Pierwsza monograficzna wystawa Marii Michałowskiej – od 25 października w Muzeum Architektury we Wrocławiu

W piątek, 25 października o godzinie 18.00, Muzeum Architektury we Wrocławiu i Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu zapraszają na otwarcie wystawy "Maria Michałowska. Na końcu tej drogi być może znajdę lustro". Ekspozycja została przygotowywana z okazji przypadającej w 2025 roku 100. rocznicy urodzin artystki i będzie pierwszą monograficzną prezentacją dorobku Marii Michałowskiej.

Maria Michałowska w pracowni, lata 60. / 70. XX w.
fot. Zdzisław Jurkiewicz, archiwum rodzinne

Zapraszamy na wystawę poświęconą twórczości jednej z najważniejszych przedstawicielek środowiska wrocławskiej awangardy. „Maria Michałowska. Na końcu tej drogi być może znajdę lustro” to ekspozycja przygotowana z okazji 100. rocznicy urodzin artystki i jednocześnie pierwsza monograficzna prezentacja jej dorobku.

Artystka była związana z Wrocławiem przez ponad pięć dekad, współtworząc jego progresywne środowisko. Pracowała w różnych mediach – pozostawiła po sobie kilkadziesiąt obrazów, rysunki, fotografie. 

Jednak, pomimo tej różnorodności, jej twórczość jest spójna z jej osobowością i postawą życiową. Michałowska z jednej strony miała bowiem skłonność do zacierania po sobie śladów; z drugiej – do budowania poprzez sztukę siebie samej. Nie tylko poprzez sam fakt częstego tworzenia autoportretów, ale także zaznaczanie swojej obecności na różne sposoby. 

Maria Michałowska, „Bez tytułu” z cyklu „Pejzaże”, olej, płótno, kolekcja prywatna

Maria Michałowska (31 maja 1925 – 1 września 2018) urodziła się w Brzeżanach (obecnie Ukraina). 

Od 1948 mieszkała we Wrocławiu. Tu ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych w pracowni Eugeniusza Gepperta – była jedną z pierwszych absolwentek uczelni. Od połowy lat 60. XX w. artystka należała do Grupy Wrocławskiej i zajmowała się wówczas przede wszystkim malarstwem. Z czasem podjęła kwestie czasu i przestrzeni, które wkrótce staną się kluczowym zagadnieniem jej sztuki, realizowanej od początku lat 70. głównie w medium fotografii. Kolejne etapy jej twórczości nadawały ton zmianom w polu wrocławskiej sztuki i rezonowały z nimi.

Michałowska była ważną postacią w kręgu artystów związanych z Galerią pod Moną Lizą, bliska była jej koncepcja „sztuki niemożliwej” Jerzego Ludwińskiego.  Artystka uczestniczyła w najważniejszych, przełomowych dla polskiej sztuki wydarzeniach, takich jak Sympozjum Plastyczne „Wrocław ’70”, wystawa „SP. Sztuka Pojęciowa” (1970), Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki  w Osiekach (1967) czy „Atelier 72” w Edynburgu (1972). Choć trudno jednoznacznie stwierdzić, że jej dorobek wymaga obecnie „odkrycia”, to trzeba też zauważyć, że za życia artystki odbyło się tylko jedenaście indywidualnych wystaw jej prac. Dziś są one raczej rzadko prezentowane – w ciągu ostatniej dekady nie zorganizowano żadnej indywidualnej ekspozycji tej twórczyni.

„Bez tytułu” z cyklu „Kompozycja muzyczna”, olej, płótno, kolekcja prywatna

Na wystawie w Muzeum Architektury we Wrocławiu pokazane zostaną, w układzie chronologicznym, najważniejsze prace ze wszystkich okresów twórczości artystki: poczynając od malarstwa, wyróżniając cykl „Formy znikające”, który otwierał kilkuletni okres kontemplowania przez Michałowską koloru jako zjawiska, po najliczniejsze fotografie. Dodatkowym motywem działalności Marii Michałowskiej, który wzbogaci wystawę, będzie jej działalność pedagogiczna na Politechnice Wrocławskiej oraz bardzo interesujące wątki biografii artystki. Ważnym aspektem jej życia i twórczości był wieloletni związek z wybitnym artystą Zdzisławem Jurkiewiczem – artyści wzajemnie dedykowali sobie prace, zachował się także zbiór ich niezwykłej korespondencji oraz dokumentacja z ich pobytu w Nowym Jorku, która również zostanie włączona w wystawę.

Obecnie prace Marii Michałowskiej znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Narodowego w Poznaniu, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Ziemi Chełmskiej oraz w archiwum prywatnym przechowywanym przez rodzinę artystki. 

„Interferencje III”, 1978, olej, płótno, zbiory Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Wystawie towarzyszyć będzie bogaty program edukacyjny skierowany do dzieci, młodzieży i osób starszych. Zorganizowane zostaną panel dyskusyjny z udziałem ekspertów i oprowadzania kuratorskie po wystawie. Przygotowana została również monograficzna publikacja pod redakcją dr Mariki Kuźmicz z tekstami Małgorzaty Devosges-Cuber, Małgorzaty Miśniakiewicz, Luizy Nader i Mariki Kuźmicz. 

Organizatorzy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu, Muzeum Architektury we Wrocławiu

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego oraz z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego i Miasta Wrocław.

Patronat honorowy: Marszałek Województwa Dolnośląskiego

Mecenas wystawy: KGHM Polska Miedź S.A

Patroni medialni: Magazyn SZUM, Notes Na 6 Tygodni

„Obraz błękitny”, 1970, kolaż, rurki gumowe, płótno,
zbiory Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Maria Michałowska. Na końcu tej drogi być może znajdę lustro
otwarcie: 25 października 2024
zakończenie: 19 stycznia 2025
Muzeum Architektury we Wrocławiu, ul. Bernardyńska 7

Kuratorka: Marika Kuźmicz

informacja prasowa

Czasoprzestrzeń Zbioru - nowa wystawa w Muzeum Architektury we Wrocławiu

Muzeum Architektury we Wrocławiu zaprasza na wystawę "Czasoprzestrzeń zbioru", będącą prezentacją  części kolekcji sztuki współczesnej ze zbiorów własnych Muzeum. Formą aranżacji nawiązuje ona do eksponowanej w 1977 roku wystawy „Współczesna plastyka związana z architekturą”, która była zaczątkiem stałej ekspozycji sztuki. Jest zatem próbą rekonstrukcji sposobu myślenia o powiązaniach sztuki i architektury, jak i  okazją do jej reinterpretacji współcześnie. Wernisaż w piątek 22 października 2021 r. o godzinie 18.00 w Muzeum Architektury we Wrocławiu, ul. Bernardyńska 5.

Wystawa „Czasoprzestrzeń Zbioru” to projekt odnoszący się do kolekcji sztuki współczesnej, będącej częścią zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu. Licząca dziś blisko 1100 obiektów kolekcja powstawała w oparciu o przekonanie o podobieństwach i wzajemnym oddziaływaniu sztuk wizualnych i architektury. Przy jej tworzeniu wybierano głównie prace o charakterze „racjonalnym”, oparte na kryteriach zbliżonych do metod postępowania w naukach ścisłych, a formalnie mieszczące się przede wszystkim w obrębie nurtu abstrakcji geometrycznej. 

Janusz Orbitowski, Relief 19/72, 1972, fot. Mirosław Łanowiecki, Muzeum Architektury we Wrocławiu

Wystawa „Czasoprzestrzeń Zbioru” będzie pierwszą po niemal dwudziestu latach prezentacją  części kolekcji sztuki współczesnej ze zbiorów własnych Muzeum Architektury. Forma jej aranżacji oraz wybór pokazywanych dzieł nawiązywać będą do eksponowanej w 1977 roku wystawy „Współczesna plastyka związana z architekturą”, która była zaczątkiem stałej ekspozycji sztuki w Muzeum Architektury, prezentowanej do końca lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Tytułowa "Czasoprzestrzeń Zbioru" jest więc zarówno próbą rekonstrukcji sposobu myślenia o powiązaniach sztuki i architektury, jak i  okazją do jej reinterpretacji współcześnie. Służy również wyznaczeniu perspektyw rozbudowania zbioru o nowe obiekty w przyszłości.

