Wydarzenia w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i oddziałach 12–18.12.2022

Muzeum Narodowe we Wrocławiu i jego oddziały zapraszają dzieci i rodziców (w tym rodziny z dziećmi z Ukrainy) na warsztaty plastyczne, Bożonarodzeniowe warsztaty hafciarskie dla dorosłych, warsztaty tańca intuicyjnego dla dorosłych, wykłady (m. in. o sztuce gotyckiej), oprowadzanie kuratorskie po aktualnych wystawach, 

Penaptyk Pięciu Boleści Maryi. 1507, Katedra św. Jana Chrzciciela,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

17.12, g. 10:30

W świecie kruchej porcelany – warsztaty plastyczne Karoliny Rzepki dla dzieci w wieku 3–5 lat, w ramach cyklu „Zostań Cudo-Twórcą”

Porcelana zachwyca nas już od wielu wieków. Jaki jest jej sekret? Przyglądając się lśniącym zastawom czy fantazyjnym figurkom, poznamy historię tej szlachetnej ceramiki. Czeka nas podróż po świecie wielu kształtów i barw. Zajęcia zakończą się pracą plastyczną.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowego we Wrocławiu

17.12, g. 11:00

W oczekiwaniu na zimę – warsztaty plastyczne dla rodzin z dziećmi z Ukrainy, prowadzenie: Grzegorz Wojturski. Wydarzenie w ramach cyklu „Radość ze sztuki” z tłumaczeniem na j. ukraiński 

Dzieci obejrzą obrazy podejmujące tematykę zimową, poznają zarówno eksponowane uroki zimy, jak i niebezpieczeństwa towarzyszące tej porze roku, dowiedzą się o też o jej znaczeniu symbolicznym. W części warsztatowej uczestnicy wykonają własne zimowe krajobrazy poznaną oryginalną techniką.

Wstęp wolny

Zapisy:  edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowego we Wrocławiu

В очікуванні зими. Мистецький майстер-класи для сімей з дітьми з України з перекладом на українську мову, викладач – Гжегож Войтурскі. Зустріч проводиться в рамках циклу «Радість від мистецтва»

Вхід вільний

Реєстрація на заняття: edukacja@mnwr.pl або 71 372 51 48 

Національний Музей у Вроцлаві 

17.12, g. 12:30

W świecie kruchej porcelany – warsztaty plastyczne Karoliny Rzepki dla dzieci w wieku 6–12 lat, w ramach cyklu „Zostań Cudo-Twórcą”

Porcelana zachwyca nas już od wielu wieków. Jaki jest jej sekret? Przyglądając się lśniącym zastawom czy fantazyjnym figurkom, poznamy historię tej szlachetnej ceramiki. Czeka nas podróż po świecie wielu kształtów i barw. Zajęcia zakończą się pracą plastyczną.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowego we Wrocławiu

17.12, g. 15:00

Jak się kiedyś ubierano? – warsztaty rodzinne dla dzieci ze spektrum autyzmu. Prowadzenie: Karolina Rzepka

Wspólnie spróbujemy odpowiedzieć na tytułowe pytanie, wcześniej przyglądając się zerkającym na nas z portretów wystrojonym postaciom. Zajęcia zakończą się pracą plastyczną.

Bilet wstępu do muzeum w specjalnej cenie 1 zł, udział w zajęciach jest bezpłatny

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowego we Wrocławiu

18.12, g. 11:00

Sztuka gotyku. Architektura i rzeźba. Wykład Agaty Stasińskiej w ramach cyklu „Kurs historii sztuki”

Grube i przysadziste mury, a może strzeliste wieże i wielkie witrażowe okna… ale czy tylko? Słuchacze będą mogli przyjrzeć się różnym obliczom średniowiecznej architektury, poznać jej najważniejsze cechy oraz pokrótce prześledzić towarzyszące rozwojowi zmiany. Omawiane budowle staną się również tłem dla historii rzeźby – podczas wykładu zaprezentowane zostaną bowiem wybitne przykłady średniowiecznej rzeźby kamiennej integralnie związane z architekturą, jak też dzieła snycerskie stanowiące jej nierzadko niezwykle bogate wyposażenie.

Bilety w cenie 10 zł

Miejsce: Muzeum Narodowego we Wrocławiu, sala 116

18.12, g. 13:00

„Wiwat Muzeum!” – oprowadzanie kuratorskie. Prowadzenie: zespół edukatorów muzealnych MNWr

Idąc tropem haseł poszczególnych części wystawy: „Czas zatrzymany”, „Przemiany”, „Poruszenie”, „Detal”, „Uratuj mnie”, „Do dzieła!”, „Śmiech”, kuratorzy opowiadać będą m.in. o tym, jaka jest rola muzeum we współczesnym świecie. W niecodziennych kontekstach zostaną zaprezentowane: rzeźba średniowieczna i współczesna, malarstwo nowożytne i współczesne, sztuka ludowa oraz rzemiosło artystyczne.

Wstęp z biletem na wystawy czasowe

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Dzieciątko Jezus z Pragi, praca klasztorna, XIX w./ fot. Muzeum Etnograficzne

Muzeum Etnograficzne

18.12, g. 12:00 

„Zrób to sam”: łańcuchy, choinki, ptaszki – warsztaty rodzinne Pauliny Sucheckiej dla dzieci w wieku 5–12 lat, wydarzenie w ramach cyklu „ETNO w południe”

Uczestnicy zajęć obejrzą dawne zabytkowe dekoracje choinkowe i samodzielnie przygotują własne papierowe ozdoby na choinkę.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13 

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

18.12, g. 15:00 

Bożonarodzeniowy hafciarski last minute – warsztaty hafciarskie dla dorosłych, prowadzenie: Olga Budzan

Spotkanie będzie okazją do stworzenia miniaturowych haftów, którymi obdarować będzie można najbliższych. Za wzór posłużą miniaturowe hafty zdobiące koszule i ręczniki obrzędowe. Będzie to także wspaniała okazja do napicia się razem barszczyku i powspominania całego hafciarskiego roku w Muzeum Etnograficznym. Zajęcia skierowane zarówno do amatorów jak i profesjonalistów

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13 

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

"Klatka" (1981), "Życie Warszawy" (1973), fot. Barbara Lekarczyk-Cisek, wystawa Abakanowicz. Totalna

13.12, g. 14:00

Na granicy – oprowadzanie z audiodeskrypcją. Spotkanie dla osób z niepełnosprawnością wzroku, prowadzenie: Agata Iżykowska-Uszczyk. Wydarzenie towarzyszące wystawie „Patrząc w strop, czy ostrze gwiazdy już się wwierca”

Będzie to opowieść o sztuce stanu wojennego. Artystyczną odpowiedzią na polską sytuację polityczną w tym czasie było malarstwo Edwarda Dwurnika, twórczość Jerzego Kaliny, działalność wrocławskiej Grupy Luxus oraz happeningi Pomarańczowej Alternatywy, które w ironiczny sposób wypunktowywały absurdy totalitarnej władzy.

Bilet wstępu do muzeum w specjalnej cenie 3 zł (asystenci za darmo), udział w zajęciach jest bezpłatny. 

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

16.12, g. 16:00

O czwartej pod Kopułami. Oprowadzanie po wystawie czasowej „Collage – klejone światy”

A może by tak zacząć weekend od spotkania ze sztuką? Pawilon Czterech Kopuł zaprasza na oprowadzanie po wystawie, która jest próbą pokazania ewolucji oraz różnorodności kolażu (form, technik, materiałów), który przez lata był i nadal jest używany przez artystów do rozmaitych celów. Na prezentacji „Collage – klejone światy” obejrzeć można prace wybitnych polskich i zagranicznych artystów powstałe na przestrzeni ostatnich 150 lat, reprezentujące wszystkie dziedziny sztuki od malarstwa, rysunku przez rzeźbę, grafikę, fotografię, fotomontaż, ceramikę, szkło, tkaninę, po sztukę wideo.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

17.12, g. 10:00

„Collage – klejone światy” – oprowadzanie kuratorskie. Prowadzenie: Anna Chmielarz

Spotkanie na wystawie będącej próbą pokazania ewolucji oraz różnorodności kolażu (form, technik, materiałów), który przez lata był i nadal jest używany przez artystów do rozmaitych celów. Na prezentacji „Collage – klejone światy” obejrzeć można prace wybitnych polskich i zagranicznych artystów powstałe na przestrzeni ostatnich 150 lat, reprezentujące wszystkie dziedziny sztuki od malarstwa, rysunku przez rzeźbę, grafikę, fotografię, fotomontaż, ceramikę, szkło, tkaninę, po sztukę video.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

17.12, g. 11:00

Błyszczy, świeci, mruga – warsztaty plastyczno-ruchowe Barbary Przerwy dla dzieci w wieku 6–10 lat. Wydarzenie towarzyszące wystawie „Patrząc w strop, czy ostrze gwiazdy już się wwierca”

W sztuce można zobaczyć światło w różnych ujęciach. Czasami jest to słońce, czasami niebo rozświetlone wieloma gwiazdami. Bywa też tylko kolor, który błyszczy się, mieni i odbija światło lamp. Fascynujące są też obiekty, w których zamontowane są żarówki, wtedy coś do nas mruga, świeci z różnym natężeniem. Dla artystów światło to bardzo ciekawy temat. A dzieci w trakcie zabawy plastycznej spróbują kolorowymi brokatami namalować własne wizje światła.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

17.12, g. 16:00

Grudniowe światło – warsztaty w PJM. Warsztaty dla dzieci i dorosłych w ramach cyklu „Zobacz i poczuj”, z tłumaczeniem na Polski Język Migowy. Prowadzenie: Barbara Przerwa, tłumaczenie: Elżbieta Resler

Grudniowe dni są bardzo krótkie, szybko zapada zmrok, ale na całe szczęście jest to też czas dekoracji świątecznych na ulicach, choinek przyozdobionych światełkami. Niestety w historii Polski mamy datę 13 grudnia 1981 r., gdy nawet najpiękniejszym światełkom było trudno rozproszyć mrok stanu wojennego. Do tego okresu nawiązuje instalacja świetlna Piotra Skiby o poetyckim tytule „Patrząc w strop, czy ostrze gwiazdy już się wwierca”. W trakcie zajęć poszukamy na ekspozycji gwiazd i oddamy się marzeniom – jak utrwalić światło i blask. Będziemy również szukać inspiracji w twórczości Wojciecha Fangora.

Bilet wstępu do muzeum w specjalnej cenie 3 zł, udział w zajęciach jest bezpłatny

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

17.12, g. 16:00

Sztuka w formacie 12 × 12 cali. Wykład Justyny Chojnackiej towarzyszący wystawie „Collage – klejone światy”

Pole okładki płyty może być dla artysty równie inspirującym wyzwaniem, co białe płótno czy pusta ściana. Szczególnie ciekawe efekty w tej dziedzinie przynosi współpraca wydawnictw fonograficznych z czołowymi artystami sztuki współczesnej. Podczas wykładu przyjrzymy się okładkom zaprojektowanym przez artystów takich jak Jean-Michel Basquiat, Joseph Beuys, Yves Klein, Gerhard Richter, Andy Warhol czy tworzący nieco wcześniej Salvador Dali. Szczególną uwagę poświęcimy konceptualnemu kolażowi Roberta Rauschenberga z 1983 roku.

