Wszystkie posty spełniające kryteria zapytania teatr komedia, posortowane według trafności. Sortuj według daty Pokaż wszystkie posty
Wszystkie posty spełniające kryteria zapytania teatr komedia, posortowane według trafności. Sortuj według daty Pokaż wszystkie posty

sobota, 8 grudnia 2018

Festiwal Festiwali ”Komedia Roku”. "Ostra jazda" w terapii śmiechem /recenzja/

20 czerwca 2016 roku rozpoczął się we Wrocławiu I Festiwal Festiwali ”Komedia Roku”. "Ostra jazda" Norma Festera w reżyserii Mirosława Połatyńskiego.

Mirosław Baka w spektaklu Ostra jazda


Człowiek kuruje się śmiechem

Już starożytni Grecy wiedzieli, że komedia jest ludziom potrzebna w równym stopniu, co tragedia i jakoś starali się zachować proporcje. Arystofanes – najwybitniejszy komediopisarz starożytności – był nie tylko bardzo popularny, ale szanowany na równi z takimi autorami jak Ajschylos czy Sofokles. Tymczasem współcześni zdają się zapominać, że widz przychodzi do teatru także po to, aby czuć się tam dobrze. Jeśli spojrzymy na repertuar teatrów, komedii tam ani na lekarstwo. No, chyba że jest to teatr repertuarowy, jak warszawska Komedia czy Wrocławski Teatr Komedia. Ten ostatni postanowił zrobić coś bardziej spektakularnego i powołał do życia Festiwal Festiwali ”Komedia Roku”.

Zaprosiliśmy – czytamy w programie – kilka n a j w y b i t n i e j s z y c h p o l s k i c h  z e s p o- ł ó w  m e d y c z n y c h  (zwanych dla niepoznaki teatrami komediowymi – wróg nie śpi i wcale mu nie do śmiechu), aby przekazały swoje doświadczenia w stosowaniu terapii śmiechem. To, jak wiadomo, jeden z najlepszych leków na depresję (nawet ”Depresję komika”).

Moje, rzadkie co prawda, ale znaczące doświadczenia ze spektaklami komediowymi, pozwalają stwierdzić, że jest to gatunek żywo reagujący na społeczne zapotrzebowanie i zawierający nawiązania do rzeczywistości dobrze widzowi znanej. Do dziś z przyjemnością wspominam obejrzaną w poznańskim Teatrze Nowym „Krokodiłłę” (w języku rosyjskim - krokodyl rodzaju żeńskiego) na podstawie F. Dostojewskiego (tak, tak, to nie pomyłka), w błyskotliwej reżyserii Eugeniusza Korina, która (był rok 1999) podejmowała żartobliwie temat emigracji. A niedługo później – również w tym teatrze obejrzałam „Mężów i żony” A. Fredry w uwspółcześnionej wersji tego samego reżysera, który tym razem zajął się nowobogackimi. To były znaczące przedstawienia, a przy tym ubawiłam się do łez.

Ostra jazda – gdy tracisz pracę

Jako pierwszy w roli terapeuty wystąpił Teatr Komedia z Warszawy, który zaprezentował ”Ostrą jazdę” Norma Fostera, w reżyserii Mirosława Połatyńskiego.
Spektakl ten również w jakimś sensie nawiązuje do  problemów współczesnego człowieka: do sytuacji utraty pracy, która we współczesnym świecie stała się artykułem deficytowym. Tracą ją wszyscy po kolei bohaterowie sztuki i aby się ratować, wpadają na pewien ryzykowny pomysł, którego nie jednak zdradzę. Cała akcja rozgrywa się właśnie wokół tego jakże ryzykownego zajęcia, ale sposób pokazania problemów bohaterów jest lekki, łatwy i przyjemny. Nie musimy się obawiać, że zrobią komuś lub sobie coś złego – przeciwnie! Nie tylko nie wpadają w depresję, ale potrafią wyjść obronną ręką także z różnych osobistych problemów, gdyż to się wszystko pięknie łączy.

Spektakl zrobiony z ”przymrużeniem oka”: bohater-narrator zawiesza co pewien czas akcję i zabawnie ją komentuje. Takich komentarzy do tego, co się dzieje na scenie (i w życiu), jest w tym przedstawieniu znacznie więcej. Niektóre z nich dotyczą teatru, sztuki aktorskiej i cenzury.
Na pochwałę zasługuje również gra aktorów. Najbardziej wielowymiarową i najkomiczniejszą postacią jest Byron, grany przez Mirosława Bakę. Przemienia się na oczach widzów, zabawnie grając z konwencją: a to prezentuje ”twardziela”-bukmachera (do muzyki z ”Ojca chrzestnego”), który w najmniej oczekiwanym momencie przeistacza się w nieśmiałego poczciwca, a to przedzierzga się w safandułę i naiwniaka, który raptem wszystkich zaskakuje swoją energią… Bez wątpienia to najlepsza rola w tym spektaklu, choć i inni aktorzy wypadli nieźle, szczególnie Jan Jankowski jako bohater-narrator. Zgromadzona na widowni publiczność zgotowała aktorom gorącą owację.
Przed nami kolejne terapeutyczne spektakle, na które nie powinno zabraknąć chętnych i potrzebujących.

Recenzja ukazała się pierwotnie na portalu Kulturaonline.

wtorek, 19 czerwca 2018

Znamy finalistów tegorocznego 25. Konkursu o Złotego Yoricka - wrocławianie górą!

W tegorocznej edycji „Konkursu na najlepszą polską inscenizację dzieł dramatycznych Williama Szekspira oraz utworów inspirowanych dziełami Williama Szekspira w sezonie 2017/2018”, do ścisłego finału przechodzą: Teatr Pieśń Kozła ze spektaklem „Hamlet - komentarz” w reż. Grzegorza Brala oraz Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu ze spektaklem „Makbet” w reż. Agaty Dudy-Gracz.


Tym samym dwa finałowe spektakle zostaną zaprezentowane na 22. Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku, który odbędzie się w dniach 27 lipca – 5 sierpnia 2018 roku. Spektakle oceniać będzie Jury Konkursu o Złotego Yoricka, w skład którego wejdą krytycy teatralni, teatrolodzy oraz artyści.

Do pierwszego etapu tegorocznej edycji Konkursu o Złotego Yoricka zakwalifikowanych zostało aż 16 spektakli z teatrów z całej Polski:

1. Teatr im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim – ze spektaklem „Hamlet” w reż. Błażeja Peszka, premiera: 10.11.2017 r,
2. Teatr im. Ludwika Solskiego w Tarnowie - „Poskromienie Złośnicy” w reż. Anny Gryszkówny, premiera: 30.12.2017 r,
3. Teatr Polski w Bielsko-Białej – „Miarka za miarkę” w reż. Mikołaja Grabowskiego, premiera: 25.11.2017 r,
4. Teatr im. H. Ch. Andersena w Lublinie - „Hamlet” w reż. Magdaleny Szpecht, premiera: 07.04.2017 r,
5. Wrocławski Teatr Lalek - „Burza” w reż. Marka Zakostelecky’ego, premiera: 30.09.2017 r,
6. Teatr Muzyczny CAPITOL we Wrocławiu - „Makbet” w reż. Agaty Dudy- Gracz, premiera: 13.10.2017 r,
7. Teatr im. S. Jaracza w Olsztynie - „Wiele hałasu o nic” w reż. Andrzeja Majczaka, premiera: 15.12.2017 r,
8. Teatr „Maska” w Rzeszowie - „Romeo i Julia” w reż. Bogusława Kierca, premiera: 25.06. 2017 r,
9. Teatr Polski w Bydgoszczy - „Komedia Omyłek” w reż. Jean Philippe’a Selerio, premiera: 29.12.2017 r,
10. Teatr Scena Stu w Krakowie - „Wiedźmy” w reż. Krzysztofa Jasińskiego, premiera: 21.01.2018 r,
11. Teatr Pieśń Kozła z Wrocławia - „Hamlet – Komentarz” w reż. Grzegorza Brala, premiera: 02.07.2017 r,
12. Teatr im. S. Żeromskiego w Kielcach - „Jak wam się podoba” w reż. Mai Kleczewskiej, premiera: 15.06.2018 r,
13. Teatr Pleciuga w Szczecinie - „Tłumacz snów” wg Snu nocy letniej w reż. Alekseia Leliauski’ego, premiera: 23.04.2018 r,
14. Teatr Miejski w Gliwicach - „Romeo i Julia” w reż. Krzysztofa Rekowskiego, premiera: 18.05.2018 r,
15. Teatr Polonia w Warszawie - „Dzieła wszystkie Szekspira (w nieco skróconej wersji) w reż. Johna Weisgerbera, premiera: 10.11.2017 r,
16. Teatr „Bagatela” im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego w Krakowie - „Szukając Romea” w reż. Klaudii Hartung-Wojciak, premiera: 14.04.2018 r.

Z uzasadnienia werdyktu:

Makbet w reż. Agaty Dudy-Gracz/Teatr Muzyczny Capitol
„Najlepsze tegoroczne realizacje szekspirowskie, zgłoszone i zakwalifikowane do Konkursu o Złotego Yoricka, czyli „Makbet” w reż. Agaty Dudy-Gracz i „Hamlet - komentarz” w reż. Grzegorza Brala to przykłady autorskiego, osobistego czytania Szekspira. Dramaty Stratfordczyka zostają dopasowane do intymnego imaginarium reżysera, wrzucone w przepracowaną na innym materiale estetykę. Reżyser i jego wizja świata, materiał teatralny, z którego buduje ją na scenie, są na pierwszym planie, ale głos elżbietańskiego dramatopisarza wcale nie ginie. Szekspir przemawia jakby w nowych okolicznościach, z pomocą innych figur niż konwencjonalne, znane z oswojonych strategii inscenizacyjnych. I bez wątpienia jest tu cennym sojusznikiem; traktuje się go z szacunkiem, ale bez niewolniczego przywiązania do jakiegokolwiek uniwersalnego odczytania.” – pisze selekcjoner Konkursu Łukasz Drewniak.