Maria Jarema, Rytm V, 1958, fot. Mirosław Łanowiecki, Muzeum Architektury we Wrocławiu

Ideą wystawy zrealizowanej w 1977 roku była prezentacja obiektów, będących wyrazem aktualnych poszukiwań dotyczących kształtowania przestrzeni, harmonii i właściwości fizykalnych barw, optyki światła, kinetyki rytmów i proporcji kształtów. Planowana na jesień 2021 ekspozycja „Czasoprzestrzeń Zbioru”, odwołując się do założeń „Współczesnej plastyki związanej z architekturą”, zestawiać będzie kilkadziesiąt najbardziej reprezentatywnych obiektów wybranych ze zbiorów, wśród których znajdą się prace autorstwa m.in.  Marii Jaremy, Henryka Stażewskiego, Zofii Artymowskiej, Kajetana Sosnowskiego, Wandy Gołkowskiej czy Ryszarda Winiarskiego, które stanowić będą egzemplifikację tropów i idei składających się na genezę i historię powstawania całej kolekcji.

Zofia Artymowska, Poliformy XLV, 1974, 
fot. Mirosław Łanowiecki, Muzeum Architektury we Wrocławiu

Artystki i artyści:

Magdalena Abakanowicz, Getulio Alviani, Roman Artymowski, Zofia Artymowska, Jan Berdyszak, Alberto Biasi, Marian Bogusz, Jerzy Budziszewski, Jan Chwałczyk, Zbigniew Dłubak, Jerzy Fedorowicz, Wanda Gołkowska, Zbigniew Gostomski, Aleksandra Jachtoma, Mieczysław Janikowski, Maria Jarema, Jerzy Jarnuszkiewicz, Zdzisław Jurkiewicz, Tadeusz Kantor, Edward Krasiński, Gerard Kwiatkowski, Adam Marczyński, Maria Michałowska, Janusz Orbitowski, Ludmiła Popiel, Jerzy Rosołowicz, Jerzy Skarżyński, Kajetan Sosnowski, Antoni Starczewski, Henryk Stażewski, Maciej Szańkowski, Wacław Szpakowski, Alina Ślesińska, Ryszard Winiarski, Bohdan Załęski, Krystyn Zieliński, Jan Ziemski

Kuratorka: Małgorzata Devosges-Cuber

Identyfikacja wizualna: Feliks Marciniak

Producenci wystawy: Michał Duda i Wiktoria Litwinowicz

Aranżacja: BudCud

Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

informacja prasowa

SPLOTY. Barbara Brukalska, Helena Syrkus i sieci modernizmu – nowa wystawa w Muzeum Architektury we Wrocławiu

Instytut Pileckiego i Muzeum Architektury we Wrocławiu zapraszają na otwarcie wystawy: Sploty. Barbara Brukalska, Helena Syrkus i sieci modernizmu. Artystki związane były z awangardową grupą Praesens oraz Międzynarodowymi Kongresami Architektury Nowoczesnej (CIAM), należały do najważniejszych twórczyń europejskiego modernizmu. Ich biografie, rozwijające się na tle pełnego geopolitycznych zawirowań XX wieku, biegną równolegle i wielokrotnie się przecinają, by pod wpływem osobistych decyzji przyjąć odmienne kierunki. Wernisaż: 25 czerwca 2026 r. o godzinie 18.00.

Laurka dla Heleny Syrkus z okazji imienin, aut. Michał Przerwa-Tetmajer, 02.03.1943, 
rysunek z podpisami 14 współpracowników z zespołu konspiracyjnej Pracowni Architektoniczno-Urbanistyczna (PAU), zbiory Muzeum Architektury we Wrocławiu

Architektura to budowanie relacji – między budynkami a ich otoczeniem oraz między ludźmi, którzy ją tworzą i z niej korzystają. Wystawa przyjmuje tę perspektywę i opowiada o architekturze przez pryzmat lokalnych i międzynarodowych sieci kontaktów, więzi zawodowych oraz przyjaźni wystawianych na próbę przez historię i polityczne wybory. Ukazuje siłę i kruchość tych powiązań w niepewnych czasach.

Głównymi bohaterkami wystawy są dwie architektki – Barbara Brukalska (1899–1980) i Helena Syrkus (1900–1982). Związane z awangardową grupą Praesens oraz Międzynarodowymi Kongresami Architektury Nowoczesnej (CIAM), należały do najważniejszych twórczyń europejskiego modernizmu. Ich biografie, rozwijające się na tle pełnego geopolitycznych zawirowań XX wieku, biegną równolegle i wielokrotnie się przecinają, by pod wpływem osobistych decyzji przyjąć odmienne kierunki.

Barbara Brukalska w holu domu własnego przy ul. Niegolewskiego 8 w Warszawie, fot. nieznany, lata 30. XX w. zbiory Muzeum Architektury we Wrocławiu 

Wystawa prezentuje sylwetki obu architektek i ich dorobek poprzez fotografie, rysunki i filmy, z których wiele pokazywanych jest publicznie po raz pierwszy. Nie jest to jednak klasyczna wystawa monograficzna. Historie Brukalskiej i Syrkus są punktem wyjścia do refleksji nad losami awangardy w Europie Środkowej w burzliwym XX wieku, a także nad architekturą jako dziedziną relacyjną opartą na przepływie ludzi i idei. Tę perspektywę rozwijają stworzone specjalnie na tę wystawę współczesne prace artystyczne – kompozycja dźwiękowa Barbary Kingi Majewskiej oraz tkanina Alicji Bielawskiej, w których splatają się ponownie architektki i ich historie.

Helena Syrkus podczas IV kongresu CIAM w Atenach. Obok niej: po lewej Sigfried Giedion,po prawej
– Le Corbusier, 1933, fotografia / negatyw, zbiory gta Archiv / ETH Zurich (Carlo Hubacher)

Materiały prezentowane na wystawie pochodzą z kolekcji polskich i zagranicznych instytucji, w tym głównie ze zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, gta Archiv ETH Zurich, Bauhaus-Archiv Berlin, RKD-Netherlands Institute for Art History i Muzeum Narodowego w Warszawie, oraz ze zbiorów prywatnych.

Kuratorki: Małgorzata Jędrzejczyk, Aleksandra Kędziorek  

Organizator: Instytut Pileckiego  

Główny Partner wystawy: Muzeum Architektury we Wrocławiu 

SPLOTY. Barbara Brukalska, Helena Syrkus i sieci modernizmu
w czwartek, 25 czerwca 2026 r. o godzinie 18.00
w Muzeum Architektury we Wrocławiu, ul. Bernardyńska 7

informacja prasowa

Jerzy Rosołowicz. Spacer miejski

21 stycznia 2023, godz. 13.00 Muzeum Współczesne Wrocław, Muzeum Architektury oraz Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu zapraszają na spacer miejski śladami Jerzego Rosołowicza. Rozpoczynając od dawnej Galerii Permafo, czyli obecnie siedziby Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu, udamy się m.in. do Mieszkania E. Gepperta czy Muzeum Architektury, aby przybliżyć państwu życie i twórczość tej ważnej postaci wrocławskiego środowiska awangardowego.

Nakreślimy Państwu najważniejsze wydarzenia artystyczne lat 70., zaprezentujemy realizacje Jerzego Rosołowicza od „Neutronikonów” po niezrealizowane projekty takie jak konceptualny „Neutrdrom” z 1967 roku. Następnie w Muzeum Architektury dowiemy się więcej o początkach kolekcji dzieł sztuki tej instytucji oraz dwóch wystawach: „Terra 1” (1975) i „Terra 2” (1981), które z twórczością Rosołowicza (poza jego udziałem) łączy idea troski o człowieka i środowisko.

Prowadzenie: Małgorzata Devosges-Cuber, Michał Duda, dr Marika Kuźmicz, Joanna Sokołowska. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Zapisy nie są wymagane.

Po spacerze zapraszamy do Muzeum Współczesnego (Pl. Strzegomski 2) na oprowadzanie Mariki Kuźmicz po wystawie „Jerzy Rosołowicz. Alchemik”.

Oprowadzanie rozpocznie się o godzinie 16.30.

Ilość miejsc jest ograniczona do 20 osób.