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

17.12, g. 18:00

Prozaiczne znaczenia światła – warsztaty tańca intuicyjnego dla dorosłych, prowadzenie: Barbara Przerwa. Wydarzenie towarzyszące wystawie „Patrząc w strop, czy ostrze gwiazdy już się wwierca”

Czy otoczeni ze wszystkich stron światłami miasta tak na co dzień doceniamy jego rolę? Światło dodaje energii, karmi, jest potrzebne do życia, promienie słońca poprawiają nam samopoczucie, blask gwiazd wprowadza w romantyczny nastrój. Światło nocą pozwala na aktywność.

W trakcie warsztatów uczestnicy będą eksplorować poprzez ruch autentyczny i taniec intuicyjny zagadnienia związane z szeroko pojętym światłem w dziełach sztuki takich artystów jak Wojciech Fangor, Stefan Gierowski, Piotr Skiba czy Jakub Julian Ziółkowski. Zatańczymy też światło metaforyczne, wewnętrzne, bijące z czyichś oczu.

Bilety w cenie 10 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

18.12, g. 11:00

Maluchy mówią: Dada! – rodzinne warsztaty Mai Kwiecińskiej dla rodziców i dzieci w wieku do lat 2, wydarzenie w ramach cyklu #muzealniaki_pod_kopułą

„Da-da” to nie tylko pierwsze sylaby wypowiadane przez dzieci, ale także nazwa ruchu artystycznego. Jednym z dadaistów był Kurt Schwitters, który tworzył abstrakcyjne kolaże, używając do tego przedmioty znalezione. Na wystawie przyglądniemy się jednemu z jego słynnych obiektów „Merz”. Następnie maluchy, z drobną pomocą rodziców, wykonają swój własny kolaż w formie witrażu.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

18.12, g. 13:00

Sztuka do znalezienia – rodzinne warsztaty Mai Kwiecińskiej dla rodziców i dzieci w wieku 3–5 lat w ramach cyklu „Sztuczki w Pawilonie”

Czy sztukę można zrobić ze wszystkiego? Kurt Schwitters na przykład swoje kolaże tworzył z rzeczy, które po prostu… znalazł. Na wystawie czasowej „Collage – klejone światy” poszukamy także dzieł innych artystów, którzy użyli przypadkowych przedmiotów. Potem, zainspirowani kolorową pracą Schwittersa, sami zrobimy własne kolaże-witraże.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

18.12, g. 16:00

Wojciech Fangor. Przestrzeń i światło – wykład dr Agaty Iżykowskiej-Uszczyk towarzyszący wystawie czasowej „Patrząc w strop, czy ostrze gwiazdy już się wwierca”

Wojciech Fangor – malarz, autor plakatów i rzeźbiarz. Jego praca „M22” w 2020 roku stała się najdrożej sprzedanym dziełem sztuki w Polsce. W trakcie spotkania zostanie omówiona przede wszystkim twórczość op-artowska tego znakomitego artysty.

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

informacja prasowa

85 lat radiowej Dwójki - premiera rocznicowego albumu

1 marca 1937 roku, o godzinie 13.10 pod kierownictwem Zenona Kosidowskiego, uruchomiona została radiostacja Warszawa II – tę datę przyjmuje się jako dzień powstania Programu 2 Polskiego Radia. Przez cały 2022 rok Program 2 Polskiego Radia celebruje rocznicę powstania. Fonograficznym  zwieńczeniem obchodów jest wyjątkowy dwupłytowy album winylowy, zatytułowany „85 lat Dwójki”, którego premiera odbędzie się 12 grudnia. Mecenasem płyty jest Polska Fundacja Narodowa. 

Program 2 Polskiego Radia w roku 2022 celebruje swoją 85. rocznicę powstania. Fonograficznym zwieńczeniem obchodów jest ukazujący się w limitowanym nakładzie 1000 egzemplarzy, dwupłytowy winylowy album, zatytułowany „85 lat Dwójki”. 

Na każdej z płyt znalazły się specjalnie wyselekcjonowane  muzyczne perełki z przebogatej puli Dwójkowych nagrań.  

Eugenia Umińska i Grzegorz Fitelberg należeli do najbliższych muzycznych przyjaciół Karola Szymanowskiego. Skrzypaczka włączała do swojego repertuaru wszystkie utwory napisane przez Szymanowskiego na ten instrument. W 1951 roku wraz z odrodzona orkiestrą radiową w Katowicach pod dyrekcją Grzegorza Fitelberga nagrała dla Polskiego Radia oba Koncerty skrzypcowe Szymanowskiego. II Koncert skrzypcowy op.61 znalazł się na stronie 1 wydawnictwa. 

Druga strona pierwszej płyty to zapis Koncertu fortepianowego  Liszta w wykonaniu Rafała Blechacza oraz Polskiej Orkiestry Radiowej pod dyrekcją Wojciecha Rajskiego. Rafał Blechacz w 2005 roku, wygrał XV Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, natomiast kilkanaście miesięcy wcześniej, zagrał ten koncert w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego. 

Na drugim winylu zawarte są nagrania z cyklu „Jazz.PL” – cztery utwory wybrane symbolicznie, a wśród nich: nagranie zespołu New Bone, Henryk Miśkiewicz, Włodzimierz Nahorny oraz Heart Beats czyli Szymon Mika i bracia Grzegorz i Mateusz Pałka, którzy po raz pierwszy zagrali wspólny koncert w studiu radiowym S-3. 

Na  tej samej płycie znajduje się również zapis  koncertu sylwestrowego, który został nagrany w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie, w środę 15 grudnia 2021 roku i następnie odtworzony na antenie radiowej Dwójki, podczas sylwestrowego wieczoru. Na scenie wystąpił jazzband  Marcina Maseckiego i Janka Młynarskiego. Składając noworoczne życzenia Janek Młynarski zacytował ojca Wojciecha, który podczas takich chwil przypominał tytuł swojej piosenki: Wesołego powszedniego dnia.

Niech te życzenia towarzyszą wszystkim słuchaczom albumu uświetniającego przypadającą w tym roku 85. rocznicę powstania Programu 2 Polskiego Radia.

   

Album „85 lat Dwójki” do kupienia m.in. w sklepie Polskiego Radia. 

Mecenasem płyty jest Polska Fundacja Narodowa

informacja prasowa

XX Międzynarodowy Konkurs Sztuki Wokalnej im. Ady Sari

 Międzynarodowy Konkurs Sztuki Wokalnej im. Ady Sari powstał z inicjatywy prof. Heleny Łazarskiej i jest najstarszym konkursem wokalnym w Polsce. Odbywa się cyklicznie co dwa lata, nieprzerwanie od 1985 roku. To właśnie w Nowym Sączu, na konkursowej scenie, swoje kariery zaczynali tacy artyści jak: Piotr Beczała, Andrzej Dobber, Anna Simińska, Aleksandra Kubas-Kruk, Hanna Elisabeth Müller, Miriam Albano czy Arnold Rutkowski.

WAŻNE DATY XX EDYCJI KONKURSU

16.01.2023 - Zakończenie przyjmowania zgłoszeń

14.02.2023 - Ogłoszenie listy zakwalifikowanych uczestników

do 28.02.2023 - Przesłanie formularzy zgłoszeniowych przez uczestników

6.04.2023 - Losowanie kolejności występowania uczestników

6.05.2023 - Otwarcie Konkursu

7-8.05.2023 - I etap

9-10.05.2023 - II etap

11.05.2023 - Próba z orkiestrą dla finalistów

12.05.2023 - III etap

13.05.2023 - Rozdanie nagród i Koncert Laureatów.

Ketevan Chuntishvili (sopran) - zwyciężczyni XIX edycji Konkursu
© Piotr Droździk / MCK SOKÓŁ

TRZY NAGRODY ODDZIELNIE DLA GŁOSÓW MĘSKICH I ŻEŃSKICH

* I nagroda w każdej grupie – równowartość ok. 5.000 euro

* nagroda specjalna za utwór W.A. Mozarta

* nagroda specjalna za utwór polski

* nagroda im. Ady Sari dla wybitnego sopranu koloraturowego

* nagroda dla wybitnego pianisty – akompaniatora

Zapraszamy do zapoznania się z regulaminem www.adasari.pl.

W razie pytań zapraszamy do kontaktu

pod adresem mailowym competition@adasari.pl.

informacja prasowa

Śmierć i dziewczyna" Franza Schuberta - koncert w Narodowym Forum Muzyki /zapowiedź/

W sobotę, 10. grudnia w Sali Czerwonej Narodowego Forum Muzyki usłyszymy Kwartet smyczkowy D-dur op. 20 nr 4 J. Haydna oraz Kwartet smyczkowy d-moll D 810 „Śmierć i dziewczyna” F. Schuberta. Utwory pod batutą Josepha Swensena wykona NFM Orkiestra Leopoldinum.

NFM Orkiestra Leopoldinum fot. Łukasz Rajchert

Nie bez powodu określało się niegdyś gatunek kwartetu smyczkowego jako dialog czworga inteligentnych rozmówców, w którym każdy ma coś istotnego do zakomunikowania. W rzeczy samej, kwartety, pomimo na pozór niewielkiej obsady, są często niezwykle emocjonalnymi, pełnymi ekspresji dziełami. Nie inaczej jest w wypadku tych autorstwa Josepha Haydna i Franza Schuberta. Choć ich powstanie dzieli ponad pięćdziesiąt lat, obydwa należą do kanonu arcydzieł kameralistyki.

Haydn komponował kwartety smyczkowe niemal przez całe swoje życie. Klasyczna, czteroczęściowa budowa dzieła jest w zasadzie jego zasługą. Początkowo kompozytor skłaniał się ku strukturze złożonej z pięciu ogniw, nawiązującej jeszcze do estetyki baroku. Zmiana i początek kształtowania się kwartetu epoki klasycyzmu zaszły jednak nieco później, w cyklu Kwartetów smyczkowych op. 20, zwanych także Kwartetami słonecznymi. Artysta wpłynął także na fakturę gatunku, nadając każdemu z instrumentów równoprawne znaczenie. Ponadto świadomie kształtował w nim znaczenie kontrastu w szerokim spektrum – na gruncie agogiki, dynamiki czy artykulacji. Kwartet smyczkowy D-dur op. 20 nr 4, który wykonają tego wieczoru muzycy, jest tego doskonałym przykładem.

XIV Kwartet smyczkowy d-moll „Śmierć i dziewczyna” Franza Schuberta powstał w 1824 roku, u schyłku stosunkowo krótkiego życia tego twórcy. Znamienny podtytuł nawiązuje do pieśni, która wyszła spod pióra artysty zaledwie siedem lat wcześniej. Skomponował ją do słów Matthiasa Claudiusa – niemieckiego poety żyjącego na przełomie XVIII i XIX wieku. Dzieło jest pełne dramatyzmu odzwierciedlającego się w dialogu zmagających się ze sobą życia i śmierci. Zostało docenione przez Gustava Mahlera, który w 1894 roku dokonał jego adaptacji na orkiestrę smyczkową.

