Wszystkie posty spełniające kryteria zapytania Bruno de Sa, posortowane według daty. Sortuj według trafności Pokaż wszystkie posty
Wszystkie posty spełniające kryteria zapytania Bruno de Sa, posortowane według daty. Sortuj według trafności Pokaż wszystkie posty

wtorek, 11 marca 2025

Świeży powiew: Młody Händel we Włoszech. Händel Festspiele w Halle, 6–15 czerwca 2025

Od 5. do 14. czerwca odbędzie się w Halle Festiwal Händlowski, który po raz pierwszy odbył się w 1922 roku, trzy lata po Festiwalu Händlowskim w Getyndze. W tym roku festiwal skupia się na czterech latach, które kompozytor spędził we Włoszech, co znacząco wpłynęło na jego twórczość. Usłyszymy m. in. rzadko słyszane oratorium La Santissima Annunziata Alessandra Scarlattiego w żarliwej interpretacji Fabia Biondi i jego zespołu Europa Galante. Ponadto wystąpią międzynarodowe gwiazdy muzyki barokowej, takie jak Julia Lezhneva, Max Emanuel Cencic, Bruno de Sa i Christoph Prégardien, a z Polski - Martyna Pastuszka i {Oh! Orkiestra} i Rafał Tomkiewicz. Ponadto w programie konferencja naukowa i mnóstwo rozmaitych wydarzeń.



Trochę historii

W 1925 roku założono Händel -Gesellschaft (Towarzystwo Händlowskie), które w 1929 roku zorganizowało drugi festiwal pod dyrekcją Hermanna Aberta. 250. rocznica urodzin kompozytora w 1935 roku była okazją do zorganizowania trzeciego festiwalu, nazwanego przez nazistów „Reichs-Händelgedenktage”. Po II wojnie światowej Erich Neuß, Max Schneider , Herbert Koch i inni założyli Hallische Händel-Gesellschaft (Towarzystwo Halle Handel), które w 1948 roku zorganizowało czwarty festiwal we współpracy z Landestheater, Evangelische Kirchenmusikschule (Akademią Protestanckiej Muzyki Kościelnej) i Musikhochschule. Miało to miejsce w ukończonym niedługo wcześniej Domu Handla .

Od 1952 roku festiwal organizowany jest corocznie przez miasto Halle we współpracy ze stypendystami Uniwersytetu Marcina Lutra w Halle-Wittenberg i Hallische Händel-Ausgabe W Opernhaus Halle za każdym razem wystawiano co najmniej jedną z oper Händla, ponadto regularnie odbywały się występy gościnne w Goethe-Theater w Bad Lauchstädt - jedynym zachowanym teatrze z czasów poety. Od 1922 roku wystawiono 34 z 42 oper Händla w ponad 100 produkcjach. Pierwszym współczesnym profesjonalnym wykonaniem Rinalda w 1954 roku dyrygował Horst-Tanu Margraf ; w 1955 roku zaprezentowano Radamisto, w 1956 roku Poro, re dell'Indie ("Porus, król Indian") , w 1960 roku Imeneo, a w 1965 roku Scipione. Opera Faramondo została wznowiona w 1976 roku. Pierwsza opera Händla, Almira, została wystawiona w Goethe-Theater w 1994 roku. Tolomeo zostało wystawione i nagrane w 1998 roku, prawdopodobnie było to pierwsze wykonanie dzieła z instrumentami z epoki, pod dyrekcją Howarda Armana. Produkcja Admeto z 2006 roku, wyreżyserowana przez Axela Köhlera i dyrygowana przez Armana, również została nagrana. Włoska opera Giove in Argo została wystawiona w 2007 roku po premierze, która miała miejsce w tym sezonie na Festiwalu Händlowskim w Getyndze . Na festiwalu w 2009 roku wystawiono opery Floridante i Serse , pastisz Anaesthesia, a także oratoria: Theodora, Messiah , Belshazzar oraz Israel in Egypt .

Händel Festspiele 2025


Tytuł tegorocznego festiwalu skupia się na czterech latach, które Handel spędził we Włoszech. Opuścił Hamburg prawdopodobnie latem lub jesienią 1706 roku. Dużo czasu spędził w Rzymie (od lutego do jesieni 1707 roku i od lipca 1708 roku do jesieni 1709 roku, ale i to wiemy tylko w przybliżeniu), gdzie poznał m.in. Corellego, Lottiego i dwóch Scarlattich. To była szkoła muzyki włoskiej, którą młody kompozytor postanowił studiować. Z tego powodu Festiwal Handel ma zaprezentować rzadko słyszane oratorium La Santissima Annunziata Alessandra Scarlattiego w żarliwej interpretacji Fabia Biondi i jego zespołu Europa Galante. Scarlatti napisał to dzieło w 1700 lub 1703 roku do libretta kardynała Ottoboniego, który również zamówił utwory u Händla. Prawykonanie sakralnego oratorium Händla La resurrezione pod dyrekcją Corellego odbyło się w Niedzielę Wielkanocną 1708 r. w pałacu markiza Ruspoli w Rzymie i jest świadectwem ogromnej dojrzałości 23-letniego kompozytora.

Otwarcie Festiwalu Handlowskiego na rynku, fot. Thomas Ziegler

Podczas 66 głównych i towarzyszących wydarzeń, które odbędą się w 17 miejscach w Halle i okolicach, można będzie usłyszeć międzynarodowe gwiazdy muzyki barokowej, takie jak Julia Lezhneva, Max Emanuel Cencic, Anna Bonitatibus, Mahan Esfahani, Rey Chenez, Bruno de Sa i Christoph Prégardien, a także Reinhard Goebel, Fabio Biondi, Martyna Pastuszka, Attilio Cremonesi, Federico Maria Sardelli, Hervé Niquet, Wolfgang Katschner, Lautten Compagney Berlin, włoskie zespoły: Modo Antiquo i Europa galante, polską {Oh! Orkiestra} i Estoński Chór Kameralny Filharmonii, a także duński Concerto Copenhagen i Le Concert Spirituel z Paryża. 

Nagroda Miasta Halle Händel, przyznawana przez Händel House Foundation, trafia w tym roku do Händel Festival Orchestra Halle. Dzięki niej Rada Powiernicza Handel House Foundation honoruje dziesięciolecia poświęcone interpretacjom muzyki Händla na instrumentach z epoki. 

Międzynarodowa Konferencja Akademicka 2025 nosi tytuł „Händel's Italian Texts and his librecists”. Przyjrzymy się bliżej włoskim tekstom, do których Händel skomponował muzykę, jego kontaktom z włoską literaturą i librecistami, a także spróbujemy dokonać porównań z innymi kompozytorami XVIII wieku. 

Szczególnie ważne dla Festiwalu Händla jest jego dostępność dla mieszkańców miasta i regionu. Wstęp na niektóre wydarzenia jest bezpłatny, a dwa koncerty w wąwozie Galgenberg zakończą festiwal popularnymi programami i gościnnymi występami artystów, takich jak Kissin' Dynamite i brytyjski dyrygent Joolz Gale. Hip-hopowiec Raphael Moussa Hillebrand i młody kompozytor Oscar Jockel, którzy wspólnie z młodymi ludźmi z Halle-Neustadt przygotowują program. 

informacja prasowa


piątek, 10 stycznia 2025

We władzy namiętności. "Alcina" G. F. Händla w wiedeńskim Musik Theater /recenzja opery/

19 grudnia 2024 roku wysłuchałam w Musik Theater an der Wien koncertowej wersji opery Georga Friedricha Händla: "Alcina". Udział znakomitych solistów, z Sandrine Piau, oraz słynnej Il Pomo d’Oro pod batutą Francesco Corti, sprawiły, że był to niezapomniany wieczór. Entuzjazm publiczności sprawił, że artyści zaśpiewali trzy bisy, mimo że opera jest długa i wymagająca, jak to u Händla :-)

Sandrine Piau (Morgana), Elsa Dresig (Alcina), Francesco Corti (dyrygent), JUliette Mey (Ruggiero), fot. Marek Cisek

Wyznam, że główną przyczyną wyjazdu do Wiednia na krótko przed Świętami Bożego Narodzenia była przede wszystkim okazja wysłuchania na żywo tej pięknej opery, którą znałam dotąd tylko z nagrań płytowych, zresztą znakomitych (pod dyr. Marca Minkowskiego, z Magdaleną Koženą oraz pod Williamem Christie, z Renée Fleming). Pojechaliśmy głównie dla Sandrine Piau (która wykonywała partię Morgany), a tymczasem pozostałe role zostały obsadzone równie trafnie. Nie potrafię nawet kogoś specjalnie wyróżnić, bo i francusko-duńska sopranistka Elsa Dreisig okazała się wspaniałą Alciną, i mezzosopran Francuzki Juliette Mey w roli Ruggiero uwodził swoją skalą i barwą, podobnie jak Amerykanki Jasmin White... Bruno de Sá okazał się idealnym wykonawcą roli Oberto, którą Händel napisał dla sopranu chłopięcego (ma wprawdzie już 35 lat, ale zachował w sobie coś chłopięcego, a poza tym ma unikalny głos). Podobał mi się także Amerykanin Alex Rosen w roli Melisso – ciepły głęboki bas, który mimo młodego wieku, wielokrotnie już śpiewał muzykę Händla i Bacha ze znanymi dyrygentami. Dobór takich solistów, którzy  nie tylko wspaniale interpretowali arie, ale dobrze brzmieli również w duetach i chórach, sprawił, że całość wypadła doskonale. Nie mogę też nie wspomnieć o wspaniałej, grającej na instrumentach historycznych, orkiestrze Il Pomo d’ Oro, genialnie brzmiącej jako całość, ale posiadającej też fantastycznych solistów (pierwsze skrzypce Zefiry Valovej czy wiolonczela Lodovico Minasi). Wszystko było, śmiało rzec można: doskonałe!

Co się wydarzyło na czarodziejskiej wyspie?

