55. Międzynarodowy Festiwal Wratisłvia Cantans niesie światu nadzieję /relacja/

Mimo że krótszy niż zazwyczaj, tegoroczny festiwal Wratislavia Cantans na długo pozostanie w pamięci - nie tylko ze względu na piękną muzykę i znakomite wykonania, ale także z powodu okoliczności, w których się odbył. Mimo wszystko, światła dla świata zabłysły z całą mocą.

Od lat przywykłam do tego, że co roku, wrześniową porą, czeka mnie prawdziwe muzyczne święto - festiwal Wratislavia Cantans. Jednak tego roku, z powodu pandemii, stało się oczywiste, że nic już nie jest pewne... To uczy pokory i uświadamia, że trzeba się cieszyć chwilą. Jednocześnie fakt, że mimo wszystko 55. edycja festiwalu o tak długiej tradycji odbyła się w ograniczonych wymiarach i stała niejako forpocztą przyszłorocznej pełnej wersji, napawa optymizmem. Taka też była intencja organizatorów, by mimo ograniczeń zabłysło "Światło nad światem" - by zabrzmiała piękna muzyka, a sale wypełniła publiczność. 

"Muzyka jest przestrzenią, w której ludzie się jednoczą - napisał we wstępie do katalogu festiwalu Andrzej Kosendiak, jego dyrektor generalny. Pomaga z nadzieją patrzeć w przyszłość. Chcemy, by była ona lepsza, piękniejsza dzięki tym, którzy działają na rzecz dobra. Są światłami dla świata".

W podobnym duchu wypowiedział się Giovanni Antonini, dyrektor artystyczny Wratislavii, podkreślając, że "Teraz bardziej niż kiedykolwiek, w chaosie bieżących zdarzeń, świat potrzebuje komunikacji. Komunikacji autentycznej, w której muzyka i sztuka mogą stanowić duchowe światło w mroku i doświadczanej przez nas niepewności." I dodał: "Wierzymy, że piękno może pomóc uratować świat!".

Jeżeli zatem założyć, że piękno, zwłaszcza piękno muzyki, to wartość duchowa, łącząca nas z Bogiem, to z pewnością może ono uratować świat. Jak napisał w "Promethidionie" Cyprian Kamil Norwid, „Bo piękno na to jest, by zachwycało/ Do pracy – praca, by się zmartwychwstało”. 

Na program festiwalu złożyło się pięć koncertów, które zaprezentowano podczas weekendu - od 11 do 13 września 2020 roku. Jeśli ktoś nie mógł przybyć do Narodowego Forum Muzyki, miał możliwość skorzystać z transmisji radiowych. 

Krzysztof Penderecki pro memoria

Koncert "Hommage à Penderecki", fot. Karol Sokołowski

Pierwszym koncertem uczczono pamięć zmarłego w tym roku wybitnego polskiego kompozytora Krzysztofa Pendereckiego. "Hommage à Penderecki" był prezentacją dzieł Zmarłego, na które złożyły się "Agnus Dei" - oryginalna, chóralna wersja koncertu, na koniec zaś wykonano drugą, przygotowaną przez wiolonczelistę Borisa Pergamenschikowa, w opracowaniu na orkiestrę kameralną. Po "Agnus Dei" wykonano hymn "O gloriosa Virginum" skomponowany przez Pendereckiego z okazji siedemdziesiątych urodzin Joségo Antonia Abreu, założyciela wenezuelskiej fundacji El Sistema. Kolejny utwór, dowcipną "Sinfoniettę na smyczki", artysta zadedykował orkiestrze Sinfonia Varsovia. Na koniec usłyszeliśmy wirtuozowski "Concerto doppio per violino, viola e orchestra", skomponowany na zamówienie wiedeńskiego Musikverein z okazji dwusetnej rocznicy jego istnienia. Ten niezwykle trudny i wymagający znakomitej techniki utwór wykonali Roksana Kwaśnikowska – skrzypce oraz Artur Rozmysłowicz – altówka. Całość poprowadził maestro Maciej Tworek, znakomity dyrygent współpracujący z Krzysztofem Pendereckim od 2002 roku, co zaowocowało m. in. udziałem w nagraniu z orkiestrą Sinfonia Iuventus kompletu jego symfonii i koncertów instrumentalnych. Wysłuchanie tych kompozycji, zestawionych w taki sposób, aby można było poczuć, jak wszechstronnym i błyskotliwym kompozytorem był Krzysztof Penderecki, było niezwykłym przeżyciem. I chociaż mamy świadomość, że Krzysztof Penderecki był spełniony i doceniony w wielu sferach życia, nie tylko muzycznej, to jednak pozostaje smutek i żal po Jego stracie...

"Natchnienia" i niezwykła Agata Zubel

Agata Zubel, fot. Łukasz Rajchert

Nazajutrz wysłuchałam dwóch koncertów absolutnie niezwykłej urody. Pierwszym były "Natchnienia", na które złożyły się kompozycje Andrzeja Panufnika, Benjamina Brittena i Edwarda Elgara. Pierwszy utwór: Love song  został nadzwyczaj pięknie wykonany przez duet: ludzki głos (Agata Zubel) i harfę (Malwina Lipiec-Rozmysłowicz) z akompaniamentem orkiestry (NFM Orkiestra Leopoldinum). Cudowny, liryczny utwór, napisany przez Panufnika w 1976 roku na prośbę zaprzyjaźnionej z nim i jego żoną mezzosopranistki Meriel Dickinson do wiersza Love Song (Pieśń miłosna) angielskiego poety Sir Philipa Sidneya. Wielokrotnie powtarzająca się pierwsza, czterotaktowa fraza pieśni, ze słowami: „My true love hath my heart” („Prawdziwa miłość opanowała moje serce”), występuje w nim zawsze w tej samej postaci melodycznej, ale każdorazowo rozpoczyna się od innego dźwięku. Panufnik pod koniec życia opracował tę pieśń na głos, harfę (fortepian) i na orkiestrę smyczkową. Dodać muszę, że uroczy ten utwór zabrzmiał w wykonaniu Agaty Zubel zupełnie inaczej, niż do tego przywykłam - bardziej oryginalnie, niebanalnie, cudownie wprost. Harfistka zaś okazała się o wiele bardziej interesującym towarzyszem miłosnego dialogu niż fortepian. 

Malwina Lipiec-Rozmysłowicz i Agata Zubel, fot. Łukasz Rajchert

Po Panufniku Agata Zubel zaprezentowała o wiele trudniejszy do interpretacji cykl pieśni Benjamina Brittena do słów Artura Rimbauda: "Les illuminations", mogliśmy więc posłuchać "poety przeklętego" w oryginale. Wyznam, że od koncertów Marka Padmore` a, który jak nikt interpretował Brittena, nie słyszałam równie wspaniałego wykonania. 

Zbiór melodii zatytułowany "Les Illuminations" to wczesne dzieło Benjamina Brittena. Utwór został faktycznie ukończony, gdy kompozytor, zdeklarowany pacyfista, przebywał na wygnaniu w Stanach Zjednoczonych wraz ze swoim partnerem, śpiewakiem Peterem Pearsem. Utwory zostały skomponowane na wysoki głos i orkiestrę smyczkową, a ich pierwszą wykonawczynią była sopranistka Sophie Wyss. Później śpiewał je Peter Pears. Rimbaud kilkakrotnie odwiedzał Londyn w latach 1872-1874; to tam powstał rękopis "Iluminacji" (który w pewnym sensie stanowi jego testament literacki, zważywszy, że przestał pisać w 1875 r.). Podobnie jak kompozytor, żył wtedy w "zakazanym" związku z innym poetą - Paulem Verlainenem. Zbieżności te nie są zapewne przypadkowe.  Britten wykorzystuje dziesięć wierszy Rimbauda, ​​z których dwa (Fraza i Antyk) zostały zebrane w trzeciej części partytury. Muzyk przywiązuje szczególną wagę do zdania „Tylko ja mam klucz do tej szalonej parady”, które kończy wiersz Parade i czyni z niego rodzaj refrenu: Fanfary i Interlude (tytuły wymyślone przez Brittena). Utwory Brittena stawiają śpiewakom niezwykle wysokie wymagania techniczne, ale przede wszystkim dotyczą one ekspresji. Dla Agaty Zubel nie stanowiły żadnej przeszkody - bogactwo frazy, rozbudowana, a zarazem subtelna ekspresja, świadcząca zarówno o znakomitej technice wokalnej, jak i o wyobraźni oraz talencie wokalistki - wszystko to złożyło się na niezwykle poruszającą całość, która na długo pozostanie w pamięci.

 

Radek Baborák, fot. Łukasz Rajchert

Interesująca okazała się także "Serenada na tenor, róg i smyczki" op. 31 tego samego kompozytora, a szczególnie grający na rogu Radek Baborák. Utwór powstał w 1943 roku, po powrocie Brittena do Anglii. Kompozytor był przez kilka tygodni hospitalizowany z powodu odry i właśnie w tym czasie napisał "Serenadę...". Utwór zawiera wiersze angielskich poetów na temat nocy - jej spokoju, a także złowieszczych aspektów. Partie tenoru przeznaczył kompozytor dla swego partnera - Petera Pearsa, natomiast podczas wrocławskiego koncertu wykonywał je austriacki tenor Martin Mitterrutzner. Całość koncertu poprowadził Ernst Kovacic - dyrygent, skrzypek, dyrektor artystyczny Wrocławskiej Orkiestry Kameralnej "Leopoldinum".

