Tytuł bloga powstał z inspiracji prozą Brunona Schulza, w której wielokrotnie, w różnych kontekstach, pada to tajemniczo brzmiące słowo, znaczące o wiele więcej niż „składniki”, bo mające rangę metafory, symbolu…
Kulturalne Ingrediencje nie jest blogiem monotematycznym, np. książkowym czy filmowym. Łączę w nim wszystkie moje pasje w jedną całość. Znajdują się tu teksty dotyczące literatury, filmu, muzyki i sztuk plastycznych. Ponadto rozmowy z artystami i własne zapiski.To także moje archiwum.
Rozmowy, debaty, dyskusje, spotkania, pokazy filmów i POP – w te wydarzenia obfituje tegoroczna, jubileuszowa edycja Festiwalu Conrada. Jedna z największych na świecie imprez literackich potrwa przez cały tydzień.
Za nami pierwszy dzień 10. edycji Festiwalu Conrada. W tym roku tematem przewodnim jest POP. Wbrew temu, co może się wydawać, nie chodzi wyłącznie o popkulturę.
– Pop można rozumieć na kilka sposobów. Chcemy pokazać, że dla nas to całe spektrum zjawisk literackich, kulturalnych, ekonomicznych, politycznych i społecznych. To wręcz wszystko, co otacza człowieka i jego środowisko, bo przecież „pop” pochodzi od słowa „populus”, które oznacza „lud” – wyjaśnił podczas konferencji prasowej dyrektor artystyczny Festiwalu, prof. Michał Paweł Markowski.
Festiwal Conrada 2018_fot. Edyta Dufaj
Tegoroczna edycja Festiwalu Conrada skupia się na jednostce i jej otoczeniu, a także na społeczeństwie, w którym żyje. Z tego powodu poszczególnym festiwalowym dniom przypisane zostały konkretne hasła. Są to kolejno: poprawność, popularność, popęd, populizm, popkultura, popłoch, popyt.
– Każda edycja naszego festiwalu jest pewną opowieścią, która znajduje swój początek w haśle. Do udziału w wydarzeniu zapraszamy tych, którzy są znani, a ich książki od dawna obecne są w polszczyźnie, ale też tych, których publikacje dopiero do w Polsce się ukazują – komentuje dyrektor programowy Festiwalu Conrada, Grzegorz Jankowicz.
Poprawność na start
Wojciech Jagielski, fot. Edyta Dufaj
Poniedziałek, którego hasłem przewodnim była poprawność, nasycony był polskimi wątkami. W dyskusji „O prawdzie i fałszu” dziennikarz Wojciech Jagielski tłumaczył, gdzie leży granica pomiędzy fałszem a prawdą. W dobie internetu fake news są tak powszechne, że niekiedy wręcz niezauważalne, również w polskich mediach. Nie da się obronić przed nieprawdziwą informacją, ale możemy nauczyć się z nią żyć, próbując przywrócić w sobie zdolność rozróżniania plotki od rzeczywistości.
Kolejna dyskusja „O Polsce i Polakach”, w której udział wzięli Olga Drenda, Ewa Gorządek i Adam Leszczyński, była próbą odpowiedzi na pytania: jak czuje się dziś Polak w Polsce? Czy cierpimy na ojkofobię? Na czym polega problem Polaków i dlaczego nie lubią samych siebie? Rozmówcy przekonywali, że podziały osłabiające polskie społeczeństwo wynikają nie tyle z teraźniejszości, co z przeszłości i historycznych doświadczeń.
Festiwal Conrada 2018, fot. Edyta Dufaj
Kolejna debata dotyczyła Żydów Polaków i Polaków Żydów. Anna Bikont, Mikołaj Grynberg, Magdalena Kicińska i Jacek Leociak mówili o problemach, z którymi musiała i nadal musi się mierzyć ta część naszego społeczeństwa, a także dyskutowali na temat zjawiska antysemityzmu, zastanawiając się, czy da się je zneutralizować.
Po południu pasmo poświęcone polskości uzupełniła dyskusja „O chłopskiej formie życia”, której gośćmi byli Andrzej Mencwel, wybitny historyk literatury i kultury, autor książki „Toast na progu”, i laureat Nagrody Nike Marian Pilot. Debatę poprowadziła Inga Iwasiów. Poruszane wątki doprowadziły do wniosku, że chłopskość, choć kiedyś wstydliwa, dziś wraca jako literacki trend.
Festiwal Conrada 2018, fot. Edyta Dufaj
Wątki literackie mieszały się wczoraj na każdym spotkaniu ze społecznymi i politycznymi, jednak najmocniej ta mieszanka uobecniła się podczas ostatniej dyskusji „O elitach”, w której Agata Bielik-Robson, Michał Paweł Markowski i Małgorzata Szpakowska zastanawiali się nad rolą elit we współczesnym świecie. Rozmówcy oraz prowadzący Maciej Gdula pokazali, że definicji tego samego słowa może być wiele, ale każdą z nich łączy jedno – elity w społeczeństwie są zjawiskiem naturalnym, które trwa od początku istnienia ludzkości.
Tydzień wydarzeń towarzyszących
Program – jak zawsze – uzupełniają warsztaty, wystawy oraz kolejna edycja Nagrody Conrada. Ale wydarzenia towarzyszące to również codzienne pasmo filmowe, podczas którego festiwalowa publiczność wczoraj miała szanse obejrzeć „The Square” w reżyserii Rubena Östlunda.
W programie Festiwalu Conrada warto zwrócić uwagę na cykl spotkań „Conrad w księgarniach”. Czytelnicy i czytelniczki będą mieli okazję uczestniczyć m.in. w prapremierowych czytaniach książek jeszcze nieopublikowanych, debacie dziennikarzy literackich i blogerów, dyskusji o stuleciu praw wyborczych kobiet, rozmowie o instapoezji i nie tylko. A to wszystko w ośmiu krakowskich księgarniach podczas 10. edycji Festiwalu Conrada, która potrwa do 28 października!
Rzeczy, idee, miejsca i postaci to tylko wybrane tematy, o których będą rozmawiać goście 11. Festiwalu Conrada. W dniach od 21 do 27 października do Krakowa przyjadą między innymi Almudena Grandes, Chimamanda Ngozi Adichie i Dmitrij Bukow, jeden z najpopularniejszych obecnie rosyjskich pisarzy. Hasłem przewodnim tegorocznego festiwalu są „Rzeczywistości”.
„Śmiało można powiedzieć, że raz do roku na jeden tydzień Kraków staje się nie tylko literacką stolicą Polski, ale także jednym z najważniejszych miast na literackiej mapie świata. Zauważyli to także twórcy międzynarodowego programu Europe for Festivals, Festivals for Europe, którzy zaliczyli organizowany w Krakowie Festiwal Conrada do grona 24 najlepszych europejskich festiwali. To ogromny zaszczyt! – mówi prezydent Krakowa Jacek Majchrowski. „Jest to zasługa gości wydarzenia – pisarek i pisarzy, którzy chcą tu przyjeżdżać i chcą opowiadać o tematach ważkich oraz publiczności, która chce słuchać i zadawać pytania. Festiwal Conrada to obowiązkowa pozycja w jesiennym kalendarzu krakowskich wydarzeń” – przekonuje prezydent Majchrowski.
Festiwalowy tydzień, który potrwa od 21 do 27 października, będzie pełen spotkań z autorami, debat i lekcji czytania. Wszystko pod hasłem „Rzeczywistości”. „W tym roku postanowiliśmy dotrzeć do samego centrum naszej fascynacji literaturą. Do tej pory staraliśmy się pokazywać, jak o rzeczywistości mówić. Teraz postaramy się, dzięki naszym autorom i naszym czytelnikom, powiedzieć czym jest literatura jako rzeczywistość, albo dokładniej: jak rzeczywistość się staje dzięki literaturze. Jeszcze dokładniej: jak literatura wysławia różne rzeczywistości” – tłumaczy Michał Paweł Markowski, dyrektor artystyczny festiwalu.
Każdy festiwalowy dzień będzie miał przypisany odmienny temat: rzeczy, słowa, obrazy, idee, relacje, miejsca i postaci. „Pojęcia te odnoszą się do najważniejszych według nas elementów rzeczywistości. Myślimy o nich również jako o pasmach, które przenikają się i zarazem łączą ze sobą różne światy. Na przykład rzeczy rozumiemy jako materialną podstawę istnienia, ale też sedno naszego doświadczenia emocjonalnego, a wreszcie jako wytwory języka, za pomocą którego mówimy i snujemy opowieści. Miejsca to dla nas pewne punkty w rzeczywistości, a także toposy literackie” – dodaje Grzegorz Jankowicz, dyrektor programowy festiwalu.
Podczas tegorocznego festiwalu pokażemy, jak literatura, dzięki dostępnym sobie środkom, tworzy różne rzeczywistości, które rozmawiają ze sobą, spierają się lub walczą. A okazji ku temu będzie wiele. Program główny wydarzenia składa się bowiem z kilkudziesięciu spotkań autorskich, debat i lekcji czytania.
Już pierwszego dnia spotkamy się z autorką jednych z najbardziej znanych na świecie i najczęściej tłumaczonych dzieł współczesnej literatury hiszpańskiej – Almudeną Grandes. Podczas panelu „W oku cyklonu” posłuchamy – jak tłumaczy w swoich komentarzach do poszczególnych wydarzeń Grzegorz Jankowicz - o bohaterach Grandes, którzy żyją w czasach kryzysu. Na pozór nic im nie zagraża. Wierzą, że uda im się uniknąć zderzenia z wielką historią, ukryć się przed jej niszczycielskim walcem w jednym z zacisznych domów na przedmieściach. Spokój, który panuje w oku cyklonu, łatwo pomylić z bezpieczeństwem, wystarczy jednak, by tornado historii zmieniło kierunek, a wszystko ulegnie zniszczeniu.
Następnego dnia zapraszamy na popołudnie z Zytą Rudzką, która lubi snuć opowieści o ludziach – wymyśla fabuły w taki sposób, by cały czas krążyły wokół osób, a nie miejsc czy rzeczy. Ale to nie koniec ciekawych wydarzeń. Festiwalowy wtorek to również obowiązkowe spotkania z Moną Chollet i Dmitrijem Bykowem. Rozmowę z Chollet o przemocy, do której można się przyzwyczaić nawet w ekstremalnych formach, poprowadzi Kazimiera Szczuka. Razem poszukają odpowiedzi na pytania, jak z nią walczyć, jakie środki przeciwko niej przedsięwziąć, jakich słów użyć, by nam nigdy nie spowszedniała. Z Bykowem spotka się Małgorzata Nocuń, by pomówić o języku, bez którego nie może się obyć żadna władza. Choć Dymitrij Bykow nie jest politykiem, to dzięki swojej postawie obywatelskiej i celnym satyrycznym komentarzom na temat aktualnej rzeczywistości stał się głosem rosyjskiej opozycji.