Program:

J. Haydn Kwartet smyczkowy D-dur op. 20 nr 4, Hob. III:34 (oprac. J. Swensen)

***

F. Schubert XIV Kwartet smyczkowy d-moll D 810 „Śmierć i dziewczyna” (oprac. G. Mahler)

Wykonawcy:

Joseph Swensen – dyrygent

NFM Orkiestra Leopoldinum

Czas trwania:

80 minut

informacja prasowa

Jan Bortkiewicz Weather Report [Prognoza pogody] - wystawa w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski

Od 9. grudnia Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski zaprasza na wystawę prac Jana Bortkiewicza: "Weather Report". Fotografie Bortkiewicza nie mieszczą się jednak w komediowej konwencji. Odsłaniają absurd, horror duchowej próżni. Jego Prognoza pogody nie jest wcale optymistyczna, choć na pierwszy rzut oka wydaje się zabawna. Ekspozycja potrwa do 26 marca 2023 roku.

Jan Bortkiewicz urodził się 14 czerwca 1945 roku w Wilnie. Według przekazanego trzy dni później Józefowi Stalinowi raportu ludowego komisarza spraw wewnętrznych ZSRR, Ławrientija Berii, w obozach i więzieniach NKWD znajdowało się w owym czasie dwadzieścia pięć tysięcy obywateli polskich (z wyjątkiem około półtora tysiąca volksdeutschów, byli to żołnierze i działacze polskiego podziemia patriotycznego oraz osoby ich wspomagające). Mieszkańcy Wilna i całej wschodniej połowy II Rzeczpospolitej, zagarniętej przez Stalina w 1939 roku na mocy porozumienia z Hitlerem, nie byli już przez Berię i jego pana uznawani za obywateli Polski, tylko za własność wyzwolicieli ze wschodu. Niektórym pozwolono na „repatriację” do przesuniętego na zachód kraju.

Jan Bortkiewicz, Warszawa, 11 listopada 2018

Jak wielu innych „repatriantów”, Jaś z Wilna trafił do Torunia, a stamtąd – do Wrocławia. Kiedy się urodził, to miasto, Festung Breslau, po wielomiesięcznym oblężeniu (skapitulowało 6 maja 1945 roku, cztery dni po Berlinie) było gigantyczną kupą gruzu. Ktoś wyliczył, że było tego 18 milionów metrów sześciennych. Taka była rzeczywistość nie tylko Wrocławia, ale również wielu innych miast w granicach Polski po II wojnie światowej, z Warszawą na czele. Gruzy: tak wyglądało życie milionów ludzi, którzy przeżyli tę wojnę i swoich bliskich, utracili strony rodzinne.

Nowe życie wyrasta na gruzach. Można odbudować na nich dom, a można też z nich piętrzyć nowe wieże Babel. Na przykład Pałac Kultury im. Józefa Stalina. Albo też Nowy wspaniały świat.

Jan Bortkiewicz, Eurojęzyk, euroton, 1999

Autor powieści opublikowanej pod tym tytułem jeszcze przed II wojną, Aldous Huxley, w październiku 1949 roku gratulował swojemu koledze, George’owi Orwellowi, świeżo wydanej antyutopii "Rok 1984". Orwell opisywał świat terroru i propagandy, jaki miał za punkt wyjścia najbardziej brutalną rzeczywistość, stworzoną przez Stalina i doświadczaną właśnie m.in. w czasach dzieciństwa Jana Bortkiewicza i we Wrocławiu, i w Wilnie – wszędzie, gdzie powiewał zwycięski czerwony sztandar. Huxley był jednak przekonany, że przyszłość należy do innego rodzaju utopii, wznoszonej z gruzów starego świata nie poprzez terror państwowy, przez łańcuchy i więzienia, ale przez wszechobecny system warunkowania ludzi hipnozą szczęścia – tak, aby pokochali swoje zniewolenie.

Jan Bortkiewicz, Trzy małżeństwa, 2012

Chyba jeszcze tego nie wiedział Jan Bortkiewicz, kiedy po maturze i po trzyletniej służbie wojskowej na okrętach podwodnych (w tym na ORP „Sęp”, bliźniaku legendarnego „Orła” – ale po sowieckim liftingu) mógł w końcu lat sześćdziesiątych rozwinąć swoją pasję fotograficzną. Może nie wiedział, ale widział – po swojemu.

Jednym z pierwszych wyrazistych śladów tego widzenia jest zrealizowany w 1973 roku cykl "Gra w czerwone". Zestaw, składający się z 28 czarno-białych fotografii z naniesioną w pewnych miejscach czerwienią, nie został jednak dopuszczony do konkursu, do którego chciał zgłosić go autor. Jan Bortkiewicz tak to wspomina:

„Zawsze byłem świadomy faktu, że nie żyję w normalnym, wolnym i demokratycznym kraju. Wiedziałem, że najważniejsze są nie tyle koterie, co silne układy. Nie przypuszczałem jednak wówczas, że moje prace zostaną odrzucone z konkursu ze względów politycznych. Mijały lata, narastały niepokoje społeczne. Przyszedł Sierpień ’80. Nie powiodła się pierwsza próba oficjalnego pokazu Gry w czerwone, podjęta przez kierownika Klubu Politechniki Wrocławskiej. Następne również – szefostwo Klubu zabroniło prezentacji cyklu. Minął Sierpień ’80, upadł mur berliński. Należymy do innych struktur wojskowych, Polska jest członkiem Unii Europejskiej, żyjemy w wolnym i demokratycznym kraju. A koloru czerwonego nie ubywa, przeciwnie – jest go coraz więcej. Choć siódmy w kolejności, zawsze był najważniejszy. Kwintesencja wszystkich kolorów. W prehistorii przedmioty, które chciano ożywić, barwiono właśnie na kolor czerwony. W starożytnych Chinach używano czerwonych taśm jako talizmanów. Triumf rzymskich wodzów honorowano malowaniem ich twarzy na czerwono. Kolor pulsującej krwi, ran i męki Chrystusa, ognia, aktywności, namiętności. Symbol gorących i żywych uczuć. Indyjska bogini-matka... Najszybciej dostrzegany przez niemowlęta. Oddziałujący na podświadomość. Natrętnie wykorzystywany dla osiągnięcia zamierzonych celów w propagandzie, reklamowym terrorze. I tylko w oliwnych lampkach na kościelnych ołtarzach tli się coraz słabiej...”

Jan Bortkiewicz, Wanda Bortkiewicz, 1968

Choć od "Gry w czerwone" upłynęło już pół wieku, trudno do tego coś dodać. Oczywiście – to pół wieku życia, nowych doświadczeń, złudzeń i rozczarowań, spotkań z ludźmi, innych niż czerwony kolorów. Twarze, przedmioty, ruch i bezruch, zmiana i ciągłość. Trwanie i przemijanie: ludzi, miast, Polski, Europy, postaci tego świata. To wszystko jest na tych fotografiach.

Często jakby ironicznie, z przymrużeniem oka pokazane. Fotografie-igły przekłuwające balon kolejnych ideologii i politycznych poprawności – starego, siermiężnego Sierpa i Młota i nowszej, tak ślicznie opakowanej, błękitnej pigułki szczęścia. Święty biskup Mikołaj zamieniony w żałosnego pajaca – „mikołajka” z hipermarketowej imprezy. Język pokazany świętym teraz symbolom. Co w sercu, to na języku? Czy jednak jakieś inne tutaj można podłożyć tłumaczenie? Kompaktowa gilotynka, wedle oryginalnego wzoru z rewolucji francuskiej – zabawa czy groza? Imperialne centrum Europy pomniejszone do (właściwej?) wielkości znaczka pocztowego. Takie tylko przykłady ukłuć migawki.

Jan Bortkiewicz, Kopia auto, 2020

Niekiedy, raczej z rzadka, ujawnia się wprost – tragedia. Czarno-białe fotografie potrafią opowiadać o niej ze szczególną siłą. Martwy orzeł na śniegu. Spojrzenie w dół Wisły na tamie pod Włocławkiem – dół, w który wrzucone zostało ciało księdza Jerzego. Ale przecież – jak już kiedyś miałem okazję napisać o świecie przedstawionym Jana Bortkiewicza – nie żyjemy w patetycznych czasach. Panoszy się szyderstwo i kpina. Na próbę przypomnienia powagi tego, co może być tylko białe albo czarne, reakcją najpowszechniejszą jest wzruszenie ramion, czasem huragan śmiechu. W komedii nie ma patosu: ma być obnażona słabość, śmieszność tych, którzy chcą zachować powagę. W tej słabości, śmieszności mamy się w końcu pogodzić. Orzeł wstaje, otrzepuje skrzydła, podaje łapę temu, który go zestrzelił – i idą razem do europubu. Idą krokiem lekkim, tanecznym. Kolorowa, krzykliwa tandeta obietnicy wiecznej młodości, końca historii, lekkości bez wagi.

Fotografie Bortkiewicza nie mieszczą się jednak w komediowej konwencji. Odsłaniają absurd, horror duchowej próżni. Jego Prognoza pogody nie jest wcale optymistyczna, choć na pierwszy rzut oka wydaje się zabawna.

Jan Bortkiewicz, Wigilia 1981

Wraca czerwień, znowu dużo czerwieni. Na ponownym zaproszeniu do krainy Sierpa i Młota (tym razem w Berlinie: Einfahrt freihalten) czy na stoisku z gadżetami po okupacyjnej Armii Czerwonej – także w nowej stolicy Europy. Niepokojący odcień przybiera ta czerwień na rdzy hełmu poniemieckiego, jakby emitującego zakrzepy złowrogiego światła. Bije w oczy na oplecionym wstęgami pandemijnego zakazu placyku zabaw. Dominuje na plecach tajemniczej bohaterki cyklu Nobel. 11 listopada 2018 roku podpala Warszawę, a właściwie jej wszczepione przez Stalina sztuczne serce – Pałac Kultury.

Czy autor tych wszystkich fotografii jest podpalaczem? Może tylko bumelantem, dezerterem z frontu niekończącej się walki o nowy, wspaniały świat? Jak ten z dawnego plakatu jednego z artystycznych mistrzów Bortkiewicza – Jana Tarasina? A może jest cichym dywersantem w tej walce? Pokazuje język, niby ośmiesza, skłania do zastanowienia (na przykład w krwawo-sinym kalejdoskopie klatki schodowej, na której kiedyś „nieznani sprawcy” zabili Stanisława Pyjasa, a teraz służy za wejście do zupełnie innego przybytku). Tumani, przestrasza?