Hamlet-komentarz w reż. G. Brala, Teatr Pieśń Kożła

Podsumowanie pierwszego etapu Konkursu o Złotego Yoricka 

„W gdańskiej finałowej rozgrywce oglądaliśmy zazwyczaj trzy przedstawienia – choć zdarzały się również edycje konkursu bez finału, jak rok poprzedni. Tym razem nie udało się jednak wyłonić przekonującego trzeciego spektaklu do zestawu finałowego – pisze Łukasz Drewniak, selekcjoner Konkursu.
Tegoroczne spektakle konkursowe były niejednokrotnie wielkiej urody plastycznej (olsztyńskie „Wiele hałasu o nic”, wrocławskie „Burza” i „Makbet”, tarnowskie „Poskromienie złośnicy”). Nie było wybitnych aktorskich partii solowych, ale dało się zauważyć kilka mocnych kreacji zespołowych. Na pochwałę zasługują epizody, najczęściej komediowe - Fabian Kocięcki jako Hortensjo w tarnowskim „Poskromieniu złośnicy”, Agnieszka Castellanos i Marcin Kiszluk jako Pan Morwa i pan Kwasik w „Wiele hałasu o nic” z Olsztyna, Mikołaj Kwiatkowski – aktor, duch ojca w gorzowskim „Hamlecie”). Triumfy święcił tak zwany „Szekspir mniejszy”. Mniejszy nie znaczy wcale – gorszy. Na „Szekspira mniejszego” składa się bowiem ta część jego tekstów, która ma charakter ewidentnie komediowy i została zrealizowany poza głównymi polskimi scenami. Broni honoru klasyki światowej w mniejszym mieście, powstała bez ambicjonalnej walki o arcydzieło i raczej z chęci przygotowania spektaklu popularnego. „Szekspir mniejszy” omija tragedie, sięga po konwencję teatru środka, przyjemnego dla oka i ucha, komediowego, ukostiumowanego. Tak samo jak fabuła, fraza i dowcip szekspirowskie, ważna jest w nim dekoracja, rytm widowiska, piosenki, sympatyczni wykonawcy. To Szekspir gładki, ale nie głupi, Szekspir bez scen wywróconych do góry nogami, bez akcentu na możliwy do wydobycia czarny rdzeń komedii. Nie wystawia go się przeciwko intencjom dramatopisarza, nie poprawia zadr i krzywizn oryginału. Postępuje się raczej za prostotą, ufa zapisanym rozwiązaniom. To Szekspir lokalny, ale nie byle jaki. Może być treningiem dla reżysera przed innym, trudniejszym zadaniem, sprawdzeniem w praniu, co widownia rozumie i co się jej podoba w klasyce. Zaliczylibyśmy do tego nurtu bielską „Miarkę za miarkę” Mikołaja Grabowskiego, tarnowskie „Poskromienie złośnicy”, olsztyńskie „Wiele hałasu o nic” czy bydgoską „Komedię omyłek”.
Dalej rozwijamy gatunek zwany „Szekspirem młodzieżowym” czyli szkolnym, przystępnie opowiadającym fabułę, nie gubiącym nawet pobocznych bohaterów i wątków, kuszącym przystępną konwencją znaną z kina lub telewizji. To Szekspir dla sprofilowanej grupy publiczności; ma być przewodnikiem po teatrze i konwencjach, marzy o sytuacji, w której chodzenie na niego byłoby wśród młodzieży modne (szczeciński „Władca snów” według „Snu nocy letniej”, gliwicki „Romeo i Julia”, krakowskie „Wiedźmy”).
W ostatniej grupie znajdują się spektakle, w których reżyser dokonuje bardzo daleko idącej ingerencji w tekst, radykalnie przekłada klocki scen, podmienia strukturę, próbuje odnaleźć w Szekspirze lub dołożyć mu do utworu zupełnie inny temat. Nazwijmy ten sposób podejścia do dzieła Stratfordczyka „Szekspirem kombinowanym” („Romeo i Julia” Bogusława Kierca w rzeszowskiej Masce, „Hamlet” Błażeja Peszka w Gorzowie, „Jak wam się podoba” Mai Kleczewskiej w Kielcach).” – dodaje Łukasz Drewniak.

_____________________

Mając na uwadze, iż w mijającym sezonie teatralnym pojawiło się wyjątkowo dużo spektakli szekspirowskich na bardzo przyzwoitym poziomie, selekcjoner Konkursu zaproponował przyznanie honorowych indywidualnych wyróżnień twórcom, którzy zasłużyli na nie oryginalnością i rozmachem, odwagą i dowcipem.
Honorowe indywidualne wyróżnienia XXV edycji Konkursu Złotego Yoricka:
- Anna Gryszkówna za reżyserię „Poskromienia złośnicy” w Teatrze im. Ludwika Solskiego w Tarnowie,
- Urszula Czernicka za scenografię do spektaklu „Wiele hałasu o nic” w reżyserii Andrzeja Majczaka w Teatrze im. Jaracza w Olsztynie,
- Bartosz Bandura za ruch sceniczny w „Hamlecie” Błażeja Peszka z Gorzowa Wielkopolskiego,
- Anna Makowska-Kowalczyk i Radosław Kasiukiewicz za role Mirandy i Ferdynanda w spektaklu „Burza” Marka Zakostelecky’ego z Wrocławskiego Teatru Lalek.
Wyróżnienia w postaci pamiątkowych dyplomów zostaną wręczone podczas uroczystej gali wieńczącej 22. Festiwal Szekspirowski.


O Konkursie:
„Konkurs na najlepszą polską inscenizację dzieł dramatycznych Williama Szekspira oraz utworów inspirowanych dziełami Williama Szekspira” (w skrócie: Konkurs o Złotego Yoricka), odbywa się nieprzerwanie od 1994 roku i stanowi swoiste podsumowanie polskich szekspirowskich realizacji danego sezonu artystycznego.
W ramach Konkursu swoje realizacje pokazywali najwięksi polscy reżyserzy, jak: Krzysztof Warlikowski, Maciej Prus, Maja Kleczewska, Grzegorz Wiśniewski, Monika Pęcikiewicz, Jan Klata, Krzysztof Garbaczewski, Agata Duda-Gracz. Spektakle wyłonione do finału Konkursu prezentowane są podczas Festiwalu Szekspirowskiego w Gdańsku, gdzie ocenia je niezależne Jury. Główną nagrodą w Konkursie jest prestiżowy Złoty Yorick.

informacja prasowa



niedziela, 1 lipca 2018

Wrocławski Teatr Komedia: „Ta nasza klasa”. Opowieść o powrocie do szkolnych murów /recenzja teatralna/

Teatr Komedia powrócił na deski teatru z nowym przedstawieniem. Tym razem jest to opowiedziana i zaśpiewana z humorem historia o klasowym spotkaniu po latach, przywołująca wspomnienie PRL-u i zarazem nawiązująca do współczesności. Zabawne skecze, aktorskie etiudy i świetne piosenki Jerzego Skoczylasa i Jana Kaczmarka warte są obejrzenia i posłuchania.

Jerzy Skoczylas, Małgorzata Szeptycka, Stanisław Szelc, Katarzyna Skoniecka i Leszek Niedzielski w przedstawieniu "Ta nasza klasa" Jerzego Skoczylasa w reżyserii Wojciecha Dąbrowskiego; fot. Wrocławski Teatr Komedia

Bohaterami spotkania klasowego są trzej mężczyźni i kobieta, do których dołącza młoda kelnerka – jak się okazuje – córka jednego z mężczyzn, pozującego na człowieka sukcesu. W sztuce napisanej przez Jerzego Skoczylasa (zarazem odtwórcy jednej z ról) i wyreżyserowanej przez Wojciecha Dąbrowskiego, w spotkaniu klasowym uczestniczą także widzowie, z którymi wychodzący od strony widowni aktorzy witają się wylewnie, do których zwracają się po imieniu, a także zachęcają do wspólnego śpiewania. Spotkanie po latach wszystkich nas jakoś dotyczy. Zachowujemy wspomnienie pewnych osób, zdarzeń – to część naszego życia, choć niekiedy „dobry Bóg zsyła sklerozę” i o wielu sprawach szczęśliwie zupełnie zapominamy.

Opowieść o klasowym spotkaniu ma formę kabaretu, z pewnością za sprawą faktu, że trzej występujący na scenie panowie: Jerzy Skoczylas, Leszek Poniedzielski i Stanisław Szelc to członkowie dawnego Kabaretu Elita, założonego w 1969 roku przez Tadeusza Drozdę i nieżyjącego już Jana Kaczmarka. Toteż nikogo nie dziwi, że ze sceny słyszymy także bardzo dobre teksty dawnej Elity. Pomiędzy nimi – niekończące się żarty i skecze, a także całe etiudy aktorskie. Jerzy Skoczylas zaprezentuje widzom wspaniale skonstruowaną scenkę, w której wystąpi jako „wieczny młodzieniec”, używający wszelkich dostępnych współcześnie środków dla zachowania wiecznej młodości (bo dziś nie wypada być starym), by móc „poderwać” na dyskotece jakąś młódkę. Pointy nie zdradzę. Nie może nie podobać się również Małgorzata Szeptycka opanowana pasją zakupów. Bo spektakl jest również opowieścią o kulturze współczesnych Polaków, o tym jak żyją i kogo udają.

Przedstawienie na deskach Teatru Komedia ma swoistą i funkcjonalną scenografię, której autorami są Wojciech Dąbrowski i Paweł Motask. Początkowo na scenie widzimy współczesne graffiti i zwyczajne stoliki, potem tło stanowi ogromne zdjęcie „naszej klasy”, a stoliki okazują się mieć lustra, w których przeglądają się widzowie. I zdjęcia, mnóstwo różnych zdjęć, przywołujących lata 50. i następne… Jest nawet zdjęcie sali sejmowej. Wszystko bowiem, co wydaje się być prywatne i umowne, ma jednak swoje zakorzenienie w niedawnej historii PRL-u. Na koniec robi się sentymentalnie, gdy wszyscy śpiewają wspominając  "lata niepokorne, rozkosz niedojrzałych chwil"… Bo w żartach, skeczach i piosenkach znajdziemy nutę refleksji nad tym, co już minęło. A każdy przecież ma swoją klasę, do której lubi czasem wrócić pamięcią.

Recenzja została opublikowana na portalu PIK Wrocław 26 stycznia 2012 roku.

środa, 17 października 2018

3 WARSZAWSKIE PREMIERY NA "100 LAT RADOŚCI Z NIEPODLEGŁOŚCI"

Z okazji stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości Krakowski Teatr Komedia pokaże swoje spektakle we wnętrzach Warszawskiego Domu Technika NOT. Inauguracja już 19 października! Widzowie, oprócz delektowania się spektaklem, będą mieli okazję cieszyć się, specjalnie przygotowanym menu na tę okazję przez restaurację Avangarda.



- Oprócz oficjalnych form świętowania, do których jesteśmy przyzwyczajeni, chcielibyśmy wprowadzić zwyczaj radosnego obchodzenia tego dnia przy stole, który od zawsze kojarzy się z polską gościnnością oraz rodzinnym świętowaniem. Biesiadowanie przy polskich daniach to jedna z naszych narodowych i pięknych tradycji, warto przypomnieć sobie, co jedzono 100 lat temu. W ramach projektu „100 lat radości z niepodległości” wystawiane są trzy spektakle: „Pan Tadeusz z M3”, „Miłość w dużych miastach - czyli korpo i tradycja”, oraz „Bracia Polacy znad Wisły”. Każdy ze spektakli jest współczesny, ale wątek odnosi się do historycznych dziejów – opowiada Mariusz Stasiak- Apelski współwłaściciel Krakowskiego Teatru Komedia i właściciel Restauracji AVANGARDA Warszawa.