Prowadzący:

Małgorzata Devosges-Cuber – historyczka sztuki, absolwentka muzealniczych studiów kuratorskich na Uniwersytecie Jagiellońskim. Kuratorka i współkuratorka wystaw i autorka tekstów poświęconych sztukom wizualnym i architekturze, między innymi: „Odczarowywanie. Proces ciągły”, „Patchwork. Architektura Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak”, „Patchwork. The Architecture of Jadwiga Grabowska-Hawrylak” (Center for Architecture w Nowym Jorku i Trienal de Lisboa w Lisbonie), „Trzy początki. 1918-1945-1989” (książka towarzysząca wystawie wyróżniona została nagrodą DAM Architectural Book Award 2019/ Targi Książki we Frankfurcie nad Menem), „Terra X [- ∞]. Archiwum Przyszłości”. Kuratorka wystawy Leona Tarasewicza w Muzeum Architektury we Wrocławiu nagrodzonej Grand Prix Sybilla 2018 na najważniejsze wydarzenie muzealne roku i wystawy „Czasoprzestrzeń zbioru” (2021). Współautorka wystawy „Landscapes of Leisure” o polskiej architekturze wypoczynkowej w Pawilonie Polski na Expo 2020 w Dubaju. Współkuratorka wystawy „Greenhouse Silent Disco” w polskim pawilonie na 23 Triennale Sztuk Dekoracyjnych i Architektury Współczesnej w Mediolanie (2022). Pracuje w Muzeum Architektury we Wrocławiu, gdzie od 2016 roku prowadziła program działań związanych z europejskim projektem Future Architecture Platform. Obecnie kieruje Działem Sztuki Muzeum Architektury.

Michał Duda – historyk sztuki, badacz i krytyk architektury, kurator, inicjator i organizator wielu projektów i wydarzeń związanych z promocją polskiej architektury. Absolwent historii sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim oraz Studiów Kuratorskich na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracuje w Muzeum Architektury we Wrocławiu. Kurator i współkurator wielu wystaw poświęconych przedwojennej i współczesnej architekturze, m.in.: „Greenhouse Silent Disco” (prezentowanej podczas Triennale w Mediolanie), „Patchwork. Architektura Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak” (pokazywanej również w Nowym Jorku i w Portugalii), „Landscapes of leisure” (pokazywanej podczas EXPO 2020 w Dubaju), „Trzy początki. 1918/1945/1989” , czy „Terra X [- ∞]. Archiwum Przyszłości”. Jego książka „Patchwork. Architektura Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak”, pierwsza monografia poświęcona wrocławskiej architektce, otrzymała nagrodę DAM Architectural Book Award 2017. Pracuje w Muzeum Architektury we Wrocławiu, obecnie w roli dyrektora.

dr Marika Kuźmicz – historyczka sztuki, kuratorka, wykładowczyni, dziekan Wydziału Badań Artystycznych i Studiów Kuratorskich ASP w Warszawie, wykładowczyni Collegium Civitas. Prezes Fundacji Arton (od 2011 r.), organizacji zajmującej się opracowywaniem archiwów artystek i artystów lat 70. oraz Fundacji im. Edwarda Hartwiga (od 2017). Dwukrotna stypendystka MKiDN, stypendystka Miasta St. Warszawy. Autorka i redaktorka licznych książek o sztuce, w ostatnim czasie m.in. „Ludmiła Popiel i Jerzy Fedorowicz” (2019), „Edward Hartwig. Fotografiki” (2019), „Jan Dobkowski” (2020), „Barbara Kozłowska” (2020), „Paweł Kwiek. Zrobić niemożliwe światło” (2021), „Tapta” (2021). Pomysłodawczyni i koordynatorka bazy www.forgottenheritage.eu. Organizatorka międzynarodowych konferencji poświęconych archiwom artystek i artystów „Revisiting Heritage” (2018) oraz sztuce artystek z Europy Środkowo-Wschodniej „The international conference „Not Yet Written Stories. Women Artists in CEE” (2021). Obecnie pracuje m.in. monografią Jerzego Rosołowicza.

Joanna Sokołowska – kuratorka, autorka i redaktora publikacji poświęconych sztuce współczesnej. W latach 2010-2021 współtworzyła jako kuratorka program Muzeum Sztuki w Łodzi. Obecnie współpracuje z Katedrą Mediacji Sztuki wrocławskiej ASP. Przy pomocy medium wystawy porusza kwestie społeczne takie jak wyobraźnia ekologiczna, przyszłość pracy, praca a płeć czy funkcje artystycznych utopii. Wybrane wystawy to: „Odnowa. Biennale Zielona Góra 2022” (wspólnie z Bartkiem Lisem i Martą Genderą), „Happy the End. Konrad Jarodzki” (Galeria Geppart, Wrocław, 2021), „For beyond that horizon lies another horizon” (Edith-Ruß-Haus für Medienkunst, Oldenburg, 2017), „Inne miasto – inne życie” (Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa, 2008), a także (realizowane w Muzeum Sztuki w Łodzi) „Praca, praca, praca (praca). Céline Condorelli i Wendelien van Oldenborgh” (wspólnie z Danielem Muzyczukiem), 2021, „Zjednoczona Pangea, 2019, Ćwiczenia w autonomii. Tamás Kaszás” (we współpracy z Anikó Loránt (ex-artists’ collective), 2016, „Wszyscy ludzie będą siostrami”, 2016, „Niewczesne historie” (wspólnie z Jarosławem Lubiakiem), 2015, „Huseyin Bahri Alptekin. Zajścia, zdarzenia, okoliczności, przypadki, sytuacje” (wspólnie z Magdaleną Ziółkowską), 2014, „Oczy szukają głowy do zamieszkania” (wspólnie z Aleksandrą Jach, Katarzyną Słobodą, Magdaleną Ziółkowską), 2011, „Robotnicy opuszczają miejsca pracy”, 2010.

informacja prasowa

Dzieła Mistrzów Renesansu w grafice od XV do XVIII wieku, ze zbiorów Muzeum Architektury we Wrocławiu

Muzeum Architektury we Wrocławiu posiada w swoich zbiorach ponad 160 tysięcy prac, które stara się sukcesywnie prezentować. Przyszedł czas na kolejną odsłonę – przez niemal dwa miesiące będzie można oglądać fragment gromadzonej od ponad pół wieku kolekcji nowożytnych grafik o tematyce architektonicznej. Wystawa potrwa od 16 kwietnia do 9 czerwca 2019 roku, wernisaż: poniedziałek, 15 kwietnia 2019 roku, g. 18:00

Michał Anioł, przekrój Bazyliki św. Piotra
Muzeum Architektury we Wrocławiu

Na wystawie eksponujemy 56 miedziorytów i akwafort z naszej kolekcji, które powstały w XVI–XVIII wieku, m.in. na podstawie dzieł mistrzów włoskiego renesansu, a wykonane zostały przez znakomitych rysowników i rytowników, pracujących dla renomowanych wydawnictw. Zabiorą nas one w swego rodzaju podróż do renesansowego Rzymu, ale też do Mediolanu, Loreto i Vicenzy. Na wstępie prezentujemy cenne widoki dawnego Rzymu – panoramę miasta z końca XV wieku i plan z końca stulecia następnego – które, gdy im się przyjrzymy dokładniej, pozwolą dostrzec zmiany jakie na przestrzeni 100 lat dokonały się w mieście. Widoki rzymskich starożytności – również w formie starannych rysunkowych rekonstrukcji – tak pilnie przecież studiowanych przez wszystkich artystów renesansu przypomną, jak ważne było to źródło inspiracji dla ich twórczości. Mediolan i Loreto odwiedzimy za sprawą jednego z najwybitniejszych architektów dojrzałego renesansu – Donata Bramantego. Prawdziwą “perełką” na wystawie jest jedyna w zbiorach polskich rycina jego autorstwa, przedstawiająca prawdopodobnie projekt scenografii teatralnej, która powstała u schyłku mediolańskiego okresu działalności artysty.

Bramante, projekt budowli teatralnej, Muzeum Architektury we Wrocławiu

Niezwykle cenny jest też zespół grafik odnoszących się do projektów bazyliki św. Piotra w Rzymie (którą, po rozebraniu przez Bramantego z woli papieża Juliusza II, zaczęto wznosić od podstaw w 1505 r.): dwie ukazują niezrealizowany projekt Antonia da Sangallo Młodszego, odtworzony graficznie na podstawie drewnianego modelu, a trzy – projekty Michała Anioła, opracowane na podstawie oryginałów przez wybitnego rysownika i rytownika – Stefana Duperaca, który również utrwalił w technice miedziorytu łączonego z akwafortą projekt Michała Anioła na zabudowę Placu na Kapitolu. Inne miedzioryty przedstawiają kolejny, niezachowany w oryginale projekt Michała Anioła na ostatnie budowane za jego życia dzieło, bramę miejską Rzymu – Porta Pia oraz widoki pałacu Farnese, w którego projektowaniu ten wielki architekt też miał swój udział. Tę część wystawy kończy widok wnętrza pierwszego nowożytnego budynku teatralnego – Teatro Olimpico w Vicenzy, zaprojektowanego przez Andreę Palladia.