Libretto niewiadomego autora na podstawie tekstu Antonia Fanzaglii rozpoczyna scena, w której na wyspę, gdzie włada czarodziejka Alcina, przybywa Bradamante (niegdyś ukochana Ruggiero), przebrana dla niepoznaki za swego brata Ricciardo. Towarzyszy jej czarodziej Melisso, który dla odmiany przybierze postać dawnego nauczyciela i mentora Ruggiero. Spotykają najpierw siostrę Alciny – Morganę, która od pierwszego wejrzenia zakochuje się w przebranej za mężczyznę Bradamante, co skutkuje piękną arią mówiącą o budzącym się uczuciu: "O s'apre al riso". Po niej pojawia się Alcina i Ruggiero, których wejście zapowiada chór pieśnią "Questo è il cielo di contenti", będącą pochwałą życia pełnego przyjemności na cudownej wyspie. Alcina nie skrywa swojej miłości do Ruggiero w arii "Di, cor mio". Pojawia się kolejna postać dramatu: Oberto, chłopiec poszukujący ojca i nieświadomy tego, że Alcina zaczarowała go i uwięziła, jak wielu innych. Zostając sam na sam z Ruggiero, przebrana Bradamante przypomina mu o jego powinnościach i przyrzeczeniach, ten jednak wyśmiewa ją i lekceważy. Dolce vita na wyspie wyraźnie mu odpowiada. Tymczasem Oronte  – wódz wojsk Alciny  – zarzuca Bradamante (rzekomemu Ricciardo), że skradła serce jego ukochanej Morgany (która i przedtem nie odwzajemniała jego uczuć), ta zaś ostrzega go przed skutkami zazdrości ("È gelosia"). Wówczas Oronte wymyśla intrygę: oznajmia Ruggiero, że Alcina zakochała się w Ricciardo. Czarodziejka szczerze zaprzecza w pełnej czułości i smutku arii "Sì, son quella", w której nie tylko wyznaje mu miłość, ale przede wszystkim wyraża wątpliwość co do wzajemności uczuć Ruggiero.

Tymczasem przebrana za swego brata Bradamante wyznaje Ruggiero, kim jest naprawdę, ale ten początkowo jej nie wierzy, podejrzewając w tym  jakieś oszustwo (świetna aria "La bocca vaga"). Po czym Bradamante udaje, że odwzajemnia miłość Morgany, by w ten sposób zaskarbić sobie jej względy i pomoc. Ta, szczęśliwa i uradowana, śpiewa wspaniałą arię z pięknym solem skrzypiec: "Ama, sospira". 

W akcie II Melisso, przebrany za opiekuna Ruggiero,  przypomina mu jego rycerskie cnoty, budząc go w ten sposób z czarodziejskiego snu. Aby chronić Bradamante przed zemstą Alciny, udaje, że nadal jest zakochany w czarodziejce. Prosi ją jednak, by pozwoliła mu ponownie wdziać zbroję, aby "ożywić marnego ducha". Ta jednak waha się, nie chce bowiem ani na chwilę się z nim rozstawać. Ruggiero jednak, prowadząc podwójną grę, zapewnia ją, że pozostanie jej wierny: (aria "Mio bel tesoro": "pozostanę wierny // (ale nie tobie)"). Tymczasem Oronte uprzedza czarodziejkę, że Ruggiero szykuje się do ucieczki, ponieważ sądzi, że ta z wdzięczności pomoże mu odzyskać ojca. Alcina popada w rozpacz (pełna dramatyzmu aria "Ah, mio cor! Schernito sei!" / "Ach, moje serce, jesteś wyśmiewane!") i próbuje wezwać na pomoc piekielne moce. Aria "Ah! Ruggiero crudel" mówi o uczuciach pełnych sprzeczności: miłości i nienawiści, o upokorzeniu, ale zawiera również błagania o powrót. Przede wszystkim jednak czuje się oszukana i porzucona, nie potrafi się mścić i traci swoją moc. Ciągle powtarza: "Dlaczego? Dlaczego?" Ileż bólu przenika tę arię...  I to wielkie uczucie staje się początkiem  końca jej panowania na wyspie. Czar pryska, więźniowie zostają uwolnieni.

Muzyczne portrety namiętności

Händel stworzył genialny wprost muzyczny portret kochającej i zdradzonej kobiety, której sfera władzy i wpływów (nie tylko nad kochankiem) coraz bardziej maleje. Typowym tego przykładem jest aria "Ach, mio cor!", umiejscowiona centralnie w II akcie ("Ach, moje serce, jesteś wyśmiewane!"). Po tym, jak Ruggiero odwrócił się od niej, ona w recytatywach szuka zemsty, ale zamiast tego pojawia się muzyczny obraz załamanej, zranionej kobiety. W andante larghetto drżące akordy smyczkowe  rozszerzają żałobną tonację c-moll. Alcina wielokrotnie próbuje melodyjnie opadającymi frazami wyrazić swoje nieszczęście w "jąkających się", powtarzanych obsesyjnie słowach. W drugiej, szybkiej części arii walczy o opanowanie, wspomina swoją rolę potężnej królowej, by nagle, bez towarzyszenia orkiestry, ponownie pogrążyć się w bólu z okrzykiem  "Ach, mio cor!". Osobisty dramat Alciny, prześledzony w muzycznych szczegółach, kreuje coś więcej niż tylko indywidualny dramat postaci. Staje się psychologicznie wiarygodnym portretem zdradzonej kobiety, z którym ciągle można się utożsamić. Kiedy na początku poznajemy ją jako zmysłową i zakochaną, kompozytor tworzy  muzyczny zmysłowy jej portret. Słowo "sospir" (westchnienie), które pojawia się często w tekście libretta, pozwala Händlowi uwalniać się od stopniowo narastającej koloratury, która nie pozostawia wątpliwości co do erotycznego spełnienia, którym Alcina cieszy się z Ruggiero  latem, wiosną i nad strumieniem w I akcie opery. 

Francesco Corti, Juliette Mey, Alex Rosen, Jasmine White, Stefan Sbonnik, Alex Rossen,
fot. Marek Cisek 


W wiedeńskiej interpretacji odtwórczyni tytułowej roli, Elsa Dreisig, jest dojmująco prawdziwa, a przecież sprostać tej roli nie jest bynajmniej łatwo, gdyż przełożona na język muzyczny burza uczuć, których doświadcza bohaterka, jest dla wykonawczyni prawdziwym wyzwaniem, któremu sprostać mogą tylko najlepsi. 

Interesujący jest także portret muzyczny postaci Morgany. Już w pierwszej scenie daje nam odczuć, jaką moc – poprzez słodkie kantyleny przy akompaniamencie skrzypiec – ma Amor. Odczuwamy jej zmysłowe pożądanie wobec przebranej za mężczyznę Bradamante. W wiedeńskiej wersji wystąpiła w tej roli Sandrine Piau – blisko 60-letnia obecnie artystka, która wniosła do postaci Morgany nieco autoironiczny ton: jej gesty i uśmiechy były celowo przerysowane, jakby chciała powiedzieć: "Mam już to wszystko za sobą". Mnie pozostał w pamięci ogromny wysyłek, który wkładała w zaśpiewanie pięknych i zarazem trudnych arii: mięśnie i żyły widoczne na odsłoniętej szyi napięte były do maksimum. Piau nie śpiewa już z taką lekkością, jak kiedyś, ale ma znakomitą technikę, więc poradziła sobie z rolą bardzo dobrze.

Inny rodzaj osobowości prezentuje w operze Bradamante. W swojej pierwszej arii pojawia się jako swego rodzaju analityk uczuć  Oronte i Morgany ("È gelosia"), natomiast w II akcie budzi się w niej wojowniczka. Wściekłymi koloraturami wzywa do broni, by zemścić się na renegacie Ruggiero ("Vorrei vendicarmi"). Jednak wybuch trwa krótko. Gdy spotyka ukochanego, który zrozumiał swój błąd, porzuca negatywne uczucia. Bradamante ucieleśnia zasadę rozumu: ma misję i to ona nalega, by uwolnić wszystkich kochanków Alciny i zniszczyć wyspę. Zwycięża niezłomność lojalność i bohaterstwo. Rolę wiernej i niezłomnej kochanki zaśpiewała w wiedeńskim Musik Theater Jasmin White – amerykańska mezzosopranistka o głębokim mocnym głosie i takiejż posturze. Od sezonu 2024/25 jest nowym nabytkiem zespołu Volksoper Wien. Po zaśpiewaniu wspomnianej arii otrzymała huraganowe brawa, bo też zrobiła to brawurowo.

Ruggiero, który złożył broń na wyspie Alciny i cieszył się pełnią życia, nawiązuje do męskiego ideału honoru i rycerskości. Okazuje się jednak, że czasami, w zderzeniu ze światem uczuć, a właściwie erotycznej swobody, owe pryncypia ulegają zachwianiu. To postać nie tylko przynależąca do swojej epoki, epoki rozumu, ale mająca także cechy uniwersalne. Ukazuje bowiem napięcia pomiędzy tym, co w człowieku pierwotne i dzikie a systemem wartości, którego należy przestrzegać, aby nie stać się "zwierzęciem" (nieprzypadkowo Alcina zamienia swoich więźniów w dzikie zwierzęta). Na początku opery Ruggiero z przyjemnością uprawia bachanalia i trzeba nim mocno potrząsnąć (czyni to jego mentor Melisso), aby obudził się ze słodkiego, a zarazem niebezpiecznego snu. W roli Ruggiero wystąpiła francuska mezzosopranistka Juliette Mey, dysponująca głosem o interesującej barwie i dużej skali, nagrodzona w kategorii „Najbardziej obiecująca artystka liryczna” na Victoires de la Musique 2024 oraz laureatka prestiżowego Konkursu Królowej Elżbiety i Voix Nouvelles 2023. Piszę o tym m. in. dlatego, by podkreślić, z jaką starannością dobrano artystów do tego projektu. Mimo młodego wieku, Mey ma za sobą liczne osiągnięcia i śpiewa trudny repertuar, jak mieliśmy okazję się przekonać, brawurowo, olśniewająco. Mnie po prostu zachwyciła, szczególnie w energetycznej arii "Sta nell'ircana", ale także w ariach I i II aktu, np. w lirycznej "Verdi prati, selve amene" ("Zielone łąki, pełne wdzięku lasy"). 