"Po burzy" - zjawiskowa Julia Lezhneva oraz Il Giardino Armonico

Najjaśniejszym punktem tegorocznej Wratislavii był występ Julii Lezhnevy oraz Il Giardino Armonico pod batutą Giovanniego Antoniniego. Wspaniała rosyjska sopranistka występuje we Wrocławiu od 2013 roku, kiedy to zaśpiewała po raz pierwszy na 48. MF Wratislavia Cantans. Towarzyszył jej wówczas Giovanni Antonini z Wrocławską Orkiestrą Barokową. Zagarnęła przebojem festiwalową publiczność. Podobnie jak dwa lata później, kiedy to wystąpiła podczas Akademii  Händlowskiej. Jej występ w roli Vagausa w oratorium Vivaldiego "Judyta Triumfująca" podczas 54. edycji Wratislavia Cantans był prawdziwym triumfem. Artystka była entuzjastycznie oklaskiwana po każdym swoim występie i bez większej przesady można powiedzieć, że to ona triumfowała tamtego wieczoru. Wyczekiwaliśmy więc jej występu także w tym roku, wiele sobie po nim obiecując. I nie zawiedliśmy się!

Julia Lezhneva, fot. Bogusław Beszlej

Na program złożyły się kompozycje Mathew Locke`a, Antonia Vivaldiego, Geminiano Giacomelli, Carla Heinricha Grauna i Georga Friedricha Händla. 

Tytuł koncertu nawiązuje do praktyki wykonawczej w XVII-wiecznej Anglii, polegającej  na wielokrotnych przeróbkach jakiegoś popularnego tematu. Taki los spotkał m. in. Burzę Szekspira, której premiera odbyła się 6 listopada 1611 roku. Otóż wielokrotnie przerabiano i adaptowano potem ten utwór, aż doszło do paradoksalnej sytuacji, w której kolejna wersja Thomasa Shadwella z 1674 roku, z muzyką instrumentalną Mathew Locke`a, wyparła na sto lat oryginał. Czasem kompilowano różne dzieła. Kolejny paradoks sprawił, że dzięki tym praktykom przetrwało wiele kompozycji mistrzów dziś zapomnianych, jak Francesco Gasparinni czy Geminiano Giacomelli. Ponadto niektóre przeróbki, jak w przypadku Händla, okazywały się lepsze od oryginału. Utwory Carla Heinricha Grauna Julia okryła w jednej z berlińskich bibliotek i – jak to ona – zachwyciła się tym muzycznym znaleziskiem. W rezultacie nagrała płytę z jego utworami. 

Julia Lezhneva i Il Guardino Armonico podcza koncertu "Po burzy",
fot. Bogusław Beszlej

Introdukcja do sztuki "The Tempest" Mathew Locke`a, która zabrzmiała na początku koncertu, pozwoliła uświadomić, że założony w 1985 w Mediolanie przez Lucę Pianca i Giovanniego Antoniniego zespół Il Giardino Armonico zdołał przez lata osiągnąć niezwykle piękne brzmienie. Specjalizując się w wykonaniu XVII- i XVIII-wiecznych utworów na dawnych instrumentach, osiągnął rezultaty, o których nie jeden zespół muzyki dawnej mógłby tylko pomarzyć... 

Julia była diamentem tego koncertu, ale diamentem kunsztownie oprawionym we wspaniały akompaniament. Zaśpiewała wiele pięknych arii, z których każda ukazywała jej wspaniałe umiejętności wokalne - od lirycznych (w nich jest chyba najlepsza) po dramatyczne. Bisowała czterokrotnie, wykonując m. in. arię "Armate di fuoko e di serpi" z "Judyty triumfującej" Vivaldiego. Z pewnością jej interpretacje są coraz dojrzalsze, ale - co najistotniejsze - nadal ma w sobie tę iskrę Bożą, która sprawia, że każdy jej występ jest czymś więcej - jest przeżyciem nie tylko estetycznym, ale także duchowym.

"Jak wielkie jest Twoje imię"  - Georg Philipp Telemann

Przedostatni koncert był wyjątkowo jednorodny - zawierał wyłącznie kompozycje Georga Philippa Telemanna. Rozpoczęła go uwertura kompozytora, uznawanego w Niemczech za niekwestionowanego mistrza tego gatunku. W owym czasie „uwertura” rozumiana była jako połączenie trzyczęściowej uwertury skomponowanej według wzoru francuskiego i zestawu tańców, które nasttępują po niej. Wzorem dla obu były uwertury operowe i przerywniki taneczne z francuskich oper Lully`ego lub Campra - muzyki, którą młody Telemann kochał ponad wszystko. Naśladował manierę Francuzów w swoich „orkiestrowych suitach”, jak dziś nazywamy uwertury barokowe, ale szybko odnalazł swój własny, niepowtarzalny styl. Kompozycja Telemanna naśladuje  sygnały rogów pocztowych, które rozbrzmiewały wówczas w całych Niemczech, i przetwarza je w humorystyczną fugę. Dwa eleganckie menuety tworzą pomost prowadzący do trzech innych elementów utworu: Gavrotte en Rondeau oraz Passacaille. Po melodyjnej arii następuje Les Postillons, charakteryzujący się mocną rytmiką i pełnym ekspresji charakterem. Zwieńczeniem jest uroczysta Fanfara.

Wrocławska Orkiestra Barokowa, Marzena Michałowska, fot. Łukasz Rajchert

Po wysłuchaniu pierwszej, pełnej wigoru części koncertu, nastąpiła zmiana nastroju i usłyszeliśmy "Die Donnerode" - podniosłą kantatę napisaną przez Telemanna dla upamiętnienia ofiar trzęsienia ziemi w Lizbonie w 1755 roku. Zginęło wówczas ponad 60 tysięcy osób, czyli około jednej czwartej populacji miasta, a trzęsienie ziemi odczuwalne było aż w Europie Środkowej. Rada miejska Hamburga zarządziła wówczas dzień pokuty, postu i modlitwy. Tego dnia wykonano pierwszą wersję kantaty Telemanna. Tekst zaczerpnięto z Psalmów: 8. i 29. w wersyfikacji Johanna Andreasa Cramera. Później Telemann dodał drugą część, ponownie dotyczącą wersetów Cramera, tym razem po Psalmie 45. 

W pierwszej części wyraża moc Bożą, która objawia się w naturze: „Głos Boga wstrząsa oceanami”, „Głos Boga spłaszcza cedry”, „Zawala dumne góry”, „Grzmi, aby został wygnany ”. Wszystko zaś jest powodem, by Go czcić, jak głosi chór otwierający: „Jak wielkie jest imię Twoje, przyozdobione taką chwałą, Panie, władco nasz, pełne mądrości i mocy!”. Pozornie nie ma to nic wspólnego z katastrofą, jaka spotkała mieszkańców Lizbony, a jednak podkreślenie Bożej mocy  i Jego panowania nad światem - w Nim zatem należy szukać pociechy i wierzyć, że ze zła wyprowadzi dobro.

Marzena Michałowska, fot. Łukasz Rajchert

Wykonawcami obu utworów Telemanna  byli znakomici soliści: Marzena Michałowska (sopran), Wanda Franek (mezzosopran), Karol Kozłowski (tenor), Martin Schickentanz (baryton, znany wrocławskiej publiczności z wcześniejszych koncertów, m. in. Ein feste Burg ist unser Gott), Henryk Böhm (baryton), z towarzyszeniem Dresdner Kammerchor i Wrocławskiej Orkiestry Barokowej pod batutą Jarosława Thiela . Koncert był wspaniały! Mnie najbardziej urzekła Marzena Michałowska, obdarzona pięknym sopranem, przypominającym barwą głosu wybitną śpiewaczkę  Karinę Gauvin.

Jacek Różycki z przesłaniem: "Światła dla świata"

Ostatni, tytułowy koncert tegorocznego festiwalu Wratislavia Cantans, wypełniły kompozycje polskiego kompozytora i kapelmistrza doby baroku - Jacka Różyckiego. To znakomity pomysł, aby "światło dla świata" płynęło właśnie z Polski! Dorobek kompozytora zachował się w niewielkiej części - zaledwie 25 utworów, a i to nie wszystkie w całości, co w jakimś sensie obrazuje niszczenie polskiej kultury przez wieki. A jednak przetrwała - to daje nadzieję. 

Różycki tworzył przede wszystkim muzykę religijną w stylu włoskim: msze, nieszpory, hymny, koncerty kościelne i sonaty. Posługiwał się biegle techniką koncertującą, o czym świadczy Missa concertata, a właściwie jej zachowana część. 

Andrzej Kosendiak, fot. Karol Sokołowski

Podczas koncertu, w którym wystąpił Wrocław Baroque Ensemble pod dyrekcją Andrzeja Kosendiaka, wykonano wiele utworów kompozytora, w tym te najbardziej znane, jak Magnificat czy Confiteor. Muzyka niezwykle piękna, uduchowiona znalazła właściwe miejsce w Kolegiacie św. Krzyża na Ostrowie Tumskim. Przeplatanie ludzkich głosów i instrumentów tworzyło piękną, harmonijną całość. Mnie najbardziej urzekła (nie po raz pierwszy) Aldona Bartnik w utworze „Ave sanctissima Maria” z towarzyszeniem skrzypiec i pozytywu. Piękny niezapomniany koncert!

Aldona Bartnik i Aleksandra Turalska, fot. Karol Sokołowski

Mimo że krótszy niż zazwyczaj, tegoroczny festiwal Wratislavia Cantans na długo pozostanie w pamięci - nie tylko ze względu na piękną muzykę i znakomite wykonania, ale także z powodu okoliczności, w których się odbył. Mimo wszystko, światła dla świata zabłysły z całą mocą.

Symfonia Wagnerowska i spotkanie z Agatą Zubel w Narodowym Forum Muzyki

28 lutego o 18.00 Agnieszka Ostapowicz zaprasza na spotkanie z Agatą Zubel - kompozytorką i wokalistką koncertującą na całym świecie, profesorką Akademii Muzycznej we Wrocławiu. O 19.00, podczas koncertu NFM Filharmonii Wrocławskiej, Dima Slobodeniouk poprowadzi dzieła Richarda Straussa i Antona Brucknera – dwóch twórców, na których autor Pierścienia Nibelungów wywarł przemożny wpływ. W roli solisty grającego na rogu wystąpi Stefan Dohr.