Jan Bortkiewicz, Święty Mikołaj 2020

Chyba jednak chcącym coś zrozumieć ma coś do powiedzenia. Kto widzi tylko kolaż pogodnych zdjęć współczesnych przechodniów na tle zgiętej w bólu sylwetki Jana Pawła II, kto nie dostrzega znaków, ale umie jeszcze czytać litery i rozumieć sens zdań pisanych po polsku – może przeczytać słowa, które Jan Bortkiewicz na pewno nie przypadkiem uwydatnił w swej panoramie. To słowa wrocławskiego przyjaciela, współtwórcy Elity i Studia 202. Też – niby kabareciarz, a tu takie przesłanie: Litania z 1995 roku. Przeczytajcie Państwo uważnie, zobaczcie lepiej tę wystawę.

informacja prasowa

43. PPA - otwieramy Konkurs Aktorskiej Interpretacji Piosenki!

Nieodłącznym elementem Przeglądu Piosenki Aktorskiej jest Konkurs Aktorskiej Interpretacji Piosenki, na który rusza właśnie nabór zgłoszeń.

Do wzięcia udziału w konkursie zachęca dyrektor artystyczny Przeglądu Piosenki Aktorskiej, Cezi Studniak:

Drogie aktorki, aktorzy, wokalistki, wokaliści, studentki i studenci szkół teatralnych i wszelkich szkół wspaniałych, wrażliwcy i wizjonerzy, wszyscy kochający teatr i spełniający się w śpiewaniu. Gorąco zachęcam was do wzięcia udziału w Konkursie Aktorskiej Interpretacji Piosenki, który odbędzie się podczas 43. Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu. Macie wyjątkową okazję wyśpiewać wszystko, co pragnęlibyście przekazać światu. Macie szansę opowiedzieć pieśnią swoją miłość, nostalgię, wrażliwość, filozofię życia, mądrość, frustrację, szaleństwo, piękno i prawdę. Możecie dzięki pieśni opowiedzieć absolutnie o wszystkim, co was inspiruje, motywuje, nakręca. Pieśń ma moc sprawczą. Pieśnią możecie zmienić świat. Nie przegapcie takiej okazji.

Zapraszamy osoby z Polski i z zagranicy, które ukończyły 18 lat. Na zgłoszenia czekamy do 23 stycznia 2023.

Wszystkie szczegóły (formularz, adres, regulamin) znajdziecie na stronie ppa.teatr-capitol.pl.

Bardzo nam zależy, aby podtrzymywać tradycję festiwalu i dbać o jego poziom artystyczny. W tym celu, wymagamy, aby przynajmniej jedna piosenka pochodziła z Kanonu Piosenki Aktorskiej.

Etapy konkursu

Konkurs Aktorskiej Interpretacji Piosenki składa się z trzech etapów. Wszystkie etapy KAIP odbędą się w Teatrze Muzycznym Capitol. Dwa pierwsze etapy ocenia Rada Artystyczna PPA, a trzeci Jury KAIP.

I etap:

– 5 lutego 2023 – dla wszystkich chętnych z Polski i z zagranicy

– 6 lutego 2023 – dla aktorek/ów, wokalistek/ów, a także studentek/ów wyższych szkół teatralnych i muzycznych z Polski i z zagranicy

II etap: 25 marca 2023, Przegląd Piosenki Aktorskiej

III etap: 31 marca 2023, Finał KAIP

UWAGA! Osoby, które na stałe mieszkają za granicą i nie mogą pojawić się na I etapie konkursu, mogą wysłać swoje DVD na adres Biura Festiwalowego PPA lub zamieścić swoje zgłoszenie w witrynie YouTube lub Vimeo do 23 stycznia 2023.

Nagrody

Każdy uczestnik konkursu zakwalifikowany do III etapu otrzyma nagrodę w wysokości 3 tysięcy złotych.

Nagrody w Finale:

Grand Prix – statuetka Tukana Złotego oraz 25 tysięcy złotych

Statuetka Tukana Dziennikarzy

Statuetka Tukana Publiczności

Nagroda Stowarzyszenia Autorów ZAiKS za najlepsze wykonanie piosenki polskiej – 10 tysięcy złotych

Nagroda Polsko-Niemieckiego Towarzystwa Kulturalnego Polonica – 4 tysiące złotych oraz zaproszenie do udziału w kolejnej edycji festiwalu Rock & Chanson w Kolonii

Nagroda Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu – sesja nagraniowa w Studiu Nagrań

Nagroda Radia RAM im. Moniki Jaworskiej – statuetka i Tour de RAM – udział laureatki/laureata w wybranych programach i podcastach

Nagroda Dolnośląskiego Centrum Filmowego – 6 tysięcy złotych z przeznaczeniem na promocję medialną laureatki/laureata.

Autorem plakatu 43. PPA jest Damian Styrna – scenograf, grafik, absolwent Wydziału Grafiki ASP w Krakowie, autor wielu scenografii i animacji do koncertów, spektakli i realizacji telewizyjnych.

informacja prasowa

Polski film o legendarnym Konkursie Chopinowskim w programie Sundance!

Festiwal filmowy w Sundance, czyli największe święto kina niezależnego na świecie, ogłosił program, w którym znalazł się – dopiero po raz drugi w trzydziestoletniej historii festiwalu – pełnometrażowy film dokumentalny z Polski. „Pianoforte” Jakuba Piątka będzie walczyło o nagrodę w prestiżowym konkursie World Cinema Documentary Competition. Polska publiczność zobaczy film po raz pierwszy podczas 20. edycji festiwalu Millennium Docs Against Gravity w maju 2023 roku. 

"Pianoforte" to trzymająca w napięciu opowieść o wchodzących w dorosłość uczestnikach legendarnego Konkursu Chopinowskiego. Do pierwszego etapu ostatniej edycji w 2021 roku przeszło 87 wybitnych muzyków, po kilkunastu dniach w finale znalazło się miejsce tylko dla najlepszej dwunastki. Bohaterami filmu są młodzi ludzie pochodzący ze wszystkich stron świata. Łączy ich jedno - od dzieciństwa poświęcili się bez reszty grze na fortepianie. 

Ich zmagania to prawdziwy emocjonalny rollercoaster. Wchodzą w dorosłość i równocześnie muszą nauczyć się znosić ogromną presję związaną z rywalizacją. Pierwszy raz w historii ekipie filmowej udało się zajrzeć w takim stopniu za kulisy Filharmonii Narodowej, żeby pokazać panującą tam atmosferę konkursowej presji. Jakub Piątek towarzyszy także bohaterom i bohaterkom w codziennym życiu, prezentując wielowymiarowy obraz utalentowanych ludzi o niezwykłych osobowościach. Zdjęcia do filmu odbywały się m.in. w Chinach, Rosji i Włoszech.

fot. materiały prasowe

Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina jest organizowany co pięć lat od 1927 roku w Warszawie, a zmagania bohaterów filmu oglądały na żywo 44 miliony odbiorców z całego świata. To najstarsza tej rangi rywalizacja na świecie, dzięki której wybitni pianiści, tacy jak Maurizio Pollini, Martha Argerich, Krystian Zimerman, Đặng Thái Sơn, Rafał Blechacz czy Seong-Jin Cho rozpoczęli wielkie, międzynarodowe kariery artystyczne. Konkurs to szansa zdarzająca się raz w życiu. Nie wszystkim uda się sięgnąć po najwyższe trofeum, ale sądząc po reakcjach bohaterów filmu już sama możliwość wystąpienia na scenie warszawskiej filharmonii jest doświadczeniem łączącym łzy zmęczenia i rozpaczy z ekstatyczną radością towarzyszącą graniu. 

Reżyserem „Pianoforte” jest Jakub Piątek, którego debiut fabularny „Prime Time” został pokazany na festiwalu filmowym w Sundance w 2021 roku. Teraz do programu Sundance zaproszony został jego debiutancki pełnometrażowy film dokumentalny. „Pianoforte” wyprodukował Maciej Kubicki z Telemark, który odpowiadał także za świetnie przyjęte i nagradzane na międzynarodowych festiwalach dokumenty kreacyjne „Over the Limit” (2017) czy „Wiatr. Thriller dokumentalny” (2019). Polskimi koproducentami są Narodowy Instytut Fryderyka Chopina (Artur Szklener, Joanna Chorzępa), Mazowiecki i Warszawski Fundusz Filmowy (Anna Spisz) oraz MX35 (Mateusz Wajda, Paweł Ziemilski). „Pianoforte“ powstaje w koprodukcji także z nadawcami HBO Max (Hanka Kastelicova) i BBC Storyville (Lucie Kon). Film został dofinansowany przez Polski Instytut Sztuki Filmowej.

fot. materiały prasowe

Jubileuszowa 20. edycja MDAG odbędzie się w dniach 12-21 maja 2023 roku w kinach w ośmiu polskich miastach - Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Poznaniu, Katowicach, Łodzi, Bydgoszczy i Lublinie oraz online - od 23 maja do 4 czerwca na platformie mdag.pl. Mecenasem tytularnym festiwalu jest Bank Millennium (www.bankmillennium.pl).

informacja prasowa

Festiwal Actus Humanus Nativitas 2022 - transmisja na antenie Programu 2 Polskiego Radia

7 grudnia rozpoczyna się jedno z najważniejszych wydarzeń muzycznych – Festiwal Actus Humanus 2022. Jak co roku przed Świętami Bożego Narodzenia, w Gdańsku prezentowane będą premierowe koncerty i prawykonania z udziałem wybitnych – polskich i zagranicznych – wirtuozów wykonawstwa historycznego. W programie tegorocznej edycji znalazło się 10 koncertów artystów m.in. z Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch i Polski. Transmisje na antenie Programu 2 Polskiego Radia w audycji „Filharmonia Dwójki”.

Tegoroczny Fetiwal Actus Humanus Nativitas 2022 potrwa od środy do niedzieli, 7 – 11 grudnia. Koncerty zaplanowane są w zabytkowych wnętrzach Ratusza Głównego Miasta, Dworu Artusa, Ratusza Staromiejskiego, Kościoła św. Jana i Kościoła św. Katarzyny. Program 2 Polskiego Radia zaprasza na transmisje wybranych koncertów w audycji „Filharmonia Dwójki”. 

Podczas trzech wieczorów wystąpią jedne z najważniejszych dziś na świecie zespołów specjalizujących się w muzyce barokowej. Już 7 grudnia koncert Café Zimmermann pod dyrekcją skrzypka Pabla Valettiego. W piątek i niedzielę wystąpią w Gdańsku Concerto Italiano pod kierunkiem klawesynisty Rinalda Alessandriniego oraz Cappella Mediterranea i Chœur de Chambre de Namur prowadzone przez Leonadra Garcíę Alarcóna. Café Zimmermann, owacyjnie witany przed rokiem w Gdańsku, przywiezie kantaty i koncerty Johanna Sebastiana Bacha i Johanna Friedricha Fascha. Bach to  wizytówka zespołu, repertuar, którego oryginalnymi interpretacjami Café Zimmermann zasłynęła przed laty. Solistą wieczoru będzie tenor Raphael Höhn. 