Pałac Farnese, Muzeum Architektury we Wrocławiu

Druga część wystawy przenosi widzów do renesansowej włoskiej willi – nowego typu rezydencji powiązanej z ogrodem, który narodził się w XV wieku w Italii, a w stuleciu następnym w wielkiej liczbie opanował także wzgórza Rzymu i jego okolice. Te zachwycające założenia pałacowo-ogrodowe były częstym tematem graficznych przedstawień. Na wystawie możemy obejrzeć plan i widok nimfeum w Villi Giulii – jednej z najważniejszych dla rozwoju nowożytnej architektury rezydencjonalnej (projektowanej przez zespół znakomitych architektów pod kierunkiem Giorgia Vasariego), XVI-wieczny miedzioryt przedstawiający Villę Medici, autorstwa znakomitego, wywodzącego się z Florencji rysownika i rytownika – Antonia Tempesty, XVII-wieczne akwaforty z wydanego w 1693 roku albumu Li Giardini di Roma z widokami wspomnianej Villi Medici, sąsiadującej z nią na Monte Pincio Villi Borghese i Villi Mattei położonej na Monte Celio.

Villa Medici, miedzioryt Antonia Tempesty/Muzeum Architektury we Wrocławiu

Miedzioryty z końca XVIII wieku, autorstwa Domenica Prontiego ukazują słynne renesansowe ogrody tarasowe – Orti Farnesiani na Palatynie i ogrody książąt Colonna na Kwirynale. Prawdziwym rarytasem jest niewielka rycina autorstwa Giacoma Lauro z albumu Antique Urbis Slendor wydanego w 1641 r., drobiazgowo opisująca jedno z najciekawszych założeń ogrodowych, Villę Lante w Bagnaia nieopodal Viterbo – perłę manieryzmu zaprojektowaną przez Jacopa Barozzi da Vignola.

Amor i Psyche, fresk Rafaela na sklepieniu ogrodowej loggii w Villi Farnesinie
Muzeum Architektury we Wrocławiu

Na zakończenie – prawdziwa uczta dla oczu: ryciny pochodzące z dwóch cykli graficznych, które powstały w oparciu o wspaniałe dekoracje malarskie autorstwa Rafaela i jego uczniów. Pierwszy to urzekająca historia miłości Amora i Psyche zilustrowana w formie fresków przez Rafaela na sklepieniu ogrodowej loggii w Villi Farnesinie, tu odtworzona po mistrzowsku w technice akwaforty przez Nicolasa Dorigny’ego. Drugi powstał w oparciu o wspaniałe ornamentalne, groteskowe dekoracje Loggii Rafaela w Pałacu Watykańskim. Autorami tych znakomitych graficznych interpretacji rafaelowskich fresków są wybitni rzymscy artyści działający w 2. połowie XVIII wieku: Pietro Camporese, Gaetano Savorelli i Giovanni Ottaviani.

Te piękne, eksponowane na wystawie ryciny, pozwalają nam z jednej strony podziwiać talent czy wręcz geniusz twórców renesansowej architektury, założeń ogrodowych i dekoracji malarskich, a z drugiej – doceniać kunszt tych artystów, którzy utrwalili ich dzieła w formie rysunków przeniesionych z wielką maestrią technikami graficznym na miedziane płyty, dzięki którym często też możemy zajrzeć do projektowej “kuchni” wielkich architektów renesansu.

prof. Olgierd Czerner, fot. Stefan Arczyński/skan książki "Mój wiek XX"

Wernisaż towarzyszy obchodom jubileuszu 90-lecia urodzin Profesora Olgierda Czernera.

Kuratorka: Beata Fekecz-Tomaszewska
Patronat Honorowy Prezydenta Wrocławia

informacja prasowa

Marleny Promnej "Ogrody naturalne", czyli nowojorski High Line w Muzeum Architektury /wywiad/

Rozmawiam z Marleną Promną - malarką zafascynowaną różnymi koncepcjami ogrodów, autorką wielu wystaw indywidualnych, m.in. w Pradze, Kamiennej Górze oraz we Wrocławiu. Artystka opowiada o swojej pasji malowania ogrodów oraz o najnowszej ekspozycji w Muzeum Architektury we Wrocławiu.

Marlena Promna, fot. podczas wernisażu wystawy z archiwum artystki

Barbara Lekarczyk-Cisek: Pani najnowsza wystawa w Muzeum Architektury we Wrocławiu nosi intrygujący tytuł "Ogród naturalny", nie jest jednak prostym nawiązaniem do sztuki ogrodów, ale efektem pracy doktorskiej poświęconej ogrodom. Co oznacza to połączenie twórczości i pracy badawczej?

Marlena Promna: Rzeczywiście, ma to związek z moją pracą doktorską. Przed pięcioma laty, przy okazji pisania pracy, namalowałam swój pierwszy "ogród". Nawiązywał do barokowych, podobnie jak ogród na dziedzińcu Muzeum Architektury. Stanowił rodzaj uporządkowanej formy. Moimi pierwszymi pracami były więc ogrody francuskie, np. wycinane geometryczne boskiety, topiary. Ogród tego rodzaju miał charakter zamkniętego wnętrza. Wchodziło się do środka ekspozycji, po jej  bokach wisiały trzy duże obrazy, a na krótszych - tzw. dyptyki. Na podłodze natomiast ustawione płasko, w kształcie kwadratu, znajdowały się obrazy, które symbolizowały ogrodowe kwatery. To był mój pierwszy ogród, który został zaprezentowany w 2016 roku w Muzeum Narodowym we Wrocławiu,  w ramach wspólnego projektu dla pracowników Akademii Sztuk Pięknych: "Młodzi w muzeum - najwyższy poziom".

Wystawa Marleny Promnej "Ogród naturalny" w Muzeum Architektury we Wrocławiu,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Na tym projekcie jednak Pani nie poprzestała, bo temat ewoluował...

Tak, zaczęłam rozwijać ten pomysł i na początku zainteresował mnie ogród jako przestrzeń otwarta - rodzaj ogrodu angielskiego, łączącego się z lasem, a ściślej - z przestrzeniami łowieckimi. Ten projekt został zaprezentowany w Czechach - w barokowym zamku Valeč. Kolejny projekt był pójściem w stronę tapiserii. Pojawiły się roślinne motywy dekoracyjne, ale też odniesienie do dekoracyjnych tkanin. Połączyłam tym razem motywy historyczne, tapiserię oraz moje malarstwo "utkane", abstrakcyjne. Do ekspozycji włączyłam także dwa obrazy stanowiące stałą ekspozycję muzeum, a przedstawiające księżniczki świdnickie, ponieważ chciałam nawiązać dialog z przeszłością, a poza tym księżniczki mnie oczarowały.

Czymś szczególnym?

Księżniczki były przedstawione w otoczeniu przedmiotów codziennego użytku i sprawiły na mnie wrażenie stłamszonych. Kiedy oczyściliśmy wnętrze z tych przedmiotów i kobiety znalazły się w ogrodzie, odniosłam wrażenie, że zaczęły być lepiej widoczne w tych swoich pięknych sukniach. Sprawiały wrażenie szczęśliwych i wyzwolonych, jakby odzyskały w moim ogrodzie własną autonomię. Ta wystawa, pod tytułem "Prima Werdiura", została zaprezentowana ubiegłym roku w Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze.

Marlena Promna, Łąka, 2019, akryl na płótnie, dyptyk 180 x 300 cm, wystawa "Ogród naturalny"

 w Muzeum Architektury we Wrocławiu, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Potem był eksperyment architekturą, skąd tym razem czerpała Pani inspiracje?