Stefan Dohr / fot. Simon Pauly

Richard Wagner był kompozytorem, który zdominował świat muzyki niemieckiej na prawie sto lat. Do fascynacji jego postacią przyznawali się zarówno inni twórcy, jak i wykonawcy, a na określenie tej obsesji stworzono nawet żartobliwie fikcyjną jednostkę chorobową – wagneritis. Podczas koncertu NFM Filharmonii Wrocławskiej Dima Slobodeniouk poprowadzi dzieła Richarda Straussa i Antona Brucknera – dwóch twórców, na których autor Pierścienia Nibelungów wywarł przemożny wpływ. 

Dorobek Richarda Straussa reprezentowany będzie przez dwie kompozycje pochodzące z antypodów jego twórczości. Nie będą to cieszące się wielką popularnością poematy symfoniczne, a dzieła bardziej zapoznane, ale zdecydowanie warte wysłuchania. Jednoczęściowa, czerpiąca inspirację z muzyki epoki klasycyzmu Serenada Es-dur na instrumenty dęte powstała w 1881 roku, kiedy artysta miał zaledwie siedemnaście lat. II Koncert Es-dur na róg i orkiestrę skomponował w 1942 roku w Wiedniu, a więc w ostatniej fazie swojej twórczości, kiedy powrócił do muzyki epoki klasycyzmu jako źródła inspiracji. Swoje dzieło zadedykował pamięci ojca, Franza Straussa. Był on znakomitym waltornistą, muzykiem orkiestry dworskiej w Monachium, znanym powszechnie z konserwatywnego gustu – nie uważał dzieł Wagnera za muzykę, co nie przeszkodziło mu znakomicie ich wykonywać. Jego kunszt doceniał także autor Parsifala, który twierdził, że Strauss grał tak pięknie, że nie był w stanie złościć się na niego za jego poglądy! Ten pogodny trzyczęściowy utwór wydaje się być wręcz zaprzeczeniem ponurych czasów, w których powstał, a które były trudne także dla sędziwego artysty. 

III Symfonia d-moll Antona Brucknera nazywana jest „Wagnerowską”. We wrześniu 1873 roku jej autor spotkał się z Wagnerem i pokazał mu partytury swojej II i III Symfonii (która nie była jeszcze wówczas ukończona), pytając, która z nich bardziej mu się podoba. Wagner wybrał Trzecią, a Bruckner, zadowolony z tej decyzji, zadedykował mu ją. Pierwsza wersja dzieła  zawierała wiele cytatów m.in. z Walkirii czy z Tristana i Izoldy. Została przedstawiona Filharmonikom Wiedeńskim, ale orkiestra odrzuciła ją jako nienadającą się do wykonania. Bruckner gruntownie przerobił dzieło i tym razem zyskała akcept, ale pech nie przestawał prześladować twórcy: dyrygent Johann von Herbeck, który zgodził się poprowadzić symfonię, zmarł niedługo przed koncertem. Jego miejsce zajął sam kompozytor, co skończyło się absolutną katastrofą. Był on bowiem fatalnym kapelmistrzem, a niechętna mu publiczność zaczęła opuszczać salę w trakcie trwania utworu. Kompozytor odłożył „Wagnerowską” na kilkanaście lat, by w końcu sporządzić jej ostateczną wersję. Dziś Trzecia uważana jest przez badaczy za pierwszą z dojrzałych symfonii Brucknera, chętnie też wykonują ją dyrygenci zainteresowani muzyką wielkiego Austriaka.

Program:

R. Strauss Serenada Es-dur na instrumenty dęte op. 7, TrV 106, II Koncert Es-dur na róg i orkiestrę TrV 283 

***

A. Bruckner III Symfonia d-moll WAB 103 

Wykonawcy:

Dima Slobodeniouk – dyrygent

Stefan Dohr – róg

NFM Filharmonia Wrocławska

Czas trwania:

120 minut

Agata Zubel podczas koncertu "Les illuminations", Wratislavia Cantans 2020,
fot. Łukasz Rajchert

Spotkajmy się w NFM – prof. Agata Zubel

28.02 pt. 18:00

NFM, foyer -1

informacja prasowa

Bomsori Kim i NFM Filharmonia Wrocławska uczci koncertem jubileusz 80-lecia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego /zapowiedź/

 7 marca 2025 Narodowe Forum Muzyki zaprasza na koncert, którego gwiazdą będzie wybitna koreańska skrzypaczka Bomsori Kim, a towarzyszyć jej będzie NFM Filharmonia Wrocławska. Koncert jest częścią wydarzeń związanych z jubileuszem 80-lecia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Z tej okazji odbędą się także spotkania: z prof. Agatą Zubel (dla uczniów szkół średnich), z dyrektorem PWM dr. Danielem Cichym. Ponadto wykład o Witoldzie Lutosławskim wygłosi autorka jego monografii: Danuta Gwizdalanka. Zaśpiewa też Chór Melomana, a na placu Wolności odbędą się prezentacje gdańskiego carillonu w wykonaniu Moniki Kaźmierczak.

Jubileusz otworzy wykonanie Na zewnątrz czasu Agaty Zubel przeznaczone na solistkę hologramową i orkiestrę, prawykonane w Donaueschingen w 2022 roku. Jako motto utworu twórczyni wybrała następujący ustęp z "W poszukiwaniu straconego czasu" Marcela Prousta: „Człowiek wyobraża sobie przyszłość jako refleks teraźniejszości rzutowanej w pustą przestrzeń, gdy ona jest wynikiem – często bardzo bliskim – przyczyn, przeważnie dla nas nieuchwytnych”. Fragmenty prozy tego autora, będące refleksją na temat czasu i jego znaczenia dla ludzkiej egzystencji, stanowią komentarze do siedmiu części dzieła. Wysłuchamy także I Koncertu skrzypcowego Karola Szymanowskiego. W pracy nad odchodzącą od romantycznych konwencji kompozycją pomagał autorowi skrzypek Paweł Kochański. Oniryczne, a zarazem pełne emocji dzieło powstało jesienią 1916 roku, jednak na prawykonanie musiało czekać aż osiem lat. Za jedno ze źródeł inspiracji posłużył Szymanowskiemu wiersz Tadeusza Micińskiego "Noc majowa".

Druga część koncertu poświęcona będzie muzyce polskiej powstałej w pierwszej dekadzie po zakończeniu II wojny światowej. W folkloryzującej Rapsodii z 1949 roku autorstwa Grażyny Bacewicz – jak pisze biografka artystki Małgorzata Gąsiorowska – „elementy romantyczno-ekspresyjne przeplatają się ze skocznością”. Jako ostatni tego wieczoru zabrzmi Koncert na orkiestrę – pełen rozmachu, wirtuozowski utwór patrona NFM, Witolda Lutosławskiego. Dzieło napisane zostało na zamówienie Witolda Rowickiego, dyrektora Filharmonii Warszawskiej, który poprowadził jego prawykonanie w 1954 roku. Twórca wykorzystał w tym dziele melodie mazowieckich pieśni zebranych w XIX wieku przez Oskara Kolberga. Tak powstała trzyczęściowa, pełna blasku kompozycja interpretowana jako podsumowanie wczesnego okresu działalności, w którym artysta często opierał się na materiale ludowym.

Program:

A. Zubel Na zewnątrz czasu na solistkę hologramową i orkiestrę

K. Szymanowski I Koncert skrzypcowy op. 35

***

G. Bacewicz Rapsodia na skrzypce i orkiestrę 

W. Lutosławski Koncert na orkiestrę

Wykonawcy:

Duncan Ward – dyrygent

Bomsori Kim – skrzypce

NFM Filharmonia Wrocławska

Czas trwania:

120 minut

Muzyczne prezentacje gdańskiego carillonu

Program:

K. Knittel Gdańska nostalgia

Z. Krauze Hejnał

H. Kulenty Cristal en cristal

K. Meyer Memento

P. Mykietyn STOP

A. Nowak Trzy wezwania

D. Przybylski Wizje

M. Ptaszyńska Dzwony św. Katarzyny

E. Sikora Running North

J. Wnuk-Nazarowa Ciacona

Godziny prezentacji:

16.30–17.00 – Krzysztof Knittel (10'), Paweł Mykietyn (8')

18.30–19.00 – Hanna Kulenty (11'), Krzysztof Meyer (7')

ok. 21.00 (po koncercie) – Aleksander Nowak (11'), Zygmunt Krauze (5')

Wykonawcy:

Monika Kaźmierczak – carillon

Lokalizacja: Wrocław, plac Wolności

Zacznij od Bacha

07.03 pt. 17:00

NFM, Sala Czerwona

Chór Melomana to projekt skierowany do wszystkich, którzy chcieliby oderwać się od codziennych trosk i pośpiewać w sali o wspaniałej akustyce. Dzieci, młodzież i dorośli mogą rozwinąć swoje wokalne umiejętności pod okiem profesjonalnych chórmistrzów, doskonalić słuch muzyczny, a podczas tego spotkania odkryć piękno utworów Zbigniewa Wodeckiego. Będzie to możliwe dzięki sporządzonemu przez Krzysztofa Herdzina wspaniałemu opracowaniu piosenek tego artysty na fortepian, głos i gitarę. Zbiór ukazał się nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, otwierając serię „Klasycy polskiej piosenki”.

Wykonawcy:

Aleksandra Szymańska / Dominik Jarocki – przygotowanie i prowadzenie

Uczestnicy Chóru Melomana

Portrety wielkich kompozytorów – Witold Lutosławski

Wykład z serii Portrety wielkich kompozytorów poświęcony będzie patronowi NFM, Witoldowi Lutosławskiemu. Historię życia i twórczości tego wybitnego kompozytora przybliży dr Danuta Gwizdalanka, autorka licznych artykułów i publikacji o muzyce. Jej książka "Lutosławski" ukazała się w ramach popularyzatorskiej serii Małe Monografie o znanych i lubianych kompozytorach polskich i zagranicznych różnych epok, wydawanej przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Nie tylko fakty o kompozytorze, ale również portret osobowości artysty i człowieka przybliży muzykolożka, która miała okazję osobiście poznać Witolda Lutosławskiego.