Następne dni przyniosą kolejne wielkie literackie nazwiska, jak Charlotte Gordon. Jej najnowsza książka Buntowniczki Niezwykłe życie Mary Wollstonecraft i jej córki Mary Shelley zdobyła w 2016 roku nagrodę National Book Critics Circle Award. Heroiczna i bezkompromisowa walka obu bohaterek miała na celu upodmiotowienie kobiet i wywalczenie dla nich praw należnych każdemu. Czy ich dziedzictwo jest wciąż inspirujące dla współczesnych ruchów emancypacyjnych?
Ważnym punktem programu będzie spotkanie z Jáchymem Topolem. W swych powieściach Topol stwarza alternatywne światy, które na pozór nie mają z naszym nic wspólnego. Wystarczy jednak przyjrzeć się uważnie bohaterom, ich motywacjom i przerysowanym gestom, by odkryć podskórne podobieństwo obu sfer: tej realnej, do której przywykliśmy, i tej fikcyjnej, która proponuje nam poznawczy odwyk. O historii ucieczki, którą ma na swym koncie wielu z nas, opowie Didier Eribon – francuski socjolog i filozof, autor między innymi biografii Michela Foucaulta.
Jednym z kończących festiwal wydarzeń będzie spotkanie z Chimamandą Ngozi Adichie. Jej powieść Fioletowy hibiskus (2003) była nominowana do Orange Prize, zdobyła również Commonwealth Writers' Prize dla najlepszego debiutu. Podczas sobotniego wieczoru poszukamy odpowiedzi na pytania: Na co może sobie pozwolić pisarka/pisarz? Czy literatura jest takim sposobem pisania, za pomocą którego można powiedzieć wszystko? A jeśli nie, to kto powinien wyznaczyć granicę? Kto mógłby zabrać w tej sprawie głos?
Festiwal Conrada odwiedzą też znamienici polscy autorzy. Wśród nich między innymi Mariusz Szczygieł, autor reportaży o doświadczeniu braku, Jacek Dukaj, twórca prozy fantastycznej, Anna Cieplak, laureatka Nagrody Conrada w 2017 roku za debiut literacki Ma być czysto,Leszek Libera, autor Utopka, opowieści o patriotyzmie, ludzkich wadach i żądzy władzy oraz Monika Sznajderman, wielokrotnie nagradzana pisarka, która od 1996 roku prowadzi Wydawnictwo Czarne.
W ostatnim dniu festiwalu poznamy laureata Nagrody Conrada – najważniejszego w Polsce wyróżnienia dla debiutantów literackich w kategorii proza, będącego częścią miejskiego programu wsparcia debiutów Krakowa Miasta Literatury UNESCO, wspólnego przedsięwzięcia Miasta Krakowa, Krakowskiego Biura Festiwalowego, Instytutu Książki oraz Fundacji „Tygodnika Powszechnego”.
Festiwal Conrada to także wydarzenia towarzyszące, takie jak pasmo filmowe, warsztaty dla dzieci i spotkania branżowe. Ich szczegółowy program ogłosimy już wkrótce. Jednocześnie warto przypomnieć, że równolegle do festiwalu odbywają się Targi Książki w Krakowie – uznawane za jedno z najważniejszych wydarzeń branży księgarskiej w Polsce
Szczegółowy program pasma głównego dostępny jest na www.conradfestival.pl
Arundhati Roy, Agnieszka Taborska, Martín Caparrós,
Wojciech Jagielski - to pierwsi goście
tegorocznej edycji Festiwalu Conrada. Hasło dziesiątej odsłony Festiwalu: POP. Będziemy pytać
o POP w kontekście najważniejszych problemów współczesnego świata. 10. Festiwal
Conrada odbędzie się w dniach od 22 do 28 października w Krakowie.
W tym
roku na Festiwalu Conrada zastanowimy się czym właściwie jest pop- tłumaczy
dyrektor artystyczny Festiwalu prof.Michał Paweł Markowski. Tym, co
znika (a może już zniknęło) w świecie opanowanym przez populizm jest rozmowa –
jedyne spoiwo społeczne, którego boi się przemoc. Spór kultury i
cywilizacji od dwustu lat definiuje naszą nowoczesność. Ostre dystynkcje między
kulturą wysoką i medialną popkulturą również należą do jego uprzywilejowanych wariantów.
Zniesienie tych dystynkcji miało charakteryzować kulturę ponowoczesną, czyli
postmodernizm. Pomieszanie tych dystynkcji (ich powrót w nowej postaci) jest
charakterystyczne dla nowej ery, ery po-ponowoczesnej, która
nastała z chwilą, w której ostatni etap globalizacji zlikwidował granice między
prywatnym i publicznym, nadając sferze publicznej charakter całkowicie
sprywatyzowany.
Kraków w październiku, już po raz
kolejny, będzie miejscem spotkania pisarek i pisarzy, czytelniczek
i czytelników, profesjonalistów oraz amatorów.
W 2018 roku świętujemy
10-lecie Festiwalu – jubileuszowa edycja będzie wyjątkowa pod wieloma
względami – mówi Izabela Helbin, Dyrektor Krakowskiego Biura Festiwalowego. Będzie bardzo różnorodnie, towarzyszyć nam będą prawdziwe gwiazdy literackiego
świata, na które czekają czytelnicy. W programie trwającego tydzień Festiwalu,
znajdą się jak zawsze spotkania z pisarzami, jednak nowością są warsztaty z
nimi w formie pogłębionej dyskusji. Zaplanowaliśmy także pasmo filmowe oraz
wydarzenia adresowane zarówno do seniorów, jak i najmłodszych uczestników.
Tradycyjnie połączymy również siły z 21. Targami Książki i po raz drugi oddamy
nasze stoisko małym wydawcom. Na finał zapraszamy na wielkie święto polskiej
literatury, czyli czwartą już Galę Nagrody Conrada, w
czasie której uhonorujemy najlepszą debiutancką powieść ubiegłego roku.
Poszczególnym
dniom tegorocznej edycji przyporządkowane zostały następujące kategorie:
Poprawność, Popularność, Popęd, Populizm, Popkultura, Popłoch i Popyt.
Wraz z zaproszonymi pisarkami i pisarzami będziemy się zastanawiać
nad zagrożeniami, jakie niosą ze sobą wspomniane procesy, ani na chwilę nie
tracąc z oczu literatury, która – jak zawsze – będzie dla nas
najważniejszym językiem służącym refleksji na temat współczesnego świata.
Refleksji i dyskusji, albowiem jesteśmy przekonani, że właśnie one dwie
pozwalają w najskuteczniejszy sposób przeciwstawić się rozmaitym formom
opresji, których dziś doświadczamy – tłumaczy Grzegorz Jankowicz, dyrektor programowy
Festiwalu Conrada.
Arundhati
Roy - Indyjska pisarka, autorka esejów politycznych,
aktywistka społeczna i feministyczna; Martín Caparrós -
argentyński dziennikarz i pisarz, tłumacz m.in. Woltera i Szekspira; Agnieszka
Taborska - pisarka, tłumaczka, historyczka sztuki
i romanistka; a także Wojciech Jagielski – dziennikarz, świadek
najważniejszych wydarzeń politycznych przełomu wieków na całym świecie - to
twórcy, którzy w październiku odwiedzą Kraków jako goście Festiwalu
Conrada.
Martín Caparrós jest autorem ponad dwudziestu reportaży tłumaczonych na
wiele języków. Mieszkał w Paryżu, Madrycie i Nowym Jorku. Na język polski
zostały przetłumaczone jego następujące książki: powieść sensacyjno-przygodowa Tajemnica
markiza de Valfierno oraz dwa reportaże – nominowana do Nagrody im.
Ryszarda Kapuścińskiego kronika bezdomności, ubóstwa i biedy na świecie, czyli Głód (2016)
oraz Księżyc.
Od nowiu do nowiu (2018) opisujący problem migracji, wykluczenia i
wojen, zlecony autorowi przez Organizację Narodów Zjednoczonych.
W 1997 rokupowieścią
Bóg
rzeczy małych debiutowałaArundhati Roy. To książka
poświęcona problemowi dyskryminacji kobiet w Indiach, za którą otrzymała
Nagrodę Bookera. W 2017 roku została przełożona na polski jej druga powieść Ministerstwo
niezrównanego szczęścia. W polskim przekładzie ukazały się również
eseje Algebra
bezgranicznej sprawiedliwości oraz reportaż Indie
rozdarte. Mieszka w Dehli.
Agnieszka
Taborska jest autorką m.in. Sennego żywotu
Leonory de la Cruz, Abecadła Topora, Okruchów
amerykańskich oraz Wieloryba, czyli przypadku obiektywnego, a także
kilku książek dla dzieci wydanych w Polsce, Korei, Japonii oraz Niemczech,
m.in. Rybaka
na dnie morza. W 2017 roku do księgarń trafił Notes.
Paryż surrealistyczny, który powstał we współpracy pisarki z
Marcinem Giżyckim i wydawnictwem Austeria.
Wojciech
Jagielski relacjonował rozpad rosyjskiego imperium, kres apartheidu
w RPA, połączenie Hongkongu z Chinami, wojny, zamachy stanu, upadki
dyktatorów w Afryce i Azji. W 2018 roku do księgarń trafił jego
najnowszy reportaż, tym razem poświęcony Indiom, czyli Na wschód
od zachodu. Jest autorem książek o Kaukazie (Dobre miejsce
do umierania), o Czeczenii (Wieże z kamienia)
o Afganistanie (Modlitwa o deszcz) oraz
Ugandzie (Nocni wędrowcy).
Na tegorocznym Festiwalu
Conrada gościć będą zarówno autorzy znani polskim czytelnikom, jak
i uznani na świecie twórcy. 10. Festiwal Conrada odbędzie się w
dniach od 22 do 28 października w Krakowie.
O wyjątkowości tegorocznej edycji Festiwalu Conrada świadczy nie tylko doborowe grono gości z całego świata, a także wielość i różnorodność dyskutowanych w jego trakcie tematów. W związku z nieprzewidywalną sytuacją pandemiczną na świecie w tym roku po raz pierwszy w historii połączymy się internetowo z autorkami i autorami, gośćmi programu głównego wydarzenia. Spotkamy się m.in. z Sigrid Nunez, Markiem Bieńczykiem, Royem Jacobsenem, Karlem-Markusem Gaussem, Magdaleną Tulli i Elif Şafak. Organizatorami Festiwalu Conrada są Miasto Kraków, Krakowskie Biuro Festiwalowe i Fundacja Tygodnika Powszechnego.
Idea tegorocznego festiwalu
Hasłem przewodnim tegorocznego festiwalu jest „Widzialne i niewidzialne”. Wspólnie z naszymi gośćmi będziemy się zastanawiać nad sposobami, za pomocą których literatura nazywa i wprowadza w obieg społeczny wybrane zjawiska, pozostawiając jednocześnie nienazwanymi (lub niewidzialnymi) inne. „Kto decyduje, co widać, a czego nie widać? Kto ma władzę ukazywania niewidzialnego i skrywania widzialnego? Bo przecież z faktu, że kogoś nie widać, nie wynika, że on, ona lub ono nie istnieje” – rozwija myśl główną festiwalu Michał Paweł Markowski, jego dyrektor artystyczny. „A nadmiar widzialnego? Czy nie męczy, czy nie zmusza do odwracania oczu? Komu i czemu pozwalamy istnieć w przestrzeni widzialnego, a komu i czemu tej racji odmawiamy? Kogo na ołtarzu widzialności uświęcamy, kogo zaś ignorujemy?” – dodaje.