Zainteresował mnie meksykański architekt Luis Barragán, który w bardzo ciekawy sposób łączył pejzaż naturalny i architekturę, tworząc zadziwiającej piękności ogrody, place, fontanny - metafizyczne miejsca pozwalające na medytację. Cechował go szacunek dla zastanej przyrody i zachowywał ją komponując dzieło architektoniczne. Mnie urzekł szczególnie kolor jego architektury: żółty, różowy, niebieski - połączone ze światłem dodawały ostrości. Inspirowana jego dziełem, namalowałam obrazy mające charakter organicznych form zamkniętych, gdzie było dużo struktury, ale także mocne akcenty kolorystyczne. Wykorzystałam głównie płaskie kolory: pomarańczowy, róż, czerń. Efekty mojej pracy zaprezentowałam na wystawie indywidualnej w Pradze, w Kampus Hybernska.

Trzy opisane przeze mnie wystawy były prezentowane w niewielkich odstępach czasu - miesiąc po miesiącu - i doprowadziły mnie do obecnego projektu, który znalazł się na wystawie w Muzeum Architektury. Wydaje mi się, że jest on summą wszystkich poprzednich doświadczeń. Ogromnie mnie cieszy, że mogę go zaprezentować właśnie w tym miejscu - w pobliżu pięknego ogrodu, gdzie pozostały ślady innego artysty, Leona Tarasewicza.

Od lewej: Marlena Promna, Polana, 2019,  akryl na płótnie, dyptyk 180 x 300 cm,
Kadr 5, 2019, akryl na płótnie, dyptyk 150 x 110 cm, Kadr 1, 2019, akryl na płótnie, dyptyk 150 x 110 cm,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek 

Będąc summą Pani doświadczeń artystycznych, obecna wystawa jest z pewnością ważna także dla Pani dalszego rozwoju. Skąd tym razem płyną impulsy?

Muszę zacząć od tego, że już w swojej pracy doktorskiej wyraziłam pragnienie, aby w naszym miejskim życiu było więcej elementów natury. I oto dowiedziałam się, że we Wrocławiu,  pojawiła się idea Grow Green - "parków kieszonkowych". Kilka podwórek na wrocławskim Ołbinie oraz ulica,  przy której mieszkam, zostaną zazielenione w ramach unijnego projektu badawczego. Wszystko jest już właściwie gotowe. A ponieważ stałam się beneficjentką tego projektu, postanowiłam zająć się (w malarstwie, rzecz jasna) ogrodami miejskimi.

Zainteresował mnie holenderski projektant ogrodów Piet Oudolf, który nadzorował przekształcenie High Line - opuszczonej przestrzeni po dawnej zajezdni kolejowej w Nowym Jorku - w park, zwany parkiem pośród chmur lub na niebie. Oudolf stosuje naturalistyczne podejście do ogrodnictwa. Nawiązując do projektu architektonicznego, przedkłada sezonowy cykl życia rośliny nad względy dekoracyjne, takie jak kwiat czy kolor. Koncentruje się przede wszystkim na charakterystyce strukturalnej, takiej jak kształt liścia lub owoców, występujący przed i po kwitnieniu rośliny. Przywrócił rangę polnym roślinom, postrzeganym często jako zwykłe chwasty, Przez wiele lat jeździł ze swoją żoną po świecie i poszukiwał takich roślin, a nawet założył ich szkółkę w rodzimej Holandii. Kiedy patrzymy na jego projekty, mamy wrażenie, że widzimy łąkę. Rośliny, przeważnie drobnolistne kwiatki oraz trawy i paprocie, są projektowane matrycowo, przenikają się wzajemnie. To zupełnie inny sposób podejścia do ogrodnictwa, niż powszechnie znane.

Marlena Promna w High Line w Nowym Jorku, fot.
z archiwum artystki

Dzięki temu Piet Oudolf zainspirował mnie do innego spojrzenia na rośliny, na kształtowanie przestrzeni, w której się znajdują. Postanowiłam pojechać do Nowego Jorku i zobaczyć na własne oczy, w jaki sposób udało mu się zrealizować swoją koncepcję ogrodu w centrum tak dużego miasta. Przeniesienie otwartego ogrodu do małej, miejskiej przestrzeni wydaje się być pozornie niemożliwe. Zobaczyłam ten ogród w najtrudniejszym momencie roku - w lutym, kiedy w powszechnym odczuciu ogród jest martwy. Jednak Oudolf twierdzi, że ogród jest piękny o każdej porze roku, również zimą. Mogłam się przekonać, że jest to bardzo ciekawe miejsce: stara linia kolejowa, a na jej wiadukcie założono ogród. Charakterystyczne jest także i to, że ogród wzbudził w ludziach niesamowitą energię i pomysłowość. Stał się wręcz kultowym, kosmopolitycznym miejscem. Wokół niego ruszyło budownictwo,ceny poszły w górę. Powstało dużo galerii, dizajnerskich sklepików z bardzo drogimi ciuchami. Na końcu ogrodu znajduje się Whitney Museum of American Art, co dodatkowo podkreśla, że miejsce to stało się domeną sztuki. Powstało tam także centrum kultury The Shed, w którym artyści z Nowego Jorku mogą realizować projekty. Budynek centrum ma ruchomą elewację. Jeżeli istnieje taka potrzeba, można uruchomić zadaszenie i organizować wielkie koncerty.

Od lewej: Marlena Promna, Kadr 4, 2019, akryl na płótnie, dyptyk 150 x 110 cm,
                               Kadr 6, 2019, akryl na płótnie, dyptyk 150 x 110 cm, wystawa "Ogród naturalny"

 w Muzeum Architektury we Wrocławiu, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Jak wpłynęło to doświadczenie na kształt Pani obecnej wystawy?

W moim projekcie "Ogród naturalny" chciałam pokazać naturalne pejzaże, ale także znalazły się na niej fragmenty High Line - o geometrycznych kształtach i "wyciętych" kadrach oraz fryz złożony z detali, które zapamiętałam. Wystawa będzie wzbogacona o ścieżkę dźwiękową, którą nagrałam podczas pobytu w Nowym Jorku. Kolega Piotr Masny pomógł mi ją zmontować na kształt melodii i będzie jej można posłuchać podczas oglądania wystawy. Ścieżka dźwiękowa będzie rodzajem szkicownika, muzycznej ilustracji, współtworząc klimat ekspozycji.

Życzę, aby widzowie (i słuchacze) dali się uwieść klimatowi Pani wystawy. Dziękuję za rozmowę.

Marlena Promna, Dolina, 2019, akryl na płótnie, dyptyk 180 x 300 cm, wystawa "Ogród naturalny"
 w Muzeum Architektury we Wrocławiu, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Wystawa czynna od 7 lipca do 6 września 2020 roku.

Z Wrocławia do Nowego Jorku i z powrotem. Hans Poelzig i styl tworzywa - otwarcie wystawy w Muzeum Architektury we Wrocławiu

Od 26 mja Muzeum Architektury we Wrocławiu zaprasza na wystawę poświęconą życiu i twórczości Hansa Poelziga – jednego z najważniejszych architektów XX stulecia i teoretyka architektury, pedagoga i animatora życia artystycznego we Wrocławiu.

Zestaw wypoczynkowy zaprojektowany przez Hansa Poelziga,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Impulsem dla prezentowanej ekspozycji było przekazanie w 2020 roku do zbiorów Muzeum Architektury kompletu mebli zaprojektowanych przez Hansa Poelziga dla wrocławskiej rodziny Briegerów. Meble, stanowiące przez lata wyposażenie nowojorskiego salonu profesora Fritza Sterna, są unikatowymi przykładami sztuki użytkowej projektowanej przez tego wybitnego architekta. Nigdy wcześniej nie były publicznie prezentowane, a ich fotografie zostały po raz pierwszy zamieszczone w katalogu wystawy „Hans Poelzig we Wrocławiu. Architektura i sztuka 1900–1916”, która przekrojowo prezentowała dorobek Hansa Poelziga na tle życia artystycznego Wrocławia pierwszej dekady XX wieku. Kuratorzy obecnej ekspozycji – Jerzy Ilkosz, dyrektor MA, i Maria Zwierz – postanowili przyjrzeć się bliżej twórczości architekta przez pryzmat jego stosunku do rzemiosła, które było niezwykle istotnym elementem pracy Hansa Poelziga, zarówno jako projektanta, jak i pedagoga.