Na wykład zapraszamy nie tylko uczestników Akademii Melomana NFM, inicjatywy zrzeszającej wszystkich, którzy chcą pogłębić swoją wiedzę muzyczną i stać się bardziej świadomymi uczestnikami życia kulturalnego, ale też wszystkie osoby zainteresowane wysłuchaniem prelekcji o Witoldzie Lutosławskim.

dr Daniel Cichy, fot. B. Barczyk

Spotkajmy się w NFM – dr Daniel Cichy

07.03 pt. 18:00

NFM, foyer -1, czerwone kanapy

informacja prasowa

Ogłaszamy program 56. Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans!

Narodowe Forum Muzyki zaprasza na 56. edycję Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans, dzięki której w dniach 3–12.09.2021 r. Wrocław oraz inne miasta Dolnego Śląska wypełnią się pięknem ludzkiego głosu. Motywem przewodnim tegorocznego programu jest przekraczanie granic. Zaprezentowana zostanie twórczość kompozytorów odważnych i bezkompromisowych, gotowych przełamywać dotychczasowe konwencje i schematy, łączyć różne gatunki muzyczne i stylistyki.

Międzynarodowy Festiwal Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego to jeden z najbardziej znanych europejskich festiwali sławiących piękno ludzkiego głosu. Dzięki niemu już od kilkudziesięciu lat Wrocław jest wyjątkowym miejscem na muzycznej mapie Europy. To w stolicy Dolnego Śląska oraz w okolicznych miastach goszczą najwybitniejsi artyści przybywający z całego świata – śpiewacy, dyrygenci, zespoły kameralne, chóry i orkiestry symfoniczne. Podczas festiwalu prezentowany jest dorobek różnych kultur. Usłyszeć można zarówno muzykę dawną, jak i awangardowe kompozycje autorstwa do młodszego pokolenia.

Wystąpią gwiazdy światowego formatu, wśród których pojawią się śpiewaczki: Magdalena Kožená, Agata Zubel i Joanna Freszel oraz zespoły: Il Giardino Armonico wraz z dyrektorem artystycznym festiwalu Giovannim Antoninim, NFM Filharmonia Wrocławska pod batutą Duncana Warda, Huelgas Ensemble, Quatuor Mosaïques, Klangforum Wien, Chor des Bayerischen Rundfunks, Wrocławska Orkiestra Barokowa, NFM Orkiestra Leopoldinum, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia, którą poprowadzi Lawrence Foster, oraz Wrocław Baroque Ensemble pod kierownictwem Andrzeja Kosendiaka.

Już teraz zachęcamy do zapoznania się z programem festiwalu. Sprzedaż biletów rozpocznie się 28 kwietnia o godzinie 11.00.

Program 56. Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego / 56th Andrzej Markowski International Festival Wratislavia Cantans

Przekraczanie granic / Crossing Borders

3–12 września 2021 r. / 3–12 September 2021

Wrocław i Dolny Śląsk / Wrocław and Lower Silesia

Andrzej Kosendiak – dyrektor generalny / general director

Giovanni Antonini – dyrektor artystyczny / artistic director

3.09.2021, piątek, godz. 19.00 / Friday, 7 pm

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

Niech śpiewa cały świat / Let All the World Sing

Małgorzata Podzielny – dyrygent / conductor

Chór Chłopięcy NFM / NFM Boysʼ Choir

Chór NFM / NFM Choir

Tomasz Głuchowski – organy / organ

Soliści NFM Filharmonii Wrocławskiej / soloists of the NFM Wrocław Philharmonic

Duncan Ward – dyrygent / conductor

Magdalena Kožená – mezzosopran / mezzo-soprano

NFM Filharmonia Wrocławska / NFM Wrocław Philharmonic

Program / Programme:

Witold Lutosławski Słomkowy łańcuszek i inne dziecinne utwory na sopran i mezzosopran, flet, obój, 2 klarnety i fagot / Straw Chain and other childrenʼs pieces for soprano, mezzo-soprano, flute, oboe, 2 clarinets and bassoon 

Ralph Vaughan Williams Let All the World in Every Corner Sing

Béla Bartók Suita taneczna / Dance Suite Sz. 77, BB 86a

Luciano Berio Folk Songs

Antonín Dvořák Taniec słowiański e-moll op. 72 nr 2 / Slavonic Dance in E minor op. 72 no. 2

Maurice Ravel Cinq mélodies populaires grecques

Béla Bartók Pięć węgierskich pieśni ludowych / Five Hungarian Folksongs Sz. 101, BB 108

Zoltán Kodály Tańce z Galánty / Dances from Galánta

4.09.2021, sobota, godz. 17.00 / Saturday, 5 pm

Wrocław, Muzeum Architektury / Architecture Museum

Werther

Jarosław Thiel – dyrygent / conductor

TBA – aktor / actor

Wrocławska Orkiestra Barokowa / Wrocław Baroque Orchestra

Program / Programme:

Gaetano Pugnani Werther

4.09.2021, sobota, godz. 20.00 / Saturday, 8 pm

Steve Reich Clapping Music

Edgar Varèse Ionisation

Wolfgang Amadeus Mozart Serenada B-dur KV 361/370a / Serenade in B flat major K 361/370a „Gran Partita”

10.09.2021, piątek, godz. 19.00 / Friday 7 pm

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

Narodziny muzyki współczesnej / The Birth of Modern Music

Lawrence Foster – dyrygent / conductor

Joanna Freszel – sopran / soprano

Jan Krzeszowiec – flet / flute

Maksymilian Lipień – obój / oboe

Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia / Polish National Radio Symphony Orchestra

Program / Programme:

Claude Debussy Preludium do „Popołudnia fauna” / Prélude à lʼaprès-midi dʼun faune

Alban Berg Sieben frühe Lieder

Arnold Schönberg Fünf Orchesterstücke op. 16 (wersja / version 1949)

György Ligeti Koncert podwójny na flet, obój i orkiestrę / Double Concerto for flute, oboe and orchestra

8.09.2021, środa, godz. 19.00 / Wednesday, 7 pm

Wrocław, kolegiata Świętego Krzyża i św. Bartłomieja / Collegiate Church of the Holy Cross and St Bartholomew

Sublimacja brzmienia / Extreme Harmonies

Paul Van Nevel – dyrygent / conductor

Huelgas Ensemble

Program / Programme:

Solage Fumeux fume par fumée – rondeau à 3

Cipriano de Rore Calami sonum ferentes – motet à 4

Orlando di Lasso Sibylla Delphica – motet à 4, Sibylla Phrygia – motet à 4

Antoine Brumel Missa „Ut re mi fa sol la”: Sanctus, Agnus Dei à 4

Luca Marenzio Solo e pensoso – madrygał / madrigal à 5

Scipione Lacorcia Stravagante pensiero – madrygał / mardigal à 5

Giovanni de Macque La mia doglia sʼavanza – madrygał / madrigal à 5

Pierre de Manchicourt Vidi speciosam – motet à 8

Giuseppe Palazzotto e Tagliavia Se parti io moro – madrygał / madrigal à 5

Michelangelo Rossi Per non mi dir – madrygał / madrigal à 5

9.09.2021, czwartek, godz. 19.00 / Thursday, 7 pm

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

Energie połączone / Energies Combined

Ensemble Zefiro 

Alfredo Bernardini – kierownictwo artystyczne / artistic direction

Zespół perkusyjny / Percussion ensemble

Miłosz Rutkowski – kierownictwo artystyczne / artistic direction

Program / Programme:

11.09.2021, sobota, godz. 17.00 / Saturday, 5 pm 

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

9/11: In memoriam 9/11: In Memoriam

Joseph Swensen – dyrygent / conductor

Olga Mykytenko – sopran / soprano

Yuri Vorobiev – bas / bass

NFM Orkiestra Leopoldinum / NFM Leopoldinum Orchestra

Program / Programme:

Dymitr Szostakowicz XIV Symfonia na sopran, bas, orkiestrę kkameralną i perkusję / Symphony No. 14 for soprano, bass, chamber orchestra and percussion op. 135

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

Pierrot lunaire

Agata Zubel – śpiew / voice

Klangforum Wien

Program / Programme:

Gérard Grisey Talea

Arnold Schönberg Pierrot lunaire

4.09.2021, sobota, godz. 23.00 / Saturday, 11 pm

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

Eksplozje / Explosions

Agata Zubel – śpiew / voice

Wolfgang Mitterer – organy / organ

Program / Programme:

Improwizacje / improvisations

5.09.2021, niedziela, godz. 17.00 / Sunday, 5 pm

Wrocław, NFM, Sala Czerwona / Red Hall

Poza ciszą / Beyond Silence

Quatuor Mosaïques

Program / Programme:

Ludwig van Beethoven Kwartet smyczkowy f-moll / String Quartet in F minor op. 95, Kwartet smyczkowy B-dur / String Quartet in B flat major op. 130, Große Fuge op. 133

5.09.2021, niedziela, godz. 20.00 / Sunday, 8 pm

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

W blasku Haydna / In the Light of Haydn

Giovanni Antonini – dyrygent / conductor

Il Giardino Armonico

Giulia Semenzato – sopran / soprano

Marie Henriette Reinhold – alt / alto

TBA – tenor

Fulvio Bettini – bas / bass

Chór NFM / NFM Choir

Program / Programme:

Ludwig van Beethoven Twory Prometeusza / The Creatures of Prometheus op. 43, Msza C-dur / Mass in C major op. 86

6.09.2021, poniedziałek, godz. 19.00 / Monday, 7 pm

Wrocław, kościół pw. św. Marii Magdaleny, katedra kościoła polskokatolickiego / Church of St Mary Magdalene, Polish National Catholic Cathedral