Hasło prowokuje serię pytań, które powracać będą w rozmowach z zaproszonymi gośćmi. Czy wolność jest wartością nadrzędną? Czy opowiadanie może zmienić świat? Czy pamięć może nas ocalić? Jak poradzić sobie z niewidzialnością? Co znajduje się poza granicą słów? Czy pamięć można przywrócić? To tylko wybrane zagadnienia, które spróbujemy wziąć na warsztat w ciągu festiwalowego tygodnia.
Festiwal w sieci
„W tym roku to nie publiczność przychodzi na festiwal – to festiwal przychodzi do odbiorców na tablecie, smartfonie, komputerze” – zapowiada Izabela Helbin, dyrektor Krakowskiego Biura Festiwalowego. „Jeden z najważniejszych festiwali literackich świata będzie gościł w naszych domach, na spacerach, przy porannej kawie i popołudniowej herbacie. W październikowe wieczory zapraszamy na spotkania ze znakomitymi pisarkami i pisarzami. A to wszystko dzięki mediom cyfrowym oraz internetowi. Nie wyobrażamy sobie, żeby na festiwalowej mapie Polski mogło zabraknąć tego święta literatury. W tym roku będzie ono nieco inne niż zwykle, ale równie interesujące i wartościowe”.
Dwadzieścia jeden spotkań w programie głównym
Od 19 do 25 października na kanałach Festiwalu Conrada będziemy gościć pisarki i pisarzy z całego świata. Organizatorzy połączą się z Norwegią, Belgią, Stanami Zjednoczonymi, Czechami, Francją, Turcją, Irlandią, Islandią, Rosją i Austrią. Każdego dnia festiwalu zaplanowano wirtualne spotkanie z jednym polskim pisarzem bądź pisarką i dwojgiem pisarzy z zagranicy.
„Każda z zaproszonych osób – mówi Grzegorz Jankowicz, dyrektor programowy festiwalu – opowie o innym aspekcie hasła przewodniego tegorocznej edycji. Z jednymi będziemy rozmawiać o prywatnym doświadczeniu (utracie, pamięci, traumie, obsesji), z drugimi o sprawach społecznych (funkcji literatury we współczesnym świecie, niewidzialnych częściach Europy Środkowej i Wschodniej, relacji – kulturowej i politycznej – między Wschodem a Zachodem).
Pytanie o doświadczenie bólu i jego wpływ na nasz sposób postrzegania świata i innych istnień pojawi się na spotkaniu z nagrodzoną National Book Award amerykańską pisarka Sigrid Nunez, która w rozmowie z Magdą Heydel opowie m.in. o swojej bestsellerowej powieści „Przyjaciel”. Podczas pierwszego dnia festiwalu na dyskusję o tym, czy można dziś tworzyć literaturę, która zasłania przed nami problemy społeczne i osobiste zaprosi Etgar Keret, znany i uwielbiany przez festiwalową publiczność izraelsko-polski pisarz i poeta, nazywany mistrzem krótkiej formy.
Do paradoksów wolności i jej (nie)widzialnych aspektów nawiąże rumuńsko-francuski dramaturg i pisarz Matei Vişniec, autor m.in. głośnej sztuki „Historia komunizmu opowiedziana umysłowo chorym”. Wspólnie z prowadzącą spotkanie Joanną Kornaś-Warwas spróbuje odpowiedzieć na pytanie, czy każdy człowiek potrafi być wolny i czy w istocie wolność jest dla człowieka wartością najwyższą. Drugi dzień festiwalu zwieńczy rozmowa z utytułowaną pisarką Bianką Bellovą, którą wydane w 2016 roku „Jezioro” uczyniło gwiazdą współczesnej literatury czeskiej. Bellová opowie o zanikaniu świata będącym nieuchronną częścią procesu dojrzewania.
Spotkanie z belgijską feministką i filozofką Chantal Mouffe otworzy trzeci dzień festiwalu. Jedna z najważniejszych przedstawicielek postmarksizmu poruszy problem populizmu, który w XXI pleni się w niemal wszystkich zakątkach świata. Z Belgii przeniesiemy się do Norwegii za sprawą Roya Jacobsena, którego powieść „Niewidzialni” trafiła do finału Międzynarodowej Nagrody Bookera 2017. Opowieść o dalekich, niedostępnych rejonach świata zakończy kolejny dzień festiwalu.
Spotkanie z pisarzem Kevinem Barrym to prawdziwa gratka dla wielbicieli literatury irlandzkiej. Barry jest autorem powieści i opowiadań. Jego książka „Nocny prom do Tangeru” znalazła się na liście nominacji do Nagrody Bookera 2019. O niszczycielskiej sile słów opowie z kolei islandzka powieściopisarka i dziennikarka radiowa Sigríður Hagalín Björnsdóttir, autorka książki „Wyspa”, określanej jako najważniejsza islandzka powieść ostatnich lat.
W piątym dniu festiwalu z czytelnikami spotka się belgijska pisarka Adeline Dieudonné. Autorka opowie o toksycznych relacjach rodzinnych, które opisała w poruszający sposób w swojej debiutanckiej powieści „Prawdziwe życie”. Książka ta we Francji sprzedała się w nakładzie dwustu tysięcy egzemplarzy i otrzymała czternaście nagród literackich. Z Marią Stiepanową, utytułowaną, obdarzoną bardzo charakterystycznym stylem rosyjską poetką i dziennikarką, czytelnicy spotkają się, by posłuchać, jak radzić sobie z ciężarem przeszłości i wspomnień.
W sobotnie popołudnie Wiktor Jerofiejew opowie nam o Rosji. Pisarz i publicysta, znany z umiejętnego operowania groteską i sarkazmem, w swoich utworach rozlicza się z rosyjską historią i mitologią. Kolejny gość, Karl-Markus Gauß, zabierze nas na południe, w świat Bałkanów i byłej monarchii austro-węgierskiej. Austriacki pisarz, znawca środkowoeuropejskich mniejszości etnicznych, niestrudzenie podróżuje po tych europejskich krajach i miastach, o których inni już zapomnieli. Szósty dzień festiwalu zakończy rozmowa z Elif Şafak, którą Orhan Pamuk nazwał najlepszą turecką pisarką ostatniej dekady. Jej dzieła były tłumaczone jak dotąd na dwanaście języków.
Ostatni dzień festiwalu wybrzmi wyjątkowo mocno dzięki irlandzkiej eseistce Emilie Pine, której teksty tworzące swego rodzaju pamiętnik rzucają wyzwanie przesądom o kobiecości, a ich siłą jest bezwarunkowa i krytyczna w swej wymowie szczerość. Zaskakujące finałowe spotkanie ze śpiewakiem operowym Ianem Bostridge’em, rzuci światło na pytane: Co się dzieje z naszym życiem, kiedy w sposób niemal obsesyjny zajmujemy się jednym tylko utworem? W przypadku Bostridge’a jest to „Podróż zimowa” Franza Schuberta, którą wykonuje już od kilku dekad i o której napisał fascynującą książkę.
Mocna polska reprezentacja na Festiwalu Conrada
Festiwal Conrada to również oryginalne prezentacje polskiej literatury. Z czytelnikami spotkają się Zyta Rudzka, pisarka i scenarzystka, która w 2019 roku otrzymała Nagrodę Literacką Gdynia za książkę „Krótka wymiana ognia”, i Marek Bieńczyk, polski pisarz, historyk literatury, laureat Nagrody Literackiej Nike za zbiór esejów „Książka twarzy”, nominowany do tej samej nagrody w ubiegłym roku za zbiór esejów „Kontener”. W programie festiwalu zaplanowano również spotkanie z Mikołajem Łozińskim, którego ostatnia powieść „Stramer” odbiła się szerokim echem w świecie literackim, uzyskując nominację do Nagrody Literackiej Nike.
Pięciokrotna finalistka Nagrody Literackiej Nike i jej laureatka za powieść „Włoskie szpilki” – Magdalena Tulli to kolejny gość Festiwalu Conrada. Spotkamy się również z Joanną Rudniańską, zdobywczynią Międzynarodowej Nagrody im. Janusza Korczaka, autorką głośnej powieści „Bajka o Wojnie”, i Małgorzatą Rejmer, autorką m.in. nagrodzonej Paszportem „Polityki” książki „Błoto słodsze niż miód”. Listę tegorocznych gości zamyka Agnieszka Pajączkowska, kulturoznawczyni i twórczyni projektów fotograficznych. W swojej książce pt. „Wędrowny Zakład Fotograficzny” opisuje podróż po wschodnich i południowo-zachodnich rubieżach Polski, w czasie której oferowała mieszkańcom wykonanie zdjęć portretowych w zamian za rodzinne opowieści.
Nagroda Conrada
W ostatnim dniu festiwalu poznamy laureata lub laureatkę przyznawanej od 2015 roku Nagrody Conrada. Statuetka w formie charakterystycznej lunety trafia co roku w ręce autora lub autorki najlepszego debiutu prozatorskiego. Nagroda stanowi część programu wspierania debiutów Krakowa Miasta Literatury UNESCO – wspólnego przedsięwzięcia Miasta Krakowa, Krakowskiego Biura Festiwalowego, Instytutu Książki oraz Fundacji Tygodnika Powszechnego.
Weronika Gogola, autorka debiutanckiej powieści „Po trochu” (Wydawnictwo Książkowe Klimaty), została ogłoszona laureatką Nagrody Conrada za najlepszy debiut literacki 2017 roku.
Zwycięską książkę wybrali wspólnie z kapitułą internauci, którzy do północy 27 października głosowali na pięć nominowanych debiutów. Uroczyste wręczenie statuetki odbyło się w Centrum Kongresowym ICE Kraków. Oprócz statuetki zwyciężczyni otrzymała nagrodę pieniężną w wysokości 30 tysięcy złotych, możliwość odbycia miesięcznego pobytu rezydencjalnego w Krakowie oraz promocję podczas przyszłorocznego Festiwalu Conrada oraz na łamach „Tygodnika Powszechnego”. Gala zakończyła 10. Festiwal Conrada.
„To jest jedna z najbardziej prestiżowych nagród z czego bardzo się cieszymy” – mówi Andrzej Kulig, Zastępca Prezydenta Miasta Krakowa ds. Polityki Społecznej, Kultury i Promocji Miasta. „Kraków w ten sposób robi ukłon w stronę ludzi młodych. Pokazuje, że nie jest tylko miastem sławnych starszych pisarzy, ale również młodych twórców, takich jak tegoroczna laureatka”.