W piątek, 9 grudnia o godz. 20.00 na antenie radiowej Dwójki będzie można usłyszeć madrygały Claudia Monteverdiego. W Dworze Artusa zespół Concerto Italiano  pod dyrekcją Rinalda Alessandriniego wykona w komplecie drugą księgę tych utworów (Il seondo libro de madrigali a cinque voci). Natomiast w ostatnim dniu Festiwalu, 11 grudnia (godz. 20.00) z Centrum Św. Jana w Gdańsku transmisja debiutującego na Actus Humanus zespołu, Cappella Mediterranea i Chóru Kameralnego Namur. W ich wykonaniu unikatowy program zatytułowany Carmina Latina złożony z utworów kompozytorów działających w Hiszpanii i Ameryce Południowej, m.in. Juana de Arauja, Tomása de Torrejón y Velasca, Francisca Correa de Arauxa czy Diego José de Salazara.

Środa, 7 grudnia – transmisja na antenie Dwójki od godz. 20.00; Johann Sebastian Bach: Kantaten und Konzerte.

Piątek, 9 grudnia – transmisja od godz. 20.00; Claudio Monteverdi: Il Secondo Libro De Madrigali.

Niedziela, 11 grudnia – transmisja od godz. 20.00; Chœur de Chambre de Namur i Cappella Mediterranea: Carmina Latina.

Szczegółowy program oraz harmonogram transmisji radiowych na stronach: dwojka.polskieradio.pl i actushumanus.com

informacja prasowa

„Akademia Pana Kleksa” - pierwszy zwiastun filmu

 Kto wcieli się w postać Filipa Golarza? Jak dużą część stanowić będą efekty komputerowe? Czy w filmie pojawią się znane z poprzedniej wersji piosenki? To tylko kilka z nurtujących pytań widzów, którzy nie mogą doczekać się nowej ekranizacji kultowej powieści Jana Brzechwy. Dzisiaj prezentujemy mały przedsmak tego, jak wyglądać będzie zaczarowany świat profesora Ambrożego Kleksa. Zapraszamy do obejrzenia pierwszego zwiastuna filmu „Akademia Pana Kleksa” w reżyserii Macieja Kawulskiego.

"Akademia pana Kleksa", fot. materiały prasowe NEXT Film

Budząca zachwyt scenografia, stworzone z dbałością o każdy detal kostiumy, wybitni aktorzy i dziesiątki utalentowanych dzieci. Tak w skrócie można opisać plan zdjęciowy filmu „Akademia Pana Kleksa” w reżyserii Macieja Kawulskiego. Aby najlepiej oddać klimat magicznej opowieści, na której wychowały się całe pokolenia Polaków, i zainspirować nowych widzów, twórcy odwiedzili najróżniejsze zakątki Europy: od Norwegii po Bułgarię.  

"Akademia pana Kleksa", fot. materiały prasowe NEXT Film

– Po tym co udało mi się w życiu stworzyć nieskromnie myślałem, że nie boje się już niczego. Produkcja Kleksa oraz praca z wybitnie utalentowanymi dzieciakami uświadomiła mi szybko, że to po prostu nieprawda… ale to nie był lęk o projekt, to był lęk przed tym czy będę potrafił stać się znów na kilka miesięcy dzieckiem, aby możliwie najbardziej wiarygodnie opowiedzieć tę piękną historię – mówi Maciej Kawulski, reżyser i producent filmu. 

 Do zaczarowanej szkoły profesora Ambrożego uczęszczają uczniowie z całego świata. Tak więc niezwykła podróż do krainy kreatywności i wyobraźni będzie dla widzów nie tylko świetną rozrywką, ale również zachętą do rozwijania własnych umiejętności i nauką tolerancji i otwartości. Jak podkreślają twórcy: aspekt edukacyjny filmu był istotny i podeszli do niego nieszablonowo i nowatorsko podobnie jak do całej produkcji.

Ostatni klaps na planie zdjęciowym „Akademii Pana Kleksa” padł 22 listopada. Obecnie film przechodzi w etap postprodukcji. KLEKS pojawi się na ekranach wszystkich kin w przyszłym roku! Producentem filmu jest Open Mind Production. Za dystrybucję odpowiada NEXT FILM.  

"Akademia pana Kleksa", fot. materiały prasowe NEXT Film

OPIS FILMU i TWÓRCY

„Akademia Pana Kleksa” to uwspółcześniona wersja klasycznej bajki Brzechwy, przemawiająca swoją treścią i formą do najmłodszych, ale i wchodząca w dialog ze starszymi widzami, którzy wciąż pamiętają kultową ekranizację z lat 80. Film przedstawia historię pozornie zwykłej dziewczynki – Ady Niezgódki – która trafia do tytułowej Akademii, żeby poznać świat bajek, wyobraźni i kreatywności. Przy pomocy wybitnego i szalonego pedagoga profesora Ambrożego Kleksa rozwija swoje niesamowite umiejętności, a także wpada na ślad, który pomoże jej rozwikłać największą rodzinną tajemnicę… 

W rolę Ambrożego Kleksa wcielił się Tomasz Kot, którego na swego następcę namaścił sam Piotr Fronczewski.  Adę Niezgódkę zagrała Antonina Litwiniak. Za scenariusz odpowiada Krzysztof Gureczny. Reżyserem filmu jest Maciej Kawulski.

Kleks powraca | Zwiastun filmu "Akademia Pana Kleksa"

***

AKADEMIA PANA KLEKSA

W rolach głównych: Tomasz Kot (Ambroży Kleks), Antonina Litwiniak (Ada), Piotr Fronczewski (Doktor)

Reżyseria: Maciej Kawulski

Scenariusz: Krzysztof Gureczny

Operator obrazu: Bartłomiej Cierlica

Producenci: Maciej Kawulski, Tomasz Wardyn

Produkcja: Open Mind Production

Koprodukcja: Grzegorz Pietraszewski, Planeta Jublama, Mazowiecki i Warszawski Fundusz Filmowy, IBRA, Błażej Hermanowicz, JAKE VISION, SANCRUZ, Platinium Towers Menagement, Flame Natalia Siwiec

Współfinansowanie: Polski Instytut Sztuki Filmowej 

Partnerzy filmu: InPost, Miasto Katowice, LEGO

Oficjalny przewoźnik: Polskie Linie Lotnicze LOT

Partnerzy dobroczynni: Omena Mensah Fundation, Rafał Brzoska Fundation

Partner społeczny: Fundacja Avalon

informacja prasowa 

20. MISTERIA PASCHALIA - Jubileuszowa edycja festiwalu / 4–16 kwietnia 2023

 W nadchodzącym roku czeka nas wyjątkowa, 20. edycja Misteria Paschalia. Będzie ona okazją do wspomnieniowej podróży w przeszłość. Program skoncentruje się na celebracji historii festiwalu, jego wkładu w rozwój sektora muzyki dawnej w Polsce oraz niezwykłych więzi, które w tym czasie powstały.

A więc świętujemy! Przede wszystkim poprzez muzykę. Proponujemy wybór wybitnych dzieł znakomitych kompozytorów, które wielokrotnie gościły już na Festiwalu Misteria Paschalia, jak najsłynniejsze bodaj w historii opracowanie sekwencji Stabat Mater autorstwa Giovanniego Battisty Pergolesiego, Membra Jesu nostri Dietricha Buxtehudego czy wybór z Leçons de Tenebrae Marca-Antoine’a Charpentiera. Nie zabraknie też utworów, które wysłuchamy po raz pierwszy, jak oratorium Michelangela Falvettiego Il diluvio universale czy Da Jesus an dem Kreuze stund Heinricha Schütza. Usłyszymy to, co festiwalowa publiczność pokochała najbardziej: pieśni pasyjne, muzykę mistrzów francuskiego baroku i włoskiego Południa.

Świętujemy relacje, bo każdy festiwal powinien przede wszystkim łączyć. Do Krakowa wracają Vincent Dumestre z Le Poéme Harmonique oraz Christophe Rousset wraz z Les Talens Lyrique – dwa znakomite zespoły, które przez lata tworzyły historię festiwalu. Ich koncerty zabrzmią odpowiednio na otwarcie i zamknięcie głównego programu festiwalu. Wraca też Leonardo García Alarcón, a po raz pierwszy wystąpią u nas Sebastien Daucé i Ensemble Correspondances. Przywiozą ze sobą program przygotowany specjalnie na Festiwal Misteria Paschalia w 2020 roku, pamiętną edycję odwołaną u początku pandemii COVID-19. Będziemy mieli okazję usłyszeć ich dwukrotnie, w tym w Kopalni Soli „Wieliczka”, co od dawna było ich wielkim marzeniem.

Świętujemy młodość, energię i świeżość wykonania, które są istotnym elementem składowym festiwalu. Zawsze dbaliśmy o to, by prezentować młodych artystów oraz by umożliwić lokalnym twórcom współpracę z największymi światowymi artystami. Obydwie te misje wypełniamy, zapraszając na festiwal Cohaere Ensemble, grupę czterech młodych charyzmatycznych artystek ze Śląska.

Nowością, o której myśleliśmy od kilku lat, będzie koncert w Wielkanoc obchodzoną w obrządku wschodnim, która w 2023 roku wypada tydzień po zakończeniu festiwalu. Został on włączony w główne pasmo wydarzeń, dlatego przyszłoroczna odsłona Misteria Paschalia potrwa dłużej niż zwykle. Koncert ten jest swego rodzaju pretekstem, by wprowadzić festiwalową publiczność w muzykę dawną wschodnich regionów Europy o przepięknej i bogatej tradycji, która zbyt rzadko trafia do koncertowych programów. Zaprosiliśmy więc Ensemble Irini, młody zespół wokalny z Francji, eksplorujący różnice i podobieństwa w tradycjach Wschodu i Zachodu, by połączyć je w programie poświęconym szeroko pojętej tajemnicy odrodzenia.

Jubileuszowa edycja festiwalu jest więc dla nas jednocześnie kolejną podróżą w świat muzyki dawnej, podróżą sentymentalną po bogatej historii tego wydarzenia i podróżą do jego korzeni. Jest także pewnego rodzaju rozdrożem: okazją, by czerpiąc z przeszłości, w piękny sposób zamknąć kolejny rozdział naszej historii i rozpocząć następny – mamy nadzieję, że równie fascynujący i pełen zachwytów.

Warto wspomnieć, że kreacja graficzna Misteria Paschalia 2023 powstała w miejscu, które festiwal zna od podszewki i stanowi jego dom – w KBF. Projekt czerpie inspirację z minimalizmu, średniowiecznych krojów pism, takich jak fraktura i bastarda, a także barokowych rycin, zwłaszcza autorstwa Rembrandta. Wykorzystanie złota jest nawiązaniem do jubileuszu, a trzy główne elementy kompozycji – do Trójcy Świętej.

Sprzedaż biletów i karnetów na festiwal Misteria Paschalia 2023 rozpocznie się 9 grudnia 2022 r. o godzinie 24.00.

informacja prasowa

Stuletnie arcydzieło Bustera Keatona w Kinie Nowe Horyzonty

„Rozkosze gościnności” to bez wątpienia najpiękniejszy ze wszystkich filmów Keatona – pisał francuski krytyk M. Denis. Niemal 100 lat od premiery, wrocławskie Nowe Horyzonty zapraszają na pokaz specjalny arcydzieła kina niemego, pod którym w roli reżysera i odtwórcy głównej roli podpisał się legendarny komik Buster Keaton. 