Spektakl „Pan Tadeusz z M3” to opowieść magiczna, w której sen i jawa mieszają się ze sobą. Tematem przewodnim jest powstanie hymnu polskiego. Magiczna historia zaczyna się, gdy pewnego dnia, na jednym z osiedli, wprost z książki zjawia się Pan Tadeusz. Najpierw domownicy biorą go za hydraulika, później za obłąkanego uciekiniera z zakładu dla psychicznie i nerwowo chorych, żeby w końcu przekonać się do jego obecności. Rodzina, którą nawiedził bohater mickiewiczowskiej epopei, to Ewa i Jacek Soplicowie oraz ich córka Zofia. Rodzinę co rusz odwiedza ich dość wścibska sąsiadka – Telimena, a Pan Tadeusz mówi wyłącznie wierszem – 13 zgłoskowcem. Początkowe próby nauczenia go mówienia „prozą”, czyli normalnie, pełzną na niczym. Pan Tadeusz, mimo kłopotów, które sprawia swoją osobą, pomaga rodzinie Sopliców, m.in. pokochać się na nowo – jako bohater romantyczny, a jako patriota – opowiada im o historii powstania hymnu. Magia epopei trwa i po Panu Tadeuszu zjawiają się Telimena prosto ze spaceru po lesie oraz XIX-wieczna Zosia. W całą historię został „wplątany” Zenon – prawdziwy hydraulik, który również łączy przeszłość ze współczesnością. Mimo iż sąsiadka Telimena komplikuje nieco i tak dziwną codzienność państwa Sopliców, to historia w każdym ze swoich wątków kończy się pomyślnie.

zdjęcie organizatorów

W spektaklu „Miłość w dużych miastach – czyli korpo i tradycja” poruszamy powszechny problem młodego małżeństwa, które przeprowadza się z małej miejscowości do Warszawy. Ona – zachwycona miejskim wyścigiem szczurów w korporacji, on – tęskniący za ich dawnym życiem, z dala od miasta. Pojawiają się też ojcowie i wuj Leon, którzy starają się jakoś młodych pogodzić. Cały spektakl odnosi się do Legionów Marszałka Józefa Piłsudskiego, Pierwszej Kompanii Kadrowej, a publiczność ma okazję zaśpiewać wraz z aktorami legionowe piosenki, co do tej pory chętnie na spektaklach czyniła.

- Od lipca pojawiliśmy się w wielu miejscach w Polsce, a spektakle obejrzało już tysiące widzów. Najpiękniejszym potwierdzeniem, że to co robimy ma sens i naprawdę cieszy, i łączy Polaków, to uśmiechy i owacje na stojąco po każdym przedstawieniu - dodaje Anna Stasiak-Apelska współwłaścicielka Krakowskiego Teatru Komedia i właścicielka restauracji AVANGARDA Warszawa.

Repertuar:

19.X  Pan Tadeusz z M3
9.XI  Bracia Polacy znad Wisły
15.XII  Miłość w dużych miastach – czyli korpo i tradycja

Szczegółowe opisy sztuk, jak i trailery, można zobaczyć na stronie:www-krakowski-teatr-komedia.pl

Restauracja AVANGARDA Warszawa mieści się w miejscu z wyjątkową, bo ponad 100-letnią historią. Budynek został wzniesiony w latach 1903-1905 na potrzeby Stowarzyszenia Techników Polskich, przy ul. Czackiego 3/5. Obecnie jest to siedziba Naczelnej Organizacji Technicznej. Restauracja stawia na tradycyjną polską kuchnię, w nowoczesnym, awangardowym wydaniu.

informacja prasowa


środa, 22 września 2021

Plany repertuarowe Wrocławskiego Teatru Lalek w sezonie 2021/2022

Wrocławski Teatr Lalek rozpoczął 75. sezon swojej działalności nieco wcześniej niż zwykle, bo już w sierpniu. Jakie są plany? Trzy premiery, 6. edycja Przeglądu Nowego Teatru dla Dzieci, działania edukacyjne oraz jubileuszowe niespodzianki.

Wrocławski Teatr Lalek, fot. materiały prasowe

Po doświadczeniach ubiegłego roku, kiedy to kilkukrotnie zmuszeni byliśmy zawiesić działalność stacjonarną i przenosić aktywność do sieci, wracamy  na dobre - z nadzieją i wiarą, że będzie to sezon bezpośrednich spotkań z naszą publicznością. Cieszymy się, że widzowie nie zapomnieli o nas, czego dowodem mogą być pełne – w ramach limitów – widownie i szybko ubywające bilety na wrześniowe przedstawienia. Radość i wdzięczność nie sprawiają jednak, że zapominamy o bezpieczeństwie. Naszym priorytetem pozostaje zdrowie zarówno widzów, jak i pracowników. We wszystkich działaniach przestrzegamy bieżących wytycznych i ograniczeń związanych z pandemią.

Na sezon 2021/2022 zaplanowaliśmy trzy premiery przeznaczone dla dzieci w wieku szkolnym i bliskich im dorosłych. Ze względu na trwającą epidemię zdecydowaliśmy, że wszystkie nowe spektakle zostaną zrealizowane na Dużej Scenie, dzięki czemu w przypadku wprowadzenia obostrzeń będziemy mogli je bezpiecznie grać dla widowni szerszej niż ta na Scenie Kameralnej. 

Jesienią 2021 r. Wrocławski Teatr Lalek obchodzi swoje 75-lecie. Symboliczna data urodzin to 18 października 1946 r. – dzień premiery „Przygód Gęgorka” w reż. Elżbiety Kalinowicz, inaugurującej działalność Teatru Lalki i Aktora przy ul. Rzeźniczej. Obchody zaczniemy jednak nieco wcześniej niż w październiku. Ich głównym punktem jest prapremiera LALKI KAFKI w reżyserii Marka Zákostelecký’ego – 25 września na Dużej Scenie.

Teatralne jubileusze to zwykle wydarzenia o charakterze środowiskowym, przeznaczone dla dorosłych. Chcemy, by nasz był inny - dlatego zamiast uroczystości i gal przygotowaliśmy program jubileuszowy dla naszych widzów. Obejmuje on m.in.: dwie publikacje: historyczną o początkach WTL i ilustrowany przewodnik po naszym budynku dzień otwarty, w którym będzie można zwiedzić budynek teatru i wziąć udział w nieodpłatnych warsztatach (3 października), a także spacer w przestrzeni miejskiej śladami historii WTL (17 października).

PROGRAM JUBILEUSZOWY:

PUBLIKACJE na 75-lecie:

Hubert Michalak, SKĄD SIĘ WZIĘLIŚMY – o początkach Wrocławskiego Teatru Lalek, elektroniczna publikacja jubileuszowa dla dorosłych

Tekst napisany na zamówienie Wrocławskiego Teatru Lalek, przybliżający zarówno sytuację teatru po zakończeniu II wojny światowej w zrujnowanym mieście, jak i najważniejsze postaci, które przyczyniły się do tego, że Teatr Lalki i Aktora pojawił się we Wrocławiu. W eseju pojawiają się m.in. Elżbieta i Zenon Kalinowiczowie (założyciele), Irena Solska (wybitna aktorka młodopolska, w powojniu – popularyzatorka kultury na Dolnym Śląsku) czy Roman Modrzejewski, przychylny pomysłowi Kalinowiczów urzędnik miejski. Nakreślone zostanie tło historyczne i kontekst społeczny powstawania sceny. Treść eseju oparta jest na badaniach własnych autora i tekstach źródłowych. Przygotowana przez historyka teatru opowieść przybliża skomplikowaną i fascynującą historię powstania teatru lalkowego we Wrocławiu.

Katarzyna Krajewska (tekst), Katarzyna Walentynowicz (ilustracje i projekt graficzny) WROCŁAWSKI TEATR LALEK. TU JESTEŚ U SIEBIE - jubileuszowe wydawnictwo dla dzieci

Interaktywny przewodnik dla dzieci po Wrocławskim Teatrze Lalek – jego budynku, historii, a także tym, czym teatr jest obecnie. W książce, poza ważnymi informacjami i ciekawostkami dotyczącymi teatru, dzieci znajdą zabawy i zadania do wykonania. Celem nie jest więc jednostronny komunikat dla biernego odbiorcy, ale raczej wskazywanie ciekawych obszarów do dalszej eksploracji. Ilustracje do publikacji stworzyła Kasia Walentynowicz – jedna z najbardziej znanych i najczęściej nagradzanych polskich ilustratorek, współpracująca z wieloma instytucjami kultury przy projektach skierowanych do dzieci (m.in. festiwal Kino Dzieci, Muzeum Narodowe w Warszawie).

DZIEŃ OTWARTY WTL - 3 października 2021

TU MI GRAJ!  | godz. 10:30

Warsztaty muzyczno-teatralne dla dzieci w wieku 3-5 l. wraz z bliskimi dorosłymi

Prowadzenie: Agata Cejba, Monika Jeszke

LALKI I MY | godz. 11:00-13:00

Warsztaty lalkowe dla dzieci

Prowadzenie: Edyta Skarżyńska

17 października 2021 / 11:00

Spacer zrealizowany we współpracy z Fundacją t: w ramach projektu .portal Wrocławskie podróże teatralne

Spacer teatralny śladami Elżbiety i Zenona Kalinowiczów, założycieli Teatru Lalki i Aktora we Wrocławiu, pozwoli wspólnie przyjrzeć się historii miasta. Cofniemy się w czasie o 75 lat, do 1946 roku, bo to właśnie wtedy Kalinowiczowie przyjechali do Wrocławia. Nasze miasto wyglądało wtedy zupełnie inaczej niż dzisiaj – nawet teatr lalek był w innym miejscu niż teraz jest. Pod koniec II wojny światowej Wrocław został zniszczony, a jego odbudowa trwała wiele lat. Miasto było zdewastowane I niebezpieczne – ale też gościnne i otwarte na przybyszów z różnych części świata. Miało swoje sekrety (dla marzycieli) i obietnice (dla odważnych). Spróbujemy ich poszukać przy pomocy niezawodnej maszyny czasu – wyobraźni.

Prowadzenie: Hubert Michalak

PREMIERY

LALKA KAFKI 

Prapremiera 25 września 2021 z okazji 75-lecia WTL


Pewnego dnia, kiedy Franz Kafka spacerował po berlińskim parku Steglitz, spotkał małą dziewczynkę, z płaczem szukającą zagubionej lalki. Pisarz starał się jej pomóc, ale na próżno – zguby nie udało się odnaleźć. Nazajutrz Kafka wręczył dziewczynce list „napisany” przez lalkę: „Proszę, nie płacz. Pojechałam na wycieczkę, aby zobaczyć świat”. Tak rozpoczęła się niezwykła przyjaźń. Do końca życia Franz Kafka pisał do dziewczynki listy, opisujące podróże i przygody jej lalki.

Czy ta historia wydarzyła się naprawdę? Nie wiemy – jedynym jej śladem są wspomnienia przyjaciółki pisarza, Dory Diamant. Okazała się jednak tak inspirująca, że dała początek teatralnemu przedstawieniu. LALKA KAFKI to spektakl stworzony przez polsko-czeski duet: Elżbietę Chowaniec i Marka Zákostelecký’ego, dobrze znanych widzom Wrocławskiego Teatru Lalek. Twórcy „Czarodziejskiego fletu” i „Burzy” udowodnili już, że dzieła Mozarta i Shakespeare’a można z powodzeniem inscenizować w teatrze dla dzieci. Ich najnowsze przedstawienie przybliża młodym widzom osobę i twórczość Franza Kafki.

Motywem przewodnim LALKI KAFKI jest opowieść o przygodach zagubionej lalki, ale w spektaklu pojawiają się także odniesienia do prozy i opowiadań pisarza. Marek Zákostelecký, reżyser i scenograf przedstawienia, po raz kolejny w swojej inscenizacji gra z klasyką i żongluje konwencjami, sięgając m.in. do teatru lalek, teatru groteski, filmu niemego. Ten szalony teatralny rollercoaster dokądś jednak prowadzi. Dzieci i dorośli odbywają nim wyprawę do świata Franza Kafki, poznając jego biografię i czasy, w których żył.

Tekst i dramaturgia: Elżbieta Chowaniec 

Reżyseria, scenografia: Marek Zákostelecký 

...........................................................................................................................................................