Stolik i kanapa z krzesłami, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Wystawa „Z Wrocławia do Nowego Jorku i z powrotem. Hans Poelzig i styl tworzywa” obejmuje projekty i dzieła sztuki użytkowej z okresu, gdy Poelzig kierował Królewską Szkołą Sztuki i Przemysłu Artystycznego we Wrocławiu, przemianowaną w 1911 roku na Akademię Sztuki i Rzemiosła Artystycznego. W swej działalności pedagogicznej kładł ogromny nacisk na swobodny rozwój zdolności twórczych każdego studenta. W tym celu wprowadził indywidualne kształcenie w warsztatach rzemieślniczych, pod okiem wybranego mistrza. Podczas swych zajęć zachęcał uczniów do projektowania indywidualnych wnętrz, dostosowanych do konkretnego miejsca i za każdym razem innych. Wiele uwagi poświęcał aranżacjom wnętrz mieszkalnych i projektowaniu do nich mebli, pracując nad tymi tematami razem ze studentami. 

Szafa z przeszklonymi skrajnymi drzwiami projektu H. Pelziga,
fot. Barbara Lekarczyk-Cisek 

Na wystawie oprócz kompletu mebli zaprojektowanych dla rodziny Briegerów, zobaczymy też elementy oryginalnego wyposażenia Sali Ślubów w ratuszu w Lwówku Śląskim, archiwalne fotografie oraz projekty wnętrz i wyposażenia domu własnego architekta (dom przy ob. ul. F. Chopina 2, wyburzony w 1971 roku), projekty architektoniczne ze zbiorów MA (w tym koncepcje wzorcowego domu jednorodzinnego powstałe na Wystawę Rękodzieła i Rzemiosła Artystycznego w 1904 roku), materiały z kolekcji Architekturmuseum der Technischen Universität Berlin oraz obrazy i tkaniny ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Na ekspozycji będzie można również obejrzeć film „Golem” w reżyserii Paula Wegenera i Carla Boese, do którego w 1920 roku Hans Poelzig zaprojektował scenografię.  

Z Wrocławia do Nowego Jorku i z powrotem

Meble, które podarowali naszemu muzeum Frederick Stern i Katherine Stern Brennan, zostały zaprojektowane około 1911 roku dla wrocławskiego profesora medycyny Oskara Briegera. Żydowska rodzina Briegerów była związana z Wrocławiem i Uniwersytetem Wrocławskim od wielu pokoleń. Jeden z synów Oskara – Peter był historykiem sztuki, profesorem uniwersytetu we Wrocławiu, a po emigracji w 1936 roku wykładał w słynnym Courtauld Institute of Art. Drugi syn – Ernst, był lekarzem, również profesorem uniwersytetu i jednocześnie dyrektorem szpitala gruźliczego w Praczach Wrocławskich. Ich siostra Käthe Stern była wybitnym pedagogiem, żoną lekarza Rudolfa Sterna. Syn Käthe i Rudolfa Sternów – Fritz był jednym z najwybitniejszych amerykańskich historyków, a w 2002 roku otrzymał doktorat honoris causa naszego uniwersytetu. Meble zaprojektowane przez Hansa Poelziga dla Oskara Briegera stały się po jego śmierci własnością jego spadkobierców i pozostały w rodzinie do 2020 roku. 

Ze względu na pochodzenie, po dojściu nazistów do władzy, większość rodziny opuściła Niemcy. Käthe i Rudolf Sternowie w roku 1938 osiedlili się w Nowym Jorku, zabierając ze sobą część rodzinnego kompletu mebli. Ich syn Fritz Stern był profesorem na Uniwersytecie Columbia, a meble te stanowiły wyposażenie jego nowojorskiego mieszkania. 

W lutym 2020 roku Muzeum Architektury uzyskało od profesor Hany Červinkovej informację, że rodzina zmarłego w 2016 roku w Nowym Jorku profesora Fritza Sterna chce przekazać meble zaprojektowane przez Hansa Poelziga do zbiorów muzealnych w Europie. Natychmiast uznaliśmy, że jest to niepowtarzalna szansa wzbogacenia naszych zbiorów o obiekty o nieocenionej wartości artystycznej i historycznej, i że należy dołożyć wszelkich starań, by powróciły do miejsca swojego powstania – Wrocławia.

Komoda wg projektu Hansa Poelziga, fot. Barbara Lekarczyk-Cisek

Meble zostały ofiarowane Muzeum Architektury przez dzieci profesora Sterna – Fredericka Sterna i Katherine Stern Brennan, a dzięki pomocy władz miasta dotarły do Wrocławia pod koniec sierpnia 2020 roku. Teraz, po przeprowadzeniu starannej konserwacji, będzie można zobaczyć je w Muzeum Architektury. Z kompletu zaprojektowanego przez Hansa Poleziga do Wrocławia wróciły czterodrzwiowa szafa z przeszklonymi skrajnymi drzwiami, komoda, mała kanapa, zestaw wypoczynkowy – sofa, fotel, krzesła z poręczami i dwa stoły różnej wielkości – oraz krzesła do jadalni i ośmioboczny taboret.

---------------------------------------------------------------

Hans Poelzig, 1927, fot. Wikipedia

Hans Poelzig urodził się 30 kwietnia 1869 roku w Berlinie. W latach 1879–1888 uczęszczał do gimnazjum Victorii w Poczdamie, w latach 1888–1894 studiował w Wyższej Szkole Technicznej 

w Charlottenburgu, m.in. u Carla Schäfera, którego studentami byli również Max Berg i Fritz Schumacher. Wiosną 1900 roku Poelzig został nominowany na stanowisko profesora rysunku architektonicznego i stolarstwa artystycznego w Królewskiej Szkole Sztuki i Przemysłu Artystycznego we Wrocławiu. Związany był z kręgiem intelektualistów i artystów skupionych wokół salonu Alberta i Toni Neiserów, w którym spotykali się m. in. Carl i Gerhart Hauptmannowie, Richard Muter, Werner Sombart, Gustav Mahler czy Richard Strauss. 

W naszym mieście animował najważniejsze wydarzenia artystyczne: wspólnie z Maxem Bergiem założył Związek Artystów Śląska (Künstlerbund Schlesien), prowadził prace konserwatorskie, m.in. w gmachu uniwersytetu (1900), w kościele Pokoju w Świdnicy (1901) oraz przy przebudowie ratusza w Lwówku Śląskim (1903–1905). Do jego znaczących projektów we Wrocławiu należą dom wzorcowy na wystawie w 1904 roku, domy czynszowe przy ul. Sudeckiej (1907–1912), projekt fabryki „Werdermühle” (1906–1912), dom własny przy ul. F. Chopina 2 (1905–1906), biurowiec przy ul. Ofiar Oświęcimskich (1909–1912) oraz projekty związane z Wystawą Stulecia – m.in. Pawilon Czterech Kopuł i pergola (1911–1913). 

Z Wrocławia do Nowego Jorku i z powrotem. Hans Poelzig i styl tworzywa  - wystawa

26 maja – 2 października 2022 roku

Muzeum Architektury we Wrocławiu, ul. Bernardyńska 5

ma.wroc.pl

informacja prasowa

Władysław Wincze. Wnętrza - nowa wystawa w Muzeum Architektury we Wrocławiu

12 grudnia 2019 roku Muzeum Architektury we Wrocławiu zaprasza na otwarcie wystawy "Władysław Wincze. Wnętrza",  prezentującą dorobek artystyczny jednego z najważniejszych twórców polskiego wzornictwa, projektanta wnętrz i mebli, członka warszawskiej Spółdzielni Artystów „Ład” oraz założyciela i długoletniego dziekana Wydziału Architektury Wnętrz Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. 

Podział tematyczny i problemowy wystawy zostanie oparty na dwóch ważnych dla twórczości Winczego miejscach-etapach związanych z rozwojem kariery artystycznej i życia osobistego - Warszawą i Wrocławiem. Wincze pozostawał, jak sam pisał, „zawieszony między miastami”, co
z jednej strony symbolizowało utratę możliwości powrotu do odmienionej po 1945 r. stolicy,
a z drugiej konieczność zasymilowania obcej przestrzeni nowego miejsca życia i pracy.
Potwierdza to także jego twórczość, w której pojawiają się na przemian zarówno starannie wykonane, wyszukane meble pokryte fornirowymi okładzinami, przywołujące tradycję przedwojennych warszawskich projektów, lecz także fantazyjnie ukształtowane metalowe rurki oraz gięte sklejki, symbolizujące niejako potencjał nowych czasów i nowych możliwości twórczych.