Urodzona w 1988 r. w Nowym Sączu. Wyrastała w Olszynach, którym to postanowiła poświęcić swój debiut prozatorski. Tłumaczy ze słowackiego i ukraińskiego. Skończyła ukrainoznawstwo na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Debiut jest wyrazem wdzięczności za wszystko, co dała jej Ojcowizna. Konsekwentnie buduje swoją Córowiznę.
Weronika Gogola podczas spotkania autorskiego, fot. prasowa
„Bardzo mnie cieszy Nagroda, jestem podekscytowana bo to ważne wyróżnienie dla mnie. Głównym impulsem do napisania książki „Po trochu” była śmierć mojego Taty, a zarazem próba pogodzenia sobie z nią i wytłumaczenia jego odejścia. To trochę taka autoterapia, która chyba pomogła. Myślę, ze nagrody w postaci stypendiów są bardzo ważne dla pisarzy zwłaszcza na początku drogi dlatego, ze początkujący pisarze niestety nie zarabiają na pisaniu zbyt wiele”. – mówiła na scenie Weronika Gogola.
Książka "Po trochu" została nominowana do Nagrody Literackiej Nike, znalazła się w finale Nagrody Literackiej dla Autorki "Gryfia" oraz Nagrody Literackiej Europy Środkowej "Angelus" i zdobyła Nagrodę Literacką ArtRage.
Cała nominowana piątka debiutantów otrzyma wsparcie promocyjne zarówno w czasie przyszłorocznego Festiwalu Conrada, jak i na łamach „Tygodnika Powszechnego”.
Fundatorem nagrody jest Miasto Kraków, partnerami Instytut Książki, Krakowskie Biuro Festiwalowe i Fundacja Tygodnika Powszechnego.
Nagroda Conrada to wyróżnienie, dzięki któremu twórczynie i twórcy po debiucie zyskują wsparcie promocyjne pozwalające im rozwijać karierę literacką. Nagroda jest również sygnałem dla wydawców, których zachęca do podejmowania ryzyka wydawniczego.
Nominowanych wskazała kapituła Nagrody w składzie: prof. Michał Paweł Markowski (przewodniczący), Urszula Chwalba, prof. Inga Iwasiów, dr Grzegorz Jankowicz, prof. Krzysztof Koehler, dr Zofia Król, Michał Nogaś oraz dr Joanna Szulborska-Łukaszewicz (sekretarz). W tym roku zmieniły się zasady głosowania na najlepszy debiut. Tym samym po raz pierwszy w historii konkursu to kapituła, wspólnie z internautami głosującymi na stronie festiwalu wybrała zwycięzcę tegorocznej edycji.
Festiwal wspiera Partner dla Krakowa: Bukovina Resort i Grupa Autoremo.
W Krakowie powstanie pierwsze w Polsce centrum poświęcone literaturze i językowi. Budowę Centrum Literatury i Języka „Planeta Lem” w dawnym Składzie Solnym na Zabłociu ogłosiło Miasto Kraków podczas konferencji prasowej w dniu 6 września 2018 r. Konferencji towarzyszyło ogłoszenie międzynarodowego konkursu architektoniczno-urbanistycznego na koncepcję Centrum.
Planeta LEM - Stanisław Lem , 1966 rakieta, fot. archiwum spadkobiercy
Patronem Centrum będzie Stanisław Lem. To najpoczytniejszy i najpopularniejszy polski autor, pisarz podejmujący uniwersalne i aktualne także dla dzisiejszego czytelnika tematy. Planeta Lem będzie miejscem szeroko prezentującym literaturę i dziedzictwo językowe i stanie się symbolem Krakowa Miasta Literatury UNESCO – mówi Jacek Majchrowski, Prezydent Miasta Krakowa.Prace nad szczegółową koncepcją centrum trwały przez wiele lat i uczestniczyły w nich wszystkie środowiska literackie naszego miasta - i nie tylko. Na 5-lecie tytułu Miasta Literatury UNESCO dla Krakowa z dumą prezentujemy Państwu dojrzałą wizję miejsca opartego na idei wielopokoleniowej edukacji literackiej i językowej. Chcemy godnie zagospodarować na cele społeczne tę ważną lokalizację ¬– w jej szczególnym kontekście na styku trzech dzielnic i w kontekście innych instytucji kultury Podgórza i Zabłocia – dodaje Prezydent.
Inwestycja powstanie na należącej do miasta działce o powierzchni ok. 1 hektara przy ul. Na Zjeździe 8, w sąsiedztwie innych instytucji kultury na prawym brzegu Wisły – Fabryki Emalia Oskara Schindlera, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK i Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka, w pobliżu estakady kolei aglomeracyjnej, Muzeum Podgórza i terenów zielonych Bulwarów Wiślanych. W ten sposób powstanie miejsce w sposób szczególny dowartościowujące dzielnicę kultury, jaką w ostatnich latach staje się Zabłocie i Podgórze. Nie bez znaczenia pozostaje także kontekst pobliskiego Placu Bohaterów Getta, a także sukcesywny rozwój Zabłocia, w którym w ostatnich latach przybyło znacząco mieszkańców, rodzin z dziećmi – poszukujących dla siebie tzw. trzeciego miejsca – miejsca spędzania czasu wolnego, edukacji, odpoczynku.
Stanisław Lem patronem literackiego domu Krakowa
Planeta LEM - Mural Skład Solny, fot. Michał Ramus
Historyczny budynek Składu Solnego od wielu lat był brany pod uwagę jako przyszła przestrzeń kultury. Rozważano w tym miejscu umieszczenie siedzib kolejno: Krakowskiego Biura Festiwalowego, Sinfonietty Cracovii, Muzeum Podgórza i Biblioteki Kraków. Przedmiotem międzynarodowego konkursu na wizję „Planety Lem” jest rewitalizacja XVIII-wiecznego budynku magazynu solnego i dobudowa nowego obiektu po jego wschodniej stronie. Całość będzie stanowić miejsce wielofunkcyjne, otwarte dla wszystkich grup wiekowych, miejsce edukacji literackiej i zarazem wizytówkę pierwszego słowiańskiego miasta literatury UNESCO, którym od 2013 r. jest Kraków.
Sercem inwestycji będzie nowoczesna wystawa dedykowana uniwersum tematycznemu powieści Stanisława Lema – futurologa, powieściopisarza, najczęściej tłumaczonego i wydawanego polskiego pisarza. W tym miejscu pielęgnowana będzie także pamięć o dorobku twórczym innych wybitnych mistrzów słowa, przede wszystkim tych związanych z Krakowem, m.in.: Czesława Miłosza, Wisławy Szymborskiej, Stanisława Wyspiańskiego, Josepha Conrada, Sławomira Mrożka, a także wybitnych tłumaczy, ilustratorów, autorów książki dziecięcej.
Wielofunkcyjna i innowacyjna przestrzeń dla literatury
Koncepcję wystawy głównej przygotowało studio Tengent, którego twórcy byli związani m.in. z sukcesami uznanej grupy Platige Image. Wizja powstała według pomysłu Jacka Dukaja, jednego z najważniejszych współczesnych polskich powieściopisarzy. Narracja wystawy jest zbudowana wokół kluczowych dla Lema zagadnień postępu technologicznego, przypadku, ewolucji, obcości i granicy poznania. Będzie zarazem skierowana do szerokiej publiczności, w tym przede wszystkim do odbiorcy w młodym wieku i dzieci, wciągając uczestników w interaktywną grę z wykorzystaniem innowacyjnych technologii.
We współpracy z Fundacją na Rzecz Muzeum Języka Polskiego powstała także koncepcja dodatkowej wystawy stałej, poświęconej językowi (w tym w szczególności języka polskiego we wszystkich jego odmianach) i ogólnie rozumianej komunikacji. Planowane są ekspozycje ruchome, przypominające wybitne postaci literackiego Krakowa, nowoczesne, modułowe sale wielofunkcyjne z przeznaczeniem na festiwale i inne wydarzenia literackie (w tym Festiwal Conrada, Festiwal Miłosza, Festiwal Non-Fiction, Festiwal Literatury dla Dzieci, Festiwal Komiksu) oraz szereg innych inicjatyw literackich realizowanych przez przyszłych partnerów centrum), a także mediatekę, kawiarnio-księgarnię i przestrzeń coworkingową dla literackich i kreatywnych środowisk Krakowa. Obiekt uzupełni przyległy ogród, dzięki czemu poprzemysłowe Zabłocie wzbogaci się o nową przestrzeń zieloną. Inwestycja domyka program rewitalizacji Zabłocia, tworząc wspólny dom dla różnorodnych inicjatyw literackich i wszystkich podmiotów, które od lat budują literacki Kraków. Nasze miasto potrzebuje takiego miejsca i od dawna wspólnie ze środowiskami literackimi naszego miasta, a także Radą Honorową Miasta Literatury UNESCO, rozmawiamy o takiej pojemnej i włączającej różnorodne fenomeny literackiego Krakowa koncepcji – mówi Prezydent Majchrowski. Realizacja „Planety Lem” to wypełnienie najważniejszej deklaracji Krakowa z aplikacji o przyjęcie do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO. Operatorem obiektu będzie Krakowskie Biuro Festiwalowe, które w imieniu Miasta prowadzi proces inwestycyjny.
Realizację inwestycji poparły nie tylko różnorodne środowiska literackie Krakowa, w tym pisarze skupieni wokół Rady Honorowej Krakowa Miasta Literatury UNESCO, przedstawiciele Rady Języka Polskiego i koalicja polskich językoznawców reprezentowana przez Fundację na rzecz Muzeum Języka Polskiego, reprezentanci Miast Literatury UNESCO z całego świata, ale także liczni goście krakowskich festiwali literackich, księgarze, wydawcy i tłumacze.
Pierwsze w Polsce Centrum Literatury i Języka
Centrum literackie w Składzie Solnym będzie pierwszym w kraju miejscem poświęconym nowoczesnej refleksji nad językiem. Utworzenie Centrum zgodnie poparły Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN oraz wszystkie liczące się środowiska językoznawcze w Polsce. Idea nowoczesnego centrum dla języka wynika z przekonania o niezmienności jego znaczenia w życiu kultur i społeczeństw. Na całym świecie istnieją interdyscyplinarne placówki wykorzystujące w swojej misji najnowocześniejsze technologie, interaktywne instalacje i obiekty przestrzenne pozwalające na przedstawianie zagadnień językowych w sposób przystępny dla szerokiego grona odbiorców. Swoje własne muzea mają już m.in. język hiszpański (Casa del lector w Madrycie oraz Museo del Libro y de la Lengua w Buenos Aires), portugalski (Museu da Língua Portuguesa w São Paulo) czy litewski (Lietuvių Kalbos Muziejus w Wilnie).
Ogromne, lecz ciągle mało znane i często niedoceniane bogactwo historii polszczyzny i różnorodność zjawisk zachodzących we współczesnym języku polskim może być punktem wyjścia do narracji włączającej nie tylko rodzimych użytkowników języka, ale społeczności polonijne na całym świecie i wszystkich zainteresowanych poznawaniem i zgłębianiem języka jako najdoskonalszego narzędzia komunikacji.