Buster Keaton w "Rozkoszach gościnności"

Nazywany człowiekiem o kamiennej twarzy, której nie wzruszy żaden gag. Słynący z fantazyjnego humoru i doskonałego wyczucia komediowego – Buster Keaton to obok Charliego Chaplina legenda kina niemego i niekwestionowany król slapsticku. W niedzielę, 11 grudnia, niemal sto lat od premiery, Kino Nowe Horyzonty zaprasza na pokaz specjalny „Rozkoszy gościnności”: jednego z najsłynniejszych filmów Keatona. 

Historia zwaśnionych rodzin, którzy od pokoleń walczą na śmierć i życie – choć motyw przewodni „Rozkoszy gościnności” brzmi dramatycznie, dla Bustera Keatona był to doskonały punkt wyjściowy do stworzenia przewrotnej komedii z przesłaniem. Gagi napędzają akcję, wywołują salwy śmiechu, a przy tym w błyskotliwy sposób punktują absurdalność rodzinnego konfliktu bohaterów. Dodajmy do tego przemyślaną dramaturgię, wyczucie komizmu i sprawność fizyczną Keatona, który nie tylko wciela się w główną postać, ale wykonuje samodzielnie wszystkie akrobacje. 

Jak po stu latach ogląda się filmowy popis Keatona? Przekonamy się o tym w niedzielny wieczór w Kinie Nowe Horyzonty podczas specjalnego pokazu filmu z muzyką na żywo w wykonaniu Dariusza Samerdaka. 

Wydarzenia w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i oddziałach 5–11.12.2022

 Od dziś Muzeum Narodowe we Wrocławiu zaprasza na wiele interesujących wydarzeń. Wśród nich m. in. oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Nowoczesna ceramika. Wyroby fabryki R.M. Krause w Świdnicy (1882–1922)”, a także po ekspozycji „Obrazy do opowiadania” (dla niedowidzących), wykłady na temat bożonarodzeniowych tradycji i zwyczajów w Polsce oraz warsztaty rodzinne. 

Cache-pot, 1900, Muzeum Ceramiki w Bolesławcu,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

11.12, g. 11:00

Martwa natura wiecznie żywa! – zabawa plastyczna dla dzieci w wieku 5–12 lat, prowadzenie: Michał Pieczka. Wydarzenie towarzyszące wystawie „Wiwat Muzeum!”

Młodzi uczestnicy spotkania obejrzą dzieła sztuki zaprezentowane na wystawie czasowej „Wiwat Muzeum!” – szczególna uwaga zostanie poświęcona obrazom ukazującym martwe natury w różnych ujęciach stylistycznych. W drugiej części zajęć dzieci przy użyciu kolorowego papieru i bibuły wykonają własne „reliefowe” martwe natury zainspirowane obejrzanymi pracami.

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowego we Wrocławiu

11.12, g. 13:00

„Nowoczesna ceramika. Wyroby fabryki R.M. Krause w Świdnicy (1882–1922)” – oprowadzanie kuratorskie. Prowadzenie: Jolanta Sozańska

Wazony, patery, donice oraz naczynia takie jak bola do podawania ponczu czy podstawa na nożyki do owoców można oglądać na wystawie wyrobów fabryki fajansu Richarda Maxa Krausego, działającej w Świdnicy na przełomie XIX i XX w. Jej oferta w pierwszych latach ograniczała się do naczyń terakotowych, głównie dekoracyjnych. Kilka lat później dzięki wykorzystaniu dobrych gatunkowo glin z nieodległego Ujazdu do produkcji można było wprowadzić popularny fajans delikatny oraz modną majolikę. Zmiany przełożyły się na finansowe sukcesy – wytwórnia na lokalnym rynku była jedyną o takim profilu, a jej produkty dostępne były w sklepach na całym świecie.

Wstęp z biletem na wystawy czasowe

Zapisy: edukacja@mnwr.pl lub 71 372 51 48

Miejsce: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Muzeum Etnograficzne

10.12, g. 14:00 

„Jaka Wigilia, taki cały rok”. O bożonarodzeniowych tradycjach i zwyczajach w Polsce. Wykład Doroty Jasnowskiej z tłumaczeniem na język ukraiński 

Uczestnicy spotkania dowiedzą się o specyfice obchodzenia świat Bożego Narodzenia w Polsce, a także o symbolicznym znaczeniu wieczoru wigilijnego. Spróbujemy odnaleźć wspólne dla polskiej i ukraińskiej kultury elementy świętowania.

Wstęp wolny

Zapisy: karolina.rzepka@mnwr.pl lub tel. +48 71 372 51 48.

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

10.12, g. 15:00 

„Idą Gody”. O bożonarodzeniowych zwyczajach w Polsce. Wykład Doroty Jasnowskiej

Uczestnicy spotkania dowiedzą się o  historii, bogatej tradycji świat Bożego Narodzenia oraz przypisanych do tego wyjątkowego czasu rekwizytach: słomie, choince, opłatkach, potrawach, kolędnikach, a także o wróżbach związanych z urodzajem, pogodą, zdrowiem czy ożenkiem.

Wstęp wolny

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

10.12, g. 15:00 

Oprowadzanie z audiodeskrypcją po wystawie „Obrazy do opowiadania” – spotkanie dla osób niewidomych i niedowidzących. Prowadzenie: Olga Budzan

Najnowsza wystawa czasowa w Muzeum Etnograficznym pozwala doświadczyć tego, w jaki sposób obrazy opowiadają historie. Obejrzeć na niej można prace profesjonalne i amatorskie reprezentujące różne nurty, powstałe od XVI do XXI w. Wielkie historie zderzają się z tymi osobistymi. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Bilet wstępu do muzeum w specjalnej cenie 3 zł, udział w zajęciach jest bezpłatny

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13 

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

11.12, g. 12:00 

Pająk na święta – warsztaty rodzinne Olgi Budzan dla dzieci w wieku 5–12 lat, wydarzenie w ramach cyklu „ETNO w południe”

Doroczne robienie pająka w Muzeum Etnograficznym to już tradycja! W tym roku podczas zajęć będzie można wykonać pająka, ozdobę ludową oraz obejrzeć pająki znajdujące się w kolekcji muzealnej. Tematem przewodnim będzie kierec – tradycyjny kurpiowski pająk wykonany z bibuły, sznurka, grochu i słomy. Warsztaty dla cierpliwych!

Bilety w cenie 5 zł

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13 

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

11.12, g. 16:00 

Pająk dla wytrwałych – warsztaty rodzinne dla dzieci ze spektrum autyzmu w wieku 5–12 lat. Prowadzenie: Olga Budzan

Doroczne robienie pająka w Muzeum Etnograficznym to już tradycja! W tym roku podczas zajęć będzie można wykonać pająka, ozdobę ludową oraz obejrzeć pająki znajdujące się w kolekcji muzealnej. Tematem przewodnim będzie kierec – tradycyjny kurpiowski pająk wykonany z bibuły, sznurka, grochu i słomy. Warsztaty dla cierpliwych! Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Bilet wstępu do muzeum w specjalnej cenie 1 zł, udział w zajęciach jest bezpłatny

Zapisy: edukacja@muzeumetnograficzne.pl lub 71 344 33 13 

Miejsce: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

9.12, g. 16:00

O czwartej pod Kopułami. Oprowadzanie po wystawie czasowej „Collage – klejone światy”

Pawilon Czterech Kopuł zaprasza na oprowadzanie po wystawie, która jest próbą pokazania ewolucji oraz różnorodności kolażu (form, technik, materiałów), który przez lata był i nadal jest używany przez artystów do rozmaitych celów. Na prezentacji „Collage – klejone światy” obejrzeć można prace wybitnych polskich i zagranicznych artystów powstałe na przestrzeni ostatnich 150 lat, reprezentujące wszystkie dziedziny sztuki od malarstwa, rysunku przez rzeźbę, grafikę, fotografię, fotomontaż, ceramikę, szkło, tkaninę, po sztukę wideo.

Wstęp z biletem na wystawę czasową

Zapisy: edukacja.pawilon@mnwr.pl lub tel. 71 712 71 81

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

10.12, g. 16:00

Collage – zapożyczenia, zawłaszczenia, czyli jak dziś „kleić światy” w kontekście prawa autorskiego. Poradnik nie tylko dla artystów

Spotkanie ze specjalistką od prawa autorskiego adwokat Joanną Lassotą. Prowadzenie: Anna Chmielarz, kuratorka wystawy czasowej „Collage – klejone światy”.

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

11.12, g. 16:00

Pozdrowienia z wakacji – rozmowa na temat twórczości Jana Dziaczkowskiego

Rozmowa Anny Chmielarz z Karolem Hordziejem na temat niezwykłej twórczości kolażysty i malarza Jana Dziaczkowskiego (1983–2011), którego prace pokazywane są na wystawie czasowej „Collage – klejone światy”. Karol Hordziej – kurator wystaw, menadżer kultury, wykładowca Akademii Fotografii w Krakowie i w Warszawie, redaktor. Współtwórca i inicjator cyfrowych archiwów twórczości Zofii Rydet, Wojciecha Plewińskiego, Zygmunta Rytki, Władysława Hasiora, Jana Dziaczkowskiego. W latach 2004–2013 dyrektor artystyczny festiwalu Miesiąc Fotografii w Krakowie oraz członek zarządu Fundacji Sztuk Wizualnych (2004–2014).

Wstęp wolny

Miejsce: Pawilon Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej

informacja prasowa

NYKVIST-BERGMAN. Przegląd w 100. rocznicę urodzin Svena Nykvista w Kinie Iluzjon

Filmoteka Narodowa- Instytut Audiowizualny zaprasza do kina Iluzjon w dniach 15- 19 grudnia na przegląd twórczości jednego z najbardziej wyjątkowych reżysersko-operatorskich duetów w historii kina – Svena Nykvista oraz Ingmara Bergmana. W ramach retrospektywy z okazji 100. rocznicy urodzin Nykvista zaprezentowane zostaną wybrane filmy z bogatego dorobku artystycznego tych zafascynowanych rolą światła twórców. 

Oprócz dzieł dobrze znanych, takich jak Fanny i Aleksander, część filmów kino Iluzjon zaprezentuje po raz pierwszy w Polsce. W programie znalazły się rzadkie filmy reżyserowane przez samego Nykvista oraz dokumenty przybliżające kulisy powstawania filmów Bergmana. Wydarzenie stanowi unikalną okazję do odkrycia niezwykłej filmografii twórców oraz przyjrzenia się roli operowania światłem w opowiadaniu o wewnętrznych przeżyciach bohaterów.

Dla mnie ważne są twórcze poszukiwania, opieram się przy tym bardziej na doświadczeniach i  odczuciach niż na pomiarach i światłomierzach. Technika to dla mnie grunt, na którym stoję, jest środkiem, nie zaś celem. Przede wszystkim zaś nie powinna stać się celem samym w sobie. Technika powinna być sługą, a nie panem kreatywności. Chodzi o to, by pokierować techniką, żeby rezultat końcowy stał się sztuką. To rzecz najtrudniejsza – i najciekawsza (Sven Nykvist, Kult światła, przeł. J.  Balbierz, Izabelin 2006, s. 200).