KOLORY. Spotkanie pomarańczowe | godz. 12:30

Sensualne warsztaty teatralne dla dzieci w wieku 1,5 – 3 l. i bliskich im dorosłych. Prowadzenie: Marta Kurowska, Bartosz Kurowski

MACHINA TEATRALNA, czyli jak to wszystko działa | godz. 14:00

Interaktywny spacer po teatrze dla dzieci wraz z bliskimi dorosłymi

Prowadzenie: Katarzyna Starczewska

WĘDRUJĄCY OBIEKT | Godz. 14:30

Warsztaty teatralne dla dzieci 6+ wraz z bliskimi dorosłymi

Prowadzenie: Katarzyna Krajewska

SPACER TEATRALNY DLA RODZIN Z DZIEĆMI

............................................................................................................................................................

OPOWIEŚCI Z WIELKICH BLOKÓW (6+)

Prapremiera 5 marca 2022

W marcu zaprosimy naszych Widzów na prapremierę sztuki Ewy Mikuły w reżyserii Marty Streker. „Opowieści z Wielkich Bloków” to historia Weroniki, która wakacje spędza, siedząc sama w domu. Pewnego dnia dziewczynka odkrywa, że w jej bloku znajduje się przejście do innego wymiaru. Weronika poznaje w nim przyjaciół – podobnie jak ona zamkniętych w czterech ścianach. Główną rolę w spektaklu zagra głucha aktorka Dominika Kozłowska. Spektakl jest grany w dwóch językach: polskim oraz polskim języku migowym, dzięki czemu jest dostępny dla osób z dysfunkcjami słuchu.

Dawno, dawno temu stworzono Świat Wysokich Bloków. Już dawno zapomniano, jak wysokich. Nadano światu perspektywę pionowej bryły. Ludzie dobudowywali do siebie kolejne piętra, aż wkrótce przestano liczyć. Windy nie mieściły liczby przycisków danych pięter, więc przestano je oznaczać, a one zatrzymywały się losowo. W pewnym momencie poruszanie się windą niosło ze sobą ryzyko bezpowrotnego opuszczenia domu. Ludzie z góry nie wiedzieli nic o ludziach z dołu. Coraz rzadziej zaczęli zjeżdżać w dół, a żeby wjeżdżać w górę nie było powodu. Czasem cały tydzień trwało zjeżdżanie windą do wyjścia - pięter było tak wiele. Dlatego rozpoczęto handel wewnętrzny na pobliskich piętrach i uprawy jedzenia na balkonach. Na początku mieszkańców było zbyt wielu, by zmieścili się w windach, dlatego windy z przeciążenia coraz częściej zaczęły się psuć, a śmiałków, którzy mogli wchodzić tak wysoko po schodach., było niewielu Ludzie wyrzucali zużyte rzeczy przez okno. Niektórzy przemierzali po  schodach codziennie te same trasy. Trzy klatki w górę, trzy klatki w dół. Dla zachowania formy ciała i umysłu. Niektórzy wariowali. Nie potrafili znieść zamknięcia, więc rzucali się ze schodów. Od czasu do czasu powstawały konflikty między piętrami, jednak nigdy nie przerodziło się to w poważne powstanie. Całe pokolenia żyły i umierały w tych wysokich blokach. Czasami mieszkania pozostawały puste, w innych rodziły się dzieci. Niektórzy zostawiali swoich zmarłych w domach, niektórzy wyrzucali ich przez okna. W pewnym momencie ludzie zaczęli się bać poruszać nawet pomiędzy piętrami. Dlatego stopniowo tracili zdolność rozmawiania ze sobą. Nie tylko międzysąsiedzką, ale również tę między domownikami. Rozmowy przeprowadzane w kółko wyrabiały języki tylko do poruszania się w bardzo określonych pozycjach. Jeśli ktoś codziennie powtarzał to samo zdanie - “Odrób lekcje”, “Nie lubię poniedziałków”, “Jasne, nie ma sprawy”, “Nienawidzę cię”, “Dla mnie obojętnie” - z czasem nie potrafił powiedzieć nic innego, a jeśli próbował, słowa te brzmiały bardzo niewyraźnie i pokracznie (na metrażu nie było zbyt wielu logopedów). 

Mieszkańcy nie wiedzieli, co się dzieje na zewnątrz, więc zaczęli budować wokół tego mity. Uważali świat zewnętrzny za niebezpieczny, podobnie jak ich sąsiedzi. Woleli udawać, że ich nie ma - tak było prościej. Z czasem zaczęli bać się ludzi zza ściany. 

Tekst i dramaturgia: Ewa Mikuła

Reżyseria: Marta Streker

Scenografia: Katarzyna Leks

Kostiumy: Julia Kosmynka

Muzyka: Maciej Zakrzewski


ROMEO I JULIA (13+)

Premiera 27 maja 2022 na otwarcie 6. Przeglądu Nowego Teatru dla Dzieci

Sezon 2021/2022 zakończymy szóstą, dwukrotnie odraczaną z powodu pandemii, edycją Przeglądu Nowego Teatru dla Dzieci. Planowany termin to 27.05-1.06.2022. Premierę tradycyjnie otwierającą Przegląd wyreżyseruje tym razem Bartosz Szydłowski, reżyser, twórca stowarzyszenia teatralnego „Łaźnia” i festiwalu „Boska Komedia”.

Klasyczny dramat o tym, jak niezgoda między dorosłymi niszczy życie młodych ludzi – temat zawsze aktualny, a może szczególnie żywy we współczesnej Polsce. Bartosz Szydłowski po sukcesie krakowskiego „Hamleta” (Złoty Yorick tegorocznego Festiwalu Szekspirowskiego) będzie kontynuował pracę nad dziełem wielkiego Stradfordczyka. 

Przedstawienie przeznaczone dla młodzieży wpisze się w nurt WTL-owskich przedstawień opartych na reinterpretacji tekstów klasycznych (jak „Burza” Shakespeare’a czy „Jaki ten świat jest wielki!” według Andersena). Chociaż repertuar Wrocławskiego Teatru Lalek opiera się głównie na sztukach współczesnych, jesteśmy przekonani, że każde pokolenie powinno mieć „swojego Szekspira” – spektakl, który będzie ich pierwszym spotkaniem z wiecznie żywymi dramatami 

Na podstawie “Romea I Julii” Williama Shakespeare’a

Przekład: Stanisław Barańczak

Reżyseria: Bartosz Szydłowski


6. PRZEGLĄD NOWEGO TEATRU DLA DZIECI 

27 maja - 1 czerwca 2022

To organizowany jest od 2013 r. To największy taki festiwal w regionie. Edycja 6., zaplanowana planowo na przełom maja i czerwca 2020 r., musiała zostać odwołana ze względu na epidemię. 

Hasło towarzyszące 6. edycji - „Poszerzenie pola lalki” jest dla autorów programu, Marii Wojtyszko i Jakuba Krofty, inspiracją do stworzenia mozaiki najciekawszych wydarzeń teatralnych dla dzieci i młodzieży z minionych dwóch sezonów, ze szczególnym naciskiem na obszar teatru lalek i teatru formy.  Krofta i Wojtyszko chcą poszukać odpowiedzi na pytania o kondycję współczesnego teatru lalek. Czy teatr lalkowy jest obecnie w kryzysie? Czy – a jeśli tak, dlaczego – współczesny teatr odchodzi od klasycznych form? Czy "nowe" typy animantów, pojawiające się na scenach teatrów lalkowych i dramatycznych, są mniej wartościowe niż "tradycyjne" lalki? Dzięki Przeglądowi młodzi widzowie będą mieli okazję nie tylko zapoznać się z bogactwem możliwych form animacji, ale także zweryfikować swoje wyobrażenia na temat teatru lalkowego – nierzadko oparte na złych doświadczeniach lub stereotypach.

Wybierając spektakle na 6. edycję Przeglądu, autorzy programu kierowali się przede wszystkim chęcią ukazania różnorodności form, jakie przyjmuje dziś sztuka animacji. Współczesny teatr jest miejscem fuzji form i gatunków, co znalazło pełne odzwierciedlenie w wyborze przedstawień. W programie znajdzie się zatem musical lalkowy, improwizacja z lalkami, teatr uliczny, ale też spektakl-koncert, teatr tańca oraz dwa przedstawienia, w których scenografia jest w nowatorski sposób kreowana na żywo przy użyciu nowych technologii. 

DZIAŁANIA EDUKACYJNE

Jesienią, po przerwie spowodowanej pandemią, powrócą regularne działania edukacyjne w ramach Pracowni Pedagogiki Teatru. Zaproszeni do współpracy artyści i pedagodzy przeprowadzą warsztaty dla dzieci i bliskich im dorosłych oraz młodzieży i seniorów. 

Pod koniec września i w październiku rozpoczną się dwa nowe cykle warsztatów weekendowych: KOLORY dla najmłodszych oraz MIGRAJKI dla dzieci w wieku przedszkolnym. Swoją działalność kontynuować będzie także istniejąca od 2018 r. młodzieżowa grupa ROBIMY. 

Wraz z grupami szkolnymi do teatru wrócą teatralne zajęcia dla szkół: warsztaty do spektakli, lekcje teatralne, warsztaty lalkowe i scenograficznie.

Młodzieżowa grupa teatralna ROBIMY (13-18 l.)

ROBIMY to młody kolektyw twórczy działający od 2017 r. Grupa ma za sobą dwa spektakle: CHŁODNO O MIŁOŚCI (2017) i NIEWYDARZONE (2018), zrealizowane pod opieką Martyny Majewskiej, Dawida Majewskiego, Anny Haudek i VJ Emiko, a także film CASTING APOKALIPSA (2021), powstały pod opieką Marty Streker i Agnieszki Wolny-Hamkało jako efekt pracy grupy w czasie pandemii. We wrześniu 2021 grupa wraz z pedagożką teatru Katarzyna Krajewską wzięła udział w projekcie “21 postulatów dla przyszłości teatru”, realizowanym przez teatr Łaźnia Nowa w Krakowie w ramach festiwalu Mała Boska Komedia. Efektem pracy była instalacja artystyczna mówiąca o teatrze, jakiego chcą i potrzebują młodzi.

W ramach projektu uczestnicy biorą udział w cotygodniowych warsztatach teatralnych: aktorskich, muzycznych i scenograficznych. Pod koniec roku odbywa się pokaz finałowy – prezentacja efektów pracy warsztatowej. Nad pokazem grupa pracuje zespołowo przez cały rok.

KOLORY. Warsztaty sensualne dla dzieci w wieku od 9 mies. do 3 lat

KOLORY to cykl sensualnych warsztatów teatralnych, adresowany do najmłodszych 

(w wieku od 9 miesięcy do 3 lat) i bliskich im dorosłych.

Wyruszamy w fascynujący świat i na wyprawę w głąb siebie. Inspiracją dla każdego spotkania jest jeden kolor – badamy jego dźwięk, smak, zapach. Emocje i skojarzenia, które wywołuje. Sensoryczne eksperymenty stymulują wszystkie zmysły, pobudzają kreatywność i rozwijają wyobraźnię. Pozostajemy w bliskim kontakcie z przyrodą i najbliższym otoczeniem, sięgamy po najciekawsze dzieła sztuki – tak adresowanej do dzieci, jak i zupełnie „dorosłej”. Inspirujemy dziecięcą wrażliwość i opowiadamy je po swojemu. Wspólnie doświadczamy plastyki, animacji, tańca, muzyki, teatru i słowa.