La serenissima

Giulio Prandi – dyrygent / conductor

Sandrine Piau – sopran / soprano

Marta Redaelli – sopran / soprano

Marta Fumagalli – alt / alto

Coro e Orchestra Ghislieri

Program / Programme:

Baldassare Galuppi Dixit Dominus g-moll / in G minor

Antonio Vivaldi Nulla in mundo pax sincera RV 63, Gloria D-dur / in D major RV 589

7.09.2021, wtorek, godz. 19.00 / Tuesday, 7 pm

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

Caribbean Concert Spirituel

Pedro Memelsdorff – dyrygent / conductor

Francesca Benitez – sopran / soprano

Belén Vaquero – sopran / soprano

Markéta Cukrová – mezzosopran / mezzo-soprano

Yannis François – bas-baryton / bass-baritone

Arlequin Philosophe

Program / Programme:

Muzyka religijna na francuskich Karaibach w latach 1760–1790 / Religious Music in the French Caribbean 1760–1790:

Messe en cantiques à lʼusage des Nègres (fragmenty / excerpts)

Utwory wykonane podczas Concert spirituel, który zabrzmiał w Boże Narodzenie w Port-au-Prince w 1780 r. / Works performed during a Concert Spirituel on Christmas Day in Port-au-Prince in 1780 (Giovanni Battista Pergolesi, Adolphe Benoît Blaise, Jean-Paul-Égide Martini, Egidio Duni, Joseph Bologne, Nicolas-Marie Dalayrac)

Program / Programme:

Kaspar Förster jr Sacrae cantiones

8.09.2021, środa, godz. 19.00 / Wednesday, 7 pm

Wrocław, kolegiata Świętego Krzyża i św. Bartłomieja / Collegiate Church of the Holy Cross and St Bartholomew

Sublimacja brzmienia / Extreme Harmonies

Paul Van Nevel – dyrygent / conductor

Huelgas Ensemble

Program / Programme:

Solage Fumeux fume par fumée – rondeau à 3

Cipriano de Rore Calami sonum ferentes – motet à 4

Orlando di Lasso Sibylla Delphica – motet à 4, Sibylla Phrygia – motet à 4

Antoine Brumel Missa „Ut re mi fa sol la”: Sanctus, Agnus Dei à 4

Luca Marenzio Solo e pensoso – madrygał / madrigal à 5

Scipione Lacorcia Stravagante pensiero – madrygał / mardigal à 5

Giovanni de Macque La mia doglia sʼavanza – madrygał / madrigal à 5

Pierre de Manchicourt Vidi speciosam – motet à 8

Giuseppe Palazzotto e Tagliavia Se parti io moro – madrygał / madrigal à 5

Michelangelo Rossi Per non mi dir – madrygał / madrigal à 5

9.09.2021, czwartek, godz. 19.00 / Thursday, 7 pm

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

Energie połączone / Energies Combined

Ensemble Zefiro 

Alfredo Bernardini – kierownictwo artystyczne / artistic direction

Zespół perkusyjny / Percussion ensemble

Miłosz Rutkowski – kierownictwo artystyczne / artistic direction

Program / Programme:

Steve Reich Clapping Music

Edgar Varèse Ionisation

Wolfgang Amadeus Mozart Serenada B-dur KV 361/370a / Serenade in B flat major K 361/370a „Gran Partita”

10.09.2021, piątek, godz. 19.00 / Friday 7 pm

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

Narodziny muzyki współczesnej / The Birth of Modern Music

Lawrence Foster – dyrygent / conductor

Joanna Freszel – sopran / soprano

Jan Krzeszowiec – flet / flute

Maksymilian Lipień – obój / oboe

Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia / Polish National Radio Symphony Orchestra

Program / Programme:

Claude Debussy Preludium do „Popołudnia fauna” / Prélude à lʼaprès-midi dʼun faune

Alban Berg Sieben frühe Lieder

Arnold Schönberg Fünf Orchesterstücke op. 16 (wersja / version 1949)

György Ligeti Koncert podwójny na flet, obój i orkiestrę / Double Concerto for flute, oboe and orchestra

11.09.2021, sobota, godz. 17.00 / Saturday, 5 pm 

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

9/11: In memoriam 9/11: In Memoriam

Joseph Swensen – dyrygent / conductor

Olga Mykytenko – sopran / soprano

Yuri Vorobiev – bas / bass

NFM Orkiestra Leopoldinum / NFM Leopoldinum Orchestra

Program / Programme:

Dymitr Szostakowicz XIV Symfonia na sopran, bas, orkiestrę kameralną i perkusję / Symphony No. 14 for soprano, bass, chamber orchestra and percussion op. 135

11.09.2021, sobota, godz. 20.00 / Saturday, 8 pm

Wrocław, kościół pw. św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława / Church of St Stanislaus, St Dorothy and St Wenceslaus

Kaspar Förster jr – obywatel świata / Kaspar Förster Jr – Citizen of the World

Andrzej Kosendiak – dyrygent / conductor

Wrocław Baroque Ensemble

Program / Programme:

Kaspar Förster jr Sacrae cantiones

12.09.2021, niedziela, godz. 12.00 / Sunday, 12 noon

Wrocław, NFM, Sala Czerwona / Red Hall

La Giuditta

Benjamin Bayl – dyrygent / conductor

Soliści – uczestnicy 45. Kursu Interpretacji Muzyki Oratoryjnej i Kantatowej / soloists – participants of the 45th Oratorio and Cantata Music Interpretation Course

Zespół festiwalowy / festival ensemble

Program / Programme:

Alessandro Scarlatti La Giuditta

12.09.2021, niedziela, godz. 18.00 / Sunday, 6 pm

Wrocław, NFM, Sala Główna / Main Hall

Epoka romantyczna / The Romantic Era

Howard Arman – dyrygent / conductor

Justus Zeyen – fortepian / piano

Chor des Bayerischen Rundfunks

Program / Programme:

Franz Schubert Ständchen D. 920, Der Gondelfahrer D. 809, Nachthelle D. 892, Mirjams Siegesgesang D. 942

Peter Cornelius Drei Chorgesänge op. 11: Der Tod, das ist die kühle Nacht

Johannes Brahms Dein Herzlein mild op. 62 nr 4, Waldesnacht op. 62 nr 3, Zigeunerlieder op. 103

Organizator zastrzega sobie możliwość dokonania zmian w programie. / The Presenter reserves the right to change the programme.

informacja prasowa

Niebezpieczne związki – 57. Międzynarodowy Festiwal Wratislavia Cantans /zaproszenie na festiwal, szczegółowy program/

Powieść Pierre’a Choderlosa de Laclosa "Niebezpieczne związki" i film Stephena Frearsa pod tym samym tytułem, które opowiadają o władzy, będącej częstą przyczyną ludzkich działań, zainspirowały Giovanniego Antoniniego, dyrektora artystycznego Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego, do poszukania ich analogii w muzyce.

W programie koncertów 57. edycji festiwalu pojawią się utwory mające wymiar polityczny i religijny, w tym dzieło stworzone przez Ołeksandra Szymko tuż po pierwszej agresji Rosji na Ukrainę. Stanowi ono bardzo ciekawą mieszankę współczesnego języka kompozytorskiego artysty z ukraińską tradycją ludową i znakomicie zwieńczy festiwal. Jak co roku na Dolnym Śląsku wystąpią uznani artyści zagraniczni i polscy, m. in.: sir John Eliot Gardiner z Orchestre Révolutionnaire et Romantique i Chórem Monteverdi, Jewhen Sawczuk z Narodowym Chórem Ukrainy „Dumka”, Barbara Hannigan z LUDWIG Orchestra, Agata Zubel, Giovanni Antonini z Il Giardino Armonico, Le Poème Harmonique, Cameron Carpenter, a także: Andrzej Kosendiak i Wrocław Baroque Ensemble, Chór NFM, NFM Filharmonia Wrocławska, NFM Orkiestra Leopoldinum i NFM Chór Chłopięcy.

Koncerty 57. edycji festiwalu jak co roku będą się odbywać we Wrocławiu oraz w miastach Dolnego Śląska.

PROGRAM:

9.09.2022

piątek, 19.00 

Wrocław, katedra pw. św. Jana Chrzciciela, pl. Katedralny 18

Władza i namiętność

Wykonawcy:

Andrzej Kosendiak – dyrygent 

Piotr Olech – San Giovanni Battista (kontratenor)

Alicia Amo – Erodiade Figlia (sopran)

Tomáš Král – Erode (baryton)

Bożena Bujnicka – Erodiade Madre (sopran)

Krystian Adam Krzeszowiak – Consigliero (tenor)

Aldona Bartnik (sopran), Aleksandra Turalska (sopran), Maciej Gocman (tenor) – Discepoli

Wrocław Baroque Ensemble

Program:

Alessandro Stradella San Giovanni Battista – oratorium (polskie prawykonanie)

Bilety: 

VIP 90 zł, I N 70 zł / U 55 zł

10.09.2022

sobota, 19.00 

Wrocław, kolegiata Świętego Krzyża i św. Bartłomieja pl. Katedralny 1

Ukraińska dusza

Wykonawcy:

Jewhen Sawczuk – dyrygent 

Narodowy Chór Ukrainy „Dumka” 

Program:

Kyryło Stecenko Благослови, душе моя, Господа (Błogosław, duszo moja, Pana) 

Mykoła Łeontowycz У царствії твоїм (W królestwie Twoim) 

Ołeksandr Koszyć Іже херувиме (Pieśń cherubinów) 

Kyryło Stecenko Милість спокою (Miłość pokoju) 

Krzysztof Penderecki Agnus Dei z Polskiego Requiem 

Dmytro Bortniański – XXXII Koncert Скажи ми Господи... (Powiedz mi, Panie); IX Koncert Сей день (Ten dzień) 

Wołodymyr Zubycki Гори мої (Góry moje); Дримба (Drumla) 

Mykoła Łysenko Молитва за Україну (Modlitwa za Ukrainę)