Międzynarodowy konkurs architektoniczny
Ogłoszenie inwestycji zbiega się z inauguracją międzynarodowego konkursu architektoniczno-urbanistycznego na koncepcję Centrum, zorganizowanego we współpracy z Stowarzyszeniem Architektów Polskich oddział Kraków. Dwuetapowy konkurs skierowany do pracowni z całego świata obejmuje rewitalizację dawnego budynku Składu Solnego i realizację nowej bryły lub zespołu budynków po jego wschodniej stronie.
W sądzie konkursowym pod przewodnictwem Piotra Lewickiego zasiądą architekci doświadczeni w realizacjach w dziedzinie kultury, w tym m.in. Alberto Veiga ze studia Barrozzi/Veiga (Filharmonia w Szczecinie, Auditorio Águilas, sale koncertowe w Monachium i Edynburgu, Muzeum Sztuk Pięknych w szwajcarskim Chur) czy Zbigniew Maćków (rewitalizacja dworca PKP we Wrocławiu, odpowiedzialny za głośny projekt Kościół. Piękno i Kicz w ramach programu obchodów Europejskiej Stolicy Kultury 2016 Wrocław). Na 28 września wyznaczono termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w konkursie, w marcu 2019 zostaną ogłoszone jego wyniki.
Inwestycja będzie realizowana w latach 2019-2022. Otwarcie obiektu zaplanowane na 2022 rozpocznie nowy rozdział w popularyzacji dzieła Stanisława Lema i dopełni projekt kulturalno-edukacyjny Lem 2021 realizowany pod auspicjami programu Kraków Miasto Literatury UNESCO w związku z przypadającą na rok 2021 setną rocznicą urodzin pisarza.
Inwestycja powstanie w większej części ze środków miejskich, organizatorzy deklarują jednak starania o pozyskanie funduszy zewnętrznych, m.in. z planowanego naboru do Funduszy Norweskich. „Planeta Lem” spełnia wszystkie wymagania stawiane inwestycjom o charakterze społecznym i kulturotwórczym. Za wzór stawiamy sobie analogiczne centra literackie i kreatywne funkcjonujące z powodzeniem od lat na świecie – Federation Square w Melbourne, Casa del lector w Madrycie, Writers’ Centre w Norwich, niemieckie domy literatury. Jesteśmy przekonani, że Kraków jako miasto o szczególnej literackiej tożsamości, a także jedna z kolebek języka polskiego, zasługuje na miejsce będące należytym podkreśleniem tych tradycji, a zarazem przestrzenią dalszej popularyzacji literatury i rozwoju wiedzy o języku – konkluduje Prezydent Majchrowski.
"Każda księgarnia jest streszczeniem świata. To nie trasa lotnicza, ale wędrówka pośród regałów łącząca twój kraj i jego mowę z odległymi krainami, gdzie mówi się innym językiem" – pisał Jorge Carrión, hiszpański pisarz, eseista i podróżnik, gość ubiegłorocznego Festiwalu Conrada. "Streszczenia świata" były od początku istotnymi miejscami celebracji największego polskiego festiwalu literackiego.
Promocja krakowskich księgarzy
W programie jubileuszowej, 10. edycji przypadną im jeszcze bardziej pierwszoplanowe role!
Z inicjatywy Krakowskiego Biura Festiwalowego – organizatora festiwalu oraz operatora programu Kraków Miasto Literatury UNESCO powstał specjalny program, którego celem jest pełniejsze zaistnienie kameralnych księgarń przy Festiwalu Conrada, promocja najlepszych krakowskich adresów, a także sprawienie, by atmosferą wielkiego święta książki żyło dosłownie całe miasto.
Po raz pierwszy w historii organizatorzy festiwalu literackiego wesprą niezależnych księgarzyeksponujących w witrynach lub na regałach swoich księgarni książki gości festiwalowych. 10 księgarni, które wystawi i będzie prowadzić sprzedaż min. 3/4 tytułów z listy 20 pozycji w okresie od 15 do 28 października br. otrzyma konkretne wsparcie finansowe, a także obecność w broszurze festiwalowej w sekcji księgarnie partnerskie. Rozwiązanie nawiązuje do praktyk wykupywania witryn w księgarniach sieciowych, z których praktycznie wyłączeni są mniejsi gracze na rynku, co zdaniem wielu ekspertów jest jedną z przyczyn pogarszania się sytuacji niezależnych księgarni w Polsce. W naszym przypadku nie mówimy jednak o witrynach komercyjnych, ale o wyselekcjonowanej prezentacji najciekawszych utworów pisarzy i pisarek z całego świata, którzy będą uczestniczyć w tegorocznej edycji festiwalu.
Specjalny budżet na wydarzenia towarzyszące festiwalowi
Małe księgarnie to w ostatnich latach najbardziej dynamicznie rozwijające się instytucje kultury w Polsce. Tylko w ostatnich latach w Krakowie w ramach jedynego w kraju programu wsparcia życia kulturalnego w księgarniach odbyło się kilkaset kameralnych spotkań, wykładów, dyskusji i warsztatów. Pełni podziwu dla kreatywności i zaangażowania księgarzy jako lokalnych liderów w animacji życia kulturalnego, przygotowaliśmy specjalny budżet na wydarzenia towarzyszące festiwalowi w księgarniach. Zgłaszać można do niego wydarzenia realizowane w dowolnej formule, zaplanowane w okresie 22-28 października, korespondujące w sposób swobodny z hasłem przewodnim festiwalu, jakim jest w tym roku „POP”. 10 spośród propozycji zgłoszonych przez księgarzy zostanie wspartych finansowo oraz włączonych w program towarzyszący festiwalu. W ten sposób chcemy zaprosić do współtworzenia programu najważniejszego wydarzenia literackiego w Krakowie, ale także rozprzestrzeniamy pozytywną Conradowską energię na całe miasto.
Na zgłoszenia do programu (witryny i/lub propozycje wydarzeń) czekamy do 30 sierpnia. Zgłoszenia w formie maila wysłanego na adres kzwirski[at]biurofestiwalowe.pl powinny zawierać: nazwę księgarni, zdjęcie powierzchni proponowanej witryny/regału, a w przypadku propozycji wydarzeń: tytuł, skład osobowy spotkania i krótki opis (do 1 tys. znaków) wraz z przewidywanym budżetem. Organizatorzy zastrzegają sobie prawo wyboru najbardziej atrakcyjnych propozycji.
Szczegóły programu, w tym lista książek do ekspozycji w witrynach/regałach: tutaj.
Zapraszamy i zachęcamy!
Festiwal Conrada, organizowany przez Miasto Kraków, Krakowskie Biuro Festiwalowe oraz Fundację Tygodnika Powszechnego, to największe międzynarodowe wydarzenie literackie w Polsce i jedno z największych w Europie. Naszym celem jest prezentacja literatury światowej powstającej w różnych zakątkach globu, zakorzenionej w różnych kulturach, wyrastającej z odmiennych doświadczeń, a także inicjowanie intensywnych dyskusji artystycznych i społecznych. Tworzymy w Krakowie miejsce spotkania pisarek i pisarzy, czytelniczek i czytelników, profesjonalistów oraz amatorów.
Festiwal był dwukrotnie nominowany do prestiżowych Excellence Awards Targów Książki w Londynie oraz został wymieniony na liście 10 najciekawszych wydarzeń literackich świata wydawnictwa Penguin Random House. Dotychczasowymi gośćmi wydarzenia byli m.in. nobliści Orhan Pamuk, Herta Müller i Swietłana Aleksijewicz, a także takie postaci świata literackiego, jak Jaume Cabré, Amos Oz, Paul Auster czy Eleanor Catton.
Krakowskie Biuro Festiwalowe, współorganizator festiwalu i operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, od lat wspiera księgarnie w ramach wieloletniej strategii wzmacniania branż powiązanych z literaturą. Biuro wspiera działania związane z systemem ulg czynszowych w lokalach miejskich, programem rozwoju działalności kulturalnej, prowadzi akcję plebiscyt na księgarnie roku czy cykliczny Krakowski Kiermasz Książki dla antykwariuszy.
Program jest realizowany dzięki dofinansowaniu ze środków Gminy Miejskiej Kraków.
Na Festiwalu Opera Rara 2020 posłuchamy dzieł granych bardzo rzadko. Pochodzą z różnych epok i reprezentują odmienne stylistyki, połączone są jednak wspólną myślą: dlaczego tak chętnie stawiamy wokół nas mury, jakie są tego konsekwencje i co robić, żeby zamiast nich powstawały mosty. Festiwal Opera Rara potrwa od 23 stycznia do 14 lutego 2020 roku w Krakowie.
Przed nami cały szereg bardzo różnych spektakli: belcantowy „Sigismondo” Gioacchina Rossiniego, romantyczna „Vanda” Antonína Dvořáka, barokowy „Il ballo delle Ingrate” Claudia Monteverdiego dopełniony nowymi kompozycjami Teoniki Rożynek, spektakl „Enoch Arden” na podstawie poematu Alfreda Tennysona oraz dwie opery współczesne – „Weiße Rose” Udo Zimmermanna i „Unknown, I Live With You”, wspólne dzieło dramaturga Krystiana Lady i kompozytorki Katarzyny Głowickiej. Festiwal potrwa od 23 stycznia do 14 lutego 2020 roku.
Dzieła te pochodzą z różnych epok i reprezentują odmienne stylistyki, połączone są jednak wspólną myślą. Każą się zastanowić, dlaczego tak chętnie stawiamy wokół nas mury, jakie są tego konsekwencje – i co robić, żeby zamiast nich powstawały mosty. Laureatka przyznanej w tym roku literackiej Nagrody Nobla Olga Tokarczuk w wywiadzie udzielonym podczas Festiwalu Conrada w 2018 roku, mówiąc o wznoszonych bez żadnych fortyfikacji paleolitycznych osadach, pytała: „Wyobrażacie sobie, że ludzie kiedyś nie budowali murów, bo nie było takiej potrzeby?”. W tej wizji odległej przeszłości przegląda się nasza teraźniejszość, w której murów – tych realnych i mentalnych – zdaje się raczej przybywać.
Jaki związek ma z tym opera? Jeśli ją samą potraktować jako odseparowaną od świata fortecę, w której kultywuje się tylko i wyłącznie sztukę pięknego śpiewu, to pewnie niewiele. To jednak fałszywa wizja, bo przecież opera potrafiła zawsze szybko i ostro reagować: wsłuchiwać się w społeczne nastroje, komentować rzeczywistość, obrażać królów, inspirować bunty, doprowadzać do furii lub obłaskawiać dyktatorów. Nie ma powodu, by i dzisiaj nie opowiadała nam o świecie tu i teraz. Może to robić na dwa sposoby – odnosząc się wprost do bieżących wydarzeń lub odbijając je w zwierciadle przeszłości.
