1954 roku, po obronie dyplomu, rozpoczął pracę na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej. W strukturach uczelni pełnił istotne role: w latach 1964-1966 był prodziekanem do spraw nauki, od 1970 roku wicedyrektorem, a od 1980 roku dyrektorem Instytutu Projektowania Architektonicznego. Jego dokonania, zarówno na polu dydaktyki, jak i projektowania, zaowocowały przyznaniem mu w 1970 roku tytułu profesora nadzwyczajnego, a dekadę później – profesora zwyczajnego.

Na początku lat 60. Mańkowski przebywał na Uniwersytecie w Pensylwanii. Udał się tam dzięki stypendium otrzymanemu przez Foreign Students Scholarship. Odwiedził wtedy także Harvard, Illinois Institute of Technology, Massachusetts Institute of Technology i University of Michigan w Ann Arbor. Odbył też praktyki zawodowe w filadelfijskich pracowniach architektonicznych Bellante & Clauss oraz Louisa Kahna. Podróż do Ameryki była dla Mańkowskiego niepowtarzalną okazją do spotkania z architekturą o innej skali i potencjale niż w rodzinnej Polsce oraz z odmiennym podejściem do projektowania przestrzennego miast. Doświadczenie tam zdobyte przełożyło się na jego późniejszą praktykę projektową, w tym na koncepcję monumentalnego Miasteczka Studenckiego AGH.

Tomasz Mańkowski przed projektem Kolegium Polonijnego UJ 
w Krakowie-Przegorzałach, lata 70. XX wieku

Długi okres aktywności zawodowej architekta – od lat 50. aż do początku XXI wieku – sprawił, że jego działalność projektowa objęła niezwykle szerokie spektrum stylistyczne: od poodwilżowego modernizmu, przez późny modernizm, aż po architekturę postmodernistyczną. Przez cały okres aktywności zawodowej dla Mańkowskiego niezwykle istotne były zagadnienia związane z mieszkalnictwem, niejednokrotnie powiązanym z kwestiami prefabrykacji i typizacji. Uzupełniały je projekty budynków użyteczności publicznej oraz nieliczne projekty dotyczące architektury sakralnej.

Kościół pw. Miłosierdzia Bożego w Kaliszu, 1959. Projekt konkursowy SARP, II nagroda.
Tomasz Mańkowski, współpraca: Jerzy Sztark, Witold Skulicz (plansze i oprac. graficzne),
aranżacja: Joanna Majczyk, Mikołaj Twardowski

                                                                                      

Przez lata swojej pracy dydaktycznej i naukowej na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej Mańkowski zdołał wykształcić całe pokolenia architektów,  którzy następnie współtworzyli krajobraz architektoniczny i urbanistyczny wielu polskich miast. Wśród studentów Tomasza Mańkowskiego, którym architekt przekazywał swoją filozofię architektury, znaleźli się między innymi: Stanisław Niemczyk, Dariusz Kozłowski, Krzysztof Ingarden, Piotr Wróbel, Tomasz Konior czy Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak.

Radio Kraków, 1995-1999. Tomasz Mańkowski, Piotr Wróbel z zespołem
(APA Czech - Duliński - Wróbel). Autor fotografii: Wojciech Kryński

Tomasz Mańkowski. Architektura jest najważniejsza

Organizator:  Muzeum Architektury we Wrocławiu    

Kuratorzy:  Joanna Majczyk, Barbara Szczepańska, Maciej Siwy 

Otwarcie wystawy: wtorek 21 czerwca 2022 roku, godz. 18.00                                                      

Wystawa będzie czynna do 31 października 2022 roku. 

Muzeum Architektury we Wrocławiu

ul. Bernardyńska 5

ma.wroc.pl

 informacja prasowa