Hordij Hładki Заповіт (Testament), oprac. Borys Latoszyński

Danyło Kryżaniwski Реве та стогне Дніпр широкий (Ryczy i jęczy Dniepr szeroki), oprac. Wiktor Kosenko

Jewhen Stankowycz Садок вишневий (Sad wiśniowy)

Bilety: 

VIP 90 zł, I N 70 zł / U 55 zł

11.09.2022

niedziela, 17.00 

Wrocław, Synagoga pod Białym Bocianem, ul. Włodkowica 7

Il viaggio dei Bassano

Wykonawcy:

Il Giardino Armonico:

Giovanni Antonini – flety podłużne, flety traverso, kierownictwo artystyczne 

Priska Comploi – flety podłużne, pomort 

Giulia Genini – flety podłużne, dulcjan 

Andrea Inghisciano – kornet 

Carles Cristobal – dulcjan 

Emily White – puzon 

Riccardo Doni – pozytyw organowy 

Program:

Improwizacja 

Josquin des Prez L’homme armé – canon à 4 z Canti B numero cinquanta (Wenecja 1503); La Spagna à 5 

Heinrich Isaac La my z MS Henry VIII

Anonim La Spagna à 2 (1494)  

Anonim Consort IX z MS Henry VIII

Hayne van Ghizeghem De tous bien plaine ze zbioru Harmonice Musices Odhecaton A (Wenecja 1501)

Roelkin (Rodolphus Agricola?) De tous bien plaine z manuskryptu Cancionero de Segovia

Alexander Agricola Tandernaken ze zbioru Canti C numero cento cinquanta (Wenecja 1504)

William Cornish Fa la sol; Consort VII z MS Henry VIII

Alexander Agricola Fortuna desperata à 6

Giuseppe Guami Canzone à 4 „L’Accorta” ze zbioru Partidura per sonare delle Canzonette alla Francese (Wenecja 1601)  

Anonim T’Andernaken (Biblioteka Królewska, Kopenhaga)

William Brade Der Pilligrienen Tanz     

***

Augustine Bassano Galiarda                       

William Brade Der Hasen Tantz  

Anthony Holborne Pavana „The Funeralls” i Galliard à 5 ze zbioru Pavans, Galliards, Almains and other Short Aeirs (Londyn 1599) 

William Brade Courante (Hamburg 1617) 

Giuseppe Guami La cromatica (Wenecja 1601)     

William Cornish Ah Robin, gentle Robin z MS Henry VIII

John Baldwin A Browninge of 3 Voc.     

William Brade Ein Scottish Tantz; Rotschenken Tanz; Die Nachtigall (Hamburg 1617)

Jacob van Eyck Engels Nachtegaeltje na flet podłużny solo (Amsterdam 1646)

Tarquinio Merula Canzon „La lusignola” op. 1 nr 2 (Wenecja 1615)   

Giovanni Bassano Diminuzioni su Introduxit me rex del Palestrina (Wenecja 1585)    

Samuel Scheidt Canzon à 5 ad imitationem Bergamasca Anglica SSWV 64 (Hamburg 1621)    

Bilety: 

VIP 90 zł, I N 70 zł / U 55 zł

11.09.2022

niedziela 20.00 

Wrocław, NFM, Sala Główna, pl. Wolności 1

La voix humaine. Anatomia wyobraźni

Wykonawcy:

Barbara Hannigan – dyrygent, sopran 

LUDWIG Orchestra

Barbara Hannigan, Denis Guéguin, Clemens Malinowski – reżyseria i wideo 

Clemens Malinowski – wideo tworzone na żywo do utworu F. Poulenca La voix humaine

Étienne Démoulin  – realizator dźwięku 

Delphine Dussaux – korepetytor i asystent muzyczny 

Florent Derex – koncepcja dźwiękowa 

Program:

Richard Strauss Metamorfozy TrV 290

Francis Poulenc La voix humaine – tragédie lyrique

Bilety: 

VIP 150 zł, I – N 120 zł / U 105 zł, II – N 90 zł / U 75 zł

12.09.2022

poniedziałek, 19.00 

Wrocław, NFM, Sala Główna, pl. Wolności 1

Missa solemnis

Wykonawcy:

Sir John Eliot Gardiner – dyrygent 

Lucy Crowe – sopran 

Ann Hallenberg – mezzosopran 

Giovanni Sala – tenor 

Matthew Rose – bas 

The Monteverdi Choir

Orchestre Révolutionnaire et Romantique

Program:

Ludwig van Beethoven Missa solemnis D-dur op. 123 

Bilety: 

VIP 250 zł, I – N 200 zł / U 185 zł, II – N 160 zł / U 145 zł

13.09.2022

wtorek, 19.00 

Wrocław, kościół pw. św. Marii Magdaleny, katedra Kościoła polsko-katolickiego, ul. Szewska 10

Hymny Banganarti

Wykonawcy:

Norbert Twórczyński – dyrygent 

Jarosław Bręk – bas-baryton 

Chór NFM 

Lionel Sow – kierownictwo artystyczne Chóru NFM 

NFM Filharmonia Wrocławska 

Program:

Paweł Łukaszewski VIII Symfonia „Hymny Banganarti” na bas, chór mieszany i orkiestrę – prawykonanie 

Zamówienie utworu VIII Symfonia „Hymny Banganarti” na bas, chór mieszany i orkiestrę P. Łukaszewskiego dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Zamówienia kompozytorskie”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca. 

Bilety: 

VIP 90 zł, I N 70 zł / U 55 zł

14.09.2022

środa, 19.00 

Wrocław, NFM, Sala Główna, pl. Wolności 1

Dyktator muzyki francuskiej

Wykonawcy:

Vincent Dumestre – dyrygent 

Ana Quintans – sopran 

David Tricou – tenor

Romain Bockler – baryton 

Igor Bouin – baryton 

Geoffroy Buffière – bas 

Le Poème Harmonique

Program:

Jean-Baptiste Lully

Uwertura z komediobaletu La Princesse d'Elide LWV 22

Courante pour Sganarelle, Menuet pour les espagnols i Rondeau pour le charivary z komediobaletu Le mariage forcé LWV 20

Chaconne z komediobaletu L'amour médecin LWV 29

Bergerie, Entrée de trois Importuns, Ballet des espagnols and Quels spectacles z komediobaletu Mieszczanin szlachcicem LWV 43

Marc-Antoine Charpentier Trio grotesque z komediobaletu Le mariage forcé H. 494

Jean-Baptiste Lully

Ah, qu’il est beau qu’il est joli z komediobaletu La pastorale comique LWV 33

Piglialo sù z komediobaletu Monsieur de Pourceaugnac LWV 41

Dormez, beaux yeux z komediobaletu Les amants magnifiques LWV 42

 Ah! mortelles douleurs z komediobaletu Georges Dandin LWV 38 

Marche pour la cérémonie des Turcs z komediobaletu Mieszczanin szlachcicem LWV 43 

Bilety: 

VIP 110 zł, I – N 85 zł / U 70 zł, II – N 70 zł / U 55 zł

15.09.2022

czwartek, 20.00 

Wrocław, NFM, Sala Główna, pl. Wolności 1

Niepokorny organista

Wykonawcy:

Cameron Carpenter – organy 

Program:

Johann Sebastian Bach

Fantazja i fuga c-moll BWV 537

Preludium i Fuga C-dur BWV 870 oraz Preludium i Fuga F-dur BWV 880 z Das wohltemperierte Klavier II

Fantasia super „Komm, heiliger Geist“ BWV 651 

O Mensch, bewein dein Sünde groß – preludium chorałowe BWV 622 

Preludium i Fuga Es-dur BWV 552 „St Anne“

***

Johann Sebastian Bach Wariacje Goldbergowskie BWV 988

Bilety: 

VIP 65 zł, I – N 55 zł / U 45 zł, II – N 45 zł / U 35 zł

16.09.2022

piątek, 19.00 

Wrocław, NFM, Sala Czerwona, pl. Wolności 1 

Zakochany Mahler

Wykonawcy:

Ernst Kovacic – dyrygent 

Agata Zubel – sopran 

NFM Orkiestra Leopoldinum 

Program:

Alma Mahler Fünf Lieder; Vier Lieder 

Gustav Mahler Lieder eines fahrenden Gesellen; Rückert-Lieder 

Opracowanie pieśni: Agata Zubel, Ernst Kovacic

Bilety: 

VIP 65 zł, I N 55 zł / U 45 zł

17.09.2022

sobota, 19.00 

Wrocław, NFM, Sala Główna, pl. Wolności 1 

Ciało i dusza

Wykonawcy:

Giovanni Antonini – dyrygent 

Il Giardino Armonico

Anett Fritsch – Anima (sopran) 

Mauro Borgioni – Corpo (baryton) 

Margharita Maria Sala – Piacere (kontralt) 

Renato Dolcini – Tempo / Consiglio (baryton) 

Fulvio Bettini – Mondo, un compagno del Piacere (tenor)  

Cyril Auvity – Inteletto (tenor) 

Federico Fiorio – Angelo custode (kontratenor) 

Anna Reinhold – Vita mondana / Anima beata (mezzosopran) 

Cesare Costamagna – Anima dannata (recytator) 

Chór Chłopięcy NFM 

Małgorzata Podzielny – kierownictwo artystyczne Chóru Chłopięcego NFM 

Ars Cantica Choir 

Marco Berrini – kierownictwo artystyczne Ars Cantica Choir 

Riccardo Doni, Michele Pasotti – asystenci dyrygenta 

Erika Rombaldoni – reżyseria świateł

Program:

Emilio de’ Cavalieri Rappresentatione di anima et di corpo – opera (polskie prawykonanie)

Bilety: 

VIP 110 zł, I – N 85 zł / U 70 zł, II – N 70 zł / U 55 zł

18.09.2022

niedziela, 12.00 

Wrocław, NFM, Sala Czerwona, pl. Wolności 1 

Apollo in cielo

Wykonawcy: 