Bruno de Sa, S. Piau, E. Dreisig, fot. Marek Cisek

Postacią drugoplanową "Alciny" jest chłopiec poszukujący ojca – Oberto. Wbrew pozorom, jego arie, choć nie ma ich wiele, są trudne i zróżnicowane, począwszy od liryczno-dramatycznej: "Chi m'insegna il caro padre", poprzez "Tra speme e timore", ukazującą cierpienia samotnego dziecka, po "Barbara! io ben lo so", w której daje upust swojej złości i rozczarowaniu "barbarzyńską" postawą Alciny. Kolejny portret muzyczny, tym razem dziecka, ale dziecka osamotnionego, nieszczęśliwego, które łatwo oszukać i manipulować nim, ale które potrafi również "wykrzyczeć" swój ból i rozczarowanie. W rolę Oberto wcielił się argentyński sopran męski o niezwykle rzadkim głosie: Bruno de Sá. Zjawisko! W wiedeńskiej wersji "Alciny" był rzeczywiście naiwnym chłopięciem – grał swoją rolę z humorem, ale też z wielkim wyczuciem. Niedawno ukazała się płyta nagrana przez ERATO w Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu, z towarzyszeniem Wrocławskiej Orkiestry Barokowej, której jestem szczęśliwą posiadaczką (wraz z autografem) i której ciągle słucham :-) Z tym większą przyjemnością wysłuchałam Bruna na żywo. Ujął mnie również zamiłowaniem do pięknych szali jedwabnych, ręcznie malowanych (mam tę samą słabość). :-) 

Na koniec chciałabym wyróżnić odtwórcę roli czarodzieja Melisso - amerykańskiego basa o głębokiej ciepłej barwie - Alexa Rosena, który śpiewał Händla z Operą Philadelphia, "Stworzenie świata" Haydna z Orchestrą National de Metz i "Pasję wg św. Jana" J. S.  Bacha z Les Arts Florissants i Concertgebouw Orchestra pod dyrekcją Williama Christie. Także młody, a już robiący zawrotną karierę. Dodam jeszcze do tego polski akcent: otóż Alex Rosen od dawna współpracuje z pianistą Michałem Bielem, z którym w 2018 roku zdobył drugą nagrodę w Międzynarodowym Konkursie Akademii Hugo Wolfa. Jako laureaci Académie Orsay-Royaumont dawali recitale pieśni w całej Europie. Podobnie jak w przypadku postaci Oberto, rola Melisso nie jest rozbudowana, ale za to pełni ważną rolę. To ktoś w rodzaju sumienia. Służy radą i opieką Bradamante i to on sprawia, że Ruggiero porzuca gnuśne życie i powraca do rzeczywistości i do ukochanej ("Pensa a chi geme").

Grająca na historycznych instrumentach muzycznych Il Pomo d’Oro, wykonująca przede wszystkim utwory z okresu baroku i klasycyzmu, zwłaszcza opery, mogła stanowić wzór współpracy z solistami. Orkiestrę do tej pory prowadzili tacy dyrygenci jak: Riccardo Minasi, Maksim Jemieljanyczew, Stefano Montanari, George Petrou, Enrico Onofri oraz Francesco Corti i ten ostatni poprowadził opisywany przeze mnie koncert. Był błyskotliwy, nie pozbawiony poczucia humoru i serdeczny dla solistów (do przytulania włącznie). Muzycy znakomicie zgrani, a jednocześnie prawdziwe indywidualności, które z pasją i zapałem interpretowały muzycznie tę tak gęstą od emocji operę. Mistrzowie!

Do Wiednia przyjechałam przede wszystkim na "Alcinę" i choć miałam też sposobność obejrzenia dużej wystawy Marca Chagalla w Belwederze oraz Rembrandta w Kunsthistorischen Museum, że nie wspomnę o "Mesjaszu" w Musikverein (Ivor Bolton i Tonkünstler-Orchester Niederösterreich), to jednak to wydarzenie pozostało w centrum jako najjaśniejsza gwiazda tej kulturalnej eskapady.



wtorek, 21 maja 2024

25. Festiwal Bachowski w Świdnicy /program i wykonawcy/

18 lipca 2024 r., koncertem w wykonaniu Álvaro Iborra Jiménez & Friends na dworcu w Żarowie rozpocznie się 25. edycja Festiwalu Bachowskiego w Świdnicy. Klarnecista wystąpi także nazajutrz w Muzeum Kupiectwa w Świdnicy. Ale dopiero o 19.00 usłyszymy w Kościele Pokoju w Świdnicy W. A. Mozarta, J. Haydna i Ch. W. Glucka w wykonaniu Bruno de Sá (sopran) i Capella Cracoviensis pod batutą Jana Tomasza Adamusa - szefa festiwalu. Jakie atrakcje czekają ponadto na melomanów?


PROGRAM 

18.07 czwartek

Żarów | dworzec kolejowy 21:00

scena nocna

Johannes Brahms: Kwintet klarnetowy

Wykonawcy:

ÁLVARO IBORRA JIMÉNEZ & FRIENDS

Álvaro Iborra Jiménez klarnet

Urodzony w Pampelunie (Hiszpania) Álvaro Iborra Jiménez rozpoczął studia muzyczne w Tafalli, kontynuował je w Pampelunie, a następnie w Saragossie u Emilio Ferrando, gdzie uzyskał najwyższe oceny. Swoje umiejętności doskonalił w Karlsruhe pod okiem Wolfganga Meyera. W zakresie muzyki dawnej studiował grę na klarnecie historycznym u Lorenza Coppoli w ESMUC w Barcelonie.

Álvaro Iborra Jiménez był laureatem wielu nagród na konkursach muzyki kameralnej: w Saragossie (2002), Burgos (2005), Weronie (2006) i Bari (2007). Był członkiem Baskijskiej Orkiestry Młodzieżowej, Narodowej Orkiestry Młodzieżowej Hiszpanii i The World Orchestra.

Pracował i współpracuje z takimi zespołami jak Concentus Musicus Vienna, Chamber Orchestra of Europe, Bachakademie Stuttgart, Freiburg Baroque Orchestra, Wrocławska Orkiestra Barokowa, Insula Orchestra, Nowa Orkiestra z Kolonii, Orkiestra Euskadi, Orkiestra Symfoniczna Orkiestra i Chór z Madrytu, Orkiestra Symfoniczna w Bilbao, Windband z Madrytu i zespół Enigma (Saragossa).

Katarzyna Olszewska Szymon Strzelczyk skrzypce

Dymitr Olszewski altówka Julianna Vinci wiolonczela

***

19.07 piątek

Świdnica, Muzeum Dawnego Kupiectwa 17:00

Wolfgang Amadeus Mozart: Kegelstatt-Trio

FORTEPIANO ATELIER

Álvaro Iborra Jiménez klarnet

Dymitr Olszewski altówka

Eliza Pawłowska fortepian

***

19.07 piątek

Kościół Pokoju 19:00

Wolfgang Amadeus Mozart: Aer tranquillo e dì sereni (Il rè pastore)

Joseph Haydn: Symfonia nr 77 | Vivace

Wolfgang Amadeus Mozart: Lugi da te (Mitridate)

Joseph Haydn: Symfonia nr 77 | Andante sostenuto

Christoph Willibald Gluck: Opprimete i contumaci (La Clemenza di Tito)

—

Wolfgang Amadeus Mozart: E Susanna non vien!... Dove sono i biei momenti (Le nozze di Figaro)

Joseph Haydn: Symfonia nr 77 | Menuetto. Allegro

Wolfgang Amadeus Mozart: In quali eccessi... Mi tradì quell'alma ingrata (Don Giovanni)

Joseph Haydn: Symfonia nr 77 | Finale. Allegro spiritoso

Niccolò Piccinni: Furie di donna irata (La buona figliuola)

Bruno de Sá sopran

Gwiazdą pierwszego koncertu w Kościele Pokoju podczas tegorocznego Festiwalu Bachowskiego będzie Bruno de Sá - sopranista, jeden z najbardziej fascynujących głosów naszych czasów. To prawdziwy męski sopran o rozległej skali, wirtuozowskiej koloraturze i krystalicznych wysokich dźwiękach. W Kościele Pokoju zaśpiewa arie Mozarta, Glucka i Picciniego, a towarzyszyć mu będzie Capella Cracoviensis po dyrekcją Jana Tomasza Adamusa.

Spośród występów Bruno de Sá należy wymienić m.in. debiut na Festiwalu Muzyki Dawnej w Innsbrucku jako Aminta w „L'Olimpiade” Vivaldiego pod dyrekcją Alessandro de Marcchi, debiut w roli Orfeusza w „Orfeuszu i Eurydyce” Glucka pod dyrekcją Michaela Hoffstettera (Gluckfestspiele), barokowe pasticcio „Sehnsucht” w reżyserii Andreasa Rosara i pod dyrekcją Philipa Armbrustera (Oper Dortmund), Aminta w „Aminta e Fillide” Haendla pod dyrekcją George'a Petrou (Händel-Festspiele Göttingen), pasticcio „Siface” z Capellą Cracoviensis pod dyrekcją Jana Tomasza Adamusa (Opera Rara Kraków), „Stabat Mater” Pergolesiego pod dyrekcją Reinharda Goebela (Verbier Festival), Cleofide w „Alessandro nell'Indie” Vinciego w reżyserii Maxa Emanuela Cenčica i pod dyrekcją Martyny Pastuszki (Bayreuth Baroque) oraz Stephano w „Roméo et Juliette” Gounoda w reżyserii Erica Rufa i pod dyrekcją Pierre'a Duoussauda (Opéra de Rouen Normandie).

Młody brazylijski sopranista zainaugurował sezon 2023/24, solowym programem „Neapolitan School”, który zaprezentuje na Festiwalu Oper Barokowych w Bayreuth wraz z Nuovo Barocco pod kierownictwem Dimitrisa Karakantasa. Pojawi się też w Opéra Royal w Wersalu, Opéra de Rouen Normandie, Théâtre des Champs-Elysées w Paryżu i wreszcie w wiedeńskiej Staatsoper u boku gwiazd baroku, takich jak Cecilia Bartoli i Max Emanuel Cenčic.

Ponadto powróci na Gluckfestspiele, aby zaśpiewać rolę Sesto w „La Clemenza di Tito” Glucka (Margravial Operahouse Bayreuth, Ekhof Theater Gotha). Zaśpiewa także Kleopatrę w „Marc'Antonio e Cleopatra” Hassego z {oh!} Orkiestrą pod dyrekcją Martyny Pastuszki (Katowice, Dortmund), a także Farnaspe w „Adriano in Siria” Grauna pod dyrekcją Dorothee Oberlinger — produkcji, która zostanie zaprezentowana w Schloßtheater Sanssouci w Poczdamie.