Kolory to teatr dla najmłodszych, w którym dziecko nie jest już tylko obserwatorem. Każdy warsztat jest małym przedstawieniem, a dziecko znajduje się w centrum, jest jego aktywnym twórcą.

Kolory to także warsztaty dla rodziców. Podczas teatralnych spotkań inspirujemy do wprowadzania dziecka w świat sztuki, stwarzamy przestrzeń do wzmacniania relacji z rodzicami i stymulujemy elementy komunikacji niewerbalnej. Wprowadzamy działania integracyjne dla rodziców, a każdy warsztat kończy się krótką ewaluacją – podsumowaniem najważniejszych wątpliwości i spostrzeżeń.

Prowadzenie warsztatów: Marta Kurowska, Bartosz Kurowski / Fundacja t:

MIGRAJKI. Warsztaty muzyczno-migowo-teatralne dla dzieci w wieku 3-5 l. wraz z bliskimi dorosłymi

Warsztaty muzyczno-migowo-teatralne, czerpiące z kilku źródeł: metody rytmiki Émile’a Jaques’a-Dalcroze’a oraz teorii uczenia się muzyki Edwina Eliasa Gordona z wykorzystaniem choreografii I języka migowego. Program zajęć oparty jest o autorskie, stworzone specjalnie na potrzeby cyklu kompozycje i teksty piosenek, a także proste układy ruchowe i rytmiczne.

W trakcie zabaw muzycznych dzieci ilustrują muzykę ruchem, słuchają melodii w różnych skalach i rytmiczanek o zróżnicowanym metrum. Każde zajęcia zaczynają się i kończą specjalnie ułożoną muzyczną powitanką i pożegnanką. Język migowy towarzyszy uczestnikom przez cały czas warsztatów - nie tylko jako środek komunikacji, ale także gest, wykorzystywany w zabawach teatralnych.

Warsztaty są współprowadzone przez Monikę Jeszke - nauczycielkę rytmiki i wychowania przedszkolnego, instruktorkę zajęć gordonowskich oraz Madi Rostkowską - choreografkę pracującą z językiem migowym.

MACHINA TEATRALNA, czyli jak to wszystko działa
MACHINA TEATRALNA to interaktywny spacer po zakamarkach WTL dla dzieci wraz z bliskimi im dorosłymi
Czy zdarzyło się Wam się kiedyś być w teatrze poza godzinami spektaklu? Myślicie, że nic się wtedy w nim nie dzieje? Nic bardziej mylnego. Czasami widok z kulis jest równie ciekawy jak ten ze strony widowni.
MACHINA TEATRALNA to interaktywny spacer po zakamarkach WTL. W trakcie godzinnych zajęć zwiedzimy miejsca, do których publiczność zazwyczaj nie ma dostępu, ale także wspólnie się pobawimy. Zadamy pytania, których zwykle w teatrze się nie zadaje i zajrzymy wszędzie tam, gdzie się nie zagląda. Oswoimy trudne słowa: sztankiet, gabit, czempuryt. Zastanowimy się, co montaż ma wspólnego z remontem, a próba teatralna z naszymi codziennymi życiowymi próbami.
Prowadzenie: Katarzyna Starczewska

FESTIWALE

Sezon 2021/2022 to również udział WTL w festiwalach teatralnych. W ramach Festiwalu Małych Parapremier, organizowanego przez Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu, 13 września na naszej scenie zagraliśmy autorskie przedstawienie duetu Maria Wojtyszko/Jakub Krofta „OJEJA! albo o dziewczynce, która nie znała własnego imienia”. Spektakl został entuzjastycznie przyjęty i rozbił festiwalowy bank nagród, zbierając nagrody za tekst, reżyserię (Maria Wojtyszko i Jakub Krofta), muzykę (Grzegorz Mazoń) oraz główną rolę kobiecą (Anna Makowska-Kowalczyk).

Kolejne prezentacje spektakli w ramach festiwali już na początku października. „Ile żab waży księżyc” w reżyserii Agaty Kucińskiej oraz „Jaki ten świat jest wielki!” w reżyserii duetu SKUTR zagramy podczas XXX Opolskiego Festiwalu Teatru Lalek. 

Szczegółowe informacje dotyczące bieżących wydarzeń, repertuaru i warsztatów znajdują się na stronie www.teatrlalek.wroclaw.pl oraz w mediach społecznościowych Wrocławskiego Teatru Lalek. 

LALKA KAFKI (6+)
Prapremiera 25 września 2021 
z okazji 75-lecia WTL 

Pierwsza premiera sezonu 2021/2022 to dzieło duetu dobrze znanego widzom WTL. Elżbieta Chowaniec i Marek Zákostelecký zrealizowali na naszej scenie już dwie wariacje na temat światowej klasyki - „Czarodziejski flet” na motywach opery Wolfganga Mozarta i „Burzę” na podstawie sztuki Williama Shakespeare’a. Jesienią 2021 zamkną ten tryptyk, konfrontując się z twórczością Franza Kafki w przedstawieniu „Lalka Kafki”.
Spektakl opowiadający magiczną podróż pewnej lalki będzie inspirowany mało znanym epizodem z życia Franza Kafki. By go lepiej zrozumieć, trzeba przybliżyć fakty z życia Franza Kafki. 
Franz Kafka przyszedł na świat 3 lipca 1883 roku w Pradze. Żył tylko 40 lat, ale pozostawił po sobie bogaty i  dorobek literacki. Dora Diamant (Dwojra Dymant) urodziła się 4 marca 1898 roku w Pabianicach, a zmarła 15 sierpnia 1952 roku w Londynie. Była wielką miłością Franza Kafki, która po śmierci pisarza przechowała część jego dzieł, dopóki nie zostały skonfiskowane przez gestapo w 1933 roku (było to 35 listów i około 20 notesów). Poszukiwania tych zaginionych dokumentów jak dotąd nie dały rezultatu.
Dlaczego ten wątek jest tak istotny? Kiedy Franz Kafka wraz z Dorą mieszkali w Berlinie, pisarz poznał podobno małą dziewczynkę, która zgubiła lalkę. Ponieważ była bardzo smutna z tego powodu, pisał listy do dziewczynki z perspektywy zagubionej lalki. Tę historię znamy jedynie ze wspomnień Dory Diamant. Oto ona:
W 1923 roku Franz Kafka spacerował po berlińskim parku Steglitz. Pewnego dnia spotkał małą dziewczynkę, która płakała, ponieważ zgubiła ukochaną lalkę. Kafka próbował pomóc jej w poszukiwaniach, ale na próżno. Nazajutrz Kafka dał dziewczynce list "napisany" przez lalkę i informujący, że ta udała się w podróż. Tak rozpoczęła się historia, która trwała do końca życia pisarza.
Kafka pisał do dziewczynki starannie skomponowane listy, opisujące przygody ukochanej lalki. Ostatni opisywał powrót lalki do Berlina. Razem z nim pisarz wręczył dziewczynce nową lalkę – z kartką "Moje podróże mnie zmieniły". Kilka lat później dorosła już dziewczyna znalazła w lalce zwitek papieru. Krótki, napisany przez Kafkę list brzmiał: "Wszystko, co kochasz, utracisz, ale wróci do ciebie w inny sposób”.
Próby odnalezienia dziewczynki podejmowano już w 1959 roku (m.in. poprzez lokalną gazetę w Steglitz, dzielnicy Berlina), ale nie przyniosły one żadnego rezultatu, podobnie jak poszukiwania skonfiskowanych listów i notesów Franza Kafki. Do dziś nie wiemy więc, czy ta historia jest prawdziwa, okazała się jednak inspirująca dla wielu twórców: na jej podstawie powstało dotąd kilka książek i sztuk teatralnych. LALKA KAFKI Elżbiety Chowaniec nie jest adaptacją żadnej z nich, ale napisaną na nowo metaforyczną opowieścią, sięgającą do całej biografii i twórczości Franza Kafki.

Przedstawienie ma konstrukcję szkatułkową, mieści się w nim kilka planów. Pierwszy to czasy współczesne Kafce, Berlin w roku 1923 r. – tu dochodzi do spotkania pisarza z dziewczynką. Drugi to Kafkalandia, czyli świat wyobraźni Kafki – w nim odbywają się przygody lalki Dory. Trzeci – współczesny świat Kafkologów, naukowców, badaczy biografii i dzieła pisarza. Te trzy światy przenikają się na scenie, a my jako widzowie przechodzimy płynnie z jednego do drugiego, w każdym z nich dowiadując się czegoś o bohaterze. Nie wszystkie informacje są podane wprost. Część z nich to symbole, aluzje i nawiązania do wydarzeń z życia lub utworów Kafki, czekające na odczytanie. 

Tekst i dramaturgia: Elżbieta Chowaniec 
Reżyseria, scenografia: Marek Zákostelecký
Muzyka: Vratislav Šramek
Ruch sceniczny: Piotr Soroka
Światło: Alicja Pietrucka
Projekcje i udźwiękowienie: Robert Maniak
Obsada: Anna Bajer, Agata Cejba, Aneta Głuch-Klucznik, Radosław Kasiukiewicz, Marek Koziarczyk, Grzegorz Mazoń, Sławomir Przepiórka. 
Inspicjentka: Agnieszka Drobna

Spektakl zostanie dostosowany do potrzeb osób z dysfunkcjami wzroku i słuchu dzięki opracowaniu tłumaczenia na Polski Język Migowy oraz audiodeskrypcji. Przedstawienie z dostosowaniem zostanie zagrane po raz pierwszy 12.10.2021 r. Do spektaklu powstaną także teatralne warsztaty kontekstowe dla grup szkolnych. 

informacja prasowa



środa, 17 kwietnia 2024

Wieczór Tadeusza Różewicza we Wrocławskim Teatrze Współczesnym /zapowiedź/

Wrocławski Teatr Współczesny zaprasza na wieczór poświęcony twórczości Tadeusza Różewicza, upamiętniający dziesiątą rocznicę śmierci dramaturga i poety. 

"Duszyczka", Teatr Narodowy w Warszawie, fot. Wojciech Plewiński

24 kwietnia zostanie zaprezentowany spektakl „Wyszedł z domu. Tak zwana komedia” w reż. Marka Fiedora oraz realizację telewizyjną spektaklu „Duszyczka” z Janem Englertem w roli głównej. Spektakl w reż. Jerzego Grzegorzewskiego powstał na podstawie poematów Tadeusza Różewicza pt. „Duszyczka” i „Et in Arcadia ego”. 

Jerzy Grzegorzewski sięgał po twórczość Tadeusza Różewicza wielokrotnie. Bohater poematu „Duszyczka", który sam autor polecił czytać „jednym tchem”, zaczyna sumować życie, prowadzi przez labirynty pamięci, rozlicza się ze swoim sumieniem, rozprawia z męskością. „Duszyczka" to opowieść o ludzkiej duszy – słabej, śmiesznej, ale i pięknej. W roli głównej - Jan Englert.

„Wyszedł z domu. Tak zwana komedia" to zaś groteskowa i tragikomiczna historia Henryka (w tej roli Mariusz Kiljan) – męża i ojca, głowy rodziny, który pewnego dnia „wychodzi z domu” i traci pamięć. Jak wpłynie to na życie jego bliskich i metaforą czego jest tytułowy „dom" – człowieka, rodziny czy Polski? Czy warto odzyskać pamięć, czy lepiej udawać amnezję? Spektakl „Wyszedł z domu. Tak zwana komedia" w reżyserii Marka Fiedora powstał na podstawie sztuki Tadeusza Różewicza, który ironicznie zaliczył ją do gatunku komediowego.