Władysław Wincze, stolik, 1949, fot. Stanisław Sielicki

Pierwsza część ekspozycji dotyczyć będzie okresu przedwojennego: studiów na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, działalności w Spółdzielni Artystów „Ład” i współpracy z Olgierdem Szlekysem pod szyldem Spółki autorskiej. Zaprezentowany zostanie zespół rysunków przedstawiających zrekonstruowane przez Winczego przedwojenne realizacje mebli, pochodzące głównie z lat 30. XX wieku. Dopełnieniem niniejszego zespołu rysunków będzie zachowana dokumentacja fotograficzna jednej z realizacji wnętrzarskich wykonanych tuż przed wybuchem wojny. Z okresu współpracy Winczego z Olgierdem Szlekysem pod szyldem Spółki autorskiej pochodzą natomiast projekty wnętrz i zestawów sprzętów mieszkalnych, w tym m. in. pomysłowe meble żaluzjowe, których zachowane przykłady znajdują się w zbiorach prywatnych i w kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. Okupacyjny okres twórczości obu współpracowników zaowocował również powstaniem najsłynniejszych siedzisk w postaci słynnej Sarenki i tzw. zydla ładowskiego.

Okres wrocławski 

Władysław Wincze, fotel Leniwiec, 1952, fot. Stanisław Sielicki

Druga część wystawy poświęcona będzie twórczości powojennej, skupionej przede wszystkim na współtworzeniu struktur i programu nauczania Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu, w tym powołania do życia i opracowania koncepcji dydaktycznej Wydziału Architektury Wnętrz. Z tego okresu pochodzą projekty funkcjonalnych wnętrz i mebli przeznaczonych do produkcji przemysłowej, a także konkursowe prace projektowe wnętrz domków fińskich na Górnym Śląsku. W 1948 r. Wincze zamieszkał we Wrocławiu, gdzie podjął się organizacji Zakładu Metalu i Drewna w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych i został jego kierownikiem, a następnie dziekanem Wydziału Architektury Wnętrz. Wrocławskie aranżacje wnętrz Winczego, w znacznej mierze dziś już nie zachowane, były próbą oswojenia obcego miasta przez pierwszą generację przesiedleńców i ostatecznie w istotny sposób współuczestniczyły w kreowaniu nowego, polskiego oblicza podnoszącej się z gruzów głównej metropolii Ziem Odzyskanych. 

Władysław Wincze, krzesło z giętej sklejki, ok. 1960, fot. Stanisław Sielicki

Elementem ekspozycyjnym będzie tu bogaty materiał fotograficzny kilkunastu zrealizowanych 
i planowanych wnętrz oraz towarzyszące im pojedyncze przykłady zachowanych mebli. Ta część wystawy będzie również nakreślać sylwetkę Władysława Winczego jako pedagoga, jego koncepcje programowe oraz funkcjonowanie warsztatu wraz z prezentacją elementów jednej z najciekawszych wrocławskich aranżacji wnętrz – rektoratu i senatu ASP. 
Ważnym materiałem, który zostanie wykorzystany do stworzenia warstwy narracyjnej wystawy będą niepublikowane wspomnienia Winczego zebrane w formie rękopisów i maszynopisów, nakreślające etapy kariery artysty, koncepcje projektowe i okoliczności realizacji najważniejszych wnętrz.   

Patronat Honorowy nad wystawą objęli:
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, profesor Piotr Gliński
Marszałek Województwa Dolnośląskiego Cezary Przybylski
Prezydent Wrocławia Jacek Sutryk

Władysław Wincze, fot. Muzeum Architektury Wrocław

Władysław Wincze. Wnętrza  
12.12.2019 – 27.02.2020
Muzeum Architektury we Wrocławiu, ul. Bernardyńska 5
Kurator: dr Tomasz Mikołajczak
Aranżacja wystawy: Jacek Kos
Identyfikacja wizualna: Marta Płonka

Organizator: Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu
Współorganizator: Muzeum Architektury we Wrocławiu

Patroni medialni: Architektura & Biznes, Architektura murator, Notes Na 6 Tygodni, Radio Wrocław, Radio Wrocław Kultura, TVP3 Wrocław, Magazyn SZUM. 

informacja prasowa

Odbudowa po wrocławsku. Kim był Olgierd Czerner? | wykład

6 listopada o 17.00 Muzeum Architektury we Wrocławiu zaprasza na wykład poświęcony profesorowi Olgierdowi Czernerowi - założycielowi i pierwszemu dyrektorowi Muzeum Architektury we Wrocławiu, Konserwatorowi Zabytków Wrocławia (1955-1965), architektowi i pedagogowi. 6 listopada przypada piąta rocznica śmierci Profesora.

Prof. Olgierd Czerner, fot. Stefan Arczyński

Podczas wykładu Michała Chadery przyjrzymy się roli Olgierda Czernera w odbudowie zniszczonego Wrocławia i kształtowaniu lokalnego środowiska kulturalnego oraz jego działaniom na rzecz ochrony dziedzictwa architektonicznego miasta. Szczególną uwagę zwrócimy oczywiście na pierwsze lata funkcjonowania powołanego przez Profesora Muzeum Architektury: tworzone i współtworzone przez niego wystawy, ważne wydarzenia z historii instytucji oraz inicjowane w tym czasie międzynarodowe programy badawcze.

Prof. dr hab. inż. Olgierd Władysław Czerner urodził się 15 kwietnia 1929 w Świętochłowicach. Był architektem, historykiem i profesorem zwyczajnym Politechniki Wrocławskiej. W latach 1955-1965 pełnił funkcję Konserwatora Zabytków Wrocławia. Specjalizował się w historii architektury oraz konserwacji zabytków architektury i urbanistyki.

W 1965 roku powołał pierwsze (i jak na razie jedyne!) w Polsce Muzeum Architektury, wówczas działające pod nazwą Muzeum Architektury i Odbudowy. Kierował nim od momentu powstania aż do czasu przejścia na emeryturę w 1999 roku. Dzięki jego pasji i ogromnemu zaangażowaniu w budowanie pozycji instytucji, oraz bliskim relacjom, jakie budował z polskimi i zagranicznymi instytucjami o podobnym profilu, wrocławskie muzeum jest dziś jednym z najważniejszych na świecie miejsc poświęconych w całości historii architektury oraz architekturze współczesnej.

Od 1978 do 1990 roku Olgierd Czerner był członkiem Komitetu Architektury i Urbanistyki PAN, a w latach 80. pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Społecznego Komitetu Odbudowy Panoramy Racławickiej. Należał do takich organizacji jak: ICOMOS (Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych), Międzynarodowa Rada Muzeów ICOM, Komitet Architektury i Urbanistyki PAN, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Stowarzyszenie Architektów Polskich, Stowarzyszenie Historyków Sztuki Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków. Był autorem licznych publikacji i promotorem kilkunastu prac doktorskich.

Profesor uhonorowany został m.in. Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski i Medalem Komisji Edukacji Narodowej. W 2015 roku, podczas jubileuszu 50-lecia Muzeum Architektury we Wrocławiu, został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

KIEDY: czwartek, 6 listopada 2025 r. o godzinie 17.00
GDZIE: Muzeum Architektury we Wrocławiu, ul. Bernardyńska 7
Prowadzenie: Michał Chadera, Dział Edukacji MA

Wstęp wolny!

Wykład Odbudowa po wrocławsku. Kim był Olgierd Czerner? jest jednym z wydarzeń towarzyszących obchodom jubileuszu 60-lecia Muzeum Architektury we Wrocławiu.

informacja prasowa

Wywiad z prof. Olgierdem Czernerem - pod tym linkiem

Laboratorium Architektury – wystawa dla dzieci i dorosłych już od 28 czerwca w Muzeum Architektury we Wrocławiu

Muzeum Architektury zaprasza na pierwszą w historii naszego muzeum wystawę dla dzieci i dorosłych opowiadającą o niezwykłej mocy architektury! To również jedno z najważniejszych wydarzeń świętowanego w tym roku jubileuszu 60-lecia działalności Muzeum Architektury we Wrocławiu. Otwarcie w sobotę 28 czerwca 2025 roku o godzinie 12.00. 