CAPELLA CRACOVIENSIS

 Jan Tomasz Adamus

BELLINI: OH! QUANTE VOLTE | BRUNO DE SA

***

19.07 piątek

Katedra pw. św. Stanisława i Wacława 22:00

Olivier Messiaen: Vingt regards sur l’enfant-Jésus / 20 spojrzeń na Dzieciątko Jezus

Wioletta Fluda-Tkaczyk fortepian

***

20.07 sobota

Pożarzysko | kościół św. Józefa 11:00

śniadanie na trawie

Wolfgang Amadeus Mozart: Kwintet klarnetowy

ÁLVARO IBORRA JIMÉNEZ & FRIENDS

Álvaro Iborra Jiménez klarnet

Katarzyna Olszewska Szymon Strzelczyk skrzypce

Natalia Reichert altówka

Monika Hartmann wiolonczela

⭢ kosze piknikowe mile widziane

***

20.07 sobota

Kościół Pokoju 18:00

Johann Sebastian Bach: kantata Schau, lieber Gott, wie meine Feind BWV 153

Johann Sebastian Bach: kantata Nun komm, der Heiden Heiland BWV 61

AKADEMIA BACHOWSKA

Joanna Zaucha sopran

Matylda Staśto alt

Zbigniew Malak tenor

Sebastian Szumski bas

Robert Bachara Agnieszka Świątkowska skrzypce

Jacek Dumanowski Dymitr Olszewski altówka

Konrad Górka wiolonczela

Marek Toporowski organy/kierownictwo muzyczne

***

Marcin Masecki, fot. Magda Hueckel
Ten pianista, kompozytor, aranżer, dyrygent, kurator i pedagog  Festiwalu Bachowskiego w Świdnicy - gościł na nim dotąd czterokrotnie — w 2017 roku był nawet festiwalowym artystą rezydentem (grał wówczas Chopina na pianinie, Mozarta na historycznym pianoforte, a Bacha na pozytywie organowym). W 2020 roku grał w Kościele Pokoju „Wariacje Goldbergowskie”, a ostatnio, w listopadzie 2023 - Schuberta w sali teatralnej Świdnickiego Ośrodka Kultury.
Marcin Masecki regularnie koncertuje z repertuarem klasycznym — solo, w składzie kameralnym lub z orkiestrami. Jest stałym kuratorem warszawskiego życia muzycznego, organizując festiwale i projekty łączące muzyków z różnych środowisk. Co roku prowadzi klasę improwizacji na Festiwalu Ensemble w Książu.
Współprowadzi również orkiestrę Jazz Band Młynarski-Masecki, grającą przedwojenny polski jazz w autorskich opracowaniach.
Jako kompozytor zadebiutował w maju 2023 swoim nowym poematem symfonicznym „W Wariacjach Goldbergowskich są trzy polonezy” eksplorującym związki między twórczością Bacha a naszym tańcem narodowym. Ma na koncie trzy symfonie i jeden koncert fortepianowy.
Pisze również dla filmu oraz dla teatru. Jest laureatem Orła za muzykę do filmu „Powrót do tamtych dni”. Był aranżerem, kompozytorem i konsultantem muzycznym filmu „Zimna wojna” Pawła Pawlikowskiego (nagroda „Najlepszy Reżyser” w Cannes). Wcześniej stworzył m.in. ścieżkę dźwiękową do filmu „O zwierzętach i ludziach” Łukasza Czajki, „Fuck for Forrest” Michała Marczaka, oraz „Obce niebo” Dariusza Gajewskiego.
Regularnie współpracuje z Polskim Radiem, Teatrem Studio, Barem Studio oraz orkiestrami MACV i Capellą Cracoviensis.


20.07 sobota

Kościół Pokoju 20:00

Ludwig van Beethoven: 3 ostatnie sonaty fortepianowe

— Sonata nr 30 E-dur

— Sonata nr 31 As-dur

— Sonata nr 32 c-moll

Marcin Masecki fortepian

***

21.07 niedziela

Kościół Pokoju 10:00

nabożeństwo kantatowe

AKADEMIA BACHOWSKA

Joanna Zaucha sopran

Matylda Staśto alt

Zbigniew Malak tenor

Sebastian Szumski bas

Robert Bachara, Agnieszka Świątkowska skrzypce

Jacek Dumanowski, Dymitr Olszewski altówka

Konrad Górka wiolonczela

Marek Toporowski organy / kierownictwo muzyczne

***

21.07 niedziela

Michałkowa | kościół św. Anny 12:30

śniadanie na trawie

Vivaldi Corrette Platti: Sonaty

Monika Hartmann wiolonczela

Natalia Olczak klawesyn

⭢ kosze piknikowe mile widziane

***

21.07 niedziela

Kościół Pokoju 19:00

Wolfgang Amadeus Mozart: Kwintet fortepianowy Es-dur

Ludwig van Beethoven: Kwintet fortepianowy Es-dur

MARCIN MASECKI & FRIENDS

Gilles Vanssons obój

Álvaro Iborra Jiménez klarnet

Krzysztof Stencel róg

Carles Valles fagot

Marcin Masecki fortepian

***

21.07 niedziela

Niedźwiedzica | kościół św. Mikołaja 21:30

koncert nocny

Bach & L’Italie

Justin Taylor klawesyn

***

22.07 poniedziałek

Jugowice | magazyn dworcowy 20:00

Franz Schubert: Sonata nr 21 B-dur (ostatnia sonata)

Marcin Masecki fortepian

***

23.07 wtorek

Walim | kościół św. Jadwigi Śląskiej 20:00

Franz Schubert: Oktet F-dur

ROBERT BACHARA & CO.

Álvaro Iborra Jiménez klarnet

Felix Polet róg

Tomasz Wesołowski fagot

Robert Bachara skrzypce

Natalia Reichert altówka

Monika Hartmann wiolonczela

Łukasz Macioszek kontrabas

***

24.07 środa

Muzeum Dawnego Kupiectwa 18:00

Johann Nepomuk Hummel: Septet fortepianowy op. 74

Tami Krausz flet

Gilles Vanssons obój

Krzysztof Stencel róg

Dymitr Olszewski altówka

Aleksandra Buczyńska-Kusak wiolonczela

Rafał Gorczyński kontrabas

Eliza Pawłowska fortepian

***

24.07 środa

Olszyniec | kościół św. Anny 20:00

Max Reger: Suita

Anton Webern: Langsamer Satz

skrzypce tba

Dymitr Olszewski altówka

Teresa Kamińska wiolonczela

***

25.07 czwartek

Żarów | dworzec kolejowy 21:00

scena nocna 

Biber: sacrum/profanum

Aleksandra Owczarek skrzypce

Klaudia Łoboda klawesyn

***

Kristian Bezuidenhout, fot. Marco Borggreve
Kristian Bezuidenhout! Pianista uznawany z jednego z największych interpretatorów muzyki klasycznej i romantycznej na historycznych instrumentach.

Artysta jest dyrektorem artystycznym Freiburger Barockorchester i głównym gościnnym dyrygentem English Concert. Jako solista jest regularnym gościem wiodących zespołów, w tym Les Arts Florissants, Orchestra of the Age of Enlightenment, Concertgebouworkest, Chicago Symphony Orchestra i Leipzig Gewandhausorchester; gościnnie dyrygował (od klawiatury) Orchestra of the Eighteenth Century, Tafelmusik, Collegium Vocale, Juilliard 415, Kammerakademie Potsdam i Dunedin Consort.

Występował z artystami takimi, takimi jak Philippe Herreweghe, Frans Brüggen, Trevor Pinnock, Giovanni Antonini, Jean-Guihen Queyras, Anne Sofie von Otter, Mark Padmore czy Matthias Goerne.

W obecnym sezonie artystycznym występuje z wieloma zespołami, takimi jak Orchestre National de Belgique, La Scintilla, Tafelmusik Baroque, Camerata Salzburg i Australian Chamber Orchestra oraz w recitalach ze słynnymi muzykami — w tym Isabelle Faust i Kristin von der Goltz, z którymi odbywa tournée po Japonii. Odwiedza ponadto wiele krajów Europy z Jean-Guihen Queyras, Antoine Tamestit, Rachel Podger, Amandine Beyer, Marco Ceccato i Chiaroscuro Quartet.

Bogata w liczne nagradzane wielokrotnie płyty dyskografia Kristiana Bezuidenhouta (związany jest on z wydawnictwem Harmonia Mundi) obejmuje m.in. komplet utworów Mozarta na fortepian solo. Wśród ostatnio wydanych albumów należy wymienić „Winterreisse” z Markiem Padmore, sonaty Bacha na skrzypce i klawesyn z Isabelle Faust, sonaty fortepianowe Haydna i komplet koncertów Beethovena z Freiburger Barokorchester.