100 lat temu, 3 grudnia 1922 roku urodził się Sven Nykvist, jeden z najwybitniejszych operatorów filmowych w  historii kina. Nykvist, podobnie jak Gregg Toland, Vittorio Storaro czy Jerzy Wójcik,  wielokrotnie udowadniał, że dzięki sztuce operowania światłem można opowiadać w kinie nawet o  najbardziej subtelnych doznaniach wewnętrznych człowieka. Talent Nykvista został doceniony zarówno przez kolegów-filmowców, którzy silnie inspirowali się jego stylem operatorskim, jak i przez krytyków. Ochrzczony mianem „mistrza światła” artysta dwukrotnie dostał Oscara za najlepsze zdjęcia (za Szepty i krzyki i Fanny i Alexander), a ponadto został uhonorowany między innymi Cezarem za Czarny księżyc (1975) Louisa Malle’a i Nagrodą na MFF w Cannes za Ofiarowanie (1986) Andrieja Tarkowskiego.

Nykvist wywarł wyjątkowy wpływ na medium filmowe, rozwijając subtelne i oszczędne podejście do środków wizualnych, znane jako surowy „szkic ołówkiem”. Badał ekspresyjne właściwości światła, oddające duchową atmosferę opowieści. W swoim niezwykle płodnym dorobku artystycznym wykształcił przejmujący, poetycki język wizualny. Dzięki wyjątkowej wrażliwości na jakość światła potrafił za jego pomocą wytworzyć niepowtarzalny nastrój, często przybierający wymiar metafizyczny. Inspirował się sztuką, fotografią i  otoczeniem, z obserwacji którego wyniósł lekcję techniki oświetleniowej. Doskonale rozumiał surowość skandynawskiego pejzażu oraz kontrastowość północnego światła, z którego zmienności nieustannie czerpał.

Szwedzki operator pracował z gigantami X Muzy – Romanem Polańskim, Andriejem Tarkowskim, Louisem Mallem, Woodym Allenem czy Johnem Hustonem. Nie przypadkiem kinomani łączą jednak nazwisko Nykvista przede wszystkim z Ingmarem Bergmanem. Skandynawscy filmowcy współpracowali razem przy 21 dziełach –  od Wieczoru kuglarzy (1953) po telewizyjne Po próbie (1984), tworząc jeden z  najbardziej twórczych duetów w dziejach kina.

Nykvist ożywił filmy Bergmana, zastępując kontrastowe oświetlenie bardziej ascetycznymi środkami wizualnymi oraz częstszym użyciem zbliżeń. Za pomocą intensywnych studiów ludzkich twarzy, które później stały się rozpoznawalnym podpisem ich duetu, zgłębiał świat wewnętrzny postaci i oddawał ich głębszy, psychologiczny krajobraz. Bergmana i Nykvista łączyła twórcza więź, pasja do naturalnego światła, instynkt dotyczący efektów świetlnych, świadomość emocjonalnego oddziaływania oświetlenia oraz wspólny cel, który tworzeniu każdego filmu był ten sam: zachowanie prostoty. Światło stało dla nich przewodnikiem po duszy bohaterów. Oszczędne i surowe zdjęcia Nykvista otwierają przed nami wypełniony pauzami świat narracji Bergmana, stwarzając impuls do intelektualnej refleksji nad życiem filmowych bohaterów, ich wewnętrznymi konfliktami czy prozaicznością ich problemów w zetknięciu z nieuchronnością przemijania, przenosząc całość opowieści w wymiar uniwersalny.

Nie ulega wątpliwości, że to Ingmar Bergman nauczył mnie szacunku (respektu, wdzięczności) dla światła –  naturalnego, prawdziwego i żyjącego światła –  przyznawał Nykvist  w autobiografii pod tytułem Kult światła. Bergman nie osiągnąłby jednak tak wspaniałych rezultatów, gdyby nie operatorski talent Nykvista, który współpracując z autorem Persony (1966) zrewolucjonizował między innymi sposób pokazywania ludzkiej twarzy. To Ingmar rozbudził także moje zainteresowanie twarzą i jej znaczeniem, drobnymi zmianami jej rysów, oczyma. Prawda ukrywa się często w oczach aktora. Kiedy pokazuje się oczy, odkrywa się duszę. Pełna wyrazu twarz może sama w sobie stać się opowieścią. Jedno spojrzenie może powiedzieć więcej niż tysiąc słów (…) (Kult światła, s. 203) – pisał wybitny operator.

W swoich filmach, zwłaszcza tych zrobionych z Bergmanem – zauważał Stephen Holden w „New York Times” –  światło przyjmuje metafizyczny wymiar, który wykracza poza nastrój. Wydobywa i pogłębia uczucie udręki i  duchowego oddzielenia, które dręczy bohaterów Bergmana. Ale w scenach spokoju kręconych w plenerze, światło może także przywoływać przebłyski transcendencji.

Bergman wspominał współpracę z Nykvistem: Czasami opłakuję fakt, że nie robię już filmów. Jest to naturalne i  przemija. Przede wszystkim tęsknię za pracą ze Svenem Nykvistem, być może dlatego, że obaj jesteśmy całkowicie urzeczeni problemami światła, łagodnego, niebezpiecznego, marzycielskiego, żywego, martwego, czystego, mglistego, gorącego, gwałtownego, nagiego, nagłego, ciemnego, przypominającego wiosnę, opadającego, prostego, skośnego, zmysłowego, stonowanego, ograniczonego. (Ingmar Bergman, Laterna magica, przeł. Z. Łanowski, Czytelnik, Warszawa 1991)

Zaś Nykvist komentował w 1976 roku: Ingmar Bergman znaczył dla mnie więcej niż prawie ktokolwiek inny w  całym moim życiu ze względu na to, czego mnie nauczył. Zainteresował mnie tym, co uważam za najważniejszą rzecz w fotografii - używaniem światła do tworzenia nastroju.

Nykvist i Bergman współpracowali przy tak wybitnych filmach, jak Milczenie (1963), Goście wieczerzy Pańskiej (1966) i Szepty i krzyki (1972). Choć na przeglądzie w kinie Iluzjon nie zabraknie dzieł uznawanych za najciekawsze w ich twórczości (Twarzą w twarz z 1976 roku i Fanny i Alexander z 1982), to jednak skupimy się na dziełach mniej znanych i w większości niepokazywanych dotychczas w Polsce. Adaptacja utworu Wolfganga Amadeusza Mozarta Czarodziejski flet (1975) uchodzi za jedną z  najbardziej interesujących prób adaptacji opery na język filmowy. Z kolei zrealizowany w koprodukcji ze Stanami Zjednoczonymi Dotyk (1971), który początkowo został bardzo chłodno przyjęty przez krytykę, należy do niedocenianych i odkrywanych współcześnie na nowo dzieł reżysera. Na przeglądzie pokazane zostaną również dwa unikatowe dokumenty Bergmana, który bardzo rzadko kręcił filmy w  tym gatunku. Fårödokument 1969 (1970) to obraz przedstawiający wyspę Fårö, która w  pewnym momencie stała się dla reżysera prawdziwą oazą spokoju. Z kolei Dokument o Fanny i Alexander (1983) jest swego rodzaju making-ofem, pozwalającym zobaczyć, jak wyglądała praca obydwu artystów nad jednym z największych arcydzieł kina.

W Iluzjonie zaprezentujemy ponadto dwa filmy wyreżyserowane przez samego Nykvista – mało znane Pojedynczo (1978), zrealizowane wespół z Bergmanowskimi aktorami: Ingrid Thulin oraz Erlandem Josephsonem, a także znakomity dramat Wół (1991) oparty na historii, którą operator usłyszał w dzieciństwie. Przegląd zakończymy pokazem dokumentu Więcej niż Bergman (2013), przedstawiającym „pielgrzymkę” takich reżyserów jak Martin Scorsese, Francis Ford Coppola, Lars von Trier, Michael Haneke czy Woody Allen na Bergmanowską wyspę Fårö. Prelekcję przed filmem wygłosi prof. Tadeusza Szczepański największy znawca kina skandynawskiego w Polsce, autor monografii Zwierciadło Bergmana. 

Twarzą w twarz

15 grudnia | godz. 18:00

 reż. Ingmar Bergman, scen. Ingmar Bergman, zdj. Sven Nykvist, Szwecja, Włochy, 1976, 134 min

Jedna z najciekawszych Bergmanowskich psychodram koncentruje się na postaci odnoszącej sukcesy doktor psychiatrii, która powraca do swego domu rodzinnego, gdzie – osaczona przez wspomnienia z  przeszłości – stopniowo popada w załamanie nerwowe. Niezwykłe, o wielkiej intensywności kreacje Liv Ullmann i Erlanda Josephsonna i wizyjność niczym z sennego koszmaru na długo pozostają w  pamięci widzów.

Początkowo uznany za porażkę film z czasem zaczął być coraz bardziej doceniany. Co w takich filmach jak Twarz było zbyt wyrafinowane, tu jest poruszająco bezpośrednie, co Persona, podobnie wiele przekazująca przez obraz twarzy, gubiła w chłodzie formy, tu jest boleśnie czułe – pisał o dziele Adam Garbicz (Kino, wehikuł magiczny. Podróż trzecia, s. 158). Dramat Bergmana wiele zawdzięcza zdjęciom Svena Nykvista, który właśnie w tym dziele stworzył jedne z najwspanialszych portretów ludzkiej twarzy w kinie. Warto wspomnieć, że obraz z 1976 roku w dalszym ciągu pozostaje inspirujący – przykładowo, w 2021 roku Twarzą w twarz zostało wystawione w Teatrze Powszechnym (spektakl wyreżyserowała Maja Kleczewska).

Dokument o Fårö 1969 

15 grudnia | godz. 21:00

reż. Ingmar Bergman, zdj. Sven Nykvist, Szwecja, 1970, 58 min | napisy polskie, angielskie (English friendly)

Jeden z nielicznych filmów dokumentalnych zrealizowanych przez Ingmara Bergmana. Szwedzki twórca opowiada w nim o niewielkiej wyspie Fårö, którą odkrył poszukując lokacji do filmu Jak w zwierciadle. Reżyser od początku lat 60. systematycznie przyjeżdżał na wyspę, a w 2003 zamieszkał na niej na stałe. Zrealizowany w 1969 roku dokument nie opowiada jednak o Bergmanie, ale o samej Fårö i jej mieszkańcach. Bergman przedstawia problemy Szwedów zamieszkujących surowe miejsce, które pozbawione jest udogodnień i atrakcji dostępnych na kontynencie.

Film został nakręcony przez Svena Nykvista na taśmie 16 mm. 10 lat po realizacji tego fascynującego dokumentu, będącego niepowtarzalnym zapisem świadomości ludzi skazanych na życie w trudnych warunkach, z dala od wielkich miast, reżyser zdecydował się na swego rodzaju sequel. W Dokumencie o Fårö 1979 Bergman powrócił do ludzi występujących we wcześniejszym o dekadzie dziele, by sprawdzić, jak potoczyło się ich życie. O ile jednak ten drugi dokument był kilkakrotnie pokazywany w  polskiej telewizji, o tyle Dokument o Fårö 1969 pozostaje w Polsce obrazem praktycznie nieznanym. To jedyna okazja, aby zobaczyć, jak Bergman i Nykvist sprawdzili się jako dokumentaliści.