Zapraszamy na pierwszą w historii naszego muzeum wystawę dla dzieci i dorosłych opowiadającą o niezwykłej mocy architektury! To również jedno z najważniejszych wydarzeń świętowanego w tym roku jubileuszu 60-lecia działalności Muzeum Architektury we Wrocławiu.

„Laboratorium architektury” to pierwsza w historii muzeum ekspozycja o architekturze skierowana również – a może przede wszystkim! – do dzieci. To jednak znacznie więcej niż opowieść o budynkach – to praktyczne doświadczenie mocy architektury. Ta wystawa ma nie tylko poszerzać wiedzę, ale i budować poczucie sprawczości – uczyć najmłodszych, że otaczająca ich architektura może i powinna odpowiadać na potrzeby wszystkich użytkowników.

Tytułowe laboratorium będzie przestrzenią zabawy i nauki, ale przede wszystkim - eksperymentu. Od czerwca do końca września 2025 roku, w dawnym gotyckim kościele, najmłodsi odwiedzający wraz z opiekunami nie tylko poznają architekturę i panujące w niej zasady, ale także uważnie jej doświadczą i poznają sposoby na to, jak ją współtworzyć.

Wystawa składać się będzie ze specjalnie zaprojektowanych multisensorycznych instalacji oraz interaktywnych stanowisk. Umożliwią one zmysłowe odczucie architektury za pomocą wzroku, słuchu, dotyku i węchu. Odsłonią przed małymi i dużymi odkrywcami tajniki warsztatu architekta i technicznych aspektów budownictwa.

Sprowokują do rozważań na temat inkluzywności, ergonomii i roli zieleni w architekturze miast. Ekspozycja została zaprojektowana zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego. Włącza zatem do procesu osoby z różnymi potrzebami oraz w różnym wieku i uświadamia zwiedzającym, że branie tych potrzeb pod uwagę powinno być nieodłączną częścią projektowania każdej przestrzeni.

Ekspozycja oparta jest o realizowany przez Muzeum Architektury we Wrocławiu program edukacyjny „Laboratorium Architektury”, nagrodzony Grand Prix oraz I  nagrodą w kategorii Edukacja w konkursie na Muzealne Wydarzenie Roku Sybilla 2022.

Wystawie towarzyszy książka z ćwiczeniami, będąca uzupełnieniem i rozszerzeniem treści prezentowanych na ekspozycji.

Kuratorki: Agnieszka Gola, Patrycja Mazurek

Organizatorzy: Muzeum Architektury we Wrocławiu i Miasto Wrocław

Projekt aranżacji wystawy: Magdalena Storożenko-Polak, Blanka Przedpełska,

Katarzyna Mizera, Kamila Haja (Places Foundation)

Projekt eksponatów: Magdalena Storożenko-Polak, Blanka Przedpełska, Katarzyna

Mizera, Kamila Haja (Places Foundation), Ewa Kuczała

Identyfikacja wizualna: Paweł Mildner

Redakcja tekstów: Rozalia Radecka

Tłumaczenia: Grzegorz Piątkowski, Wojciech Poros

Produkcja: Misia Siennicka, Agnieszka Smutek

Montaż wystawy: Grzegorz Hoja, Michał Cybulski

Modele: ONIMO

Komunikacja: Iga Bałchanowska, Marta Czyż, Kalina Soska

informacja prasowa

Nowoczesne wnętrze – otwarcie nowej wystawy w Muzeum Architektury we Wrocławiu

W czwartek, 21 listopada 2024 o godzinie 18.00, Muzeum Architektury we Wrocławiu oraz Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta zapraszają na otwarcie wystawy "Nowoczesne wnętrze. Wrocławska architektura wnętrz w czasach politycznej odwilży". Przeniesie nas ona w czasie do Wrocławia lat 50. i 60. XX wieku – okresu gwałtownych zmian społecznych i kulturowych, widocznych także w architekturze wnętrz. „Nowoczesne wnętrze” to ekspozycja dokumentująca innowacje w projektowaniu mebli i wnętrz, które były odpowiedzią na nowe potrzeby i oczekiwania społeczne tamtych czasów.

Wystawa „Meble – Ceramika – Szkło”, CBWA, Wrocław, 1958, fot. Zdzisław Holuka,
Ośrodek Dokumentacji Sztuki, ASP we Wrocławiu

Pod koniec lat 50. XX w. nastąpił istotny zwrot w postawach twórczych polskich artystów i artystek zajmujących się projektowaniem wnętrz i mebli. Okres ten wiązał się ze zmianami zachodzącymi        w Polsce czasów politycznej odwilży, a wraz z nimi pojawieniem się nowych potrzeb i oczekiwań społecznych. Wśród nich ważnym zjawiskiem było kształtowanie odmiennych od dotychczasowych warunków życia prywatnego, a także tworzenie na nowo zdefiniowanych miejskich przestrzeni publicznych.

Sklep z wełnami „Merino”, pl. PKWN (obecnie pl. Legionów), 1964,
proj. Barbara Łukaszewicz, fot. Zdzisław Holuka, Ośrodek Dokumentacji Sztuki,
ASP we Wrocławiu

Pragnienie zmian w szczególnym stopniu stało się udziałem pokolenia polskich projektantów i projektantek urodzonych w latach 20. XX w., przyjętych do szkół artystycznych tuż po zakończeniu II wojny światowej. Różnorakie doświadczenia życiowe i artystyczne pedagogów oraz stopniowo dojrzewające plastyczne koncepcje grona ich wychowanków spotkały się w tym czasie m.in. w murach wrocławskiej Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych, zapoczątkowując ożywczy dialog dwóch generacji. W przypadku architektury wnętrz ton postawom twórczym na gruncie lokalnym nadawał Władysław Wincze – projektant wnętrz i mebli, członek Spółdzielni Artystów „Ład”, propagator rzemieślniczych form produkcji, dziekan Wydziału Architektury Wnętrz wrocławskiej PWSSP (w latach 1956–1964 kierownik Studium Architektury Wnętrz). Ciekawym kontrapunktem wobec twórczych idei Winczego były kiełkujące od połowy lat 50. koncepcje nowych rozwiązań projektowych formułowane przez grono jego studentów i studentek, inspirowane artystyczną atmosferą odwilżowej fascynacji nowoczesnością.

Klub Dziennikarza, ul. Podwale, 1967, fot. Zdzisław Holuka, Ośrodek Dokumentacji
Sztuki, ASP we Wrocławiu

Nowe podejście do projektowanych sprzętów manifestowało się m.in. zastosowaniem nowych materiałów, w tym surowców syntetycznych w miejsce deficytowego wówczas drewna – dermy            i nylonu, a także żelaza, szkła i tkaniny. Meble odznaczały się pomysłowymi kształtami, kompaktowymi proporcjami i lekkością form. W większości przypadków były one przeznaczone do produkcji przemysłowej, choć spośród prezentowanych na wystawie prototypów do obrotu handlowego trafił jedynie fotel 366, opracowany przez Józefa Chierowskiego, który z czasem stał się ikoną polskiego dizajnu czasów PRL-u.

Józef Chierowski, fotel „366”, Dolnośląska Fabryka Mebli w Świebodzicach, 
fot. Amelia Romańska

Wystawa jest okazją do prezentacji dokumentacji fotograficznej w głównej mierze nieistniejących już wrocławskich wnętrz przełomu lat 50. i 60. XX w., okręgowych wystaw, zachowanych mebli, a także przykładów malarstwa, ceramiki i szkła. Te ostatnie miały stanowić dopełnienie wyposażenia zgodne z modernistycznym postulatem syntezy sztuk, tworząc, jak pisał Apolinary Czepelewski: „obraz przestrzenny – jednoczący […] zagadnienia kształtu, koloru i materiału oraz światła i ruchu – który podporządkowany jest określonej funkcji życia człowieka”.

Kurator: dr Tomasz Mikołajczak

Józef Chierowski, 1962, fot. Tadeusz Ciałowicz, archiwum rodzinne artysty

Nowoczesne wnętrze. Wrocławska architektura wnętrz w czasach politycznej odwilży

21.11.2024 - 16.03.2025
Muzeum Architektury we Wrocławiu, ul. Bernardyńska 7

Organizatorzy: Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Muzeum Architektury we Wrocławiu

Projektantka aranżacji ekspozycji: Agata Danielak-Kujda

Projektant identyfikacji wizualnej: Jacek Kujda

informacja prasowa