26.07 piątek

Kościół Pokoju 19:00

Wolfgang Amadeus Mozart: Koncert fortepianowy d-moll

Joseph Haydn: Symfonia nr 76 Es-dur

Kristian Bezuidenhout fortepian

CAPELLA CRACOVIENSIS

Katarzyna Olszewska skrzypce/kierownictwo muzyczne

***

26.07 piątek

Glinno | kościół Matki Bożej Bolesnej 21:00

Orlando di Lasso: Lagrime di San Pietro

Magdalena Łukawska Antonona Ruda sopran

Ilona Szczepańska Łukasz Dulewicz alt

Dominik Czernik Piotr Szewczyk tenor

Marek Opaska bas

Jan Tomasz Adamus dyrygent

***

27.07 sobota

Łagiewniki | pocysterski zespół klasztorny 11:00

śniadanie na trawie

barok niemiecki

OVERTONE

Julia Karpeta viola da gamba

Klaudia Matlak skrzypce

Maurycy Raczyński klawesyn

⭢ kosze piknikowe mile widziane

***

27.07 sobota

Kościół Pokoju 18:00

Johann Sebastian Bach: kantata Mein liebster Jesus ist verloren BWV 154

Johann Sebastian Bach: kantata Wer mich liebet, der wird mein Wort halten BWV 59

Johann Sebastian Bach: Koncert klawesynowy A-dur

AKADEMIA BACHOWSKA

Antonia Ruda sopran

Ewa Zeuner alt

Jonas Finger tenor

Marek Opaska bas

Gilles Vanssons tba obój

Agnieszka Świątkowska Seojin Kim skrzypce

Natalia Reichert altówka

Monika Hartman wiolonczela

Anna Bator kontrabas

Marcin Świątkiewicz klawesyn/kierownictwo muzyczne

***

Saskia Giorgini, fot. Julia Wesely

27.07 sobota

Kościół Pokoju 20:00

Franz Schubert: Schwanengesang

Ludwig van Beethoven: An die ferne Geliebte

Ian Bostridge tenor

Saskia Giorgini fortepian

Ian Bostridge, fot. Kalpesh Lathigra

Niezwykły głos i sztuka interpretacji zaprowadziły brytyjskiego tenora Iana Bostridge'a na wszystkie największe sceny operowe, sale koncertowe i muzyczne festiwale. Jest wspaniałym Ewangelistą w pasjach Bacha i cenionym wykonawcą ról w operach Monteverdiego, Mozarta czy Brittena. Ale to pieśń, a zwłaszcza niemiecka lieder, zawsze była formą najbliższą jego wrażliwości, a Schubert pierwszą miłością. W Świdnicy — wspólnie z Saskią Giorgini przy fortepianie — zaśpiewa jego „Schwanengesang”, zbiór pieśni, który okazał się ostatnią wypowiedzią tego przedwcześnie zmarłego w gatunku, który przyniósł mu największą sławę.

W niezwykle bogatej dyskografii Iana Bostridge'a znajdziemy nie tylko liczne recitale pieśniowe, z których wiele ma status klasyków, ale też wiele kompletnych nagrań oper, m.in. „Die Entführung aus dem Serail” i „Idomeneo” Mozarta, „Dido and Aeneas” Purcella, „Orfeo” Monteverdiego, „The Turn of the Screw” Brittena, czy „The Tempest” Thomasa Adèsa.

Ostatnimi czasy mieliśmy szczęście gościć go kilkukrotnie w Polsce na festiwalu Opera Rara Kraków, gdzie nie tylko występował solo, ale wziął również udział w produkcji scenicznej oratorium „Das Paradies und die Peri” (reż. Cezary Tomaszewski, Capella Cracoviensis, dyr. Jan Tomasz Adamus).


***

27.07 sobota

Zastruże | kaplica mszalna pw. Matki Boskiej Królowej Świata 22:00

koncert nocny

carte blanche

Robert Bachara skrzypce

***

28.07 Świdnica

Kościół Pokoju 10:00

nabożeństwo kantatowe

AKADEMIA BACHOWSKA

Antonia Ruda sopran

Ewa Zeuner alt

Jonas Finger tenor

Marek Opaska bas

Gilles Vanssons tba obój

Agnieszka Świątkowska Seojin Kim skrzypce

Natalia Reichert altówka

Monika Hartman wiolonczela

Anna Bator kontrabas

Marcin Świątkiewicz klawesyn/kierownictwo muzyczne

***

28.07 niedziela

Bagieniec | Winnica Silesian 12:30

śniadanie na trawie

barok angielski

OVERTONE

Julia Karpeta viola da gamba

Klaudia Matlak skrzypce

Maurycy Raczyński klawesyn, fidele kolanowe

⭢ kosze piknikowe mile widziane

***

28.07 niedziela

Piława Górna | pałac Gladishof 18:00

piknik romantyczny

Mozart & Pleyel: kwartety smyczkowe

Bartłomiej Fraś Tomasz Góra skrzypce

Dymitr Olszewski altówka

Aleksandra Buczyńska-Kusak wiolonczela

⭢ kosze piknikowe mile widziane

***

Tallis Scholars

Przez ponad pół wieku działalności koncertowej i nagraniowej Tallis Scholars zrobili prawdopodobnie więcej niż jakakolwiek inny zespół dla popularyzacji wokalnej muzyki renesansu.

Śpiewali ten repertuar na każdym kontynencie z wyjątkiem Antarktydy. Występowali w Royal Albert Hall, Kaplicy Sykstyńskiej, Lincoln Center i Carnegie Hall w Nowym Jorku, Filharmonii Berlińskiej, Bazylice św. Marka w Wenecji, Seoul Arts Centre Korea, Globe Theatre, Concertgebouw w Amsterdamie, Wigmore Hall, Operze w Sydney oraz w setkach innych kościołów i sal koncertowych rozsianych po całym świecie.

Tallis Scholars nieustannie pielęgnują swoje unikalne brzmienie chwalone przez recenzentów za klarowność, wyjątkową barwę, giętkość artykulacji. Nie bez powodu w BBC Radio 3 nazwano ich „jednym z najcenniejszych brytyjskich dóbr ekportowych”

28.07 niedziela

Katedra pw. św. Stanisława i Wacława 21:00

Palestrina

The Tallis Scholars

informacja prasowa

środa, 25 października 2017

W tym szaleństwie jest metoda, czyli o pożytkach przekładu intersemiotycznego

                                                                                                    motto:
„Jestestwo człowieka nie tylko nie da się
zrozumieć bez szaleństwa, lecz nie byłoby
jestestwem człowieka, gdyby nie niosło ze
sobą szaleństwa jako granicy swej wolności.”
Jacques Lacan

Johann Heinrich Füssli, Chodząca we śnie Lady Makbet


Na marginesie pewnej lekcji

Szalony urok przekładu intersemiotycznego
         
             Jedną z umiejętności, które wymienia się w standardach wymagań dla egzaminu maturalnego jest „porónywanie tekstów kultury, dokonywanie przekładu intersemiotycznego”(Dz.U. Nr 17, poz.15) . Jeśli przy tym jesteśmy świadomi, że przekład taki jest w zasadzie niemożliwy (Maryla Hopfiger[1], Alicja Helman[2], ), mamy bowiem do czynienia z tak odmiennymi rodzajami tworzywa, możemy wówczas popaść w stan frustracji, a może nawet szaleństwa. Na szczęście to ostatnie – jeśli wierzyć Mistrzowi ze Stratfordu – może okazać się metodą. Mój „pedagogiczny przypadek” zdaje się to potwierdzać.
           Otóż w cyklu zajęć poświęconych romantyzmowi, które realizowałam wokół tematów o charakterze uniwersalnym: snów, pejzażu, maski, więzienia itd., znalazło się także szaleństwo. Nie tylko Shakespeare`owi zawdzięczamy interesującą galerię szaleńców (Ofelia, Lady Makbet, Tytania, Król Lear), pojawiają się oni bowiem już w mitologii i na kartach Biblii. A i my nie mamy się czego wstydzić, bo szaleńców ci u nas dostatek, zwłaszcza za sprawą romantyków, którzy postacie szaleńców wprowadzali ochoczo, a nawet programowo (Karusia z Romantyczności). Na romantycznych szaleńcach wprawdzie poprzestałam, ale trzeba pamiętać, że pojawiali się oni w literaturze polskiej i później (Ojciec w Sklepach cynamonowych Bruno Szulza czy bohater Obłędu  Krzysztonia).
          Mając taki temat mogłam już sobie (i młodzieży) pozwolić na wszystko...

Przedmiotem rozważań miały stać się postacie literackie znane z dzieł Wieszczów Naszych, a mianowicie: Karusia z ballady Romantyczność  i Gustaw z IV cz. Dziadów Adama Mickiewicza, Kordian z dramatu Juliusza Słowackiego i Maria, żona  Hrabiego Henryka z Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego. Uczniowie mieli opracować scenariusze[3], których koncepcja, sposób ukazania postaci, byłyby zarazem próbą określenie jej miejsca w świecie, a więc istoty tego szaleństwa. Mogli przy tym dokonywać różnych „operacji” na tekstach, tzn. parafrazować je, skracać, a nawet parodiować. Pomocą służyły także fragmenty książki Aliny Kowalczykowej Romantyczni szaleńcy, a fragmenty filmów i spektakli ze słynnymi scenami obłędu (Ofelii, Kordiana i Marii) obejrzeliśmy pod koniec zajęć – dla porównania.
      Przed rozpoczęciem bloku lekcyjnego poświęconego problematyce szaleństwa w romantyzmie poprosiłam moich uczniów, aby każdy z osobna powiedział, z czym kojarzy mu się „szaleństwo” i „szaleniec”. Okazało się, że wszyscy, bez wyjątku, interpretowali zagadnienie na sposób romantyczny: szaleniec to ktoś fascynujący, inny, nietuzinkowy, trudny, skomplikowany itd. „Szaleniec” zatem to nie „chory”, lecz – jak się dziś eufeministycznie określa – „normalny inaczej”. Choć w stereotypach, romantyzm trwa w kolejnym pokoleniu, z pozoru pragmatycznym i bez historycznych „obciążeń”... A może moi wychowankowie są jednak szalenie wrażliwi..?
Czas poświęcony na analizę postaci i próby przekształcania tekstu literackiego na scenariusz filmowy nie był jednak stracony, bo pozwalał lepiej zrozumieć ukryty sens owego szaleństwa – kolejnej romantycznej transgresji. Mój artykuł w pewnym sensie jest uporządkowaniem „wiedzy” o romantycznym szaleństwie. W czasie klasowych dyskusji miała ona  charakter bardziej fragmentaryczny i w tej wersji zapewne nie nadawałaby się do opisania (i czytania!). Za to dołączam do artykułu próbki tekstów owych „scenariuszy”.

Czemu służą romantyczne szaleństwa?