Pojedynczo

16 grudnia | godz. 18:00

reż. Sven Nykvist, Ingrid Thulin, Szwecja, 1978, 87 min

Bardzo mało znany film zrealizowany przez najbliższych współpracowników Ingmara Bergmana – Svena Nykvista, Ingrid Thulin i Erlanda Josephsona. Sytuacja wyjściowa jest klasycznie Bergmanowska. Wyemancypowana, dojrzała kobieta – malarka, która odczuwa coraz większy ciężar życiowej pustki, braku spontanicznych i autentycznych emocji, staje wobec bariery samotności i obcości. Próbuje nawiązać bliższe więzi ze swym towarzyszem dziecięcych zabaw – starym kawalerem i dziwakiem zajętym wyłącznie swymi książkami. Wspólna wyprawa do Kopenhagi wiele zmieni w życiu obojga.

Realizatorzy dyskretnie nawiązując do kina Bergmana pokusili się o ujęcie dramatycznych dylematów wyobcowania współczesnego człowieka w tonacji mniej poważnej, a nawet miejscami humorystycznej. W efekcie powstały inteligentnie skonstruowane wariacje na tematy bergmanowskie.

Wół

16 grudnia | godz. 20:30

reż. Sven Nykvist, Szwecja, Norwegia, Dania, 1991, 92 min

Najważniejszy film wyreżyserowany przez Svena Nykvista. Rozgrywający się w drugiej połowie XIX wieku Wół zainspirowany został autentycznymi wydarzeniami. Podczas okresu wielkiego głodu szwedzki chłop Helge Roos, aby nakarmić rodzinę, zabija wołu, który należy do bogatego hodowcy bydła. Mieszkańcy wioski są wstrząśnięci zabójstwem i zaczynają szukać winnego…

Zasłyszana w dzieciństwie historia o zabiciu wołu towarzyszyła Nykvistowi przez całe życie. Wreszcie na początku lat 90. twórca przeniósł opowieść na ekran. W różnych kontekstach popularne stało się określenie dreamteam – pisał Nykvist w Kulcie światła – uważam, że taka ekipa przytrafiła mi się w  czasie realizacji Wołu. Byli tam technicy i aktorzy, z którymi współpracowałem od trzydziestu lat. Choć film pomimo nominacji do Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny, nie odniósł dużego sukcesu, to jednak wydaje się dziełem niedocenionym i czekającym na ponowne odkrycie. Krytycy chwalili wspaniałe kreacje aktorów tej miary co Stellan Skarsgård, Max von Sydow i Liv Ullmann, a także wskazywali na inspiracje kinem Ingmara Bergmana.

Dotyk

17 grudnia | godz, 16:00

reż. Ingmar Bergman, Szwecja, USA, 1971, 112 min

Jeden z najmniej znanych filmów Ingmara Bergmana. Opowieść o Szwedce – przykładnej żonie i matce – która nawiązuje romans z archeologiem pracującym nieopodal jej domu. Relacja okazuje się bardzo trudna między innymi z powodu traumatycznej przeszłości mężczyzny. W Dotyku Bergman ukazuje pełne uczuciowego zamętu i miłosnej udręki spotkania Karin i Davida na tle średniowiecznych murów, archeologicznych wykopalisk, sakralnych ruin i runicznych napisów, które wobec ulotności ludzkich pragnień, dążeń i pasji składają się na kamienną scenerię niewzruszonego majestatu wiecznego trwania – pisał o filmie Tadeusz Szczepański (T. Szczepański, Zwierciadło Bergmana, s. 324)

Nakręcony na Gotlandii Dotyk był pierwszym anglojęzycznym filmem Ingmara Bergmana, zrealizowanym w koprodukcji szwedzko-amerykańskiej. Do głównej roli męskiej rozważano gwiazdy tej miary, co Paul Newman i Robert Redford. Dotyk poniósł jednak komercyjną klęskę i spotkał się z  mieszanym przyjęciem krytyków. Po latach filmoznawcy zaczęli jednak weryfikować wcześniejsze opinie. Dotyk jest dziełem bardzo rzadkim i bardzo pięknym – pisał amerykański krytyk Richard Brody w 2011 roku. Dużą zaletą dzieła Bergmana są zdjęcia Svena Nykvista, który nakręcił film w systemie Eastmancolor.

Fanny i Aleksander

17 grudnia | godz. 18:30

 reż. Ingmar Bergman, Francja, Szwecja, RFN, 1982, 188 min

Jedno z największych arcydzieł w historii kina. Zapowiadany przez Bergmana jako ostatni film, Fanny i Aleksander przynosi swego rodzaju podsumowanie wątków pojawiających się we wcześniejszych obrazach reżysera. W warstwie fabularnej jest to opis życia rodzinnego w domu surowego i  purytańskiego pastora na początku XX wieku. W warstwie głębszej ukazany jest metafizyczny konflikt dobra i zła, próby poszukiwania Boga, a co za tym idzie - sensu życia. To również pogłębiona refleksja na temat roli sztuki w życiu człowieka, jej magicznej i oczyszczającej zarazem siły.

Zainspirowane wspomnieniami Bergmana z dzieciństwa Fanny i Alexander traktowane bywa niekiedy jako summa twórczości szwedzkiego reżysera. To film nie tylko mistrzowski narracyjnie i fenomenalnie zagrany, ale też olśniewający wizualnie. Sukces artystyczny jest w dużej mierze zasługą Svena Nykvista. Patrząc na Fanny i Alexander, zadziwiać nas musi bogactwo barw, struktur, detali. Nykvist podniósł rzemiosło do rangi sztuki przez głębokie i subtelne zrozumienie tego, jak niewielkie zmiany odcieni mogą oddziaływać na cały film – pisał Bruce A. Block w recenzji cytowanej przez samego Nykvista (cyt. za: Kult światła, s. 176). Film otrzymał Oscary za najlepszy film nieanglojęzyczny, zdjęcia, scenografię i kostiumy.

Dokument o „Fanny i Aleksander”

18 grudnia | godz. 17:00

 reż. Ingmar Bergman, Szwecja, 1986, 110 min

Unikatowy dokument, będący rodzajem making-ofu z planu Fanny i Alexander. Film daje niepowtarzalną okazję zobaczenia Ingmara Bergmana i Svena Nykvista przy pracy. Jak słynny reżyser odnosił się do aktorów? Jak komunikował się z operatorem? Jak pracował Sven Nykvist? Dokument o  „Fanny i Alexander” to lektura obowiązkowa dla wszystkich fanów obydwu twórców.

Będąc jednocześnie autoportretem i surowym elementarzem sztuki reżyserowania, Dokument o „Fanny i Alexander” daleko wykracza poza wąski zakres [making ofu – przyp. red.], przekształcając i rozwijając kluczowe zagadnienia tematyczne obecne w Fanny i Alexandrze: splecionej ontologii teatru i życia (a także, co nieuniknione, teatru i filmu), (…) osobistych rozrachunków ze śmiertelnością, wytrwałości w  obliczu psychicznego i fizycznego niepokoju, niewytłumaczalnej erupcji niesamowitego w codziennej egzystencji – pisał Paul Arthur w eseju opublikowanym na stronie Criterionu.

Czarodziejski flet

18 grudnia | godz. 19:30

 reż. Ingmar Bergman, Szwecja, 1975, 135 min

Adaptacja słynnej opery Wolfganga Amadeusza Mozarta. Opowieść o księciu Tamino, który wraz ze swym pomocnikiem Papageno, wyrusza w podróż, by uratować Paminę z rąk Sarastra. Obraz Bergmana uchodzi powszechnie za jedną z najbardziej udanych prób przeniesienia opery na ekran. Reżyser, który w wieku 12 lat zobaczył Czarodziejski flet w Operze Królewskiej w Sztokholmie, od zawsze pragnął stworzyć własną inscenizację Mozarta. Film powstawał z myślą o telewizji, jednak w 1975 roku trafił także do dystrybucji kinowej.

Teraz mieliśmy sfilmować osiemnastowieczną operę – pisał Nykvist w autobiografii. – Najbardziej figlarną operę Mozarta, z fantastycznymi stworzeniami i postaciami mitologicznymi. Dlatego Ingmar chciał, żebyśmy i my zaczęli fantazjować i bawić się kolorami. Pracować światłem barwnym i różnymi filtrami, prawie dokładne przeciwieństwo wszystkiego, co robiliśmy wcześniej. Było to i dla nas nowe wyzwanie, ale Ingmara bawiło komponowanie światła. Zmiany barw miały następować w takt skomponowanej wcześniej muzyki (Kult światła, s. 98-99). Efekt okazał się znakomity – film wzbudził zachwyty krytyków i został nagrodzony nagrodą BAFTA za najlepszy zagraniczny program telewizyjny, a także nominacją do Złotego Globu za najlepszy film zagraniczny.

Więcej niż Bergman

19 grudnia | godz. 19:00

reż. Jane Magnusson, Hynek Pallas, Szwecja, 2013, 107 min

Grupa filmowców udaje się na kinofilską pielgrzymkę na Fårö, położoną na Morzu Bałtyckim wyspę, gdzie stoi dawny dom reżysera Siódmej pieczęci, obecnie pełniący funkcję muzeum. Na temat szwedzkiego mistrza, jego spuścizny i sztuki filmowej wypowiadają się artyści, którzy przyjmują pozycję gorliwych wyznawców lub próbują wcielać się w rolę obrazoburców. Szczere, zabawne i dosadne wywiady z takimi twórcami jak Lars Von Trier, Martin Scorsese, Woody Allen, Isabella Rossellini i Michael Haneke przeplatane są z nigdy wcześniej niepokazywanymi materiałami zza kulis wielu filmów szwedzkiego mistrza. Film powstał w oparciu o wcześniejszą o rok telewizyjną serię Bergmans video.

Prelekcję przed filmem wygłosi prof. Tadeusz Szczepański – historyk filmu, tłumacz, wykładowca akademicki. Autor książek Eisenstein. U źródeł twórczości (1986) i Zwierciadło Ingmara Bergmana (1997, 2002, 2007), redaktor (lub współredaktor) takich pozycji jak Eisenstein – artysta i myśliciel (1982), Cudowny Kinemo. Antologia rosyjskiej myśli filmowej (2002), Od Ibsena do Aho: filmowe adaptacje literatury skandynawskiej (2015). Znawca kina skandynawskiego, w szczególności twórczości Ingmara Bergmana. Napisana przez niego monografia Zwierciadło Bergmana, uhonorowana Nagrodą im. Bolesława Michałka za najlepszą filmową książkę roku 1999, jest najpełniejszym jak dotychczas polskim opracowaniem twórczości szwedzkiego twórcy. Tłumaczył ponadto teksty Bergmana, między innymi książkę Obrazy oraz zbiór utworów dramatycznych Przedstawienia.  

informacja prasowa