Wieczór Tadeusza Różewicza w WTW

24.04.2024, godz. 19.00 „Wyszedł z domu. Tak zwana komedia", reż. Marek Fiedor

spektakl Wrocławskiego Teatru Współczesnego

[Scena na Strychu, czas trwania: 80 min]


godz. 20.30, „Duszyczka", reż. Jerzy Grzegorzewski

na podstawie poematów „Duszyczka" i „Et in Arcadia ego"

zapis telewizyjny [TVP] spektaklu Teatru Narodowego w Warszawie,

premiera: 30.01.2004, premiera tv: 18.04.2005

[Duża Scena, 73 min]

bilety: 5 zł

dla widzów „Wyszedł z domu. Tak zwana komedia" – wejście bezpłatne.

informacja prasowa

czwartek, 29 marca 2018

454. Urodziny Williama Szekspira w Gdańsku

Gdański Teatr Szekspirowski zaprasza do wspólnego świętowania kolejnych, 454. urodzin Williama Szekspira, tradycyjnie obchodzonych 23 kwietnia. Tym razem na jego deskach zagości spektakl „Poskromienie złośnicy” w wykonaniu Teatru PAPAHEMA, zdobywcy Nagrody Publiczności oraz Nagrody Gazety „Shakespeare Daily” w Konkursie SzekspirOFF podczas 21. Festiwalu Szekspirowskiego w Gdańsku.


Nie spodziewajcie się klasycznego odczytania sztuki Szekspira, choć nie zabraknie w tej inscenizacji elementów rodem z teatru elżbietańskiego. Za prawdopodobnie najbardziej szowinistyczną sztukę Szekspira zabrało się bowiem dziewięcioro młodych aktorów - absolwentów Wydziału Sztuki Lalkarskiej Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Białymstoku, by zmierzyć się z legendą autora ze Stratfordu nad Avonem. Gorzka komedia o wyrabianiu w kobiecie nawyku uległości wobec swojego pana i małżonka, to w ich wykonaniu mieszanka konwencji teatru elżbietańskiego z teatrem współczesnym, aktorstwa dramatycznego z wykorzystaniem dowcipu i formy zabawy z widzem, dowcipu z refleksją na temat przypisywanych nam na co dzień ról i prób wymykania się im.

Poskromienie złośnicy, Teatr PAPAHEMA, fot. Bartek Warzecha (2)

Pod klasycznym kostiumem trzymającym ciało w ryzach kryje się współczesna wrażliwość młodych twórców. Wyczulenie na zagadnienia partnerstwa, relacji i płci daje o sobie znać, demaskując sztywną konwencję. W interpretacji Teatru PAPAHEMA sztuka Szekspira nabiera nowych znaczeń, staje się migotliwa, stawia pytania zamiast udzielać odpowiedzi w patriarchalnym tonie, daje widzowi możliwość wyboru.
Poskromienie złośnicy, Teatr PAPAHEMA, fot. Bartek Warzecha (11)


Przekład: Stanisław Barańczak
Opieka artystyczna: Sylwia Janowicz-Dobrowolska
Scenografia: Sylwia Maciejewska
Muzyka: Natasza Topor
Choreografia: Anna Sawicka-Hodun
Reżyseria światła: Maciej Iwańczyk
Czas trwania: 100 minut
OBSADA:
Paulina Moś
Małgorzata Patryn-Gurłacz
Katarzyna Pietruska
Helena Radzikowska
Przemysław Bollin
Filip Gurłacz / Patryk Ołdziejewski
Paweł Rutkowski
Mateusz Trzmiel
Piotr Wiktorko

trailer 

Spektakl zrealizowany w ramach festiwalu Wschód Kultury/Inny Wymiar.
Dofinansowano ze środków z budżetu Miasta Białegostoku.
__________________________________

Poskromienie złośnicy, Teatr PAPAHEMA, fot. Bartek Warzecha (14)

Teatr PAPAHEMA został założony przez absolwentów kierunku aktorskiego na Wydziale Sztuki Lalkarskiej Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Białymstoku. PAPAHEMA regularnie współpracuje z Teatrem Dramatycznym im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku, Teatrem Powszechnym im. Zygmunta Hübnera w Warszawie, Teatrem Montownia, Teatrem Polonia w Warszawie prowadzonym przez Fundację Krystyny Jandy na Rzecz Kultury, Operą i Filharmonią Podlaską, a także Teatrem Miejskim w Gliwicach.

Do swoich największych sukcesów twórcy mogą zaliczyć zdobycie III nagrody na 20. Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku w nurcie SzekspirOFF za spektakl „Macbett” oraz Nagrody Publiczności i Nagrody Gazety Festiwalowej „Shakespeare Daily” na 21. Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku w nurcie SzekspirOFF za spektakl „Poskromienie złośnicy”. Aktorów wyróżniono również Świadectwem Otwartego Umysłu przyznawanym przez Redakcję Gazety Wyborczej w ramach Akcji „Przystanek Młodzi”. PAPAHEMA to także laureaci konkursu teatralnego dla młodych twórców MONTOWNIA BIS organizowanego przez Teatr Montownia (w ramach konkursu powstał spektakl pt. „Molière. Z urojenia” na podstawie dramatu Michaiła Bułhakowa).


Twórcy marzą o możliwości realizacji swoich pomysłów, łączących środki teatru formy z teatrem aktorskim, dobrą literaturę ze współczesną wrażliwością i poczucie humoru z refleksją na temat kondycji świata. W skład zespołu wchodzą: Paulina Moś, Helena Radzikowska, Paweł Rutkowski i Mateusz Trzmiel. W repertuarze Teatru znaleźć można propozycje zarówno dla widzów dorosłych, jak i dla tych młodszych – obecnie są to: „Moral insanity. Tragedia ludzi głupich” na podstawie dramatu Gabrieli Zapolskiej „Ich czworo”, „Macbett” Eugène Ionesco, „Calineczka dla dorosłych” na podstawie baśni Hansa Christiana Andersena (stworzona we współpracy z Teatrem Montownia), „Alicja po drugiej stronie lustra” według prozy Lewisa Carrolla w reżyserii Przemysława Jaszczaka, „Poskromienie złośnicy” Williama Szekspira, „Niezwykły lot pilota Pirxa” na podstawie prozy Stanisława Lema w reżyserii Jerzego Machowskiego, performans „Wojna. Trzęsienie rodziny” w reżyserii Przemysława Jaszczaka, a także "Skłodowska. Radium Girl" w reżyserii Agaty Biziuk.
Na głównej scenie Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego wystąpią po raz pierwszy.

__________________________________

Co: Spektakl „Poskromienie złośnicy” Teatru PAPAHEMA z okazji 454. Urodzin Williama Szekspira
Gdzie: Gdański Teatr Szekspirowski
Kiedy: 23 kwietnia 2018, godz. 19:00
Bilety: 40 zł N / 30 zł U – parter, miejsca siedzące
30 zł / 20 zł – galerie na wprost oraz część miejsc na galeriach bocznych
20 zł / 15 zł – galerie boczne

Sprzedaż biletów rozpocznie się 27 marca 2018 o godz. 14:00.

środa, 5 sierpnia 2026

Piotr Tomaszuk – cicerone teatralnych podróży /wywiad/

„W teatrze najpiękniejsze jest to, że czasem zabiera nas w podróż z takim cicerone, bez którego nigdy byśmy sami tej podróży nie odbyli. A ponadto nie miałaby ona takiego charakteru”. Rozmawiam z Piotrem Tomaszukiem – reżyserem i dramaturgiem teatralnym, scenarzystą, współzałożycielem działającego już 35 lat unikalnego autorskiego Teatru Wierszalin w Supraślu, wielokrotnie nagradzanym w Polsce i na świecie.

Piotr Tomaszuk, fot. Magdalena Rybij

Barbara Lekarczyk-Cisek: Podziwiam Pańskie dokonania od dawna, nigdy jednak nie miałam okazji porozmawiać o Pańskim niezwykłym teatrze. Uznałam, że jest teraz dobra do tego okazja: Teatr Wierszalin świętuje w tym roku 35-lecie istnienia, Pana zaś uhonorowano tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu w Białymstoku. Wszystko to skłania do rozmaitych refleksji, przede wszystkim nad tym, jak te lata poświęcone intensywnej pracy nad spektaklami wpłynęły na Pańskie postrzeganie teatru i życia. Bo w Pańskim przypadku są to sfery nierozłączne…

Piotr Tomaszuk: Teatrem zacząłem się interesować ponad pięćdziesiąt lat temu. W czasach mojej młodości, chłonnej i kształtującej, miałem okazję zetknąć się w Teatrze Dramatycznym im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku z interesującymi reżyserami, począwszy od Jerzego Zegalskiego, a skończywszy na Andrzeju Witkowskim czy Wojciechu Pisarku. To była ekipa, która przyjechała do Białegostoku w latach 70. I realizowała ambitny repertuar. Działał też znakomity Białostocki Teatr Lalek, który prowadził od końca lat 60. Krzysztof Rau i gdzie ciekawe przedstawienia reżyserował również Jan Wilkowski. Wtedy właśnie zaczęła się moja fascynacja teatrem, dzięki której zdecydowałem się na studia na Wydziale Wiedzy o Teatrze w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Erudycję zawdzięczam znakomitym wykładowcom, począwszy od prof. Zbigniewa Raszewskiego, poprzez Stefana Mellera, Martę Fik, Zbigniewa Wilskiego, Andrzeja Wanata, po Jerzego Koeniga i Aleksandrę Okopień-Sławińską. To byli wspaniali pedagodzy, którzy potrafili rozżarzyć moją fascynację teatrem w sposób sensowny i wzbogacający. Cała moja młodość była fascynacją teatrem kogoś, kto ogląda i opisuje, ale potem zacząłem się nim zajmować praktycznie. Zdałem egzaminy na reżyserię teatru lalek w Białymstoku i właściwie jej nie ukończyłem, bo wcześniej zacząłem reżyserować. W tamtym czasie klasyka miała jeszcze mocną pozycję i był to okres, który nie pozwalał zwątpić w teatr. A 35 lat tworzenia teatru na scenie zmienił mój ogląd: zacząłem patrzeć na teatr od środka, a to zupełnie co innego. 

Różnic jest wiele, ale na szczęście początek z końcem się spotykają: ciągle uważam, że teatr jest czymś fascynującym – oddałem mu całe swoje życie. 

Zanim znalazł się Pan w teatrze i pojął, że jest to dziedzina sztuki, w której najpełniej się odnajduje, to „na początku było słowo”. Pan nie tylko adaptuje teksty, które potem stają się osobistymi wypowiedziami, ale również sam pisze, czego przykładem może być „Traktat o manekinach” Bruno Schulza. Chciałabym zapytać o Pańskie inspiracje literackie. Co sprawia, że przemawia do Pana taki, a nie inny tekst?