       Szaleńcy pojawiali się w literaturze na długo przed romantyzmem, nigdy dotąd jednak nie miało szaleństwo takiej rangi i nie było potraktowane w kategoriach ontologicznych. „Patronem” romantycznych szaleńców jest niewątpliwie Shakespeare, przede wszystkim jako twórca postaci Hamleta (motto Romantyczności: „Zdaje mi się, że widzę...gdzie? Przed oczyma duszy mojej.”), który w masce szaleńca usiłuje dociec prawdy o zbrodni, o ludziach. Daje mu ona bowiem większą wolność zewnętrzną i wewnętrzną, do czasu...  Warto też przypomnieć postać „pięknie szaloną”, a mianowicie Don Kichota – bohatera powieści Cervantesa, który, choć bywa śmieszny i żałosny, to jednak w powszechnej świadomości stał się synonimem bezkompromisowego idealisty, człowieka, który gardzi przyziemnością, a ceni wartości duchowe ponad wszystko. Jakby powiedział romantyk (i Shakespeare), „widzi oczyma duszy...”  Szaleństwo romantyczne bowiem ma przede wszystkim walory poznawcze. Warto przytoczyć w tym miejscu słowa Wertera, który stał się wzorem dla wielu postaci utworów romantycznych:

„... moje namiętności były zawsze bliskie obłędu, a nie żałuję [tego] , bo pojąłem sam z siebie, że trzeba było z dawien dawna obwołać (...) szaleńcami wszystkich niezwykłych ludzi, którzy stworzyli coś wielkiego, coś na pozór nieosiągalnego”.[1]  

Szaleństwo wyzwala , według romantyków, ze schematów codzienności, pozwala dotknąć tajemnicy, przekroczyć własne ograniczenia. W takim sensie  z szaleństwem łączy się miłość, „wyrywa” bowiem człowieka ze społeczeństwa, czyniąc go bytem jedynym i niepowtarzalnym. Z tych samych powodów i Karusia, i Gustaw stają się dla Mickiewicza ważnymi (i zwycięskimi!) postaciami w sporze o pryncypia poznania. Przyjrzyjmy się zatem bliżej sylwetkom bohaterów szalonych.
        W Romantyczności narrator nie nazywa Karusi szaloną, opisuje natomiast szczegółowo objawy jej anormalności. Po pierwsze, wydarzenia rozgrywają się w dzień, ale bohaterka wita niewidocznego ukochanego słowami: „Tyżeś to w nocy?”. Stan emocjonalny dziewczyny dowodzi deformacji rzeczywistości (inna, „nocna” przestrzeń i czas). Po drugie, dziewczyna wykonuje różne, nieskoordynowane ruchy, płacze i śmieje się na przemian. W jej zachowaniu trudno dopatrzeć się logiki, ponadto zaś świadczy ono o całkowitym zerwaniu więzi ze światem zewnętrznym. Po trzecie, bohaterka mówi o wyobcowaniu i wrogości otoczenia, gdy tymczasem otaczający ją ludzie wierzą w jej wizje i współczują jej (z wyjątkiem „starca”). Ów dysonans dowodzi, że subiektywnie odczuwa ona dystans i niechęć, jak człowiek psychicznie chory. Lud jednak nie traktuje odmienności Karusi w kategoriach choroby, lecz jako nadprzyrodzony dar. Podobnie uważa młody romantyk - narrator. Szaleństwo dziewczyny zbliża ją bowiem do utraconej miłości, a narratorowi pozwala zakwestionować paradygmaty poznawcze oświeceniowego racjonalizmu. „Dobrze widzi się tylko sercem, najważniejsze jest niewidoczne dla oczu”.... Czyżby Antoine de Saint Exupery czytywał ballady Mistrza Adama?  Szalone sugestie, prawda?
         Kiedy Gustaw wkracza w Noc Dziadów do chatki pustelnika, trudno w ogóle jednoznacznie określić, kim jest: „Na progu pojawia się ni to człowiek, ni to widmo”, jak nas informują didaskalia dramatu. I tajemnica jego statusu ontologicznego pozostanie do końca niewyjaśniona, a on sam – „oszalały z miłości” po to chyba, by uświadomić nam, że droga ludzkiego rozwoju odbywa się w toku niekończących się transgresji. Istota zaś, z którą mamy do czynienia pozostaje tajemnicą, nie poddającą się racjonalnemu postrzeganiu. W chacie Księdza dokonują się za sprawą owego szaleńca sprawy, które zaprzeczają istnieniu racjonalnego świata, dowodzą, że  wiedzę o człowieku, o sobie, można  czerpać jedynie z przeżytego osobiście cierpienia. Jego źródłem jest tragiczne rozdarcie człowieka pomiędzy „materią” a transcendencją. Jest też w akcie samobójczym Gustawa rytualny gest powrotu „do początków” , oznaczający odnowienie siebie i kosmosu. Najpierw jednak musi umrzeć „stary” człowiek, by mógł narodzić się „nowy”. Jego odrodzenie odbywa się przez cierpienie, przede wszystkim cierpienie miłosne. Tak też kończy się ta część dramatu – przestrogą: „Kto za życia choć raz był w niebie,/ Ten po śmierci nie trafi od razu”.
Kiedy gaśnie światło, znika materia, czas i przestrzeń – z tej nicości wyłoni się nowa rzeczywistość – historyczna III cz. Dziadów.
           Jeśli jednak Mickiewicz umieszcza swych bohaterów w scenerii, która może uwydatniać dysonans między nimi a tzw. resztą świata ( są „obcy dla ludzi i dla świata”), to dwaj inni romantycy - Juliusz Słowacki i Zygmunt Krasiński -  pokazują swoich  szaleńców
w scenerii dla nich adekwatnej, a mianowicie w „szpitalu waryatów”.
Autor Kordiana opisał warunki w nim panujące jako koszmarne i ... malownicze. Zbiorowa sala – chorzy spacerujący i klatki z powiązanymi „waryatami” (ponad 30 drewnianych łóżek z baldachimami i wyrzeźbioną na nich figurą świętego – na takim łóżku leżał zapewne Kordian... Lekarz i historyk zakładu dla umysłowo chorych Stanisław Chomętowski pisał m.in., że zdarzało się bonifratrom pokazywać obłąkanych za pieniądze, „niby dzikie zwierzęta” i że byli oni wystawieni na pośmiewisko i prześladowanie (podobne sceny odnajdziemy w znanym filmie Davida Lyncha „Człowiek – słoń”). O sposobach „leczenia” zamilczmy. Kordian trafia do zakładu na obserwację. Wprawdzie wiemy, że nie jest wariatem, lecz spiskowcem, jednak Słowacki rozbudowuje wokół bohatera klimat szaleństwa. Prezentowani w tej scenie wariaci są ukazani ironicznie, a przy tym w ich egzaltowanej postawie życiowej odnajdujemy podobieństwo do Kordiana. O zdrowiu bohatera świadczy jednak dyskusja z szatanem (Doktorem) o celowości działania, w której Kordian oddala pokusę rozumnego cynizmu. Oczywiście dostrzegamy różnicę między Kordianem a innymi ludźmi – jest to człowiek nadwrażliwy, nieprzeciętny, utalentowany, niekonwencjonalny. Musi więc być wyobcowany. Jego „szaleństwo” jest jednak wartością, oznacza szlachetną odmienność wrażliwego indywidualisty i idealisty, podczas gdy tzw. „normalny świat” rozczarowuje swoim materializmem, cynizmem i brutalnością.  Szaleństwo służy zatem kompromitacji świata kierującego się racjonalnymi przesłankami, także co do sprawy powstania.
            W Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego Maria, żona hrabiego Henryka, jest przykładem „klinicznym” obłędu, ale trzeba zauważyć, że świat przedstawiony tej tragedii cały jest szalony i patologiczny.
Hrabia opętany jest żądzą sławy i doskonałego piękna, wrażenie oszalałych czynią także rewolucjoniści. Krasiński ukazuje w taki oto sposób kryzys cywilizacji europejskiej. Świat widziany jest w optyce klęski rozumu i porządku wobec szaleństwa. Maria popada w obłęd, opuszczona przez Męża dla widma romantycznej miłości. Pragnęłaby zostać poetą, w przekonaniu, że tylko tak zbliży się ponownie do ukochanego. Zamknięta wśród obłąkanych, umiera w obecności wypełnionego poczuciem winy Męża. Zanim się to jednak stanie, to właśnie ona – szalona – wypowiada proroctwo, wedle którego ich syn Orcio (aluzja do mitycznego Orfeusza?) zostanie poetą i przedwcześnie umrze. Antycypuje także obraz oszalałego świata, którego doświadczenie stanie się udziałem wszystkich osób dramatu.

„Życie jest jedynie (...) opowieścią idioty, pełną wrzasku i wściekłości, / A nie znaczącą nic.”[2]
                                                                                                                                          

     Fenomen fascynacji romantyków szaleństwem ma zatem złożone przyczyny: służy otwarciu się przed człowiekiem perspektyw – poznawczych, moralnych, społecznych, metafizycznych. To dowodzi, że w romantycznym szaleństwie w istocie jest metoda.
Czy odnajdziemy ją również w metodyce stosującej przekład intersemiotyczny jako sposób na głębszą i bardziej osobistą interpretację tekstu, niż te „jedynie słuszne”, „mój Kotku”( jakby powiedział Witkacy)?

Fenomen fascynacji romantyków szaleństwem ma zatem złożone przyczyny: służy otwarciu się przed człowiekiem perspektyw – poznawczych, moralnych, społecznych, metafizycznych. To dowodzi, że w romantycznym szaleństwie w istocie jest metoda.
Czy odnajdziemy ją również w metodyce stosującej przekład intersemiotyczny jako sposób na głębszą i bardziej osobistą interpretację tekstu, niż te „jedynie słuszne”, „mój Kotku”( jakby powiedział Witkacy)?



 Scenariusze uczniów: 



Bartosz Bieszczad, I LO we Wrocławiu


Scenariusz na podstawie sceny w domu dla obłąkanych w Nie-Boskiej komedii  Zygmunta Krasińskiego.