Stąd w tegorocznym programie znalazły się aż trzy opery „historyczne”. „Historyczne” w szerokim sensie, bo jedna z nich przedstawia historię zupełnie fikcyjną, drugą legendarną, trzecia zaś opartą na faktach, wszystkie łączy jednak to, że mówią o konfliktach i wyniszczających skutkach podziałów. Pierwszy przypadek to rozgrywający się w otoczeniu polskiego króla „Sigismondo” Rossiniego, czyli „Zygmunt”. Dzieło nie portretuje jednak jednego z naszych władców o tym imieniu, lecz fikcyjnego piastowskiego monarchę panującego w kraju targanym konfliktem z Węgrami. Dzieło z 1814 roku zostanie w Polsce pokazane po raz pierwszy.
Również słabo u nas znana jest „Vanda” Dvořáka, dotycząca epizodu z legendarnych dziejów Polski. Nie ma chyba w naszym kraju osoby, która nie zna legendy o Wandzie, co nie chciała Niemca – a ją właśnie obrali za punkt wyjścia libreciści. To opera o konflikcie religijnym. Królowa Wanda jest wierną wyznawczynią słowiańskich bogów i nie zgadza się na przyjęcie oświadczyn niemieckiego księcia, a wraz z nimi chrześcijaństwa. Wojna staje się nieunikniona.
Pojawi się też utwór dotyczący wydarzeń autentycznych i wciąż jeszcze żywych w zbiorowej pamięci – „Weiße Rose”. Do muzycznego opracowania historii niemieckiej grupy antynazistowskiego oporu Biała Róża Udo Zimmermann podchodził trzykrotnie. W 1967 roku napisał operę do libretta Ingo Zimmermanna; kolejną jej wersję opracował już w roku następnym. Przy okazji planowanej inscenizacji w Operze Hamburskiej w 1986 roku miał dokonać następnych przeróbek, ale zamiast tego postanowił napisać nowe dzieło na ten sam temat, tym razem do libretta Wolfganga Willaschka. Powstał utwór zupełnie inny, pozbawiony fabuły i skupiony na wewnętrznych przeżyciach dwojga protagonistów: rodzeństwa Schollów na chwilę przed ich egzekucją w hitlerowskim więzieniu.
Bezpośrednim komentarzem do naszej teraźniejszości jest „Unknown, I Live With You”. Opera-instalacja została zainspirowana wierszami afgańskich poetek – ich osobistymi wypowiedziami, niezniekształconymi przez mężów, ojców, braci ani tendencyjne media. Autorki uczestniczyły w projekcie powołanym, by zachęcić kobiety do wyrażania się poprzez słowo i opowiadanie własnych historii. Większość z nich brało udział w przedsięwzięciu potajemnie.
O jeszcze innych podziałach mówi nam „Il ballo delle Ingrate” („Balet Pań Niewdzięcznych”). Ten przewrotny dworski moralitet Monteverdiego rozważa granicę między życiem a śmiercią, ludźmi a bogami, a także kobietami i mężczyznami. Z dzisiejszej perspektywy każe myśleć o tym, czy nas, współczesnych, coś nie uwiera w wizji odmalowanych tu relacji między płciami. Spektakl na Festiwalu Opera Rara skruszy jeszcze jeden mur: ten, który dzieli światy muzyki współczesnej i dawnej. Pomost między XVII-wiecznymi Włochami i Polską w XXI wieku przerzuci kompozytorka młodego pokolenia Teoniki Rożynek.
Alfred Tennyson to poeta raczej rzadko u nas czytany, niedorównujący sławą swoim starszym kolegom romantykom: Shelleyowi, Keatsowi czy Coleridge’owi. Tymczasem jego „Enoch Arden” na Wyspach uważany jest za najbardziej klasyczny poemat epoki wiktoriańskiej. Dzięki festiwalowi będziemy mieli okazję odkryć tę historię na nowo – w spektaklu łączącym muzykę Richarda Straussa z grą aktorów profesjonalnych i naturszczyków. Brytyjski twórca w swojej powieści poetyckiej opisał historię będącą rewersem „Odysei”: rybak Enoch wraca z dziesięcioletniej tułaczki do domu i odkrywa, że jego żona – będąc przekonana, że mąż od dawna jest martwy – poślubiła innego. Całość wyreżyseruje Mira Mańka, studentka Wydziału Reżyserii Dramatu Akademii Sztuk Teatralnych im. S. Wyspiańskiego w Krakowie, a przy fortepianie zasiądzie Dominika Peszko.
Festiwal Opera Rara potrwa od 23 stycznia do 14 lutego 2020 roku w Krakowie. Bilety oraz karnety na festiwal będą dostępne w sprzedaży od 30 października 2019 roku od godz. 12.00 w punktach InfoKraków oraz w serwisie Eventim.pl. Na festiwal zaprasza Miasto Kraków, Krakowskie Biuro Festiwalowe oraz Capella Cracoviensis.
PROGRAM FESTIWALU:
Gioacchino Rossini: „Sigismondo"
reżyseria: Krystian Lada
Capella Cracoviensis, dyrygent: Jan Tomasz Adamus
TEATR. IM. J. SŁOWACKIEGO
23, 26, 28 oraz 30 stycznia 2020 r., godz. 18.30
Kraków, jedyne polskie Miasto Literatury UNESCO, to centrum literackiego życia festiwalowego. Za nami jubileuszowa 10. edycja Festiwalu Conrada goszczącego wiele ważnych nazwisk światowej sceny literackiej. Przed nami kolejne atrakcje, tym razem skierowane do młodszego grona czytelników. 20 listopada rozpoczyna się Festiwal Literatury dla Dzieci!
Nadchodząca, piąta edycja Festiwalu Literatury dla Dzieci w Krakowie realizowana jest pod hasłem Cuda i widy. Na najmłodszych czekają inspirujące spotkania, ciekawe warsztaty, kreatywne zabawy z literaturą. Festiwal organizowany jest przez Miasto Kraków i Krakowskie Biuro Festiwalowe – operatora programu Kraków Miasto Literatury UNESCO we współpracy z Fundacją Burza Mózgów.
Warsztaty, spotkania, czytanki, filmy, spacer, konferencja
Festiwal zostanie zainaugurowany 20 listopada spektaklem Cejco z życzeniami, który jest próbą odtworzenia świata bajki ludowej w wymiarze plastycznym, językowym i teatralnym. Podczas sześciu festiwalowych dni na najmłodszych czekają spotkania i warsztaty poświęcone bohaterom ulubionych opowieści, takim jak Petronela (Petronela z jabłoniowego sadu – spotkanie z Sabine Städing), Felix, Net, Nika, Amelia i Kuba (spotkanie z Rafałem Kosikiem) czy Leo (Leo i czerwony automat – spotkanie z Marcinem Szczygielskim). Zastanowimy się także, czy wyżły chodzą na łyżwy – podczas warsztatów wokół książki Zwierzyniec prowadzonych przez Angelikę Madurę i Karolinę Grabarczyk-Chochołek – a podczas spotkania z pisarzem i podróżnikiem Mikołajem Golachowskim dowiemy się… ile pingwinów może zjeść niedźwiedź polarny. O warszawiakach w Krakowie porozmawiamy podczas spotkania z Małgorzatą Ruszkowską, jedną z autorek Warszawiaków – zbioru minibiografii słynnych mieszkańców stolicy, takich jak Julian Tuwim, Janusz Stanny i Fryderyk Chopin.
Opowiemy sobie także o odpoczywaniu, leniuchowaniu i leżeniu brzuchem do góry – podczas warsztatów z Urszulą Palusińską, a warsztaty Strachy na lachy prowadzone przez Ninę Kulik dadzą odpowiedź na pytania, czy straszne rzeczy mogą być jednocześnie śmieszne, czego boimy się najbardziej i jak wygląda strach oglądany pod lupą. Zapraszamy też na warsztaty z Joanną Rusinek inspirowane zbiorem wierszy Kefir w Kairze, warsztaty Łopianowe pole połączone ze spotkaniem z Katarzyną Ryrych, warsztaty Podróże do Nibylandii z Niną Kulik oraz spotkanie zorganizowane pod hasłem Best Seler, czyli kryminał dla dzieci w sosie warzywnym – interaktywny wykład Mikołaja Marceli, autora książki Best Seler i zagadka znikających warzyw.
O tym, że Sztuka jest wszędzie! – przekonamy się podczas warsztatów z Martą Altes, popularną w Hiszpanii artystką i ilustratorką, autorką m.in. trzech książek wydanych w Polsce (Król kot, Dzielna Małpka i Jestem artystą). Nie zabraknie także akcentu związanego z obchodami 100. rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę – zapraszamy na spotkanie z Michałem Rusinkiem poświęcone książce Jaki znak twój? Wierszyki na dalsze 100 lat niepodległości.
W cyklu Czytanki po zachodzie słońca będziemy koncentrować się na tym, czym jest kultura, czytać Drzewołazki Cecylii Malik, a także Niesamowitą przygodę psa Dżimusia autorstwa Joanny Gellner i Bożeny Sobuckiej. Z kolei o drzewach porozmawiamy podczas spaceru po Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, po którym oprowadzi Wojciech Grajkowski – biolog oraz współautor książek dla dzieci, który zna się na drzewach jak mało kto i w dodatku potrafi o nich fascynująco opowiadać.
Zapraszamy także na dwudniowe warsztaty wymyślania i opowiadania historii. Podczas zajęć z Mają Starakiewicz będziemy za pomocą tekstu i obrazu tworzyć własne opowieści. Wykreujemy postaci, umieścimy je w fantastycznych światach oraz niezwykłych, niesamowitych sytuacjach i zdarzeniach.
W paśmie filmowym obejrzymy Świat według T.S. Spiveta, którego reżyserem jest Jean-Pierre Jeunet, Przyjaciela wesołego diabła – ekranizację prozy Kornela Makuszyńskiego w reżyserii Jerzego Łukaszewicza, a także Akademię Pana Kleksa – dzieło Jana Brzechwy, które na język filmu przełożył reżyser Krzysztof Gradowski.
Zapraszamy również na wystawę Poczet królowych polskich Anny Kaszuby-Dębskiej, która w swojej książce postanowiła przybliżyć postacie 25 polskich królowych i przypominamy, że festiwal to także okazja do spotkań i konferencji przygotowanych dla bibliotekarzy i nauczycieli, poświęconych najważniejszym tematom związanym z literaturą dla dzieci i młodzieży.
Nagroda im. Ferdynanda Wspaniałego
Finałem festiwalu będzie gala w Centrum Kongresowym ICE Kraków, podczas której zostanie wręczona nagroda im. Ferdynanda Wspaniałego w konkursie na Najlepszą Polską Książkę roku 2017. Jury, obradując w składzie: Barbara Gawryluk, Tomasz Z. Majkowski, Joanna Olech, Agnieszka Karp-Szymańska, Szymon Kloska i Łukasz Dębski wyłoniło finałową siódemkę, w której znalazły się następujące książki:
· A niech to gęś kopnie, tekst Marta Guśniowska, ilustracje Robert Romanowicz, wydawnictwo Tashka;
· Bajka na końcu świata, tekst i ilustracje Marcin Podolec, wydawnictwo Kultura Gniewu;
· Lolek, tekst Adam Wajrak, ilustracje Mariusz Andryszczyk, wydawnictwo Agora;
· Nieumarły las, tekst Adam Wajrak, ilustracje Tomasz Samojlik, wydawnictwo Agora;
· Polityka. To, o czym dorośli ci nie mówią (bo często sami nie wiedzą), tekst Bogusław Janiszewski, ilustracje Max Skorwider, wydawnictwo Publicat;
· Reformator Marcin Luter, tekst Michał Rzecznik, ilustracje Piotr Nowacki, wydawnictwo Widnokrąg;
· Ten i tamten las, tekst Magdalena Tulli, ilustracje Alec Rose, wydawnictwo Wilk&Król.