Inspiracje są bardzo różne. Do Mickiewicza doszedłem bardzo późno. Na początku swojej działalności reżyserskiej nie śmiałem po niego sięgnąć – uważałem, że jest to literatura, do której nie dorosłem. I chyba dobrze się stało. Mickiewicza warto tworzyć z aktorami na scenie wówczas, kiedy człowiek pozbył się tych ambicji, które każą mu myśleć, że wie więcej niż autor. Bardzo wielu młodych reżyserów wychodzi z tego właśnie założenia. Próbują więc autora zmienić i niejako „przerobić pod siebie”. Powstają dzieła często nawet interesujące formalnie, ale nie przyczyniają się do zrozumienia tekstu. A ja jestem jednak wychowany w tradycji reżyserii interpretującej. Sztuka interpretacji jest jedną z podstawowych umiejętności reżyserskich, ale ta umiejętność obecnie zanika. Pojawiła się za to tendencja do narzucania autorom myśli zupełnie im obcych, aberracyjnych w stosunku do nich. Rodzaj lektury, by tak rzec, skromnej i ostrożnej wypadł z mody. Tymczasem po Mickiewicza warto sięgnąć, gdy człowiek się pozbył tych nadmiernych ambicji osobistych i szuka prawdy w autorze.

Inspiracje literackie były dla mnie zawsze punktem wyjścia, bo teatr jest domem literatury. Nie wierzę w teatr, który powstaje z pominięciem tekstu. Oczywiście, teatr może sięgać po takie środki wyrazu, upodobnić się do pantomimy czy do moving theatre, gdzie ważny jest głównie wyraźny i plastyczny ruch, ale wszystko, co dotyczy literatury, znika przygniecione tą wizją. Taki teatr nigdy mnie nie pociągał. Uważałem go zawsze za miejsce, gdzie literatura obleka się w ciało. I fascynujące jest, że teatr pozwala zmaterializować to, co na poziomie tekstu jest tylko „marą bladą”, jakby powiedział Mickiewicz. Zawsze fascynowało mnie odkrywanie tego backgroundu, który drzemie w dobrym tekście dramatycznym napisanym przez Ibsena czy Czechowa. Wszędzie tam są pewne okoliczności i elementy rzeczywistości obiektywnej otaczającej bohaterów. I ta rzeczywistość musi zaistnieć, aby tekst miał sens. Odkrywanie świata, który stoi za słowami, zawsze mi się szalenie podobało jako działalność poniekąd detektywistyczna. Kiedy wraz z aktorami zaczynamy się zastanawiać, co jest podstawą takiego, a nie innego zdania, takiej, a nie innej uwagi odautorskiej zawartej w didaskaliach. To praca analityczna, pozwalająca zrekonstruować wizję autora. Ten rodzaj reżyserii zawsze był mi bliski. Oczywiście, nie rezygnowałem też z wymogu wyrazistości formalnej. Teatr Wierszalin od początku różnił się od innych także tym, że myśmy zawsze wykorzystywali fizyczność aktora, wprowadzając m. in. doświadczenia i metodę ćwiczeń Jerzego Grotowskiego czy też po prostu dbając o pewną wyrazistość, którą do teatru polskiego wprowadził swoimi spektaklami Tadeusz Kantor. Podzielam założenie kantorowskie, że teatr opracowuje zasady istnienia sam dla siebie, na rzecz jednego przedstawienia i że ten świat od początku do końca jest spójny albo rozlatuje się w odbiorze widza i nie zostaje z niego nic. Pierwsze przedstawienia Kantora zobaczyłem będąc na studiach w Warszawie i od tego momentu wiedziałem, że to jest dla mnie niedościgły wzór. Natomiast przedstawień Grotowskiego nie widziałem na żywo. Jednak dużo na ten temat czytałem i sam praktykowałem wiele ćwiczeń, które Grotowski i jemu podobni proponowali aktorom. Myślę, że ten rodzaj treningu aktorskiego dał mi bardzo dużo w sensie rozumienia tego, o co chodzi na scenie i czego potrzebuje aktor, aby wiarygodnie zaistnieć. 

Miałam szczęście zobaczyć wszystkie przedstawienia Tadeusza Kantora w ramach Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych, odbywającego się przez wiele lat w Teatrze Polskim we Wrocławiu. Spektakle Cricot 2 były zachwycające i niepowtarzalne, niepodobne do żadnych innych i bardzo poruszające, np. „Wielopole, Wielopole”… Natomiast Grotowskiego widziałam na żywo kilkakrotnie „Apocalypsis cum figuris” i było to także szczególne doświadczenie. Kantor jednak poruszał mnie bardziej, zarówno podejmowanymi tematami, jak i formą.


Z perspektywy czasu uważam, że Kantor był artystą znacznie istotniejszym dla polskiego teatru niż Grotowski, który był przede wszystkim bardzo interesującym eksperymentatorem poszukującym środków wyrazu aktorskiego. Jeśli jednak chodzi o całościową wizję i dzieło teatralne, sądzę, że Kantor go przewyższa. 

Do tych niewątpliwie wybitnych artystów teatru dodałabym jeszcze Jerzego Grzegorzewskiego, którego przedstawienia miałam okazję oglądać  w z końcem lat 70. podczas jego pracy we wrocławskim Teatrze Polskim, m.in. niezwykle piękny poetycki „Sen nocy letniej” Szekspira i inspirującą inscenizację opowiadania Tadeusza Różewicza: „Śmierć w starych dekoracjach”, dzięki której przekonałam się, że nie istnieją tzw. dzieła niesceniczne. Od tamtej pory w Grzegorzewskim widziałam również wizjonera teatru.

W tamtym czasie Grzegorzewski wydawał mi się reżyserem bardzo hermetycznym i właściwie unikałem jego przedstawień. Miałem do niego „pretensję”, że za bardzo skupia się na sobie i niszczy materię tekstu. Ale po latach chyba zmieniłbym swoją ocenę. Z wiekiem uświadomiłem sobie, że Grzegorzewski był reżyserem bardzo indywidualnym, osobnym, a w związku z tym autorzy, po których sięgał, zyskiwali jakiś odrębny znaczeniowy odcień. Ten rodzaj zanurzenia w literaturze, który cechował Grzegorzewskiego, jest mi obecnie coraz bliższy. To jest rodzaj „błądzenia” po tekstach i wewnątrz tekstu zgodnie ze swoimi przeczuciami, marzeniami, wizjami. Grzegorzewski przeniósł potem do Teatru Narodowego w Warszawie ten rodzaj opowiadania własnego świata wyobraźni, który uruchamia się na styku indywidualności i wielkiej literatury. To jest właśnie najciekawsze w teatrze, kiedy możemy podążać za autorem, ale mając takiego przewodnika, jak interesujący reżyser. W teatrze najpiękniejsze jest to, że czasem zabiera nas w podróż taki cicerone, bez którego nigdy byśmy sami tej podróży nie odbyli. A ponadto nie miałaby ona takiego charakteru, gdybyśmy podróżowali sami. 

Rafał Gąsowski w spektaklu Piotra Tomaszuka: "Bóg Niżyński"
fot. Bartek Siejwa
W moim odczuciu Pan także jest takim cicerone, dzięki któremu przeżyłam pasjonujące teatralne przygody i dotyczy to wszystkich bez wyjątku spektakli, które mogłam obejrzeć na żywo. Dla mnie ważne jest, że swoim teatrem dotyka Pan spraw istotnych. Od dłuższego czasu tkwię po uszy w prozie Sandora Marai`ego, o którym można by powiedzieć (on sam to zresztą tak określał), że w swoich powieściach i dziennikach dotykał spraw fundamentalnych: badał mianowicie ludzką duszę, ale także dusze poszczególnych narodów: Francuzów, Niemców… Pan poprzez teatr robi w gruncie rzeczy coś podobnego, bada duszę człowieka poddanego ekstremalnym doświadczeniom. Taką tendencję dostrzegłam w „Bogu Niżyńskim”, „Reportażu o końcu świata” czy w „Traktacie o manekinach”. A człowiekiem nie można zajmować się w sposób płaski, pozbawiony sfery transcendencji, tajemnicy… 

Rzeczywistość, którą pokazujemy widzom, musi być bogata, a jej bogactwo zależy od tego, jak głęboko sami jesteśmy w stanie zrozumieć rzeczywistość. Człowieka łatwo jest sprowadzić do jednego wymiaru, ale cała sztuka polega na tym, aby przy pomocy wehikułu, jakim jest teatr, ukazywała całe bogactwo człowieka, jego wielowymiarowość. Ważny jest także wybór tematów. „Reportaż o końcu świata” adaptowałem właśnie dlatego, że wydawał mi się bogaty wewnętrznie. Temat poruszony przez Włodzimierza Pawluczuka w jego książce był wielokrotnie podejmowany przez różnych autorów. Tadeusz Słobodzianek napisał aż trzy sztuki poświęcone sekcie grzybowskiej, której przewodził prorok Ilja, ale żadna z tych sztuk nie jest bogata i do pięt nie dorasta książce Pawluczuka. Ludzie, którzy zaludniają świat dramatów Słobodzianka, są prymitywni, jednowymiarowi w taki sposób, jak on sam rozumie człowieka. Ja natomiast zawsze wolałem zakładać istnienie w człowieku jakiejś tajemnicy, która ujawnia się, gdy bohater nie jest tylko poważny, ale potrafi być czasem śmieszny, ma swoje małości, ale one nie przeszkadzają temu, aby mógł istnieć także w swoich wielkościach. Może nie jest to tak widoczne w przedstawieniach mickiewiczowskich, bo tam człowiek funkcjonuje w zupełnie innej perspektywie.

Ale u Szekspira także współistnieją te dwie rzeczywistości…

Tak, u Szekspira to jest. W wielkiej literaturze dramatycznej zawsze jest to podejrzenie wielkości człowieka.

Czy temat szaleństwa w spektaklu „Bóg Niżyński” nie służy także odsłonięciu tajemnicy człowieka? Tam z kolei punktem wyjścia stał się dziennik słynnego tancerza.

Inspiracją była dla mnie sama postać Niżyńskiego, ale także jego dziennik, który ukazał się w języku polskim, bez cenzury, na początku lat 2000. Dla mnie to było olśnienie, bo zrozumiałem, że ten zapis, będący na pozór dokumentem, jest z drugiej strony rodzajem pułapki. Traktując tekst jako coś, czemu mielibyśmy uwierzyć do końca, zrobilibyśmy krzywdę jego autorowi. Widziałem w Łodzi realistyczne przedstawienie Kamila Maćkowiaka na podstawie „Dziennika” Wacława Niżyńskiego i zobaczyłem klęskę tego aktora. Zrozumiałem wtedy, że muszę to zrobić inaczej, niż adaptując sam tekst. Dochodzenie do świadomości, jak uczynić bohatera prawdziwie pojemnym w teatrze, było procesem, który najlepiej zaowocował „Bogiem Niżyńskim” i „Ofiarą Wilgefortis”. Spektakle te są najlepszym przykładem na to, że to, co jest pierwowzorem, pozwala zbudować tę głębię w odbiorze widza, której ja sam bym oczekiwał. Nigdy nie zadawalałem się powierzchowną, najłatwiej dostępną warstewką. Sam tytuł „Bóg Niżyński” pokazuje z jednej strony skalę wzniosłości, a z drugiej – skalę upadku. To jest najlepszy przykład na to, czego oczekuję od swoich bohaterów. Muszą streścić także kawałek naszego życia – nas samych. Niżyński był z jednej strony bożyszczem tysięcy, z drugiej – został skazany na dobrą lub złą wolę swoich opiekunów, kiedy popadł w obłęd. Sens teatru polega m. in. na przypomnieniu takich ludzi, pokazaniu ich wielkości i upadku. Ku przestrodze, do przemyślenia, wejścia w samych siebie. Pokazujemy w naszym teatrze historię, która jest ciekawsza i bogatsza niż świat na zewnątrz, bardziej symboliczna, otwierająca. 
Wspaniałym tego przykładem są przedstawienia mickiewiczowskie, bo jego słowa – te światy, które otwiera przed nami swoją poezją, są oczyszczające – to prawdziwa katharsis. W teatrze zawsze poszukiwałem takiego oddziaływania. Wzruszenie było dla mnie podstawą relacji z widzem. Widz, którego nie udało mi się wzruszyć, był dla mnie stracony przez mój nieumiejętny wysiłek.