Scena 1

W piękny, wietrzny, letni dzień pod drzwi ośrodka dla umysłowo chorych podjechał powóz, z którego wysiadł nienagannie ubrany Groteskowy Hrabia. Żona naczelnego doktora szpitala, atrakcyjna kobieta w średnim wieku, uchyliła masywne drzwi.
-          A wielmożny pan zapewne do hrabiny?
-          Jestem p...poetą, przyjacielem męża – z nonszalancją, szerokimi gestami – Jakże się miewa pacjentka?
Para spaceruje  po ogrodzie pielęgnowanym przez pacjentów. Dokoła kręci się mnóstwo ludzi ubranych w białe, szpitalne uniformy. Kopią doły, sadzą drzewka, przechadzają się, pracują przy przycinaniu krzewów, wyrywaniu chwastów. Niektórzy leżą, inni siedzą grając w karty lub czytając.
-          To jest rzecz bardzo krucha, delikatna... To ona rodzi światy! Najsubtelniejsza materia pod słońcem.
-          Tak, tak, tego nie można się pozbyć...
Słychać strzępy rozmowy dwóch pacjentów z długimi brodami, zajętych sadzeniem młodych dębów. Tuż obok przechodzi Groteskowy Hrabia z żoną doktora, również zajęci rozmową:
-          Hrabina jest tutaj dopiero drugi dzień. Przywieźli ją wczoraj i mąż kazał ją zamknąć w najgłębszym lochu! Gdyby pan widział te konwulsje! Ci tutaj to potulne baranki... Raz tylko trafił do nas szlachcic, było to cztery lata temu... Ten to dopiero narobił zamieszania! Mąż postawił diagnozę: "„choroba cywilizacyjna". Mówił, że jest najgorsza, ale nikt mu nie uwierzył. Dopiero później się okazało, że miał rację, dgy ten pacjent sam siebie pożarł.
-          A tamci dwaj?
-          To dziwna historia... Przywędrowali boso, podobno aż z Siedmiogrodu. Albert, ten wyższy, miewa święte wizje.
-          Święte wizje, prorocy, objawienia... I to ma być poezja? To wszystko bajki. Powiem pani coś: cały świat my sami sobie tworzymy. Rozumie pani? Jest tak jak nam się wydaje, że jest. Ale droga pani, proszę mi powiedzieć, co by było, gdyby każdy miał tego świadomość? Gdzież by było miejsce dla takiego poety jak ja? Proszę popatrzeć na tamtego – podchodzi do człowieka siedzącego pod drzewem w pozycji wyprostowanej, w bezruchu. – Nie rusza się. Pomacham mu przed oczami – nie, krzyjnę – także nic, palnę go – Ściąga rękawiczkę i bije nią znieruchomiałego człowieka – bez żadnej reakcji z jego strony.
-          Ach, jakie to żałosne... Człowiek człowiekowi nierówny. A gdybyśmy znali nasze możliwości...
Zachowanie Hrabiego nie pozostało bez echa. Słychać szepty i widać nieprzyjazne spojrzenia.
- Proszę się nie obawiać. Oni są bardzo potulni. Ani cienia agresji. Ani ja, ani doktor nie wiemy dlaczego. Może to górskie powietrze...  A czy to prawda, że jabóbiny tej nocy porwali męża hrabiny?
W trakcie spaceru rozmawiającej pary pacjenci uciekali im z drogi. Część zaszyła się za pniem wielkiego drzewa, by móc stamtąd obserwować idących. Kiedy mijali stojącą blisko lasku beczkę (warto dodać, że Hrabia coraz częściej spoglądał na biust swojej rozmówczyni), wynurzyła się z niej zarośnięta, zmieniona starością i chorobą głowa ludzka, która poczęła bacznie ich obserwować. Ani Henryk, ani żona doktora nie zwrócili nań najmniejszej uwagi.
-          Ekchę... – głośno chrząknął mieszkaniec beczki, tak że Hrabia drgnął – czy mogę pana o coś spytać?
-          Oczywiście – odparł gość.
-          Przepraszam, ale czy niest pan snobem?! – wrzasnął na cały głos ów dziwny osobnik, powodując wielkie zmieszanie na twarzy  Groteskowego Hrabiego oraz śmiech i szydercze spojrzenia wszystkich dokoła, poza żoną doktora, rzecz jasna. Najbardziej cieszyli się ludzie schowani za drzewem – przewracali się i tarzali ze śmiechu.

Scena 2


Ciemny loch. W oddali śmiech jeszcze nie umilkł. Z zatęchłej klatki, oświetlonej skąpym światłem świecy, mieszkaniu szczurów i pluskiew, rozlega się donośny głos starego człowieka:
- Drżyjcie ludzie, bowiem dzień sądny jest blisko! W łańcuchy spętaliście Boga! Wielkie miasto rozpadnie się na części, a jego mury runą! Drżyjcie ludzie, albowiem wszystko jest na opak! Wasze domy staną się siedliskiem demonów, a sprawami waszymi zarządzi szatan, tak że nie odróżnicie prawdy od kłamstwa, a dobra od zła. I stanie się świat miejscem nierządu i bezprawia. Nadejdą wielkie wojny i głód. Drżyjcie ludzie, bo nadejdą czasy, w których „żyć” będzie znaczyć  „sprzedać swą duszę”. Bowiem jest napisane: „Królestwo moje nie jest z tego świata”. Drżyjcie, bo widziałem zagładę!
Milknie. Hrabia z kobietą pospiesznie przemykają korytarzami. Stają przed niewielkim pomieszczeniem, w którym znajduje się parę niezbędnych sprzętów, spośród których dominuje drewniane łoże z baldachimem i wyżeźbioną figurą świętego. Spoczywa na nim skulona Hrabina.
-          Mario, Mario, poznajesz mnie?
-          Przysięgałam ci wierność do grobu – udręczonym głosem odpowiada kobieta.
-          Mario, zaraz cię stąd zabiorę!
-          Pozwól mi skończyć dzieło.
-          O czym ty mówisz? Chodź!
-          Modliłam się trzy noce i Bóg mnie wysłuchał. Odkąd cię straciłam zaszła we mnie zmiana. „Panie Boże” – mówiłam i biłam się w piersi, i pokutowałam – „Spuść na mnie ducha poezji”. I stało się! Teraz już mną nie pogardzisz! Teraz wiem wszystko! Morze, gwiazdy, burza, ogień! Ach, jeszcze bitwa! Wszystko wygram, wyśpiewam, ujmę i opiszę! Posłuchaj: 
                                    Nieskończoność mnie obleje
                                    I jak ptak w nieskończoności
                                    Błękit skrzydłmi rozwieję
                                    I lecąc się rozmdleję
                                    W czarnej nicości
                                                                                  Mężu mój, wiesz czym jest wieczność?!
-          Przekleństwo – przekleństwo. Majaczysz Mario.
-          Henryku mój, Henryku, jakżem szczęśliwa – pada mu w objęcia i czule całuje. Drżyjcie ludzie, słońce trzecią część blasku straciło, gwiazdy zaczynają potykać się po swoich drgach! Bestia rośnie w siłę! Wy – to jej ręce i nogi!

Słychać dochodzące z zewnątrz odłosy burzy.
-          Dla mnie już nadszedł dzień sądu – kwituje ironicznie Hrabia.
-          Rozjaśnij czoło, czegóż ci brakuje! Nasz syn będzie poetą, jakże cię kocham, Henryku! I wiesz co...
-          Mów – zajmę się wszystkim.
-          Powiem ci, co by było, gdyby Bóg oszalał – szepce mu do ucha – Wszystkie światy lecą to na dół, to w górę, człowiek każdy, robak krzyczy „Ja Bogiem!” i co chwilę, jeden po drugim, konają. Gasną komety i słońca. Chrystus nas już nie zbawi – wziął krzyż w obie ręce i rzucił go w otchłań. Jedna tylko Najświętsza Bogurodzica się modli, i gwiazdy jej służebnice. Ale i ona pójdzie, kiedy pójdzie świat cały! – osuwa się wyczerpana.
-          Mario, źle tobie?
-          To ta lampa, ktoś mi ją w głowie zaświecił i lampa się kołysze – nieznośne... Żegnam cię Henryku. Jak mi dobrze... – milknie na zawsze.
-          Drżyjcie ludzie – ciemne pomieszczenia wypełnia znowu głos starego człowieka – bo nadejdą czasy, kiedy szatan będzie przemawiał przez usta cnotliwych! Ludzka stopa stanie na księżycu! Syn nie pozna ojca, a ojciec syna! Słuchajcie narody! Im wyżej człowiek się wzniesie, tym niżej upadnie! Drżyjcie, bo nadejdą czasy, gdy zdrowymi nazwie się szaleńców, a zdrowych szaleńcami...!

Obraz oddala się, widzimy, że znajdował się on w ekranie telewizora. Aparat stoi w dużej przestronnej sali, pełnej pacjentów w białych uniformach. Jedni kiwają się miarowo na siedzeniach, inni wodzą nieobecnym wzrokiem po suficie. Tylko jeden z nich bacznie obserwuje ekran. W zbliżeniu widzimy jego twarz -–jest to twarz Hrabiego...

Koniec




Magdalena Jaśniowska, I LO, Wrocław

Scenariusz na podstawie VI sceny III aktu  Kordiana Juliusza Słowackiego.