Laureata, który otrzyma statuetkę Ferdynanda Wspaniałego oraz 20 000 zł, poznamy 25 listopada podczas gali w Centrum Kongresowym ICE Kraków. Galę uświetni koncert Księżyc w misce w wykonaniu Grzegorza Turnaua z zespołem. Usłyszymy przygotowany dla najmłodszych słuchaczy wybór piosenek – zarówno tych wesołych, jak i smutnych, nowych i starych, skocznych i rozmarzonych, które zostały skomponowane do literackich perełek – czekają nas Andersen, Milne, Barańczak, Cygan, Hoffman i przede wszystkim Joanna Kulmowa w nowych interpretacjach znakomitych muzyków.
Szczegółowy program festiwalu oraz zapisy: http://fldd.pl/2018/program/id,693-wydarzenia_festiwalowe_krakowie.html
Bezpłatne wejściówki na galę można pobrać ze strony: https://fldd2018.evenea.pl/
Organizatorzy: Miasto Kraków i Krakowskie Biuro Festiwalowe – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO we współpracy z Fundacją Burza Mózgów
Kraków Miasto Literatury UNESCO: http://miastoliteratury.pl/
Z profesorem Andrzejem Kosendiakiem, dyrektorem artystycznym Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego, o programie nadchodzącej 61. edycji, decyzjach, dojrzałości i przemijaniu rozmawia Szymon Atys.
Andrzej Kosendiak, fot. Łukasz Rajchert
Podobnie jak w ubiegłym roku tytuł nadchodzącego 61. Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego inspirowany jest literaturą. W swojej późnej powieści Joseph Conrad twierdził, że w życiu każdego człowieka „przychodzi chwila, w której spostrzegasz przed sobą smugę cienia ostrzegającą […], że dzień pierwszej młodości dobiegł już do końca”. Temat zaiste frapujący – jak należy go rozumieć?
Prof. Andrzej Kosendiak: Conradowski tytuł jest punktem wyjścia do przyjrzenia się takim sytuacjom w życiu człowieka, w których przekracza on pewną granicę, w których coś się kończy i zaczyna coś innego. Pisarz symbolicznie przedstawił moment pozostawienia młodości za sobą i wzięcia pełnej odpowiedzialności za życie swoje i innych. Myślę, że takich smug na drodze każdego z nas można sobie wyobrazić więcej. Jedną z nich jest perspektywa starości i przemijania. To zjawisko dotyczy tak poszczególnych osób, jak i rozmaitych idei, epok, projektów. Intuicyjnie odczuwam, że żyjemy właśnie w czasach przełomu, że świat nie będzie już taki, jaki był. Czy jesteśmy w stanie przekroczyć naszą linię ku dojrzałości?
Osobnym tematem conradowskiej powieści jest współpraca. Młody kapitan dedykuje swoją opowieść załodze, wobec której „do końca życia zachowa niewygasłą wdzięczność”.
Muszę przyznać, że sam jestem właśnie w momencie życiowych zmian, choć oczywiście festiwal nie opowiada o mnie. Przeczuwam koniec pewnych rzeczy i początek innych. Zauważmy, że dedykacja dla załogi jest sformułowana długo po całej akcji powieści. Narrator-Conrad nie mógł przewidzieć, co się wydarzy, przyjmując funkcję kapitana wraz z jej konsekwencjami. Jego motto jest odpowiedzią na pytanie, które padło, zanim akcja została zawiązana. Tak, opłacało się być dorosłym, opłacało się brać odpowiedzialność.
W dziele Conrada znalazł się jeszcze cytat z wiersza Charles’a Baudelaire’a pt. Muzyka. „[Muzyka to] spokojne, płaskie, ogromne zwierciadło mojej rozpaczy”. Czy takie ma być nastawienie publiczności?
Nastawienie zawsze pozostawiamy słuchaczom. Cisza, która zapanowała na morzu, była rzeczywiście rozpaczliwa, stawiała bohaterów w sytuacji bez wyjścia. Wiemy jednak, że udało im się z niej wybrnąć. Siłą powieści, a z nią festiwalu, jest to, że nie daje jednoznacznych rozwiązań. Każdy musi sam zmierzyć z przemianami, jakie następują w jego życiu. Bywa i tak, że nie potrafimy się znaleźć w nowej rzeczywistości. Niektóre osoby nigdy nie dorastają, inne walczą ze starością lub popadają w depresję – w trakcie ciszy morskiej pogrążają się w rozpaczy. Zachęcam jednak, by zamiast biernie czekać na wiatr prowadzący nasz okręt do szczęśliwej przystani, stawiać pytania i działać…
Przejdźmy w takim razie do bohaterów 61. MFWC. Pełnym splendoru muzycznym obrazem będzie wykonanie koncertowej wersji jednego z najważniejszych projektów Paula McCreesha: Koronacji weneckiej 1595. Także inny artysta przypomni podczas festiwalu swoje dawne, legendarne nagranie.
Koronacja wenecka jest w pewnym sensie podróżą sentymentalną. Projekt ten Paul McCreesh wykonywał na 32. Wratislavii Cantans w 1997 roku. Wtedy go poznałem. Bohater rekonstrukcji mszy koronacyjnej, Marino Grimani, który w 1595 roku otrzymał godność doży, miał już swoje lata, a mimo tego przyjął zaszczyt i wyzwania z nim związane. Również sama Wenecja na przełomie XVI i XVII wieku, wciąż wspaniała i bogata, była właściwie w okresie schyłkowym, rozpoczętym przez zdobycie Konstantynopola przez Turków Osmańskich. Podobnie jak doża, Najjaśniejsza Republika przekroczyła smugę cienia.
Do nagrania sprzed ponad trzydziestu lat nawiąże z kolei zespół Il Giardino Armonico podczas koncertu pod tytułem Sì dolce è’l tormento. Giovanni Antonini bardzo lubi podróże. Ale mowa tu także o pielgrzymce przez życie, także „życie” festiwalu. McCreesh i Antonini to dwóch byłych dyrektorów artystycznych Wratislavii, ja jestem obecnym. Z pewnością obaj czują wdzięczność, która pojawia się w momencie spełnienia. Na pokładzie Otago – żaglowca dowodzonego przez Conrada – gra toczyła się pomiędzy ludźmi i siłami przyrody, a tutaj swoistym antagonistą są „siły sztuki”.
Nad Morze Śródziemne zaprowadzą nas też dwie opery w wykonaniu koncertowym. Mowa o Samsonie i Dalili Camille’a Saint-Seänsa oraz Dydonie i Eneaszu Henry’ego Purcella. Dostrzegamy w ich tytułach pewną symetrię. Czy łączy je coś jeszcze?
O proszę, nie pomyślałem, że i te opery rozgrywają się nad morzem! Nie są to jednak opery marynistyczne [śmiech]. Obie opowieści wyrosły w kulturze śródziemnomorskiej. Ich fabuła toczy się właśnie wokół motywu odpowiedzialności za siebie i naród. Weźmy historię Samsona, czyli dzieło Saint-Saënsa, które poprowadzi Thomas Guggeis. Żydzi byli gnębieni i okupowani przez Filistynów. Chociaż Samson początkowo uległ wdziękom Dalili, później świadomie przekroczył smugę cienia, modlił się do Boga i odzyskał siły, by wraz z oprawcami zginąć pod gruzami świątyni. W ten sposób uratował swój naród. W podobnej sytuacji są kochankowie w kompozycji Purcella. Wykonają ją wraz z solistami Chór Capella Cracoviensis i Accademia Bizantina. Tego rodzaju kwestie nurtują również człowieka współczesnego i będą nurtować człowieka przyszłości.
Porozmawiajmy o artystach polskich, którzy po raz pierwszy lub kolejny pojawią się na Wratislavii Cantans.
Jerzego Maksymiuka zaprosiliśmy w związku z rocznicą jego dziewięćdziesiątych urodzin. Poprowadzi on NFM Filharmonię Wrocławską i Chór NFM. Obecność maestra jest dla mnie osobiście niezwykle poruszająca. Dziwna historia wiąże się z Ars Cantus – ten znakomity wrocławski zespół nigdy nie miał koncertu w głównym nurcie Wratislavii Cantans, a jedynie podczas wydarzenia towarzyszącego! Jego członkowie bardzo wnikliwie i konsekwentnie badają twórczość kompozytorów Śląska, a także ogólnie rozumianej epoki średniowiecza.
Podczas tegorocznej Wratislavii wystąpi również NFM Orkiestra Leopoldinum. U boku jej dyrektora artystycznego Alexandra Sitkovetsky’ego zobaczymy pewnego cenionego przez wrocławską publiczność skrzypka, obaj artyści pojawią się też w koncertach kameralnych.
Tajemniczy skrzypek to oczywiście Bartłomiej Nizioł. Wraz z Sitkovetskym stanowią parę absolutnych wirtuozów o zróżnicowanych temperamentach. W drugim, wiolonczelowym duecie członek Polish Cello Quartet Tomasz Daroch spotka się z Istvánem Várdaiem. Zobaczymy, czym poskutkuje rezonans ich energii i wyobraźni. I niespodzianka: oba recitale zakończą się improwizacją w wykonaniu wirtuozów! Koncerty kameralne odbędą się w niewielkich wnętrzach. To rodzaj przystanku festiwalowego, wyciszenia się w fizycznej bliskości wykonawców.
W koncercie NFM Orkiestry Leopoldinum punktem ciężkości jest Verklärte Nacht Arnolda Schönberga. Dzieło zostało napisane jeszcze w XIX wieku, nie chodzi więc o moment powstania dodekafonii ani nawet odejście od tonalności. Tu jednak zaczęła się droga, w ramach której austriacki kompozytor wziął później odpowiedzialność za coś kompletnie nowego, zdecydował się na dorosłość artystyczną i to w radykalny sposób. Z perspektywy czasu wiemy, że utwór ten zapoczątkował totalny przełom, ale i początek końca dawnego świata muzycznego.
Tradycyjnie przewidziany jest wieczór dla miłośników muzyki współczesnej, a także koncerty gordonowskie i wydarzenie Burze namiętności w wykonaniu kursantów, prowadzone przez klawesynistkę Martę Niedźwiecką.