Teatr to nie tylko reżyser, ale także aktorzy, którzy go współtworzą. Czy zrobiłby Pan „Boga Niżyńskiego” bez tak utalentowanego aktora jak Rafał Gąsowski?

Oczywiście, że nie! Całe to myślenie o bohaterze wynikało też stąd, że moim aktorem i przyjacielem zarazem jest wspaniały artysta Rafał Gąsowski, który był w stanie udźwignąć tę postać, m. in. dlatego, że nie jest tancerzem. Gdyby, jak Maćkowiak, miał za sobą szkołę baletową, być może ta cała praca by nam nie wyszła. Myśmy poszli w kierunku dramatu człowieka, który nie jest już w stanie tańczyć, a jednak buduje „taneczną mszę”. Rozwijaliśmy tę postać w rozmowach, pokazywałem Rafałowi napisane wcześniej fragmenty scenariusza, bo było dla mnie istotne, czy odnajduje się w tych tekstach. „Bóg Niżyński” jest pisany dwoma językami: językiem dokumentu, a także językiem poematu. Dialogi mają charakter utworu poetyckiego. To, że mogłem konfrontować swój tekst z wykonawcą, było szalenie ważne. 

Rafał Gąsowski w spektaklu Piotra Tomaszuka: "Bóg Niżyński",
fot. Bartek Siejwa
Czy tego rodzaju praca z aktorem jest w Pana wypadku regułą?

Nie zawsze, bo nie każdy artysta jest gotowy na taką współpracę. Jeśli wyczuwam w aktorze coś w rodzaju wulkanu, który nie musi dymić, ale jest, to tak z nim pracuję. Często jednak mamy do czynienia z artystami, którzy tylko udają, że coś się w nich gotuje, ale kiedy dochodzi do konieczności pokazania emocji czy zbudowania relacji, to się okazuje, że w środku mają wystygłą lawę i nic z tego nie wynika. Nie ma gotowości stawania się. W przypadku aktorów, a także reżyserów, najbardziej twórcza jest gotowość do zdrady samego siebie, porzucenia wszystkiego, co się wie. Jeżeli w aktorze nie ma gotowości, żeby spróbować od początku, wejść w coś, co pociąga, a czego jeszcze nie zna, bo można w teatrze dowiedzieć się czegoś o sobie samym, to taki aktor jest jak wypalona świeca. Często używam takiego porównania, że jeśli reżyser jest jak słońce, to aktor musi być jak księżyc – odbić światło słoneczne i świecić tam, gdzie słońce nie dosięga. To odbite światło jest często jeszcze wzmacniane przez aktora. Ta zdolność soczewkowania, przez osobowość aktora skumulowana, zwielokrotniona – to jest w aktorze najcenniejsze. Do tego trzeba gotowości, słuchania, setek godzin rozmów, a także rozeznania samego siebie, swoich pragnień, oczekiwań… Jeżeli tego nie ma, to nie ma współpracy ani twórczości. Jeśli jednak udaje się zgrać potencjał aktora z potencjałem reżysera,  jest szansa na prawdziwy wielki teatr. 

Przywiódł mi Pan na myśl Konrada Swinarskiego, który taki właśnie teatr uprawiał i przebywał stale ze swoimi aktorami, aby ich lepiej poznać.

Tak, to jest dobry przykład na to, że ten rodzaj bliskości, nieustannego dialogu, który prowadził Swinarski ze swoimi aktorami, są drogą do prawdziwego teatru. Gdyby tego nie było, nie byłoby też Teatru Starego. Teatr rodzi się z przecięcia osobowości reżysera, który jest pierwszym widzem i który bierze odpowiedzialność za całość. 

Piotr Tomaszuk w "Dziadach" we własnej reżyserii,
fot. Magdalena Rybij
Pan przekroczył jednak tę barierę, w „Dziadach” zaczął Pan także grać...

Chciałem po prostu spróbować tej sfery teatru, która była wyzwaniem, ale bałem się tam wkroczyć. Kierowała mną ciekawość, ale także śmiałość wynikająca z tego, że Guślarz, który jest reżyserem obrzędu, jest w moim przypadku wiarygodny. Bardzo dobrze wspominam ten moment, bo dzięki temu zrozumiałem do końca, czego potrzebuje aktor w teatrze. Myślę, że dzięki temu doświadczeniu więcej się dowiedziałem o aktorstwie wchodząc na scenę, niż reżyserując aktorów przez kilkadziesiąt lat. W każdym razie już nie próbuję dorównać Gąsowskiemu, co najwyżej mogę mu udatnie partnerować, kiedy potrzebuje jakiegoś starszego kolegi (śmiech). 

Nawiązując do etymologii nazwy Teatru Wierszalin, mogę wprost powiedzieć, że osiągnęliście szczyty tego, co można zdobyć w teatrze, realizując przez lata znakomite spektakle, doceniane nie tylko w Polsce, ale i na świecie, o czym świadczą liczne znaczące nagrody. Jak Pan sobie radzi z tyloma sukcesami?
 
Odpowiem na to trochę przewrotnie: ja mam na ten temat wiedzę wynikającą z długiego zawodowego życia. Wkraczam w ostatni etap ze świadomością tego, co mi się udało zrobić. Otóż ten sukces, który przychodzi z jednym przedstawieniem, potem z drugim, trzecim, jest jak cukier – uzależnia. Ten rodzaj uzależnienia od sukcesu, chęć powtórzenia go, doznania tych samych emocji, tej słodyczy – jest oczywiście przemożny. Powstaje pytanie, jak go powtórzyć, jak przebiec sto metrów szybciej. Problem polega na tym, że coraz szybciej się nie da. W pewnym momencie człowiek orientuje się, że szybciej już było i teraz jest coraz wolniej. Jak sobie z tym poradzić? Ja znalazłem taką receptę: od kilku lat sięgamy po przedstawienia, które już zaistniały na naszej scenie i były wielkimi wydarzeniami. W ubiegłym roku wróciłem do „Turlajgroszka”, w tym – do „Ofiary Wilgefortis” i mam zamiar robić to nadal. Można by nieco żartobliwie powiedzieć, że jest to lista przebojów Teatru Wierszalin, przedstawień, które chciałbym zawsze mieć w naszym teatrze. „Reportaż o końcu świata”, „Bóg Niżyński”, „Turlajgroszek”, „Ofiara Wilgefortis”, „Święty Edyp”, „Dziady”… Okazuje się, że jest to taki zbiór tytułów, które podobały się ludziom 25-30 lat temu i nadal bardzo się podobają, mimo że widownia się zmieniła. Mam do Teatru Wierszalin taki sam stosunek jak do zespołu rockowego: jak się już zaśpiewało kiedyś przebój stulecia, to warto go nadal mieć w repertuarze i wykonywać. Póki starczy życia. To nie byłoby możliwe w tradycyjnym teatrze repertuarowym, ale my w naszym Królestwie Wierszalin możemy sobie na ten luksus pozwolić. Dzięki temu nasze hity będą wiecznie żywe. I to jest, myślę, odpowiedź na pytanie, jak być na fali. Nie obawiałem się sprawdzić, czy to, co zrobiłem kiedyś wartościowego, zachowało coś ważnego do dziś. Polecałbym również innym reżyserom ten rodzaj wędrówki ku własnym nieprzemijającym hitom, bo zamiast robić, pardon, nowe shity, lepiej sięgnąć po stare hity.

Bardzo Panu dziękuję za interesującą refleksję dotyczącą teatru, pracy z aktorem, a także za poradę, jak sobie radzić z sukcesem. Życzę kolejnych pięknych powrotów do zrealizowanych w przeszłości przedstawień. Mam nadzieję, że będzie mi jeszcze dane uczestniczyć w prezentacji hitów Teatru Wierszalin.



Piotr Tomaszuk
urodził się 17 czerwca 1961 roku w Białymstoku. Jest reżyserem teatralnym, dramatopisarzem i scenarzystą, założycielem oraz dyrektorem Teatru Wierszalin w Supraślu.

Ukończył Wydział Wiedzy o Teatrze w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie (1984) oraz reżyserię teatru lalek w Białymstoku. Swoją karierę rozpoczął w 1986 roku w Białostockim Teatrze Lalek spektaklem "O medyku Feliksie". Kolejny spektakl, "Turlajgroszek", przyniósł mu ogólnopolskie uznanie i doprowadził do założenia w 1991 roku — wspólnie z Tadeuszem Słobodziankiem — istniejącego do dziś Teatru Wierszalin w Supraślu.

Prowadzony przez Tomaszuka teatr stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i uznanych polskich teatrów alternatywnych, zdobywając trzykrotnie nagrodę Fringe First na Festiwalu w Edynburgu za spektakle: "Turlajgroszek" (1993), "Merlin" (1994) oraz "Medyk" (1997). Tomaszuk wypracował unikalny styl, łączący wybitne aktorstwo z perfekcyjnym wykorzystaniem lalek oraz form plastycznych. Przez polską krytykę Teatr Wierszalin uznawany jest za kontynuatora tradycji Teatru Reduta Juliusza Osterwy, Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego oraz Teatru Cricot 2 Tadeusza Kantora.

Tomaszuk jest laureatem licznych nagród, w tym Nagrody im. Konrada Swinarskiego (1993), Nagrody im. Leona Schillera (1995) oraz Srebrnego (2006) i Złotego Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2023). Za swoją działalność został również odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2023).

Do najważniejszych spektakli autorskich należą: "Turlajgroszek", "Głup", "Ofiara Wilgefortis", "Święty Edyp", "Bóg Niżyński", "Wierszalin. Reportaż o końcu świata" oraz komedia "Wziołowstąpienie". Do najważniejszych realizacji innych autorów należą: "Merlin" Tadeusza Słobodzianka, "Klątwa" oraz "Wyzwolenie" Stanisława Wyspiańskiego, a także inscenizacje tekstów Adama Mickiewicza: "Dziady", "Ballady i romanse", "Liryki lozańskie".

Teatr Wierszalin w swojej historii występował kilkakrotnie w Tokio (Japonia), Stanach Zjednoczonych, Indiach, Meksyku oraz w większości krajów europejskich, w tym na Wystawie Światowej w Hanowerze (Niemcy) w 2000 roku.
(biogram ze strony internetowej Teatru Wierszalin)



Cyfrowa premiera "Partity" Witolda Lutosławskiego I NFM Orkiestra Kameralna Leopoldinum pod dyrekcją Richarda Tognettiego

13 listopada 2026 roku miała miejsce cyfrowa premiera "Partity" Witolda Lutosławskiego, nagranej przez NFM Orkiestrę Kameralną Leo...

Popularne posty