Rzecz dzieje się w słoneczny poranek w środku ogromnego miasta. Stają tam duże i brzydkie budynki o groteskowych kształtach i jaskrawych kolorach. Ulicą przelewa się tłum dziwacznych przechodniów poubieranych w wymyślne barwne stroje ze skór i błyszczących tkanin. Jedni mają na głowach kolorowe czuby, inni – wielkie kapelusze albo rozmaite, nie poddające się żadnej definicji fryzury. Przystojny długowłosy młodzieniec w obcisłym złotym garniturze wynurza się z tłumu i skręca w boczną pustą uliczkę. Pewnym krokiem przechodzi przez bramę staroświeckiego czerwonego budynku, na którym widnieje tabliczka z napisem „Wojewódzki Szpital Psychiatryczny”. Kroki mężczyzny dudnią w pustym hallu. Nagle za jego plecami słychać drwiący głos:
DOZORCA – Przyszedł pan zwiedzić szpital?
DOKTOR (odwraca się do niego i podaje monetę) – Oto pozwolenie.
DOZORCA (stary mężczyzna w srebrnym kombinezonie, przyjmując łapówkę, uśmiecha się przymilnie) -  Z tym wolno panu, gdzie pan chce.
Ciemnym korytarzem prowadzi przybysza jednocześnie zabawiając go rozmową:
-          Tu sa wariaci, na piętrze sale wariatek... Spogląda na nieznajomego, ale ten milczy. Pyta więc przymilnie:
-          Pan jest lekarzem?
-          Tak.
Śmiejąc się niezbyt mądrze wchodzi z Doktorem do sali . Pomieszczenie jest białe i sterylnie czyste. Wrażenie zakłoca nieco żółta kałuża moczu. W dwóch rzędach stoją łóżka. Trzech pacjentów leży na nich nieruchomo – są przywiązani pasami. Dwaj inni grają na podłodze w szachy. Kordian stoi odwrócony twarzą do zakratowanego okna. Na dźwięk otwieranych drzwi wszyscy, prócz niego, krzyczą przerażeni widokiem Doktora:
- Aaaaaaaaaa!
Dwaj szachiści chowaja się pod łóżkiem. Kordian pozostaje nieporuszony.
DOZORCA do Doktora – Ciekawe, czy pan zgadnie, który z nich to największy wariat?
DOKTOR (wskazując na Kordiana) – Ten.
DOZORCA (śmiejąc się drwiąco) – Jest tu pięciu szaleńców, a pan wybrał  zdrowszego od siebie, a nawet ode mnie.
DOKTOR (z ironią) – Nawet? Wyciąga papierosy, wkłada sobie jednego do ust.- Pan pozwoli, że zapalę.
DOZORCA – Nie mam ognia. Nagle krzyczy z bólu i rzuca trzymaną w ręce monetę.
DOKTOR łapie monetę, zapala od niej papierosa i oddaje ją Dozorcy. -  Dziękuję.
DOZORCA przyjmuje monetę i pośpiesznie odchodzi.
DOKTOR (do jednego z wariatów skulonych pod łóżkiem) – Zwariował. Mruga do wariata, a ten chowa się jeszcze głębiej.
Doktor podchodzi do Kordiana, który dopiero w tym momencie odwraca się w jego stronę. Jest dużo niższy i chudszy od dobrze zbudowanego Doktora. Jego poorana zmarszczkami twarz czterdziestolatka wyraża ogromne cierpienie pomieszane z przerażeniem.
KORDIAN (słabym głosem) – Kim jesteś?
Doktor (przyjacielsko, niemal filuternie) – Jestem zapaleńcem.
KORDIAN – Musiałeś się urodzić dziś rano. Wszyscy dotąd mówili, żem jeden na świecie.
DOKTOR – Może mnie nie poznali. Ale ty... znasz mnie.
KORDIAN (przypatrując mu się z uwagą, kiwa głową) – Spotkaliśmy się w nocy przed sypialnią cesarza. (gwałtownie) Co tam robiłeś?
DOKTOR pokazuje w stronę okna, przy którym nadal obaj stoją i z którego rozciąga się widok na szpitalny ogród. Kordian staje bokiem do niego i słucha zapatrzony. – Podlewałem kwiaty.
W środku ogrodu pojawia się obraz dworu, jakiś dostojnik mówi coś do drugiego za plecami cesarza i obaj się śmieją. Obserwuje ich inny, stojący obok tronu, nachyla się nad cesarzem i szepce mu coś do ucha. Obraz znika, na miejscu szpiega pojawia się klon. Kolejna wizja przedstawia szereg generałów wypinających w kierunku władcy piersi pełne orderów. Obraz znika, na miejscu wojskowych widać ludzi kłaniających się w pas przed cesarzem – ci zamieniają się w trzciny. Doktor szepce Kordianowi do ucha:
-          Posiałem je wszędzie. Na moim oknie rośnie nowe ziele. Wkrótce wyda pąki liczne jak myśli milionów, potem zakwitnie czerwono jak krew...
KORDIAN – Czy ta roślina kwitnie? Pleni się...
DOKTOR – Już wschodzi, ale by mróz jej nie zaszkodził, przykryłem ją garnkiem. Śmieje się ironicznie. Kordian zaciska usta, odwraca głowę. Doktor, klepiac go po ramieniu – Wyleczę cię. Słuchaj, teraz jest siódmy dzień stworzenia świata. Bóg odpoczywa i nic już nie stworzy. Dzisiejsi ludzie to nie jego dzieła.
KORDIAN – Kłamiesz! Biegnąc po sali, wskakuje na jedno z pustych łóżek. – Każdy człowiek, który się poświęca za wolność jest nowym tworem Boga! – Podbiega do Doktora, zmienia ton na spokojny. – Powiedz szczerze, czy nie widziałeś nigdy człowieka-anioła, który , jak Jezus, cierpiał za ludzi?
(...)
KORDIAN – Myślę.
DOKTOR – Świat jest twoją myślą.
KORDIAN – Cierpię.
DOKTOR – Więc nie myśl.
KORDIAN z rozpaczą – Szatanie! Przyszedłeś tu zabrać mi ostatni skarb, moją wiarę. Pomóż mi, Boże...
Doktor znika. Widzimy Kordiana miotającego się w pasach, którymi jest przywiązany do łóżka. Jego okrzyki nie pozostały bez reakcji. Do sali wchodzi dwóch pielęgniarzy. Na ich widok bohater oddycha z ulgą. Jeden z nich mówi do drugiego:
-          Chyba dostał za dużą dawkę środków uspokajających i ma jakieś zwidy.
-          Tak, ale od czasu jak przystąpił do tego ruchu zielonych ciągle wygłasza jakieś apokaliptyczne wizje i jego rodzina obawia się o stan jego umysłu. To na ich polecenie zamknięto go w zakładzie...
KORDIAN słyszy ostatnie zdanie i zastyga w bezruchu.


 Anna Kiełbasa, I LO we Wrocławiu



OBRAZ

DŹWIĘK

Uj. 1:

Jesienne szare popołudnie. Ujęcie katedry z dołu -–wysokie gotyckie wieże, odlatują z nich gołębie. Odjazd kamery – katedra i plac katedralny, na placu samotna postać tańczącej dziewczyny.

Uj. 2:

Witryna sklepu RTV – zbliżenie na ekran telewizora – spikerka czyta wiadomości.



Uj. 3:

Ulica, idący nią ludzie, obojętne twarze.

Uj. 4:

Tańcząca kobieta, zbliżenie twarzy – szklanych oczu. Kobieta w planie pełnym idzie ku bramie cmentarnej. Zbliżenie krzyża nad bramą.

Uj. 5:

Kobieta tanecznym krokiem wbiega na cmentarz, śmieje się, kręci, macha rękami. Kamera wiruje wraz z nią.

Uj. 6:

Z góry – kobieta pada na ziemię i szlocha.

Uj. 7:

Drzewa – wiatr smaga ich gałęzie, gubią liście, te – spadają jak łzy... Kamera podąża za jednym z liści – w tle szare niebo – liść spada przed oknem jakiegoś domu. Kamera ukazuje dom w planie pełnym.


Uj. 8:

Zbliżenie okna – światło telewizora. Wnętrze pokoju. Na fotelu przed telewizorem siedzi gruby mężczyzna w brudnym białym podkoszulku, popija piwo i oglada wiadomości – postać spikerki w zbliżeniu.




Uj. 9:

Fragment reportażu tv: widzimy szpital, reporter pyta lekarza o pacjentkę.

Lekarz w białym kitlu, beznamiętny wyraz twarzy.







Reporter do mikrofonu:

Twarz spikerki:

Uj. 10:

Ponownie widzimy pokój i mężczyznę z piwem. Mówi z niezadowolonym wyrazem twarzy:

Uj. 11:

Cmentarz, groby, noc. Płoną liczne znicze. Pomiędzy grobami przymyka cień szalonej kobiety, słychać jej głos:


gruchanie gołębi, trzepot skrzydeł
muzyka jak w wesołym miasteczku, śmiech dziewczyny






„Dziś ze szpitala psychiatrycznego uciekła 27-letnia pacjentka chora na schizofrenię. Prowadzona jest akcja poszukiwawcza. O jej wynikach będziemy państwa informować na bieżąco”.

odgłosy miasta



muzyka jw. w uj. 1
szum wiatru i drzew





szum wiatru
śmiech




delikatna muzyka




muzyka


szczekanie psa, szum wiatru





szum telewizora

dźwięk otwieranej puszki, co jakiś czas bekanie
„Wracamy do sprawy 27-letniej uciekinierki ze szpitala psychiatrycznego. Nasz reporter był na miejscu i starał się dowiedzieć jakichś szczegółów.”


„Jesteśmy w wiadomości programu FC 7. Chcielibyśmy dowiedzieć się czegoś na temat uciekinierki”
„27-letnia Karolina Z. Trafiła do nas z objawami schizofrenii. Miewała omamy wzrokowe. Leczyliśmy ją od dwóch lat. Wcześniej nie wykazywała żadnych objawów chorobowych. Być mo0że powodem była śmierć narzeczonego. Pacjentka nie stanowi zagrożenia dla otoczenia, ale należy ją szybko odnaleźć, gdyż zażywa leki, bez których nie może normalnie funkcjonować.”
„Dziękuje bardzo. Dla wiadomości FC 7 relacjonował dla państwa Rafał –ski.”
„Dziękujemy za relację. A teraz sprawa afery X...”


„Nie potrafią nawet wariatki przypilnować. Człowiek płaci podatki, a nie może się czuć bezpiecznie, bo wariaci po ulicach latają” – beknięcie


szloch

„



 Tekst został opublikowany w "Warsztatach Polonistycznych", 2001 nr 1 









[1] Johann Wolfgang Goethe, Cierpienia młodego Wertera, Wrocław 1991, s.73
[2] W. Shakespeare, Makbet, przekład S. Barańczaka, Poznań 1992




[1] Maryla Hopfinger, Adaptacje filmowe dzieł literackich, Warszawa 1974; Filmowe adaptacje dzieł literackich jako świadectwa lektury tekstu, Kino 1985/4
[2] Alicja Helman, Modele adaptacji filmowej (w:) J.Trzynadlowski (red.), Film i ideologia, Wrocław 1981
[3] scenariusz filmowy pisany na użytek szkolny nie ma charakteru profesjonalnego, rzecz jasna, wprowadza jednak w zagadnienie „myślenia obrazami”, pozwala twórczo odczytać tekst oryginału. W przypadku pracy zespołowej mamy również do czynienia z dyskusją nad wielokrotnie odczytywanym tekstem, próbą znalezienia wspólnej koncepcji.

Cyfrowa premiera "Partity" Witolda Lutosławskiego I NFM Orkiestra Kameralna Leopoldinum pod dyrekcją Richarda Tognettiego

13 listopada 2026 roku miała miejsce cyfrowa premiera "Partity" Witolda Lutosławskiego, nagranej przez NFM Orkiestrę Kameralną Leo...

Popularne posty