Kurs Interpretacji Muzyki Oratoryjnej i Kantatowej jest częścią wieloletniej współpracy z wrocławską Akademią Muzyczną im. Karola Lipińskiego. Cieszę się, że pojawi się tam Marta Niedźwiecka. Być może i ona wchodzi w jakiś nowy etap swojego życia [śmiech]… Jest wspaniałą klawesynistką, może zostanie kapelmistrzynią? W tym wypadku nie musiała, jak w noweli Conrada, nastąpić intryga starego kapitana, niemniej pewien emerytowany dyrygent wrocławski świadomie zdecydował, żeby złożyć jej propozycję prowadzenia koncertu [śmiech]. Z kolei trzecia edycja festiwalowych koncertów gordonowskich odbędzie się pod tytułem Rejs w nieznane – Agnieszka Grudzień-Gaczyńska z pomocą wokalistki Magdaleny Zawartko zabierze dzieci w świat conradowskich podróży.
O wiele dłuższą tradycję, z radością przez nas kontynuowaną, mają na Wratislavii koncerty muzyki współczesnej. Tym razem zaprosiliśmy koloński zespół Ensemble MusikFabrik, w programie którego znajduje się prawykonanie utworu ukraińskiej kompozytorki Anny Korsun. W dziele Georgisa Aperghisa natomiast pojawia się motyw orficki. Ta podróż kończy się podjęciem decyzji w straszliwej aurze, a skutkiem jest samotność. To sens żałoby.
W lutym poznaliśmy zwycięzców konkursu na program muzyczny nawiązujący do tematu tegorocznej edycji festiwalu. Czy może Pan przybliżyć sylwetki wyłonionych zespołów?
Nagrodziliśmy wykonawców, ale też ich programy, które musiały być związane z myślą przewodnią festiwalu. To artyści są autorami prezentowanego przez siebie repertuaru. W tym roku wygrały dwa zespoły zdaniem jury znakomite: BREZZA i Les 4 sens. Kiedyś będzie o nich głośno. Z jednej strony mamy muzykę barokową i gwiazdora – sopranistę Maayana Lichta w utworach Georga Friedricha Händla, a z drugiej kwartet wokalny, który wykonuje twórczość dziewiętnasto- i dwudziestowieczną z elementami scenicznymi – muzycy stają się w pewnym sensie aktorami.
Wróćmy więc do koncertu dyrektora festiwalu. Poprowadzi Pan kantaty Johanna Sebastiana Bacha.
Uściślę: podczas tego wieczoru wystąpi dwóch dyrektorów festiwalu. Wszystkie kantaty Bacha traktują o życiu człowieka i jego kondycji. Jak je wybierałem i dlaczego jako flecista towarzyszyć mi będzie właśnie Antonini? Otóż powiedziałem mu pewnego razu, że zbliża się moja siedemdziesiątka i że jestem na etapie kolejnej smugi cienia. Czuję się na tyle dojrzały artystycznie, żeby nagrać pierwszą płytę z muzyką Bacha! Z zainteresowaniem przyjął tę uwagę i od razu wyraził chęć zagrania razem ze mną. Pierwszy taki koncert w wykonaniu Wrocław Baroque Ensemble z jego towarzyszeniem, zatytułowany Komm, miał miejsce w styczniu 2025 roku. Nagrania tego repertuaru wyda kultowe Alpha Classics. Wydawnictwo zamówiło u nas całą serię albumów z kantatami Bacha z udziałem fletu podłużnego! Materiał z koncertu Herr Jesu trafi na drugą płytę z tej serii.
Gustav Mahler w zamykającej festiwal VI Symfonii z pewnością dał wyraz osobistym lękom, a mówi się, że przewidział czekające go osobiste katastrofy. Jak Pan odbiera to dzieło i jakie przesłanie może ono nieść słuchaczom?
Wraz ze Staatskapelle Dresden i Danielem Gattim wahaliśmy się między Szóstą i Dziewiątą. Wybrałem „Tragiczną”, bo powstała w życiowym momencie przejścia – Mahler stał przed totalną zmianą: w 1907 roku opuścił wiedeńską Hofoper, tragicznie zmarła jego córka, a sam dowiedział się o ciężkiej chorobie serca. Paradoks polega na tym, że pesymistyczny utwór powstał jeszcze w szczęśliwym okresie jego biografii. Kiedy przekroczymy dany moment, to wiemy, że mamy go już za sobą. Ale nim nastąpi, wciąż myślimy, że przyszłość może być inna. Smuga cienia może być czymś, co miało się nie stać. Wracając do dzisiejszego świata, można ująć to tak: obawiam się, że to, co nie chcielibyśmy, żeby się stało tak naprawdę, już się dzieje. Czy będziemy potrafili wziąć odpowiedzialność za przyszłość?
Dziś, podczas spotkania prasowego w Narodowym Forum Muzyki, poznaliśmy program 61. edycji Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego. Festiwal odbędzie się w dniach od 3 do 13 września 2026 r. we Wrocławiu oraz innych miastach Dolnego Śląska, a jego tematem będzie inspirowana twórczością Josepha Conrada Smuga cienia. Bilety będą dostępne w przedsprzedaży online oraz w Kasie NFM od 17 marca 2026 r., godz. 11.00.
Spotkanie prasowe prowadził red. Grzegorz Chojnowski, na prawo od niego: prof. Andrzej Kosendiak, dyrektorka NFM Olga Humeńczuk, pierwszy z lewej: Jarosław Perduta, dyrektor Departamentu Kultury i Sportu w Urzędzie Miejskim Wrocławia, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek
Podczas tegorocznej edycji wystąpią: Thomas Guggeis, Chór NFM i NFM Filharmonia Wrocławska; Giovanni Antonini z Il Giardino Armonico; Alexander Sitkovetsky, Bartłomiej Nizioł i NFM Orkiestra Leopoldinum; Paul McCreesh z Gabrieli Consort & Players; Ars Cantus; Chór Accademia Bizantina i Chór Capella Cracoviensis pod dyrekcją Ottavia Dantonego; Emilio Pomarico z Ensemble Musikfabrik; Jerzy Maksymiuk, Małgorzata Podzielny, Chór Dziewczęcy NFM, Chór Chłopięcy NFM; BREZZA; Andrzej Kosendiak z Wrocław Baroque Ensemble; Les 4 Sens; Daniele Gatti i Staatskapelle Dresden oraz inni.
61. Międzynarodowy Festiwal Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego:
Smuga cienia
3–13 września 2026
Wrocław i Dolny Śląsk
Olga Humeńczuk – Dyrektorka NFM
Andrzej Kosendiak – Dyrektor artystyczny
Program
3.09.2026, czwartek, 19.00
NFM, Sala Główna ORLEN
Samson i Dalila
Wykonawcy:
Thomas Guggeis – dyrygent
Brian Jagde – tenor
Anita Rachvelishvili – mezzosopran
Kostas Smoriginas – baryton
Chór NFM
Lionel Sow – kierownictwo artystyczne Chóru NFM
NFM Filharmonia Wrocławska
Program:
Camille Saint-Saëns Samson i Dalila op. 47
4.09.2026, piątek, 19.00
NFM, Sala Czerwona
Sì dolce è’l tormento
Wykonawcy:
Giovanni Antonini – flety podłużne, dulcjan, kierownictwo artystyczne
Angelica Antonini – sopran
Il Giardino Armonico:
Stefano Barneschi, Angelo Calvo – skrzypce
Giulio Padoin – wiolonczela
Giulia Genini – flety podłużne, dulcjan
Andrea Inghisciano, David Brutti – kornety
Margret Köll – harfa
Riccardo Doni – klawesyn, pozytyw organowy
Program:
Claudio Monteverdi Sinfonia z opery Il ritorno d’Ulisse in patria SV 325
Tarquinio Merula Ciaccona
Dario Castello Sonata X à 3
Salomone Rossi Sinfonia in eco à 3
Giovanni Battista Riccio Sonata à 4
Benedetto Ferrari Amanti, io vi so dire
Marco Uccellini Aria sopra „La Bergamasca”
Claudio Monteverdi Sì dolce è 'l tormento SV 332
Dario Castello Sonata XVII à 4 in eco
***
Tarquinio Merula Or ch’è tempo di dormire (Canzonetta spirituale sopra alla nanna)
Dario Castello Sonata 12 à 3
Salomone Rossi Gagliarda „Zambalina” oraz Sinfonia grave à 5
Rekonstrukcja mszy z okazji koronacji doży Marina Grimaniego w Bazylice św. Marka w Wenecji w 1595 roku – m.in. utwory m.in. Giovanniego i Andrei Gabrielich, Girolama Bendinellego, Giovanniego Paoli Cimy i Claudia Merulo (wersja koncertowa)
6.09.2026, niedziela, 10.00, 11.00, 12.00, 13.00
NFM, Sala Czarna
Rejs w nieznane
Koncerty Gordonowskie
Wykonawcy:
Magdalena Zawartko z zespołem
Dominika Stoga, Katarzyna Szymko-Kawalec – animacje dźwiękiem
Martyna Bulińska, Agnieszka Grudzień-Gaczyńska – prowadzenie
6.09.2026, niedziela, 12.00
NFM, Sala Kameralna
Noumen 5
Projekt „10/100” – zamówienia kompozytorskie na 100-lecie Polskiego Radia
Wykonawcy:
proMODERN:
Marta Czarkowska – sopran
Katarzyna Szymkowiak – mezzosopran
Martyna Jankowska – mezzosopran
Aleksander Rewiński – tenor
Krzysztof Chalimoniuk – baryton
Piotr Pieron – bas, kierownictwo artystyczne
Program:
Aleksander Kościów Noumen 5 (prawykonanie)
Utwór Noumen 5 Aleksandra Kościówa powstał na zamówienie Polskiego Radia w ramach obchodów 100-lecia Polskiego Radia
6.09.2026, niedziela, 16.00
NFM, Sala Czerwona
Burze namiętności
Wykonawcy:
Marta Niedźwiecka – prowadzenie, kierownictwo artystyczne, klawesyn
Uczestnicy 50. Kursu Interpretacji Muzyki Oratoryjnej i Kantatowej
Zespół instrumentalny
Program:
Louis-Nicolas Clérambault
Le Jaloux; Médée; Poliphêmeme; Le Triomphe de la paix – kantaty
Współorganizator: Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu
6.09.2026, niedziela, 19.00
NFM, Sala Główna ORLEN, estrada w odwróceniu
Na spokojnym, ciemnym morzu
Recital Andrzeja Filończyka
Wykonawcy:
Andrzej Filończyk – baryton
Sasha Yankevych – fortepian
Program:
M. Karłowicz Zawód; Śpi w blaskach nocy; Na spokojnym, ciemnym morzu; Nie płacz nade mną; Idzie na pola; Skąd pierwsze gwiazdy; Mów do mnie jeszcze; Pamiętam ciche, jasne, złote dnie; Po szerokim morzu
S. Moniuszko Dwie zorze; Kozak; Złota rybka; Morel; Znasz-li ten kraj; Pielgrzym; Wędrowna ptaszyna
K. Szymanowski Słońce, słońce – aria z opery Król Roger op. 46
S. Moniuszko Kto z mych dziewek serce której – aria z opery Straszny dwór; Skąd tu przybyła – aria z opery Halka