Marta Niedźwiecka – dyrygent, klawesyn  

 Soliści – uczestnicy 46. Kursu Interpretacji Muzyki Oratoryjnej i Kantatowej  

Zespół festiwalowy:

Radosław Kamieniarz – I skrzypce

Michał Piotrowski – II skrzypce

Anna Wieczorek – altówka

Stanisław Stanicki – wiolonczela

Stanisław Smołka – kontrabas 

Přemysl Vacek – teorba 

Program:

Antonio Caldara Apollo in cielo – serenata (fragmenty)

Współorganizator: 

+ logo Akademii Muzycznej

Bilety: 

VIP 55 zł, I N 45 zł / U 35 zł

18.09.2022

niedziela, 18.00 

Wrocław, NFM, Sala Główna, pl. Wolności 1 

Wyraj

Wykonawcy:

Roman Rewakowicz – dyrygent 

Tetiana Zhuravel – sopran 

Andriy Liashuk – śpiew, lira korbowa  

BOŻYCZI – zespół autentycznej muzyki ukraińskiej 

Narodowy Chór Ukrainy „Dumka” 

Jewhen Sawczuk – kierownictwo artystyczne Narodowego Chóru Ukrainy „Dumka” 

Chór NFM 

Lionel Sow – kierownictwo artystyczne Chóru NFM 

Orkiestra Filharmonii Narodowej 

Program:

Ołeksandr Szymko Wyraj – oratorium (prawykonanie)

Bilety: 

VIP 85 zł, I – N 65 zł / U 55 zł, II – N 55 zł / U 45 zł

Organizator zastrzega sobie możliwość dokonania zmian w programie.

57. Międzynarodowy Festiwal Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego 

Niebezpieczne związki 
Narodowe Forum Muzyki 
Wrocław 
9–18 września 2022
Andrzej Kosendiak – dyrektor generalny 
Giovanni Antonini – dyrektor artystyczny 

informacja prasowa

Niebezpieczne związki władzy i muzyki na 57. Międzynarodowym Festiwalu Wratislavia Cantans /relacja z festiwalu/

Niebezpieczne związki muzyki i władzy okazały się bardziej skomplikowane, niż mogłoby się na pierwszy rzut oka wydawać. Władza i próby dominacji mogą być destrukcyjne, ale bywa i tak, że relacje te są owocne i pozwalają muzykowi swobodnie tworzyć. Z pewnością jest to temat na nie jedną opowieść. Dla nas jednak, uczestników 57. Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans, związki te stały się źródłem wielu wspaniałych doznań, poruszających wyobraźnię i ducha.

Koncert "San Giovanni Battista", fot. Karol Sokołowski

Tegoroczny 57. Międzynarodowy Festiwal Wratislavia Cantans im. Andrzeja Markowskiego miał - zgodnie z zapowiedzią jego dyrektora artystycznego Giovanniego Antoniniego - właściwie dwa źródła inspiracji: powieść Pierre`a  Choderlosa de Laclosa zatytułowaną "Niebezpieczne związki" oraz jej słynną adaptację w reżyserii Stephena Frearsa, z pamiętnymi rolami Johna Malkovicha, Glenn Close i Michelle Pfeiffer. "Powiedziałbym, że jest to przede wszystkim powieść o władzy - to ona ostatecznie stanowi motor działań bohaterów. Zaryzykuję stwierdzenie, że jest najczęstszą przyczyną  lidzkich działań w ogóle" - deklarował maestro Antonini podczas konferencji prasowej. W istocie, dla władzy człowiek zdolny jest do sprzeniewierzenia się wszelkim wartościom, a nawet do zbrodni. Zaprezentowane podczas festiwalu utwory mówią o tym niekiedy literalnie, jak choćby oratorium "San Giovanni Battista" Alessandra Stradelli, ale też dotykają sfery ludzkiego ducha i jego zniewoleń ("Ciało i dusza") czy zgoła współczesności (występy Narodowego Chóru Ukrainy "Dumka").

Niebezpieczne związki władzy i namiętności

Historii ścięcia Jana Chrzciciela wysłuchaliśmy przed czterema laty, kiedy to Andrzej Kosendiak z towarzyszeniem Wrocławskiej Orkiestry Barokowej, zespołu Collegio Musica Sacra i solistów zaprezentował przepiękne oratorium Antonia Marii Bononciniego: "La decollacione di San Giovanni Battista". Tym razem mieliśmy okazję wysłuchać kompozycji znacznie wcześniejszej, XVII-wiecznej, w dodatku napisanej przez młodego, zaledwie 23-letniego kompozytora - Alessandra Stradelli. Nic zatem dziwnego, że kompozycja ma swoje słabości, jednakże znakomici wykonawcy: Wrocław Baroque Ensemble pod batutą Andrzeja Kosendiaka, a także wspaniali soliści sprawili, że dzieło to zabłysło nade wszystko pięknymi ariami. W rolę Jana Chrzciciela wcielił się Piotr Olech (kontratenor), partie córki Herodiady wspaniale interpretowała sopranistka Alicia Amo, zaś Bożena Bujnicka (również sopran) wcieliła się w postać złej Herodiady (we wspomnianym koncercie z 2018 roku fantastycznie zaśpiewała rolę Salome). Postać Heroda, mającego wahania i wątpliwości, ale ulegającego intrygom kobiet, wspaniale zinterpretował Tomáš Král, a w roli jego doradcy wystąpił  wybitny tenor Krystian Adam Krzeszowiak. Pozostali soliści Wrocław Baroque Ensemble (Aldona Bartnik, Aleksandra Turalska, Radosław Pachołek, Maciej Gocman) dzielnie dotrzymywali im kroku. 

"San Giovanni Battista", fot. Łukasz Rajchert

Sądzę, że młody i niestety przedwcześnie zmarły kompozytor nie mógłby sobie wymarzyć równie świetnych wykonawców. Wydobyli oni z tekstu libretta Ansaldo Ansaldi wszystko, a nawet więcej, nie tylko śpiewając, ale również inscenizując oratorium (co nie jest powszechną praktyką). Pominąwszy  rażącą momentami barokową "kwiecistość" libretta, zwłaszcza w partiach Jana, trzeba przyznać, że z tak pięknymi ariami i w ogóle muzyką, oratorium Stradelliego bliższe jest momentami operze. Jego przesłanie natomiast - zgodnie z ewangelicznym przekazem - uświadamia, że kiedy w grę wchodzi pycha władzy, namiętności i intrygi, wówczas moralne skrupuły bledną... O ile jednak postacie Heroda i kobiet są dobrze psychologicznie umotywowane, to sylwetka Jana Chrzciciela, mającego być w założeniu uosobieniem głębokiej wiary i niezłomności, wypada trochę blado. Przypuszczalnie wtedy, podobnie jak i dziś, uważano, że człowiek święty jest rodzajem mimozy, a przecież przekaz biblijny pokazuje Jana Chrzciciela jako człowieka radykalnego (był nazarejczykiem, jadł miód i szarańczę) i charyzmatycznego (przychodziły do Niego tysiące, aby się ochrzcić, miał też wielu uczniów). Dodajmy, że oratorium zaprezentowano w miejscu szczególnie tego godnym - w Katedrze pod Jego wezwaniem.

"Il viaggio dei Bassano", fot. Joanna Stoga

Muzyka i hojna władza

Choć relacje między mecenasami a artystami różnie się układały (Mozart), to jednak bez dworskiego mecenatu zapewne nie powstałoby tyle znakomitych dzieł. Wielcy kompozytorzy wręcz starali się o posady na dworach. Nie udało się to co prawda Johannowi Sebastianowi Bachowi, ale już jego syn Carl Philip Emanuel przez trzydzieści lat przebywał na służbie u Fryderyka II, zaś Johann Christian robił karierę komponując dla Teatru Królewskiego w Londynie. Joseph Haydn z kolei został  nadwornym kompozytorem i wicekapelmistrzem na dworze węgierskiej rodziny arystokratycznej, Esterházych. Znani kompozytorzy wiązali się też z książęcymi dworami: Georg Philipp Telemann został kapelmistrzem hrabiów Promnitz i bardzo to sobie chwalił. Było to obarczone bolesną niekiedy niezależnością, ale dawało też poczucie bezpieczeństwa materialnego. Podobnie było z włoską rodziną Bassano, która rozpoczęła swoją karierę w Wenecji, by potem przenieść się na Wyspy Brytyjskie, na których część z nich osiadła. Pozostali jednak wierni swojej tradycji, grając na konsortach, nauczając muzyki, a także konstruując i naprawiając instrumenty muzyczne: kornety, różne typy fletów, pomorty, kurtale i szałamaje. Zapewne nigdy byśmy się o nich nie dowiedzieli, gdyby nie Giovanni Antonini, który tytułem twórczego eksperymentu podjął próbę odtworzenia repertuaru tej zacnej rodziny. Mógł rozbrzmiewać np. w komnatach Tudorów, gdyż Henryk VIII był rozmiłowany nie tylko w kobietach, ale także w muzyce, zatrudniał więc śpiewaków i muzyków, a sam grał, śpiewał i komponował. 

Koncert "Il viaggio dei Bassano" pozwolił nam wyobrazić sobie, jak brzmiała ta muzyka, a także zobaczyć owe instrumenty, których twórcami byli w przeszłości. Znany z zamiłowania do gry na flecie, Giovanni Antonini mógł się tu spełnić przede wszystkim jako muzyk. Nie wyszedł całkiem z tej roli nawet wówczas, kiedy poprowadził swój ostatni koncert: "Ciało i dusza", wychodząc do publiczności z fletem miast dyrygenckiej pałeczki 😁. Towarzyszący mu młodzi muzycy grali biegle i świetnie się odnajdywali w owym starym repertuarze (XVI-XVII wiek).

"Missa solemis", fot. Sławek Przerwa

"Missa solemnis" dla arcyksięcia Rudolfa: "Z serca do serc"

Związki muzyki i władzy okazały się równie bezpieczne dla kompozytora IX Symfonii. Choć Ludvig van Beethoven skomponował mszę dla swego protektora arcyksięcia Rudolfa, uczynił to z własnej inicjatywy i - można by rzec - w wolności, wychodząc poza zwykłe schematy. To dzieło oryginalne, wręcz prekursorskie, podobnie jak ostatnie kompozycje tego twórcy. 

Beethoven wręczył swemu przyjacielowi i mecenasowi - kardynałowi i arcybiskupowi Ołomuńca, "Missa solemnis" 19 marca 1823 r. (kompozytor błędnie pomylił tę datę z rocznicą intronizacji). z dedykacją, o której wspomniał przed koncertem niezrównany jej interpretator, sir John Eliot Gardiner. Arcybiskup Rudolf zanotował: „ten pięknie napisany rękopis […] podarował mi sam kompozytor 19 marca 1823 r.”  .  Dedykacja brzmiała następująco: „Z serca – oby do serc trafiła”. I tak też zadedykował swój koncert maestro Gardiner. Nie były to tylko zdawkowe słowa. Wykonanie wspaniałe, poruszające! Gdyby podczas Wratislavi zaprezentowano tylko ten utwór, i tak byłabym usatysfakcjonowana...

"Missa solemis", fot. Sławek Przerwa

"Missa solemnis" składa się z pięciu części: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus/Benedictus, Agnus Dei. Beethovenowi nie chodziło bowiem o skrupulatne skomponowanie tradycyjnych części mszy, lecz o oddanie  marności człowieczej wobec nieskończonej potęgi Boga. O ile pierwsze części są jeszcze w miarę tradycyjne, o tyle od Benedictus/Sanctus "Missa solemnis" przekracza w sposób wizjonerski schemat mszy, kiedy po orkiestrowym Preludio pojawiają się skrzypce solo, których najwyższy ton symbolizuje Ducha Świętego, zstępującego na ziemię we wcieleniu Chrystusa. W końcowym, przepięknym  Agnus Dei błaganie Miserere nobis męskich głosów prowadzi do promiennej modlitwy o pokój: Dona nobis pacem w D-dur, zaś na zakończenie Beethoven cytuje m.in. temat z Mesjasza Haendla: „A króluje na wieki wieków".

Sądzę, że ten koncert był najwspanialszym punktem festiwalu, a interpretacja Gardinera zdaje się nie mieć sobie równych. Znakomici soliści, Monteverdi Choir i Orchestre Révolutionnaire et Romantique wykonali ten utwór wprost fenomenalnie. 

Koncert "Zakochany Mahler"

Muzyka i miłość: "Zakochany Mahler"

Tytuł tego koncertu wydaje się być dość niefortunny w kontekście tego, co wiemy o relacji Almy i Gustava Mahlerów. Nie byli bynajmniej szczęśliwą parą gruchających gołąbków. Wprawdzie kompozytor zakochał się w Almie tego samego wieczoru, 7 listopada 1901 roku, kiedy ją poznał, ale kochali się w niej "wszyscy" bez wyjątku, bo roztaczała wokół siebie niezwykły urok. W tym czasie była w związku z Aleksandrem von Zemlinskym, u którego pobierała lekcje kompozycji i którego podziwiała za jego inteligencję i muzykę, on zaś był w niej mocno zadurzony. Mahler był o dziewiętnaście lat starszy od Almy i do tego nieuleczalnie chory, więc rodzina odwodziła ją od tego związku, a jednak rok później stanęli na ślubnym kobiercu. Wychodząc za mąż za Gustava, Alma musiała zrezygnować z komponowania i przyjąć rolę czułej żony i matki, a nade wszystko gorącej zwolenniczki jego muzyki. W dodatku Mahler unikał towarzystwa i ściśle trzymał się swojego rozkładu dnia. Z dzienników Almy wynika, że czuła się samotna i znudzona, a ponadto "zdegradowana" do roli pani domu. Dopiero po kilku latach, kiedy Alma zaczęła flirtować z innymi mężczyznami, Mahler odnalazł i opublikował jej pieśni, mając nadzieję na poprawę stosunków. Nie na wiele się to jednak zdało - związek, szczególnie po śmierci córki - chylił się ku upadkowi. Oczywiście, tych dramatów w pieśniach nie odnajdziemy, choć nie są one też zapisem miłosnych uniesień, jakby należało sądzić. Pointa jest jednak dająca do myślenia. Otóż po latach, już po śmierci Mahlera i kolejnych swoich nieudanych związkach, Alma opublikowała z kolei pieśni Mahlera... 

Podczas koncertu Agata Zubel zaśpiewała zarówno owych "Pięć pieśni" wydanych za sprawą męża, ale powstałych dekadę wcześniej, jak też "Cztery pieśni", wydane  po śmierci Mahlera w 1915 roku. Alma skomponowała je do słów m. in. Rainera Marii Rilkego i Heinricha Heinego, a także do tekstów współczesnych poetów: Richarda Dehmela i Gustava Falkego. Poezje (może to wina tłumaczenia) zabrzmiały wprawdzie dość dziwacznie i trudno było momentami zrozumieć ich sens, za to muzyka... Przypuszczam, że duża w tym zasługa Agaty Zubel, która ciągle eksperymentuje z głosem i to się oryginalnie przekłada na interpretacje utworów klasycznych. Dwa lata temu zachwyciła mnie interpretacją cyklu pieśni Benjamina Brittena do słów Artura Rimbauda: "Les illuminations". W tym roku podobnie było z pieśniami Almy, a jeszcze bardziej - Gustava Mahlera. Małe miniatury Almy, pozbawione ozdobników, za to o wspaniałej barwie muzycznej, robią i dziś wrażenie. 

Agata Zubel, "Zakochany Mahler"

Pieśni Gustava Mahlera zabrzmiały jeszcze lepiej, a co ciekawsze - kompozytor sam napisał do nich teksty i zrobił to z wielkim talentem! Powstało dzieło totalne, które można by porównać z "Podróżą zimową" Schuberta. "Pieśni wędrującego czeladnika" mają tę samą rangę symbolu ludzkiego życia, z jego smutkami i radościami oraz finałową elegią nad utratą nadziei i miłości. Realizm miesza się tu z fantazją, świat przeżyć bohatera znajduje kontrapunkt w zmiennym stanie natury, opisy sytuacji i zdarzeń rzeczywistych przeplatają się z marzeniami sennymi. Końcowa pieśń „Die zwei blauen Augen” („Dwoje niebieskich oczu”)  z jednej strony podkreśla niemożność ukojenia w tej wędrówce bez końca, pojawia się jednak drzewo lipowe, dające zapomnienie i spokój. Wszystko, co do tej pory przeżył bohater pieśni, zyskuje głęboki sens. Owa rozmaitość życiowych doznać znajduje swoje odzwierciedlenie w muzyce, pełnej kontrastów, emocji, falujących nastrojów, aż do wyciszenia... Być może bez burzliwego mariażu Mahlerów nie powstałyby te znakomite utwory...

Koncert "Ciało i dusza", fot. Łukasz Rajchert

Kiedy materia zniewala ducha: "Ciało i dusza"

Tegoroczny festiwal Wratislavia Cantans zamyka swoista klamra: koncert "Ciało i dusza" zdaje się w jakimś sensie korespondować z zaprezentowanym na początku oratorium Stratellego. O ile jednak w przypadku "San Giovanni Battista" mieliśmy do czynienia z pierwszym oratorium, o tyle "Duszę i ciało" należałoby uznać za pierwszą operę - głównie z uwagi na elementy inscenizacji, której w oratoriach nie było. Choć - co trzeba podkreślić - właściwie nie ma w niej akcji, a jedynie dialogi postaci alegorycznych. Mnie się ten utwór kojarzył z XV-wiecznym moralitetem, w którym pojawiają się alegorie pojęć abstrakcyjnych, bohater zaś (Każdy, Everyman) znajduje się ciągle wobec wyboru między dobrem a złem. Zresztą, już opozycja ciało i dusza wywodzi się ze scholastycznej myśli średniowiecza. Po alegorie sięgają także twórcy późniejszych epok, np. Johann Wolfgang Goethe w "Fauście", kiedy to u schyłku życia tytułowego bohatera pojawiają się - jak w "Eneidzie" Wergiliusza - siwe niewiasty: Troska, Choroby, Starość, Strach, Nędza i Śmierć. 

Koncert "Ciało i dusza", fot. Łukasz Rajchert

W kompozycji Emilio de Cavalieri: "Rappresentatione di Anima, et Corpo" do libretta Agostino Mani występują wyłącznie postacie alegoryczne, począwszy od Czasu, Duszy i Ciała, poprzez Rozkosz i jej towarzyszy, po Życie Ziemskie i Świat. Corpo przestrzega przed niewłaściwymi wyborami Anima, a także Anioł Stróż. Próby "uwiedzenia" przez "Rozkosze tego świata", a także opieranie się im rozgrywają się w pięknych ariach, duetach, tercetach, zaś alegoryczni bohaterowie dzielą się na dobrych (jasno ubranych) i złych (na czarno), abyśmy nie mieli wątpliwości, jakie powinny być wybory każdego. Jednak nie dydaktyzm decyduje o urodzie tego uroczego dziełka, lecz przede wszystkim muzyka Cavalierego, którą pięknie zinterpretował maestro Giovanni Antonini wraz z zespołem Il Giardino Armonico oraz solistami.

Niebezpieczne związki muzyki i władzy okazały się bardziej skomplikowane, niż mogłoby się na pierwszy rzut oka wydawać. Władza i próby dominacji mogą być destrukcyjne, ale bywa i tak, że relacje te są owocne i pozwalają muzykowi swobodnie tworzyć. Z pewnością jest to temat na nie jedną opowieść. Dla nas jednak, uczestników 57. Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans, związki te stały się źródłem wielu wspaniałych doznań poruszających wyobraźnię i ducha (nie bójmy się tego słowa :-))